III OSK 2748/21

II SA/Łd 570/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Tomasz Porczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 154
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 5 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 roku sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2023 r. nr SKO.4114.157.2023 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 kwietnia 2023 r., nr SKO.4114.157.2023 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2000) – dalej: k.p.a.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Lutomiersk z dnia 28 lutego 2023 r., nr GOPS.5221.0000089.2023 odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji własnej z dnia 19 października 2022 r., nr GOPS.5221.000306.2022 o odmowie przyznania Z. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną – M. P.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną żoną Z. P. wystąpił w dniu 21 września 2022 r.
W następstwie rozpatrzenia powyższego wniosku, decyzją z dnia 19 października 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy Lutomiersk odmówił skarżącemu ustalenia prawa do powyższego świadczenia z uwagi na niespełnienie przesłanki ustawowej określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst. jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.) – dalej: u.ś.r.; to jest przesłanki cezury czasowej powstania niepełnosprawności M.P.
Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, w którym wskazywał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 orzekający o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku w nim określonego ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Podkreślał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wypracowanym na tle powyższego wyroku ocena, co do spełnienia ustawowych warunków otrzymania przedmiotowego świadczenia przez osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi, których niepełnosprawność powstała po osiągnięciu granicy wieku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy, winna być przeprowadzana z pominięciem powyższej normy prawnej.
Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2022 r., nr SKO.4114.606.2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Strona nie kwestionowała powyższego rozstrzygnięcia w drodze skargi do sądu administracyjnego.
Następnie w dniu 14 lutego 2023 r. skarżący wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy Lutomiersk z wnioskiem o zmianę, w trybie art. 154 § 1 k.p.a., decyzji ostatecznej z dnia 19 października 2022 r. odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Uzasadniając zgłoszone żądanie strona obszernie odwołała się do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia 21 października 2014 r. oraz skutków prawnych tego orzeczenia w stosunku do osób ubiegających się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu wieku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Dalej skarżący podnosił, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 154 § 1 k.p.a., gdyż decyzja z dnia 19 października 2022 r. jest decyzją ostateczną, na podstawie której nie nabył uprawnienia, a za jej zmianą, to jest za przyznaniem wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego przemawia zarówno słuszny interes wnioskodawcy, jak i interes społeczny, którego strona upatruje obiektywnej społecznej akceptacji dla wyjątkowego działania organu, które to działanie doprowadzi do stanu zgodności z prawem.
Decyzją z dnia 28 lutego 2023 r. Burmistrz Miasta i Gminy Lutomiersk odmówił zmiany ostatecznej decyzji własnej z dnia 19 października 2022 r. Wskazał, iż określony w art. 154 § 1 k.p.a. tryb postępowania nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną, a co więcej znajduje zastosowanie jedynie do rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym. Objęta żądaniem strony decyzja z dnia 19 października 2022 r. stanowi natomiast rozstrzygnięcie o charakterze związanym, gdyż określone przepisami u.ś.r. warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym określone w art. 17 ust. 1b ustawy, nie pozostawiają organom administracji jakiejkolwiek dowolności w tym zakresie.
W odwołaniu kierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi Z. P. zarzucał naruszenie art. 154 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, iż powyższy przepis znajduje zastosowanie jedynie do rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym. Wnosił o uchylenie kwestionowanej decyzji i orzeczenie o przyznaniu wnioskowanego przez stronę świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz poglądów doktryny skarżący wskazywał, iż treść art. 154 § 1 k.p.a. nie zawiera jakiegokolwiek ograniczenia stosowania uregulowanej w nim instytucji prawa, jedynie do decyzji o charakterze uznaniowym. Podkreślał, że w przedmiotowym stanie faktycznym spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w/w przepisem, co przemawia za uwzględnieniem jego żądania. Decyzja, o której zmianę wnosi jest decyzją ostateczną, na podstawie której nie nabył uprawnienia, a za jej zmianą przemawia zarówno słuszny interes strony, która spełnia wszystkie pozostałe określone przepisami u.ś.r. przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, poza przesłanką z art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność potwierdził Trybunał Konstytucyjny, jak i wskazywany we wniosku z dnia 14 lutego 2023 r. interes społeczny.
Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 21 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wskazując na podstawę materialnoprawną podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przywołało art. 154 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy, której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzje w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej (art. 154 § 2 k.p.a.). Kolegium podkreśliło, iż tryb określony w powołanym wyżej przepisie jest trybem szczególnym, który nie może prowadzić do ponownego rozpatrzenia merytorycznego sprawy i oceny prawidłowości wydania decyzji, której zmiany lub uchylenia strona żąda. Te kwestie pozostają bowiem zastrzeżone dla postępowania odwoławczego, bądź też, w przypadku wystąpienia wad kwalifikowanych decyzji, dla postępowań nadzwyczajnych trybie wznowienia postępowania lub też stwierdzenia nieważności. Natomiast w trybie określonym w art. 154 § 1 k.p.a rolą organów administracji jest jedynie ocena, czy w danym stanie faktycznym i prawnym spełnione zostały przesłanki przemawiające za zmianą lub też uchyleniem decyzji ostatecznej. Dalej odnosząc się o zarzucanego w odwołaniu wadliwego stanowiska organu I instancji, co do możliwości zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 k.p.a., Kolegium wskazało, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych brak jest jednolitego stanowiska w tym zakresie. Pomimo przeważającego poglądu, co od zastosowania powyższego trybu jedynie do decyzji o charakterze uznaniowym, pozostawiającym organom pewien zakres luzu decyzyjnego, w orzecznictwie przyjmuje się także, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych, które uzasadniałyby kategoryczne stwierdzenie, iż tryb określony w powołanym wyżej przepisie nie może znaleźć zastosowania do decyzji o charakterze związanym. Niezależnie od powyższych poglądów orzecznictwa, jak i związanego charakteru podejmowanego na podstawie przepisów u.ś.r. rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium wskazało, iż treść zgłoszonego żądania, zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego niekorzystnej dla strony decyzji z dnia 19 października 2022 r., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 i ukształtowanym na jego tle orzecznictwem sądów administracyjnych, prowadzi do stwierdzenia, iż strona dąży de facto do ponownego merytorycznego rozpoznania jego sprawy, zainicjowanej wnioskiem z dnia 21 września 2022 r. Tym samym zdaniem organu w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia żądania strony, a co za tym idzie decyzję organu I instancji uznać należało za prawidłową.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z. P. zarzucał naruszenie:
- art. 154 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że tryb określony w powołanym zakresie znajduje zastosowanie jedynie do rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, jak również nie pozwala na dokonanie organom ponownej oceny wydanego w sprawie rozstrzygnięcia pod kątem innym niż tylko interes strony lub też interes społeczny;
- art. 7 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu strony, przy jednoczesnym braku odniesienia się do przyczyn ich pominięcia w uzasadnieniu decyzji, pomimo, że organ winien podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a zaistnienie tych okoliczności winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji;
- art. 6 k.p.a. poprzez pominięcie zasady działania organu administracji publicznej na podstawie prawa, co wymagało prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz uwzględnienia prymatu wartości konstytucyjnych przy podejmowaniu czynności przez ten organ, w tym przy wydawaniu decyzji o przyznaniu skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Z uwagi na powyższe skarżący wnosił o uchylenie kwestionowanej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzja organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając podniesione zarzuty strona, posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych oraz poglądem doktryny prawa, podtrzymała dotychczasowe stanowisko, co do braku podstaw do twierdzenia organów, zgodnie z którym tryb określony w art. 154 § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie jedynie do rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym. Odnośnie, co do zarzucanego organom braku oceny istnienia słusznego interesu strony, jak i interesu społecznego strona wskazała na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 stwierdzający niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, oraz wypracowane na tle powyższego wyroku orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym dla tej grupy osób przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego winno być oceniane z pominięciem negatywnej przesłanki, wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W ocenie skarżącego fakt, iż spełnia wszystkie pozostałe przesłanki określone w art. 17 u.ś.r., uprawniające do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną żoną, niewątpliwe świadczy o istnieniu słusznego interesu strony, przemawiającego za zmianą ostatecznej decyzji z dnia 19 października 2022 r., zgodnie z jego żądaniem. Za uwzględnieniem wniosku przemawia także interes społeczny, którego strona upatruje w obiektywnej, społecznej akceptacji dla działania organu prowadzącego do stanu zgodności z prawem, w szczególności z wyrażoną w art. 6 k.p.a zasadą praworządności oraz wynikająca z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Negatywne rozpatrzenie żądania strony pozostaje zatem w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, jak i z zasadami państwa prawa, w tym zasadą równości wobec prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu 5 września 2023 r. obecni na rozprawie skarżący oraz ustanowiony przez stronę profesjonalny pełnomocnik popierali wniesioną skargę oraz przedstawione w niej zarzuty i argumentację. Pełnomocnik skarżącego złożył do akt sprawy dokumentację medyczną żony skarżącego – M. P., celem wykazania istnienia po stronie Z. P. słusznego interesu strony, przemawiającego za zmianą ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Lutomiersk z dnia 19 października 2022 r. i przyznaniem stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.; Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi Z. P. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Lutomiersk z dnia 28 lutego 2023 r. odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji własnej z dnia 19 października 2022 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną – M. P.
Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) - dalej: k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy, której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji (art. 154 § 2 k.p.a.).
Wskazać należy, że tryb postępowania określony w art. 154 k.p.a. pozwala na weryfikację decyzji ostatecznej, poprzez jej uchylenie bądź jej zmianę, w oparciu o dwie ustawowe przesłanki wyrażające się w stwierdzeniu, że wniosek dotyczy ostatecznej decyzji na mocy, której żadna ze stron nie nabyła prawa, a za uchyleniem decyzji lub jej zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 154 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, nie pozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą. Z tym jednak zastrzeżeniem, że słuszny interes strony, o którym mowa w powołanym przepisie, to nie każdy interes strony (rozstrzygnięcie zgodne z wolą strony), ale przede wszystkim interes mający prawne uzasadnienie. Inaczej mówiąc słuszny interes strony nie może być rozumiany jako kwestionowanie decyzji, bo jest ona wadliwa merytorycznie i tym samym krzywdząca dla strony. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2021 r., III OSK 2748/21; wyrok WSA w Warszawie z 4 grudnia 2019 r., II SA/Wa 1814/19; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej (art. 154 lub 155 k.p.a.) jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wydanie, Warszawa 2011, str. 600, wraz z powołanym tam orzecznictwem, a także wyrok NSA z 13 grudnia 1996 r., III SA 1207/95, LEX nr 27431). Przedmiotem postępowania w tym trybie nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną w jej całokształcie. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, a jego celem jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej określone w tym przepisie. Nadto - co należy podkreślić - zmiana decyzji w tym trybie może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem postępowania zwyczajnego. Dodatkowo decyzją wydaną na podstawie art. 154 k.p.a. można zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko w takich sprawach, w których przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę prawną jej wydania, przewidują dla organu administracji pewien luz decyzyjny, lub gdy przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, a każde z nich jest zgodne z prawem (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 czerwca 2017 r., II SA/Wa 148/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym możliwość zastosowania art. 154 § 1 k.p.a. w odniesieniu do decyzji tzw. związanych jest obarczona konkretnymi ograniczeniami, które powinny wynikać bezpośrednio z okoliczności danej sprawy, a ewentualne podjęcie rozstrzygnięcia, w tym pozytywnego dla wnioskodawcy i tak nie może prowadzić do stanu naruszenia prawa (por. wyroki NSA z 10 października 2017 r., II OSK 2407/16; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Możliwość zastosowania art. 154 k.p.a. w stosunku do decyzji związanej zależy zatem od konkretnego przypadku i wymaga rozważenia, czy decyzja związana wydana została zgodnie z prawem, a tym samym, czy zmiana lub uchylenie decyzji związanej doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym (por. wyroki NSA: z 12 lutego 2020 r., I OSK 3864/18; z 27 kwietnia 2020 r., I OSK 87/19; z 19 października 2012 r., II OSK 1153/11; z 12 lutego 2014 r., II OSK 1932/13; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", przy uwzględnieniu - co należy szczególnie zaakcentować - normy prawa materialnego, w oparciu o którą tę decyzję "pierwotną" wydano. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 154 k.p.a. uwarunkowana jest bowiem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, iż decyzja Burmistrza Miasta i Gminy Lutomiersk z dnia 19 października 2022 r., o której zmianę w trybie art. 154 § 1 k.p.a. skarżący wnosi jest decyzją ostateczną. Jak już bowiem wcześniej wskazano odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione przez skarżącego z przekroczeniem ustawowego terminu, określonego w art. 129 § 2 k.p.a., co w myśl art. 134 k.p.a. obligowało organ odwoławczy, w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w drodze postanowienia za dnia 6 grudnia 2022 r. Tym samym stosownie do treści art. 154 § 1 k.p.a. Burmistrz Miasta i Gminy Lutomiersk był organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 14 lutego 2023 r. w I instancji.
Bezsporną pomiędzy stronami, jak i niebudzącą jakichkolwiek wątpliwości Sądu pozostaje ta okoliczność, iż na mocy powołanej wyżej decyzji z dnia 19 października 2022 r. skarżący nie nabył prawa, jak i nie został nałożony na niego żaden obowiązek. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż w sprawie spełniona została pierwsza z przesłanek określona w art. 154 § 1 k.p.a.
Nie została natomiast spełniona druga z ustawowych przesłanek określona w wskazanym wyżej przepisie, to jest istnienie słusznego interesu strony lub interesu społecznego, które przemawiałyby za zmianą ostatecznej decyzji z dnia 19 października 2022 r., zgodnie z żądaniem skarżącego. W tym zakresie Sąd rozpoznający niniejszą skargę podziela wyrażone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stanowisko, zgodnie z którym wniesione przez skarżącego w trybie art. 154 § 1 k.p.a. żądanie zmiany ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Lutomiersk z dnia 19 października 2022 r. zmierza de facto do ponownego merytorycznego rozpatrzenia jego sprawy dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną żoną. Wskazać bowiem należy, iż strona skarżąca konsekwentnie, tak na etapie postępowania administracyjnego, jaki i sądowoadministracyjnego, upatruje wystąpienia przesłanki zarówno słusznego interesu strony, jaki i przesłanki interesu społecznego w skutkach prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 stwierdzającego niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst. jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.) – dalej: u.ś.r., w zakresie, w jakim powołany przepis różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku w nim określonego ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wypracowanego na tle powołanego wyżej wyroku strona kwestionuje możliwość oparcia negatywnego dla niej rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wydanego w postępowaniu zwykłym, jedynie o negatywną przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1b u.ś.r. To natomiast, jak już wcześniej wskazano nie jest dopuszczalne w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 154 k.p.a. Podkreślenia również wymaga, iż prezentowana w powyższym zakresie argumentacja wniosku skarżącego z dnia 14 lutego 2023 r. jest tożsama z argumentacją strony zawartą w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Lutomierska z dnia 19 października 2022 r., które to odwołanie jak już wcześniej wskazano nie podlegało merytorycznemu rozpatrzeniu z uwagi na niedochowanie przez skarżącego określonych ustawą warunków formalnych. Z akt sprawy oraz złożonych na rozprawie wyjaśnień skarżącego wynika nadto, że strona nie kwestionowała zasadności podjętego w dniu 6 grudnia 2022 r. postanowienia Kolegium w drodze przysługującego prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego, jak również nie podejmowała jakichkolwiek czynności procesowych zmierzających do przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 19 października 2022 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, iż wobec dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych uwzględnienie żądania skarżącego zawartego we wniosku z dnia 14 lutego 2023 r. prowadziłoby do sprzecznego z obowiązującym prawem, w szczególności z wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej zainicjowanej wnioskiem strony z dnia 21 września 2022 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zakończonej ostateczną decyzją z dnia 19 października 2022 r., które to stanowisko wprost wyraziło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższe w ocenie Sądu jest równoznaczne ze stwierdzeniem braku istnienia zarówno przesłanki "słusznego interesu strony", który jak już wcześniej wskazano nie może być rozumiany jako kwestionowanie niekorzystnej dla strony decyzji, jak również brakiem istnienia przesłanki "interesu społecznego", gdyż wbrew stanowisku skargi przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego w trybie określonym w art. 154 § 1 , to jest w drodze zmiany ostatecznej decyzji z dnia 19 października 2022 r. prowadziłby do stanu sprzecznego z obowiązującym prawem. W rzeczywistości skutkowałoby bowiem umożliwieniem skarżącemu skorzystanie z nieprzewidzianej prawem procesowym możliwości zniesienia negatywnych dla niego skutków prawnych wynikających z niedochowania przez stronę należytej dbałości o własne interesy, czego niewątpliwym przejawem było uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 19 października 2022 r., jak i późniejsze zaniechanie działań zmierzających do przywrócenia uchybionego terminu. W konsekwencji postępowanie prowadzone w trybie art. 154 k.p.a. stawałoby się konkurencyjne dla postępowania prowadzonego w trybie zwykłym (postępowania odwoławczego) i prowadziłoby do niedopuszczalnego rozpoznania sprawy skarżącego w trzeciej instancji. Stąd też, w ocenie Sądu, upatrywanie przez stronę skarżącą istnienia owego "interesu społecznego" w obiektywnej społecznej akceptacji dla wyjątkowego działania organu, zmierzającego do doprowadzenia do stanu zgodności z prawem, z jednoczesnym naruszeniem podstawowych zasad postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Tym samym nie sposób uznać twierdzenia strony skarżącej, iż negatywne rozpatrzenie jej żądania pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, jak i z zasadami państwa prawa, w tym zasadą równości wobec prawa.
Wyraźnego podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zarówno negatywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ostateczną decyzją z dnia 19 października 2022 r., jak i negatywne rozpatrzenie żądania zmiany tej decyzji, w trybie art. 154 § 1 k.p.a., nie pozbawiają skarżącego, w sposób definitywny możliwości ubiegania się o ustalenie prawa świadczenia pielęgnacyjnego. Przepisy u.ś.r. nie wyłączają bowiem możliwości wystąpienia przez stronę z ponownym wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia. W takiej sytuacji, w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Tym samym prezentowane na rozprawie stanowisko pełnomocnika skarżącego, jakoby negatywne rozpatrzenie żądania strony, co do zmiany ostatecznej decyzji z dnia 19 października 2022 r. pozbawiało skarżącego przysługujących mu praw nie znajduje uzasadnienia.
Wobec powyższego zarzut skargi, co do naruszenia art. 7 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. uznać należało za niezasadny.
Mając na uwadze przedstawiony na wstępie niniejszego uzasadnienia wywód, co do charakteru trybu postępowania uregulowanego w art. 154 § 1 k.p.a., jak i możliwości jego zastosowania zarówno do rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, jak i w określonych warunkach do rozstrzygnięć o charakterze związanym, Sąd za nieuzasadnione uznał również zarzuty skargi, co do naruszenia art. 154 § 1 k.p.a., którego to naruszenia strona upatruje się po pierwsze w wadliwym uznaniu, iż tryb określony w powołanym zakresie znajduje zastosowanie jedynie do rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, a po drugie nie pozwala na dokonanie organom ponownej oceny wydanego w sprawie rozstrzygnięcia pod kątem innym niż tylko interes strony lub też interes społeczny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, iż wbrew stanowisku strony skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie kwestionowało możliwości zastosowania trybu z art. 154 § 1 k.p.a. do decyzji związanych, wskazując w tym zakresie na rozbieżność orzecznictwa sądów administracyjnych. Co więcej, mając na uwadze przywołane wcześniej przyczyny negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 14 lutego 2023 r. zdaniem Sądu, ocena kwestii dopuszczalności zmiany bądź uchylenia w trybie art. 154 k.p.a. decyzji o charakterze związanym pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Natomiast, co do zarzucanego w skardze naruszenia art. 6 k.p.a. poprzez pominięcie zasady działania organu administracji publicznej na podstawie prawa, co w ocenie strony skarżącej wymagało prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz uwzględnienia prymatu wartości konstytucyjnych przy podejmowaniu czynności przez ten organ, w tym przy wydawaniu decyzji o przyznaniu skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, raz jeszcze podkreślić należy, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną objętą żądaniem zmiany, co w ocenie Sądu miałoby miejsce w niniejszej sprawie, w przypadku uwzględnienia wniosku skarżącego z dnia 14 lutego 2023 r., w oparciu o argumentacje w nim przedstawioną. Z tych samych względów, bez wpływu na wynik sprawy pozostaje przedłożona przez pełnomocnika, na rozprawie w dniu 5 września 2023 r., dokumentacja medyczna M. P. Zaznaczyć należy, że Sąd rozpoznający niniejszą skargę, nie kwestionuje w żaden sposób niewątpliwie złego stanu zdrowia niepełnosprawnej M. P., do czego zresztą nie jest upoważniony, niemniej jednak przedstawione w powyższym zakresie informacje pozostają poza zakresem rozważań odnośnie do prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Reasumując Sąd stwierdza, że okoliczności rozpoznawanej sprawy nie pozwalają na przyjęcie, że w tym przypadku mamy do czynienia z zaistnieniem przesłanek natury celowościowej motywowanych interesem strony, jak i interesem społecznym, które przy uwzględnieniu kryterium słuszności uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie żądania skarżącego, zwartego we wniosku z dnia 14 lutego 2023 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
ds