III OSK 2759/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-14
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo o szkolnictwie wyższymopłaty za studiazwolnienie z opłatstudia niestacjonarnelimit zwolnieńuchwała senatudecyzja administracyjnaskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną studenta domagającego się całkowitego zwolnienia z opłat za studia, uznając, że uczelnia prawidłowo zastosowała limit zwolnień wynikający z wewnętrznych przepisów.

Student domagał się całkowitego zwolnienia z opłat za studia ze względu na trudną sytuację materialną spowodowaną chorobą. Uczelnia przyznała częściowe zwolnienie, powołując się na wyczerpanie limitu środków przeznaczonych na takie ulgi. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę studenta, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, uznając, że uczelnia działała zgodnie z prawem i wewnętrznymi regulacjami, a przyznana ulga była zgodna z ustalonym limitem.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej studenta P. R. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu. Student domagał się całkowitego zwolnienia z opłat za studia niestacjonarne w roku akademickim 2018/2019, uzasadniając to pogarszającą się sytuacją materialną spowodowaną chorobą. Uczelnia przyznała częściowe zwolnienie (1032,00 zł), wskazując na ograniczone środki finansowe przeznaczone na zwolnienia studentów oraz wyczerpanie limitu środków zarezerwowanych na ten cel. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy wyczerpująco zbadały okoliczności faktyczne i zastosowały prawo. Student w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego (art. 79 ust. 3 P.s.w.n.) poprzez błędne zastosowanie, brak dowodów na sytuację finansową uczelni oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 107 § 3 K.p.a.) polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi i braku dostrzeżenia naruszeń proceduralnych przez organy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że uczelnia działała zgodnie z uchwałą Senatu regulującą zasady zwalniania z opłat, a przyznana ulga w pełni odpowiadała ustalonemu limitowi zwolnień (10% środków). Sąd podkreślił, że nie było podstaw do całkowitego zwolnienia, a zarzuty dotyczące naruszeń proceduralnych nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż student nie wykazał, jakie konkretne czynności procesowe uniemożliwiono mu podjęcie i jak wpłynęło to na rozstrzygnięcie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, uczelnia może odmówić całkowitego zwolnienia, jeśli przyznana ulga jest zgodna z wewnętrznymi regulacjami określającymi warunki i tryb zwalniania z opłat oraz limity środków na te cele.

Uzasadnienie

NSA uznał, że uczelnia działała prawidłowo, stosując częściowe zwolnienie z opłat, ponieważ przyznana kwota wyczerpała limit środków zarezerwowanych na zwolnienia studentów, zgodnie z § 10 ust. 1 uchwały Senatu. Brak było podstaw do całkowitego zwolnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

P.s.w.n. art. 79 § ust. 1 pkt 1, ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Uchwała Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. art. 10 § ust. 1

Uchwała Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. art. 11 § ust. 2 pkt 3

Uchwała Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. art. 12 § ust. 1

Pomocnicze

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1, § 2

Ustawa z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 250

Ustawa z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 254 § § 1

Ustawa z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uczelnia prawidłowo zastosowała limit zwolnień z opłat wynikający z uchwały Senatu. Przyznana studentowi ulga w postaci częściowego zwolnienia z opłat wyczerpała ustalony limit. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż strona nie wykazała ich wpływu.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego (art. 79 ust. 3 P.s.w.n.) poprzez błędną wykładnię i brak dowodów na sytuację finansową uczelni. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 107 § 3 K.p.a.) polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi i braku dostrzeżenia uchybień proceduralnych. Naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez brak zapewnienia czynnego udziału strony.

Godne uwagi sformułowania

Uczelnia dysponuje jednak ograniczonymi środkami finansowymi przeznaczonymi na zwolnienia studentów od opłat za naukę Potwierdza to znajdująca się w aktach sprawy notatka Kierownika Studiów Niestacjonarnych i Podyplomowych Instytutu [...], zawierająca informację o wyczerpaniu limitu środków zarezerwowanych na zwolnienia z opłat. W istocie strona skarżąca kasacyjnie argumentując dokonanie przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni § 11 ust. 2 pkt 3 uchwały nr [...] Senatu [...] podnosi, że przesłanką do jedynie częściowego przyznania zwolnienia jest trudna sytuacja finansowa Uczelni, mimo że z akt sprawy nie wynika, czy rzeczywiście sytuacja Uniwersytetu [...] jest trudna. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku to ww. limit dopuszczalnych zwolnień warunkował w tej sprawie zastosowaną wobec skarżącego ulgę w zakresie opłaty za kształcenie na studiach niestacjonarnych. Skoro w obecnie rozpatrywanej sprawie skarżący kasacyjnie nawet w postępowaniu sądowym nie przedstawi argumentów podważających skutecznie stanowisko organu co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie podnosi, jakie wnioski dowodowe mogłyby być zgłoszone w postępowaniu administracyjnym, to należy uznać, że zarzucane naruszenie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Skład orzekający

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący

Przemysław Szustakiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwalniania studentów z opłat za studia, w szczególności w kontekście limitów środków i wewnętrznych regulacji uczelni."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji studenta i konkretnych regulacji wewnętrznych danej uczelni. Nacisk na konieczność wykazania istotnego wpływu naruszeń proceduralnych na wynik sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za studia i możliwości uzyskania zwolnienia, co jest interesujące dla studentów i uczelni. Nacisk na interpretację przepisów i procedur nadaje jej wartość prawniczą.

Czy uczelnia może odmówić całkowitego zwolnienia z czesnego? NSA wyjaśnia, kiedy limit środków jest decydujący.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2759/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1677/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-01-28
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1668
art. 79 ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1677/19 w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłat za usługi edukacyjne oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1677/19 oddalił skargę P. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prodziekana ds. Studenckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie częściowego zwolnienia skarżącego z opłat za usługi edukacyjne.
W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w sprawie bezspornym jest, że skarżący zawarł w dniu 28 września 2018 r. z Uniwersytetem [...] umowę o odpłatności za świadczone usługi edukacyjne. W dniu 2 lutego 2019 r. złożył wniosek o zwolnienie go z opłaty czesnego za I rok studiów niestacjonarnych II stopnia na kierunku [...] w roku akademickim 2018/2019, uzasadniając to pogarszającą się sytuacją materialną, spowodowaną pogarszającym się stanem zdrowia. Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Prodziekan ds. Studenckich [...] Uniwersytetu [...] (dalej [...]) wyraził zgodę na zwolnienie skarżącego w części 2 opłat (tj. 1032,00 zł) z tytułu zaległej opłaty czesnego. Rozpoznając zaś odwołanie od ww. decyzji, Rektor [...] podkreślił, iż nie było możliwe z uwagi na sytuację finansową uczelni całkowite zwolnienie skarżącego z opłaty przedmiotowego czesnego. Zwolniono skarżącego z części zaległej opłaty czesnego, gdyż choroba i związana z tym konieczność hospitalizacji jedynie przejściowo i w ograniczonym zakresie utrudniły mu podjęcie pracy zarobkowej. Uczelnia dysponuje jednak ograniczonymi środkami finansowymi przeznaczonymi na zwolnienia studentów od opłat za naukę, co wynika za § 10 ust. 1 uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne. Potwierdza to znajdująca się w aktach sprawy notatka Kierownika Studiów Niestacjonarnych i Podyplomowych Instytutu [...], zawierająca informację o wyczerpaniu limitu środków zarezerwowanych na zwolnienia z opłat.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz w sposób wystarczający zbadał słuszny interes strony oraz interes publiczny. Rozstrzygając sprawę, oparł się na materiale prawidłowo zebranym i dokonał jego wszechstronnej oceny, a stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, zostało uzasadnione w sposób wymagany przez art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) zwanej dalej w skrócie K.p.a. Nie sposób zatem uznać, iż zaskarżona decyzja nosi cechy dowolności, a także, że organy przekroczyły granice uznania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668) zwanej dalej w skrócie P.s.w.n. w związku z § 11 ust 2 pkt 3 i § 12 ust. 1 uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne, poprzez jego błędne zastosowanie, i przyjęcie, że nie było podstaw do całkowitego zwolnienia skarżącego z opłaty czesnego za I rok studiów niestacjonarnych II stopnia na Wydziale [...] w Instytucie [...] w roku akademicku 2018/2019, uzasadniając, że całkowite zwolnienie skarżącego z opłaty czesnego nie było możliwe ze względu na sytuację finansową uczelni, podczas gdy organ nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu na okoliczność sytuacji finansowej uczelni;
2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w związku z art. 79 ust. 3 P.s.w.n. w związku z art. 138 § 2 w związku z art. 15 K.p.a. polegającego na nieuzasadnionym oddaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi skarżącego na zaskarżoną decyzję, pomimo faktu, iż decyzja ta obarczona była naruszeniem przepisów prawa polegającym na braku dostrzeżenia przez organ drugiego stopnia, że decyzja organu pierwszego stopnia ujawniała naruszenie przepisów zobowiązujących do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i takiego też, dostatecznego ich uzasadnienia w decyzji, co odnosi się w szczególności do braku takich elementów uzasadnienia decyzji organu pierwszego stopnia, które odnosiły się do okoliczności związanych z rzekomą trudną sytuacją finansową uczelni, uniemożliwiającą całkowite zwolnienie skarżącego z opłaty ww. czesnego, ustaleniem, że choroba i związana z tym konieczność hospitalizacji jedynie przejściowo i w ograniczonym stopniu utrudniały skarżącemu podjęcie pracy zarobkowej, a to z uwagi na brak jakiejkolwiek dowodów na te okoliczności w decyzji organu pierwszego stopnia, jak również brak wszechstronnego wyjaśnienia i uzasadnienia w oparciu o jakie dowody organ pierwszego stopnia uznał, że uczelnia posiada trudną sytuację finansową uniemożliwiającą zwolnienie skarżącego z całości opłaty za czesne, co przy dokonaniu sprecyzowania tych okoliczności przez organ drugiego instancji (przy braku dostatecznych dokumentów w aktach organu pierwszego stopnia) - oprócz naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. obligującego organ drugiego stopnia do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania doprowadziło do obarczenia decyzji organu drugiego stopnia naruszeniem zasady dwuinstancyjności, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec pominięcia tych uchybień w procesie kontroli legalności decyzji - do nieuzasadnionego oddalenia skargi, które stanowiło o wpływie wskazanych naruszeń na wynik sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 151 P.p.s.a.);
3) naruszenia art. 10 § 1 w związku z art. 138 § 2 polegającego na nieuzasadnionym oddaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi skarżącego na decyzję Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. pomimo faktu, iż decyzja ta obarczona była naruszeniem przepisów prawa polegającym na braku zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a w szczególności przez brak umożliwienia przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, oraz brak dostrzeżenia przez organ drugiego stopnia, że decyzja organu pierwszego stopnia ujawniała naruszenie przepisów umożliwiających skarżącemu czynny udział w postępowaniu, naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. obligującego organ drugiego stopnia do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec pominięcia tych uchybień w procesie kontroli legalności decyzji - do nieuzasadnionego oddalenia skargi, które stanowiło o wpływie wskazanych naruszeń na wynik sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 151 P.p.s.a.).
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez całkowite zwolnienie skarżącego z opłaty czesnego za I rok studiów niestacjonarnych II stopnia na Wydziale [...] w Instytucie [...] w roku akademickim 2018/2019.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor [...] wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a.
W tej sprawie żadna z przesłanek wynikających z ww. przepisów w tej sprawie nie zachodzi, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej prawa materialnego poprzez dokonanie wadliwej wykładni art. 79 ust. 3 P.s.w.n. w związku z § 11 ust. 2 pkt 3 i § 12 ust. 1 uchwały nr [...] Senatu [...]. Wadliwość wykładni ww. przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje w tym, że nie wyjaśniono sytuacji finansowej [...], a tym samym niezasadnie uznano, że nie było podstaw do całkowitego zwolnienia skarżącego z opłaty czesnego za pierwszy tok studiów na studiach niestacjonarnych na Wydziale [...] w Instytucie [...].
Zgodnie z art. 79 ust. 3 P.s.w.n. uczelnia publiczna ustala warunki i tryb zwalniania z opłat, o których mowa w art. 79 ust. 1 i 2 ww. ustawy. Wśród tych opłat jest także opłata za kształcenie na studiach niestacjonarnych (art. 79 ust. 1 pkt 1 P.s.w.n.). Naruszenie tego przepisu mogłoby mieć miejsce wówczas, gdyby w okolicznościach tej sprawy zostało wykazane, że władze [...] nie podjęły aktów określających warunków i tryb zwalniania z opłat za m.in. kształcenie na studiach niestacjonarnych. W tej sprawie nie budzi żadnej wątpliwości, że nie została naruszona norma kompetencyjna zobowiązująca uczelnie publiczne do ustalenia warunków i trybu zwalniania z opłat objętych art. 79 ust. 1 i 2 P.s.w.n. Na Uniwersytecie [...] obowiązuje uchwała Senatu tej Uczelni regulująca zasady i tryb pobierania opłat za usługi edukacyjne oraz zwalniania z tych opłat (uchwała nr [...] Senatu [...]).
Zgodnie z § 12 ust. 1 uchwały nr [...] Senatu [...] kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej wydaje decyzje w sprawie zwolnienia z opłaty w całości lub w części, bądź rozłożenia jej na raty, po wcześniejszym uzyskaniu pisemnej opinii właściwego organu samorządu studenckiego. Przepis ten określa tryb wydawania decyzji w przedmiocie zwolnienia z opłaty. W tej sprawie organem pierwszej instancji był dziekan Wydziału [...], w imieniu którego decyzję wydał prodziekan ds. studenckich tego Wydziału. Przed wydaniem tej decyzji pozytywną opinię co do możliwości jedynie częściowego zwolnienia skarżącego z opłaty wyraził Samorząd Studentów [...]. Tym samym tryb wydawania decyzji w tej sprawie w pełni odpowiadał § 12 ust. 1 uchwały nr [...] Senatu [...]. Także sam skarżący kasacyjnie nie podniósł żadnej argumentacji uzasadniającej dokonanie przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni ww. przepisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dokonał także, wbrew argumentacji skarżącego kasacyjnie, błędnej wykładni § 11 ust. 2 pkt 3 uchwały nr [...] Senatu [...].
Zgodnie z tym przepisem podstawą do zwolnienia lub rozłożenia na raty opłaty może być istotne pogorszenie sytuacji materialnej studenta w trakcie studiów. Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że ulga w postaci częściowego zwolnienia skarżącego z należnej opłaty została udzielona przez organy [...] nie narusza tego przepisu. Organy Uczelni uwzględniły trudną sytuację materialną skarżącego i udzieliły mu ulgi w postaci częściowego zwolnienia od ponoszenia kosztów edukacyjnych, tj. opłaty za kształcenie na studiach niestacjonarnych.
W istocie strona skarżąca kasacyjnie argumentując dokonanie przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni § 11 ust. 2 pkt 3 uchwały nr [...] Senatu [...] podnosi, że przesłanką do jedynie częściowego przyznania zwolnienia jest trudna sytuacja finansowa Uczelni, mimo że z akt sprawy nie wynika, czy rzeczywiście sytuacja Uniwersytetu [...] jest trudna. Zarzut ten jest niezasadny, ponieważ Sąd pierwszej instancji kontrolując zaskarżoną decyzję wskazał na treść § 10 ust. 1 uchwały nr [...] Senatu [...] jako tego przepisu, który określał maksymalny zakres pomocy udzielanej w ramach zwalniana z opłat za kształcenie na studiach niestacjonarnych. Zgodnie z tym przepisem rada podstawowej jednostki organizacyjnej ustala na każdy rok akademicki dla każdego kierunku, każdego rodzaju i toku studiów limit dopuszczalnych zwolnień z opłat i limit ten nie może przekroczyć 10 % środków pozostawionych do dyspozycji podstawowej jednostki organizacyjnej uzyskanych w ubiegłym roku akademickim dla danego kierunku, rodzaju i roku studiów.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku to ww. limit dopuszczalnych zwolnień warunkował w tej sprawie zastosowaną wobec skarżącego ulgę w zakresie opłaty za kształcenie na studiach niestacjonarnych. Jak wynika z akt sprawy 10 % limit zwolnień dla kierunku, toku studiów i roku studiów skarżącego wynosił 1032 złote i taki limit został w całości zadysponowany na rzecz skarżącego. Zarówno w uzasadnieniu decyzji pierwszoistancyjnej, jak i drugoinstancyjnej organy Uczelni nie wskazywały, że przesłanką jedynie zwolnienia w części skarżącego z należnej opłaty jest trudna sytuacja materialna Uczelni. W szczególności w decyzji drugoinstancyjnej podkreślono, że kwota udzielonej skarżącemu ulgi wyczerpała limit środków zarezerwowanych na zwolnienie z takich opłat i formalne ograniczenia w przyznawania takich ulg uniemożliwiają całkowite odstąpienie od wymaganej od skarżącego opłaty. Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że przyznana skarżącemu ulga w całości obejmowała procentowo wyrażony wskaźnik wynikający z powołanego § 10 ust. 1 uchwały nr [...] Senatu [...].
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi i brak dostrzeżenia naruszenia w toku postępowania administracyjnego art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 79 ust. 3 P.s.w.n. i w związku z art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 15 K.p.a.
Art. 7 K.p.a. reguluje zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zgodnie z jego treścią w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tej sprawie trafnie Sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszenia tego przepisu, ponieważ w toku postępowania administracyjnego organy obu instancji podjęły czynności celem ustalenia stanu faktycznego sprawy i uwzględniły słuszny interes skarżącego aż do granic kolizji tego interesu z przepisami prawa. Stosując zasadę praworządności organy nie naruszyły prawa, co prawidłowo stwierdził Sąd pierwszej instancji.
Nie można zasadnie zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie braku dostrzeżenia naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W tej sprawie materiał dowodowy niezbędny do ustalenia stanu faktycznego został zebrany i rozpatrzony. Podnoszona przez skarżącego kasacyjnie kwestia trudnej sytuacji finansowej Uniwersytetu [...] nie była podstawą do jedynie częściowego zwolnienia z opłaty za kształcenie skarżącego, ale § 10 ust. 1 uchwały nr [...] Senatu [...] zawierał ograniczenie stosowania ulgi, które zostało w całości zastosowane wobec skarżącego kasacyjnie.
Nie można również uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W tej sprawie trafnie Sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszenia ww. przepisu, ponieważ zaskarżona decyzja zawierała zarówno prawidłowo sporządzone uzasadnienie stanu faktycznego, jak i wyjaśnienie podstawy prawnej jej wydania.
Nie został także naruszony art. 138 § 2 K.p.a. i art. 15 K.p.a. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa a okoliczność, że decyzja organu pierwszej instancji zawiera krótsze uzasadnienie niż decyzja organu odwoławczego prawidłowo nie została uznana za istotną wadę postępowania w tej sprawie. Obie wydane w tej sprawie decyzje zbieżnie uzasadniają przyczynę jedynie częściowego przyznania skarżącemu ulgi w spłacie opłat za kształcenie na studiach niestacjonarnych wskazując na ograniczenia formalne limitujące maksymalny zakres takiej ulgi. Okoliczność, w której organ drugiej instancji szerzej niż organ pierwszej instancji opisuje przesłanki rozstrzygania danej sprawy nie stanowi w okolicznościach tej sprawy istotniejszej wady, a w szczególności nie stanowi naruszenia wynikającej z art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Organ odwoławczy nie tyle kontroluje zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną, ile na skutek odwołania ponownie rozpoznaje daną sprawę. Art. 138 § 2 K.p.a. pozwala organowi odwoławczemu na uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, ale tylko wtedy, gdy decyzja pierwszoinstancyjna zostałaby wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miałby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W tej sprawie organ pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania w zakresie ustalana stanu faktycznego sprawy i nie zaniechał wyjaśniania sprawy w zakresie mającym mieć istotniejszy wpływ na jej wynik.
Kwestia trudnej sytuacji majątkowej Uczelni nie stanowiła podstawy do częściowego zwolnienia z opłaty skarżącego. Podnoszona przez Sąd pierwszej instancji możliwość chociażby częściowego zarabiania przez skarżącego nie miała w okolicznościach tej sprawy istotniejszego znaczenia, skoro przyznana skarżącemu ulga w pełni odpowiadała zakresowi wynikającemu z § 10 ust. 1 uchwały nr [...] Senatu [...]. Skarżący kasacyjnie nie zakwestionował zaś błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania w tej sprawie § 10 ust. 1 ww. uchwały.
Nie może odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą kasacyjnie skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo braku dostrzeżenia naruszenia w toku postępowania administracyjnego art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ skarżący został pozbawiony czynnego udziału w toku postępowania pierwszoinstancyjnego i drugoinstancyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (wyrok NSA z 6 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 2905/14; wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r. sygn. akt II GSK 1536/21). Skarżący kasacyjnie, powołując się na naruszeniu ww. przepisu nie wykazał, jakiej konkretnie czynności z tego powodu nie dokonał, jakich argumentów nie podniósł i jak wpłynęło to na wynik tej sprawy. W szczególności skarżący kasacyjnie nie podał, jakie nowe okoliczności lub dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostałyby przez niego powołane, gdyby przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej lub drugoinstancyjnej zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Skoro w obecnie rozpatrywanej sprawie skarżący kasacyjnie nawet w postępowaniu sądowym nie przedstawi argumentów podważających skutecznie stanowisko organu co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie podnosi, jakie wnioski dowodowe mogłyby być zgłoszone w postępowaniu administracyjnym, to należy uznać, że zarzucane naruszenie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie każde naruszenie przepisów postępowania administracyjnego uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Musi to być takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy. Takich zaś okoliczności strona skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła.
Mając powyższe należy stwierdzić, że skoro skarga kasacyjna nie jest uzasadniona, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu, to zgodnie z art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny ją oddalił.
W odniesieniu do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wyjaśnić, że o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu rozstrzyga zawsze wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu uregulowanym w przepisach 250 i nast. P.p.s.a. Zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stąd w postępowaniu kasacyjnym nie mógł on podlegać rozpoznaniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI