III OSK 2727/22

III OSK 2727/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Wa 3695/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-06-29
Skarżony organ
Rada Doskonałości Naukowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant straszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3695/21 w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 31 maja 2021 r., nr BCK-1-0-0676-2020 w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A.W. na rzecz Rady Doskonałości Naukowej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3695/21, oddalił skargę A.W. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 31 maja 2021 r., nr BCK-1-0-0676-2020 w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Rada Naukowa dyscypliny [...] Uniwersytetu [...], uchwałą z dnia 8 czerwca 2020 r., nr 9/2020, odmówiła A.W. nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie [...].
Rada Doskonałości Naukowej, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 31 maja 2021 r., nr BCK-1-0-0676-2020, na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2013 r. Nr 65, poz. 595 ze zm., dalej: "ustawa o stopniach naukowych") w zw. z art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm., dalej: "Przepisy wprowadzające"), utrzymała w mocy uchwałę Rady Naukowej [...] Uniwersytetu [...] z dnia 8 czerwca 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, przedmiotem oceny zarówno organu RN, jak i RDN, zgodnie z art. 16 ustawy o stopniach naukowych, było osiągnięcie naukowe strony. Zdaniem RDN, strona nie spełnia wymogu określonego w art. 16 ustawy o stopniach naukowych, gdyż jej osiągnięcia naukowe, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, nie stanowią znacznego wkładu w rozwój dyscypliny naukowej. Osiągnięcie naukowe strony, jak i dorobek naukowy jest bardzo obszerny, jednakże ilościowo ujmowane osiągnięcia naukowe nie kompensują ich wad jakościowych - dorobek ten ma faktycznie charakter popularno-naukowy, a dokładniej - "pozoruje" osiągnięcia naukowe. Dorobek ten jest teoretycznie eklektyczny i wskazuje na brak głębszej refleksji teoretycznej, a także brak uwzględniania podstawowych standardów metodologicznych, wymaganych wobec pracy naukowej. Osiągnięcia organizacyjne i dydaktyczne strony, a także jej aktywność zawodowa zostały ocenione pozytywnie, choć przy negatywnej ocenie osiągnięć naukowych, aspekty te mają drugorzędne znaczenie.
Odnosząc się do wniosku strony z dnia 11 maja 2020 r. o umorzenie postępowania habilitacyjnego, RDN wskazała, że wniosek ten został złożony już po wpłynięciu do komisji habilitacyjnej negatywnych opinii dorobku naukowego strony, jak również po podjęciu w dniu 11 marca 2019 r. przez komisję habilitacyjną uchwały o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego. RDN zwróciła uwagę, że przepisy ustawy o stopniach naukowych nie normują wprost sytuacji, w której kandydat do stopnia naukowego doktora habilitowanego cofa wniosek o nadanie mu tego stopnia, jednakże zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych, w postępowaniu dotyczącym nadania stopnia doktora habilitowanego przepisy K.p.a. stosuje się odpowiednio.
RDN stwierdziła, że osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora habilitowanego może cofnąć wniosek, co jest równoznaczne z żądaniem umorzenia postępowania habilitacyjnego. Jednak właściwa rada jednostki organizacyjnej nie jest związana stanowiskiem wnioskodawcy i na zasadzie uznania może umorzyć prowadzone postępowanie lub je kontynuować w celu jego zakończenia poprzez podjęcie stosownej uchwały. RDN zwróciła uwagę, że w postępowaniu habilitacyjnym, aby organ mógł umorzyć postępowanie na wniosek strony muszą być spełnione 3 przesłanki. Pierwszą jest "wniosek strony - osoby zainteresowanej - habilitanta". Warunek drugi stanowi brak sprzeciwu innych stron postępowania, a trzecim jest kategoria interesu społecznego. RDN zwróciła uwagę, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych, uchwała odmowna rady jednostki "zamraża" możliwość uzyskania stopnia doktora habilitowanego na okres trzech lat (lub ewentualnie jednego roku), natomiast uchwała w sprawie umorzenia postępowania takich konsekwencji nie ma. Jest więc znacząca dla osób, których osiągnięcia naukowe w opinii recenzentów, komisji habilitacyjnej i rady jednostki nie zostały uznane "za wnoszące znaczny wkład w rozwój danej dyscypliny naukowej" (art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych). Umorzenie postępowania nie stwarza formalnych barier w ewentualnym wykorzystaniu dorobku habilitacyjnego w dalszym możliwym procesie awansowym, a takie ograniczenia stwarza uchwała rady jednostki odmawiająca nadania stopnia doktora habilitowanego.
W ocenie RDN, prowadzenie postępowania awansowego nie jest tylko sprawą prywatną samego kandydata. Celem polityki naukowej Państwa jest harmonijny rozwój kadr naukowych zgodnie z najwyższymi standardami jakości badań wymaganych do uzyskania stopni naukowych i tytułu naukowego (art. 33 ust. 1a ustawy o stopniach naukowych). W przeprowadzane postępowania awansowe zaangażowane są poważne środki budżetowe (uposażenia członków rady wydziału/naukowej, recenzentów, członków CK/RDN) i osobowe. Ustawodawca wyznaczył zadanie - w ściśle określonych w art. 18a i art. 21 ustawy o stopniach naukowych terminach - przeprowadzenia postępowań, które powinny się zakończyć rozstrzygnięciem merytorycznie oceniającym dorobek naukowy kandydata w postaci uchwały w sprawie nadania (odmowy nadania) stopnia naukowego. Kandydat, decydując się na wszczęcie określonej procedury poddaje ocenie swój dorobek naukowy przez środowisko naukowe i musi przyjąć jego ocenę (także negatywną). Ustawodawca w art. 18a i art. 21 ustawy o stopniach naukowych dał wyraz przekonaniu, że Rada Wydziału i CK/RDN powinny zakończyć postępowanie rozstrzygnięciem merytorycznym oceniającym dorobek naukowy, a w przypadku dokonania negatywnego, rozstrzygnięcia - ocena dorobku naukowego kandydata powinno ponownie angażować Radę Wydziału i ew. Centralną Komisję/Radę Doskonałości Naukowej dopiero po wyznaczonym okresie 3-letnim (z oczywistym założeniem, że dorobek ten poddawany ponownej ocenie będzie znacząco powiększony). Przypadki wycofywania przez kandydata wniosku z założeniem uniemożliwienia wydania decyzji negatywnej są niezgodne z powołanym celem polityki naukowej Państwa, a więc i z interesem społecznym. Strona, składając wniosek o umorzenie postępowania znała negatywne opinie recenzentów swojego dorobku naukowego, jak również negatywne stanowisko komisji habilitacyjnej.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A.W.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji odnosząc się do kwestii czy w sprawie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania w rozumieniu art. 105 k.p.a., wskazał, że postępowanie habilitacyjne jest inicjowane wnioskiem zainteresowanego uzyskaniem tytułu naukowego (por. art. 18a ust. 1 ustawy o stopniach naukowych). Natomiast w myśl art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych - w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Treść danego przepisu wskazuje jednoznacznie na regułę "odpowiedniego" stosowania przepisów k.p.a., nie zaś stosowania ich wprost. Wynika stąd wprost wola prawodawcy, aby postępowanie habilitacyjne było procedurą sui generis - miało charakter szczególny. Nie odnoszą się więc do niego wprost reguły, dotyczące procedowanie w zwykłych sprawach administracyjnych.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z kolei na podstawie § 2, organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.
Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest więc obligatoryjne, gdy postępowanie zostało wszczęte, ale okazało się lub stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny (§ 1) oraz fakultatywne, gdy - jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie wszczęto - gdy nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (§ 2).
Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji stwierdził, że - wbrew twierdzeniom skargi – zarówno niekorzystane dla skarżącej recenzje, jak i uchwała komisji habilitacyjnej, nastąpiły przed złożeniem przez nią podania, w którym cofnęła swój wniosek o nadanie stopnia doktora habilitowanego. Cofnięcie wniosku nastąpiło 11 maja 2020 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że niekorzystna dla skarżącej uchwała komisji habilitacyjnej została powzięta 11 marca 2020 r. Z kolei posiedzenie Rady Dyscypliny [...] miało miejsce w dniu 8 czerwca 2020 r., a więc bezpośrednio po złożeniu przez nią wniosku o cofnięcie postępowania habilitacyjnego. Wynika to wprost z protokołu posiedzenia Rady Dyscypliny [...] z dnia 8 czerwca 2020 r., że w stosunku do skarżącej "(...) recenzje zostały sporządzone i odbyło już się posiedzenie komisji, zaś wniosek o umorzenie postępowania wpłynął po przygotowaniu przez komisję jednomyślnej uchwały o braku rekomendacji nadania dr. Widerze-Wysoczańskiej stopnia doktora habilitowanego" oraz, że "(...) w tym przypadku przeprowadzone zostały już wszystkie kroki poza głosowaniem Rady, w związku z czym wniosek o umorzenie postępowania na tym etapie wydaje się być nadużywaniem przepisów".
Tak więc organ prawidłowo i w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej przyjął, że zarówno niekorzystne dla strony recenzje, jak i uchwała komisji habilitacyjnej, miały miejsce przed złożeniem przez nią podania, w którym cofnęła swój wniosek. W ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że jeżeli wniosek o umorzenie postępowania został złożony już po wydaniu negatywnych dla skarżącej recenzji, to w postępowaniach habilitacyjnych muszą znaleźć zastosowanie reguły wskazane w art. 105 § 2 k.p.a., co oznacza, że organ administracji może umorzyć postępowanie (jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie wszczęto) - ale również przy zbadaniu przesłanki, czy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Inaczej mówiąc organ nie jest związany danym wnioskiem o ile wykaże, że umorzenie postępowania nie jest zgodne z interesem społecznym. Zdaniem WSA w Warszawie, organ dowiódł, że prowadzenie postępowania awansowego nie jest wyłącznie sprawą prywatną samego kandydata, ale celem polityki naukowej Państwa jest harmonijny rozwój kadr naukowych zgodnie z najwyższymi standardami jakości badań wymaganych dla uzyskania danego stopnia naukowego. Dlatego też prowadzone postępowanie powinno zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem oceniającym dorobek naukowy kandydata w postaci uchwały w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia naukowego.
W dniu 17 października 2022 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
1. art. 141 § 4 P.p.s.a., albowiem uzasadnienie wyroku nie spełnia wymogów powołanego przepisu, uniemożliwia dokonanie kontroli kasacyjnej, gdyż brak jest możliwości dokonania jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, a to przede wszystkim w zakresie istotnej okoliczności faktycznej dotyczącej okoliczności daty doręczenia skarżącej recenzji rozprawy habilitacyjnej w kontekście wpływu daty złożenia wniosku o umorzenie postępowania habilitacyjnego na podjęte rozstrzygnięcie oraz w zakresie przyjęcia, że w sprawie nie miał zastosowania art. 105 § 1 k.p.a.;
2. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podczas gdy prawidłową normą, która winna być zastosowana przez Sąd pierwszej instancji jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż Rada Doskonałości Naukowej winna, działając na podstawie powołanych przepisów, a czego nie uczyniła, ustalić istotne dla sprawy okoliczności, w szczególności takie jak umiejscowienie w czasie i następstwo poszczególnych istotnych dla sprawy czynności, a to przede wszystkim datę doręczenia skarżącej recenzji habilitacyjnych;
3. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., podczas gdy prawidłową normą, która winna być zastosowana przez Sąd pierwszej instancji jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż Rada Doskonałości Naukowej winna - działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., uchylić zaskarżoną uchwałę Rady Naukowej Dyscypliny [...] Uniwersytetu [...], albowiem w następstwie cofnięcia wniosku inicjującego postępowanie, postępowanie powinno zostać umorzone;
4. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 105 § 2 k.p.a., podczas gdy prawidłową normą, która winna być zastosowana przez WSA w Warszawie był art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż Rada Doskonałości Naukowej winna - mając na względzie art. 105 § 2 k.p.a., uchylić zaskarżoną uchwałę Rady Naukowej Dyscypliny [...] Uniwersytetu [...], albowiem nie znajdował on w sprawie zastosowania, a ewentualnie - przyjąwszy, że w sprawie art. 105 § 2 k.p.a. miał zastosowanie - uchylić zaskarżoną uchwałę, albowiem umorzenie postępowanie w wyniku cofnięcia wniosku o wszczęcie postępowania habilitacyjnego złożonego przed otrzymaniem recenzji rozprawy habilitacyjnej nie jest sprzeczne z interesem społecznym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Doskonałości Naukowej wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez braki uniemożliwiające dokonanie jednoznacznej konstrukcji podstawy rozstrzygnięcia w tym zakresie okoliczności faktycznych związanych z datą doręczenia skarżącej kasacyjnie recenzji jej pracy habilitacyjnej - jest bezzasadny. Przypomnieć należy, że uzasadnienie sporządzone z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy tylko w przypadku, jeżeli zawarta w nim ocena prawna (art. 153 P.p.s.a.) miałaby pierwszoplanowe znaczenie dla wadliwego, końcowego załatwienia sprawy. Zatem błędne uzasadnienie orzeczenia stanowi podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., jeżeli prowadzi do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy. W tym kierunku idzie zdecydowana większość orzeczeń NSA. Zauważa się przede wszystkim, że jakkolwiek czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i ma sprawozdawczy charakter, a więc sama przez się nie może wpływać na to rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy, to niemniej tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa - wyrok NSA z 2 lutego 2006 r., II FSK 325/05, LEX nr 177476. Można w nim przy tym znaleźć liczne przykłady wad uzasadnienia, polegające na naruszeniu art. 141 § 4, które mogą stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. I tak w wyroku NSA z 7 marca 2006 r., I OSK 990/05 stwierdzono, że takim naruszeniem może być brak uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, jak i przypadek, gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Z kolei w wyroku NSA z 14 marca 2006 r., I OSK 1032/05 za taką wadę uzasadnienia uznano naruszenie obowiązku wskazania przyczyn, z powodu których sąd odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom, w oparciu o które organy administracji przyjęły okoliczności, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonych decyzji. W szczególności za wadę uzasadnienia orzeczenia, skutkującą uwzględnieniem skargi kasacyjnej, należy uznać nieustosunkowanie się w nim do zarzutów podniesionych w skardze lub w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, których trafność zobowiązywałaby sąd do uwzględnienia skargi. Przykładowo, skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a w uzasadnieniu wyroku nie ma rozważań świadczących o tym, że sąd rozpoznał ten zarzut - por. szerzej wyrok NSA z 18 maja 2011 r., I OSK 1323/10. Uogólniając należy stwierdzić, że do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Zatem - co do zasady - lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego decyzję administracyjną, pozbawiające stronę informacji o przesłankach tego rozstrzygnięcia, a organ administracji także wskazówek co do kierunku dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, może być naruszeniem komentowanego przepisu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takich wadliwości nie ma w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ponieważ zawiera ono wszystkie obligatoryjne elementy treści wymienione w art. 141 § 4 P.p.s.a., a zawarty w nim wywód prawny pozwala na jednoznaczną ocenę w toku kontroli instancyjnej, jakie znaczenie normy prawnej wynikającej z art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych w zw. z art. 105 § 2 k.p.a. przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, i co zatem stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 151 P.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 oraz art 80 k.p.a. wskazać należy, że strona skarżąca oczekiwała ponownej oceny materiału dowodowego, która miałaby doprowadzić do stwierdzenia, że stronie nie doręczono recenzji habilitacyjnych przed datą złożenia przez nią wniosku z dnia 11 maja 2020 r. o umorzenie postępowania habilitacyjnego.
Ocena ta, przeprowadzona została zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i nie doprowadziła organu administracji do stwierdzenia, że w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. Z kolei Sąd pierwszej instancji, odnosząc się do postępowania dowodowego przeprowadzonego w toku postępowania przez organ administracji, trafnie ocenił je jako odpowiadające wymogom wynikającym z kodeksu postępowania administracyjnego.
Zarówno zarzut trzeci jak i czwarty skargi kasacyjnej w istocie kwestionują stanowisko WSA w Warszawie, wskazujące na zasadność stanowiska RDN, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a., mimo złożenia wniosku z dnia 11 maja 2020 r. o umorzenie postępowania habilitacyjnego. Zarzut ten jest nieuprawniony. Przypomnieć bowiem należy, że art. 105 § 2 k.p.a., statuuje instytucję fakultatywnego umorzenia postępowania. Zgodnie z jego brzmieniem organ może umorzyć postępowanie administracyjne, gdy spełnione są trzy przesłanki: 1) strona złożyła wniosek o umorzenie postępowania; 2) brak jest sprzeciwu innych stron postępowania; 3) umorzenie nie jest sprzeczne z interesem społecznym. Dodać należy, że "fakultatywność" umorzenia postępowania oznacza, że organ administracji publicznej w tym wypadku nie jest związany wnioskiem o umorzenie postępowania i może, mimo jego złożenia, dalej prowadzić postępowanie, jeśli wykaże, iż jest to niezbędne ze względu na interes społeczny.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że spełnione zostały dwie pierwsze przesłanki (wniosek z dnia 11 maja 2020 r., brak sprzeciwu strony przeciwnej). Natomiast skarżąca kasacyjnie kwestionuje stanowisko WSA w Warszawie, że nie wystąpiła trzecia przesłanka fakultatywnego umorzenia postępowania administracyjnego, tj. brak sprzeczności z interesem społecznym. Wskazać jednak należy, że ocena Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest prawidłowa. Interes społeczny, o którym mowa w przepisach k.p.a. (w tym również w art. 105 § 2 k.p.a.) ma charakter obiektywny i powinien on być umocowany w przepisach prawa. W tym zakresie zarówno RDN, jak i WSA w Warszawie słusznie wskazali, że istnieją dwa elementy, które nie pozwalają w sprawie o przyznanie stopnia naukowego doktora habilitowanego umorzyć postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a.
Po pierwsze, jest to kwestia wykonywania polityki naukowej Państwa. Jak zauważono na tle stosowania nieobowiązującej już ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym "stopnie naukowe powinny być nadawane osobom posiadającym wymagane kwalifikacje. Z punktu widzenia regulacji zawartych w ustawie o stopniach i tytule i w prawie o szkolnictwie wyższym w interesie społecznym niewątpliwie leży to, aby w postępowaniu o nadanie stopnia naukowego jednoznacznie rozstrzygnąć kwestię posiadania tych kwalifikacji, a tym samym pozytywnie lub negatywnie ocenić przydatność danej osoby do wykonywania zadań ważnych z punktu widzenia nauki i dydaktyki. Wszakże interes ten wymaga, aby podejmowanie badań ze środków publicznych czy kształcenie kadr na poziomie studiów wyższych (licencjackich, magisterskich, doktoranckich) było realizowane przez osoby z odpowiednimi kwalifikacjami (naukowymi, dydaktycznymi, a także moralno-etycznymi) i aby jednoznacznie były eliminowane osoby niespełniające wymaganych kryteriów. Prowadzenie zatem badań naukowych i kształcenie kadr na poziomie studiów wyższych przez osoby niespełniające owych kryteriów będzie się odbywać ze szkodą dla interesu społecznego, w znaczeniu interesu społeczności naukowej (akademickiej), ale także całego społeczeństwa (ogółu jednostek oraz innych podmiotów). Niewątpliwie za trafnością powyższej argumentacji przemawia regulacja zawarta w art. 29 ust. 2 u.s.n. wprowadzająca możliwość pozbawienia stopnia naukowego" (M. Sieniuć, Cofnięcie wniosku w sprawie nadania stopnia naukowego a klauzula interesu społecznego w świetle ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, ZNSA 2014, nr 6, s. 77-78). Instytucje powołane do realizacji polityki państwa w obszarze nauki i szkolnictwa wyższego powinny zatem dbać o jakość kadr naukowych – tak aby nie było wątpliwości co do ich kwalifikacji zawodowych lub moralnych. Stanowisko jest wzmocnione poprzez treść preambuły do obecnie obowiązującej ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, gdzie wprost określono, że po pierwsze, obowiązkiem władzy publicznej jest tworzenie optymalnych warunków dla wolności badań naukowych i twórczości artystycznej, wolności nauczania oraz autonomii społeczności akademickiej, a po drugie, każdy uczony ponosi odpowiedzialność za jakość i rzetelność prowadzonych badań oraz za wychowanie młodego pokolenia. Oznacza to, że zadaniem instytucji powołanych do wykonywania polityki Państwa w obszarze nauki jest czuwanie na tym, aby kadry naukowe były jak najwyżej jakości i nie było wątpliwości co do ich kompetencji. Stąd w sytuacji, w której wynik postępowania habilitacyjnego wobec znacznej przewagi negatywnych recenzji jest negatywny – umorzenie postępowania byłoby sprzeczne z interesem społecznym rozumianym jako jak najlepsza realizacja przepisów o szkolnictwie wyższym w zakresie oceny jakości kadr naukowych.
Po drugie, umorzenie postępowania byłoby nieracjonalne ze względu na poniesione dotychczas koszty postępowania i nakład pracy (w tym przede wszystkim recenzentów), który wykonano podczas oceny dorobku naukowego skarżącej kasacyjnie.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.