III OSK 2765/23

III OSK 2765/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Bd 627/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2023-01-11
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 574
art. 108 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 70 ust. 1 w związku z art. 312
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 627/22 w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia studiów 1. prostuje oczywistą omyłkę w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 627/22 w ten sposób, że w miejscu wskazania daty i numeru zaskarżonej decyzji zamiast "[...] kwietnia 2022 r. nr [...]" wpisuje "[...] kwietnia 2022 r. nr [...]", 2. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prodziekan ds. kształcenia i spraw studenckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2022 r.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 627/22 oddalił skargę P.P. (dalej jako skarżący) na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia 13 kwietnia 2022 r. znak L.dz.90-DRSS-441-18-2022 utrzymującą w mocy decyzję Prodziekana ds. kształcenia i spraw studenckich Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu [...] w T. z dnia 22 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy wznowienia studiów.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wyjaśnił w pierwszej kolejności, że skarżący został skreślony z listy studentów Uniwersytetu [...] w T. (dalej także jako Uniwersytet) z uwagi na spełnienie przesłanek określonych w art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 z późn. zm.) zwanej dalej P.s.w.n., tj. brak postępów w nauce (nienapisanie pracy magisterskiej w wyznaczonym terminie), a także nieuzyskanie zaliczenia przedmiotu "seminarium magisterskie", a w konsekwencji nieuzyskanie zaliczenia drugiego roku studiów drugiego stopnia na kierunku historia sztuki. Podkreślono, że skarżący zaniechał kontaktu ze swoim promotorem za pośrednictwem środków elektronicznych, co więcej negował on, że był do tego zobowiązany w sytuacji, gdy z zarządzenia nr 162 Rektora z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie zasad powierzania i prowadzenia zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość wynika, że w związku z sytuacją pandemiczną uniwersytet był upoważniony do prowadzenia zajęć zdalnych w określonym wymiarze.
Wskazano następnie, że podstawa prawna umożliwiająca wznowienie studiów przez skarżącego wynika w niniejszej sprawie wyłącznie z przepisów wewnętrznych uczelni, tj. Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] w T. przyjętego uchwałą nr 39 Senatu Uniwersytetu [...] w T. z dnia 30 kwietnia 2019 r. zmienionego uchwałą nr 101 Senatu Uniwersytetu [...] w T. z dnia 25 czerwca 2019 r. (zwanego dalej Regulaminem). Zgodnie z § 62 Regulaminu, osoba skreślona z listy studentów drugiego lub wyższego roku może zostać ponownie przyjęta na studia poza trybem rekrutacji pod warunkiem, że studia na danym kierunku, poziomie i profilu są nadal prowadzone na Uniwersytecie, zaś przyjęcie na studia jest możliwe od początku roku akademickiego lub semestru. Sąd podkreślił, że powyższa regulacja ma charakter uznaniowy, zaś podstawowym warunkiem wznowienia studiów jest to, czy Uniwersytet w ogóle utworzył dany kierunek na właściwym poziomie i profilu w roku akademickim objętym wnioskiem. Zaistnienie tego warunku nie oznacza jednak, że Uniwersytet jest zobowiązany do ponownego przyjęcia wnioskodawcy na studia. Regulamin pozostawia swobodę decyzji organowi, której dokonać powinien na podstawie obiektywnych przesłanek dotyczących konkretnego studenta, w szczególności czy istnieją potencjalne, realne szanse, spełnienia przez niego po wznowieniu studiów wszystkich warunków wymaganych do uzyskania tytułu zawodowego, a także dotychczasowe przestrzeganie przez niego zapisów Regulaminu Uniwersytetu.
Zdaniem Sądu słusznie organy wskazały, że skarżący miał stworzone warunki do ukończenia studiów zgodnie z przepisami wewnętrznymi uczelni. Podejście skarżącego do zajęć zdalnych należy uznać za przejaw świadomego naruszania przepisów prawa obowiązującego na przedmiotowym Uniwersytecie. Skarżący nie dostosował się również do formy komunikacji z prowadzącym zajęcia określonej w regulaminie studiów. Ponadto skarżący nie napisał pracy magisterskiej w określonym przez promotora terminie, pomimo że Uniwersytet umożliwił skarżącemu komunikację z promotorem także za pomocą korespondencji tradycyjnej przekazywanej za pośrednictwem dziekanatu, co było wyłącznie przejawem dobrej woli pracowników uczelni. Zaakcentowano, że skarżący trzykrotnie rozpoczynał studia na przedmiotowym kierunku studiów nie kończąc ich, a ponadto wobec skarżącego zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne, które następnie zostało umorzone wyłącznie z uwagi na skreślenie skarżącego z listy studentów. W ocenie Sądu dotychczasowy przebieg kształcenia skarżącego, a zwłaszcza uporczywe nieprzestrzeganie prawa wewnętrznego Uniwersytetu, kilkukrotne rozpoczynanie studiów drugiego stopnia na kierunku historia sztuki wobec ich nieukończenia, czy też wszczęte postępowanie dyscyplinarne w stosunku do skarżącego poddaje w uzasadnioną wątpliwość, czy wznowienie przez niego studiów przyniesie oczekiwane skutki, tj. ukończenie przedmiotowego kierunku studiów. Wobec powyższego Sąd uznał, iż organy prawidłowo oceniły, że skarżącemu należy odmówić wnioskowanego wznowienia studiów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy:
a) art. 3 § 1, art. 151 oraz art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259) zwanej dalej P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775) zwanej dalej K.p.a., polegającego na braku rozważenia całokształtu materiału dowodowego, w szczególności pominięciu przez Sąd karty przebiegu studiów skarżącego z dnia 2 lutego 2022 r. z której wynika, że skarżący uzyskał w większości dobre lub bardzo dobre oceny ze wszystkich przedmiotów na kierunku studiów historia sztuki w cyklu dydaktycznym od dnia 1 października 2017 r. do dnia 20 września 2021 r. co skutkowało brakiem wyrażenia zgody na ponowne wpisanie skarżącego na listę studentów,
b) dokonanie błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie uznania, iż skarżący z własnej winy nie złożył pracy dyplomowej w wyznaczonym przez promotora terminie, co skutkowało bezzasadnym wykreśleniem skarżącego z listy studentów, podczas gdy skarżący nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji, za działanie pracowników uczelni,
c) dokonanie błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie uznania, iż wyniki skarżącego poddają w uzasadnioną wątpliwość, czy ukończy on przedmiotowe studia, co skutkowało brakiem wyrażenia zgody na ponowne wpisanie skarżącego na listę studentów, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżący rokował na pomyślne zakończenie rozpoczętego kierunku studiów,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) § 63 ust. 2 Regulaminu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. brak wyrażenia zgody na ponowne wpisanie skarżącego na listę studentów z uwagi na toczące się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne, podczas gdy ze stanu faktycznego ustalonego w sprawie wynika, że skarżący nie został dyscyplinarnie wydalony z Uniwersytetu,
b) art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że skarżący nie czyni postępów w nauce, podczas gdy z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż w przebiegu nauczania skarżącego nie doszło do braku postępów w nauce, a niezłożenie pracy magisterskiej w terminie i niezaliczenie seminarium magisterskiego, było spowodowane brakiem możliwości skontaktowania się z promotorem, ze względu na sytuację epidemiologiczną panującą w kraju, co skutkowało bezzasadnym wykreśleniem skarżącego z listy studentów,
c) art. 70 ust. 1 w związku z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie decyzji odmownej w zakresie wznowienia przez skarżącego studiów na kierunku historia sztuki, naruszając tym samym konstytucyjne prawo skarżącego do równego traktowania oraz prawa do nauki.
W oparciu o wskazane zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie zaistniała.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie. Te jednak zarzuty, które są zasadne uzasadniają uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wydanych w sprawie decyzji.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem tej sprawy rozpoznawanej przez organy Uniwersytetu i następnie kontrolowanej przez Sąd pierwszej instancji nie była decyzja o skreśleniu skarżącego z listy studentów, ale decyzja o odmowie wznowienia studiów przez skarżącego. Wynika to wprost z treści wydanych w sprawie decyzji administracyjnych jak i podstawy prawa materialnego do ich wydania, jakim był § 62 ust. 1 Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] w T.. Zgodnie z tym przepisem warunkiem rozstrzygania w przedmiocie wznowienia studiów (ponownego przyjęcia na studia poza trybem rekrutacji) jest m.in. skreślenie danej osoby z listy studentów drugiego lub wyższego roku studiów.
Nie budzi wątpliwości, że w tej sprawie decyzja w przedmiocie wznowienia postępowania podejmowana jest w warunkach tzw. uznania administracyjnego. Decyzje uznaniowe wydawane są na podstawie przepisu prawa materialnego zawierającego uprawnienie dla organu administracji do różnorodnego kształtowania skutków prawnych, jakie wynikają z ustalonego stanu faktycznego w danej sprawie. Uzasadnienie decyzji uznaniowej musi zawierać nie tylko wskazanie podstawy prawnej jej wydania, ale przede wszystkim nie może nosić cech dowolności (por. wyrok NSA z 17 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 491/09).
Uzasadnienie decyzji uznaniowych powinno być przekonujące, wnikliwe, logiczne i jasne zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, by nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla danej konkretnej sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać m.in., że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z 21 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 1448/15; wyrok NSA z 15 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 649/09). W szczególności organy powinny uwzględniać przy wydawaniu decyzji uznaniowych zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym art. 7 K.p.a. zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak rozważenia całokształtu materiału dowodowego, a w tym pominięcia karty przebiegu studiów skarżącego z dnia 2 lutego 2022 r. z której wynika, że skarżący zdał wszystkie egzaminy przewidziane na kierunku studiów Historia sztuki do dnia 20 września 2021 r. za wyjątkiem dostarczenia promotorowi pracy magisterskiej i związanego z tym braku zaliczenia seminarium magisterskiego.
W sytuacji, w której przepis prawa materialnego zawierający możliwość wydania tzw. decyzji uznaniowej i nie zawiera dodatkowo żadnych pojęć nieostrych lub klauzul generalnych, organ ma obowiązek dokonania oceny, czy za rozstrzygnięciem na korzyść wnioskodawcy przemawia zarówno ustalony stan faktyczny sprawy, jak również słuszny interes takiej strony oraz nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (art. 7 K.p.a.).
W tej sprawie Sąd pierwszej instancji kontrolując wydane decyzje w całości podzielił argumentację w nich zawartą nie dokonując oceny, czy za odmową wznowienia skarżącemu studiów przemawia jego słuszny interes i czy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Część argumentów, jaka została zawarta zarówno w zaskarżonym wyroku jak i w wydanych w sprawie decyzjach dotyczyła przesłanek skreślenia skarżącego ze studiów na kierunku Historia sztuki. Tak podniesione przesłanki miały znaczenie przy wydawaniu decyzji o skreśleniu skarżącego ze studiów, co nie jest przedmiotem tej sprawy. Jak już zostało to wyjaśnione, gdyby skarżący nie został skreślony z listy studentów, to bezprzedmiotowym byłoby rozstrzyganie w przedmiocie wznowienia przez niego studiów na tym kierunku, na którym studiuje. Zasadnie więc podnosi skarżący kasacyjnie naruszenie przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 108 ust. 2 pkt 2 P.s.w.n. zgodnie z którym student może być skreślony z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Skarżący odrębną decyzją niewydaną w tej sprawie został skreślony z listy studentów z powodu nieprzedstawienia promotorowi pracy magisterskiej i tym samym nieuzyskania zaliczenia seminarium magisterskiego. Przedmiotem tej sprawy nie było jednak skreślenie skarżącego z listy studentów, a tym samym norma prawna wynikająca z tego przepisu w ogóle nie mogła być stosowana w tej sprawie.
Trafnie podnosi skarżący kasacyjnie, że ani Sąd pierwszej instancji ani też organy Uczelni nie wykazały, jaki to interes społeczny stoi na przeszkodzie przed umożliwieniem skarżącemu zakończenia studiów na kierunku Historia sztuki. Wskazanie bowiem, że postępy w nauce wobec skarżącego nie rokują na pomyślne zakończenie studiów a tym samym umożliwienie skarżącemu wznowienie studiowania niepotrzebnie absorbowałoby środki publiczne Uniwersytetu zostało trafnie zakwestionowane w skardze kasacyjnej. Skarżący wykazał znajdującym się w aktach sprawy materiałem dowodowym, a w tym kartą przebiegu studiów, że poza przedłożeniem pracy magisterskiej zaliczył wszystkie egzaminy. Ponadto jak wynika z podtrzymywanego przez skarżącego stanowiska, napisał on aż dwie prace magisterskie, które jednak z powodu braku możliwości korzystania z systemu komputerowego USOS nie mógł wprowadzić do systemu internetowego Uczelni. Wskazuje to przede wszystkim na determinację skarżącego właśnie w ukończeniu studiów. Sam skarżący podkreśla, że studiował na studiach dla osób 40+ i próbował korespondencyjnie kontaktować się z promotorem, ale na żaden list przekazany przez administrację Uniwersytetu promotorowi nie otrzymał odpowiedzi. Faktem powszechnie znanym jest przejście w okresie epidemii wirusa SARS-CoV-2 zajęcia na studiach wyższych (i nie tylko) odbywały się przede wszystkim w formie zdalnej. Jak wynika z powołanego przez Sąd pierwszej instancji zarządzenia nr 162 Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie zasad powierzania i prowadzenia zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość na Uniwersytecie [...] w T. nie wynika, aby całość zajęć odbywała się zdalnie, a przy tym wszystkie zaliczenia i egzaminy odbywały się w samym Uniwersytecie. Tym samym także z przepisów wewnętrznych obowiązujących w Uniwersytecie [...] w T. nie wynikał bezwzględny zakaz możliwości kontaktowania się wykładowcy ze studentem.
Należy stwierdzić, że o ile nie zasługuje na aprobatę brak korzystania w okresie epidemii wirusa SARS-CoV-2 przez skarżącego z metod i technik kształcenia na odległość bazujących na uczelnianej infrastrukturze informatycznej i oprogramowaniu dopuszczonego do użytku na tym Uniwersytecie, to jednak w okolicznościach tej sprawy, mając na uwadze zdanie przez skarżącego wszystkich przedmiotów, wskazywanie na napisanie prac magisterskich na kierunku Historia sztuki oraz podnoszoną przez niego okoliczność braku technicznej możliwości korzystania z tej infrastruktury informatycznej, obowiązkiem zarówno Sądu pierwszej instancji jak i organów Uniwersytetu było rozważenie, czy za wznowieniem studiów dla skarżącego nie stoi jego słuszny interes i bardziej pogłębiona ocena ewentualnej sprzeczności z interesem społecznym, ponieważ argumenty wskazane w wydanych w sprawie decyzjach nie potwierdzają naruszenia interesu społecznego.
Tym samym zasadnie skarżący zarzucił naruszenie w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i stwierdzenie należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy wraz z wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności. Stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, co skutkuje naruszeniem przez organy Uczelni art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Zasadny jest też zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 133 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Sąd pierwszej instancji w tej sprawie naruszył obowiązek określony w art. 133 § 1 P.p.s.a. ponieważ przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego wprawdzie na podstawie materiałów znajdujących się w aktach sprawy, ale przekroczył grancie tej sprawy oceniając przesłanki i zasadność skreślenia skarżącego z danego kierunku studiów (Historia sztuki) i dokonał wadliwej oceny legalności zaskarżonej decyzji wyprowadzając błędne wnioski co do jej zgodności z prawem.
Natomiast nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 1 P.p.s.a. Powołany przepis ma charakter kompetencyjny i stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 P.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanego przepisu nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08). Naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej trafnie nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1636/11).
Trafny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowane § 63 ust. 2 Regulaminu. Zgodnie z tym przepisem nie jest dopuszczalnym ponowne przyjęcie danej osoby na studia (wznowienie studiów) jeżeli osoba ta została dyscyplinarnie wydalona z Uniwersytetu, chyba że kara wydalenia z Uniwersytetu uległa zatarciu zgodnie z przepisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że nie została ukarana żadną karą dyscyplinarną, co też potwierdzają organy Uniwersytetu wyjaśniając przy tym, że postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego jako studenta zostało umorzone z powodu skreślenia go z listy studentów. Tym niemniej skoro z niekwestionowanego w tym zakresie stanu faktycznego wynika, że wobec skarżącego kasacyjnie nie orzeczono kary dyscyplinarnej wydalenia z Uniwersytetu [...] w T., to Sąd pierwszej instancji niewłaściwe powołał się na ten przepis.
Zasadny jest także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 70 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 32 Konstytucji RP.
Zgodnie z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do nauki, a nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa przy czym sposób wykonywania obowiązku szkolnego określa odrębna ustawa. Jak podnosi się w doktrynie (M. Florczak-Wątor, komentarz do art. 70 teza nr 2, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, pod red. P. Tulei, wyd. II, WKP 2023) prawo do nauki to samoistne prawo podmiotowe. Wprawdzie nie ma ono charakteru absolutnego i może być ograniczane na warunkach wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, tym niemniej beneficjentem prawa do nauki jest każdy, jego treścią – możliwość zdobywania wiedzy w zorganizowanych formach, w sposób regularny i ciągły. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. K 35/11 stwierdził, że prawo do nauki należy do podstawowych praw jednostki a jego urzeczywistnienie jest nie tyle szczególnym przywilejem współczesnego człowieka, ile stanowi nieodzowny warunek rozwoju społeczeństwa i jednocześnie pełnego uczestnictwa jednostki w społecznym życiu. Ograniczenie tego udziału może być postrzegane jako forma pewnej dyskryminacji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną.
W punkcie pierwszym Naczelny Sąd Administracyjny sprostował, na podstawie art. 156 § 1 i § 3 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. oczywistą omyłkę pisarską zawartą w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 styczna 2023 r. sygn. akt II SA/Bd627/22 w zakresie oznaczenia daty dziennej i numeru zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona została decyzja Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia 21 kwietnia 2022 r. oznaczona numerem L.dz.90-DRSS-441-23-2022, zamiast prawidłowego określenia, że skarga została wniesiona na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia 13 kwietnia 2022 r. oznaczona numerem L.dz.90-DRSS-441-18-2022. Jest to oczywista omyłka pisarska, ponieważ nie budzi żadnych wątpliwości, że zaskarżono do Sądu pierwszej instancji decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia 13 kwietnia 2022 r. L.dz.90-DRSS-441-18-2022, co znalazło także pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej P.P. i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ sama istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę P.P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia 13 kwietnia 2022 r. L.dz.90-DRSS-441-18-2022 w przedmiocie odmowy wznowienia studiów.
Kontrolując zaskarżone zarządzenie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prodziekan ds. kształcenia i spraw studenckich Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu [...] w T. zostały wydane wadliwie bez należytego ustalenia na podstawie istotnych w sprawie okoliczności, czy za wznowieniem studiów przez skarżącego przemawia jego uzasadniony interes i czy nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny. Wadliwe były wydane w tej sprawie decyzje, które nie zawierały należytego uzasadnienia wymaganego w przypadku podejmowania decyzji w granicach uznania.
Tym samym zasadnym było na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 188 i art. 193 P.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prodziekan ds. kształcenia i spraw studenckich Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu [...] w T. z dnia 22 lutego 2022 r., o czym orzeczono w punkcie drugim wyroku.
Na mocy art. 170 P.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Tym samym w tej sprawie z uwagi na uchylenie wydanych decyzji wskazaniami są związane także organy Uniwersytetu [...] w T..
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o zwrocie kosztów pomocy prawnej, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 P.p.s.a. przyznawane jest w toku postępowania opartego o art. 258-261 P.p.s.a. przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.