III OSK 2725/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego, uznając, że zmiany w przebiegu drogi dojazdowej, a nie działania sąsiadów, były przyczyną zalewania działki.
Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy nakazania przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego w związku z zalewaniem działki nr [...]. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że przyczyną problemu była zmiana przebiegu drogi dojazdowej, a nie działania sąsiadów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji i stwierdzając, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy S. odmawiającą nakazania przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego na działkach nr [...] i [...] poprzez usunięcie odpadów, nieczystości, zgnitych ziemniaków, gałęzi oraz wałka ziemi, które miały powodować zalewanie sąsiedniej działki nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, opierając się na nowych ustaleniach faktycznych, w tym na mapie sytuacyjno-wysokościowej z 2018 r. Sąd stwierdził, że nie ma dowodów na istnienie sztucznych podwyższeń terenu na działkach sąsiednich, które naruszałyby stosunki wodne. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że zalewanie stodoły na działce nr [...] było spowodowane zmianą przebiegu drogi dojazdowej do pól, która kanalizuje wody opadowe, a nie działaniami sąsiadów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i oddalił ją. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 29 Prawa wodnego) nie mogły być skuteczne, ponieważ skarżący nie zakwestionował skutecznie ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji. Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a.) również nie został uwzględniony, gdyż uzasadnienie wyroku WSA było wystarczająco szczegółowe. Sąd podkreślił, że wiążąca moc poprzednich orzeczeń (art. 153 P.p.s.a.) może być wyłączona w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego, co miało miejsce w tej sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli ustalenia faktyczne wskazują, że to zmiana przebiegu drogi, a nie działania sąsiadów, jest przyczyną zalewania, a stan faktyczny uległ istotnej zmianie od czasu poprzednich orzeczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nowe pomiary geodezyjne i opinie biegłych wykazały, iż obecny stan faktyczny jest odmienny od tego, na którym opierały się poprzednie orzeczenia. Kluczowe było ustalenie, że to zmiana przebiegu drogi dojazdowej kanalizuje wody opadowe i powoduje zalewanie, a nie sztuczne podwyższenia terenu czy odpady na działkach sąsiednich.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.P.w. art. 29
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne
Przepis ten dotyczy obowiązku przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Sąd uznał, że przesłanki do jego zastosowania nie zostały spełnione z uwagi na zmianę stanu faktycznego.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstaw uchylenia decyzji lub postanowienia organu.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kognicji sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje związanie sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu.
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku oceny materiału dowodowego.
K.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wymogów uzasadnienia decyzji.
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana przebiegu drogi dojazdowej jako przyczyna zalewania działki. Istotna zmiana stanu faktycznego uzasadniająca odstąpienie od wiążącej mocy poprzednich orzeczeń. Nieskuteczność zarzutów naruszenia prawa materialnego bez zakwestionowania ustaleń faktycznych. Wystarczające uzasadnienie wyroku WSA zgodne z art. 141 § 4 P.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 29 Prawa wodnego poprzez błędne przyjęcie braku zmian na gruncie powodujących szkody i błędne ustalenie przyczyny zalewania. Naruszenie art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia ustaleń faktycznych w uzasadnieniu wyroku. Naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że ocena prawna i wskazania z poprzednich wyroków nie są wiążące.
Godne uwagi sformułowania
ustalenia faktyczne w sprawie uległy zmianie już po wydaniu wyroku zawierającego wiążące zalecenia Sądu nie można skutecznie powoływać się na zarzut błędnego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. można zarzucać niekompletność uzasadnienia, tj. braki w jego prawem wymaganej strukturze. Nie można natomiast kwestionować poszczególnych ocen prawnych wyrażonych przez sąd
Skład orzekający
Piotr Korzeniowski
przewodniczący
Maciej Kobak
sprawozdawca
Teresa Zyglewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 153 P.p.s.a. w kontekście zmiany stanu faktycznego oraz zasady skutecznego kwestionowania ustaleń faktycznych przy zarzutach naruszenia prawa materialnego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego ze stosunkami wodnymi i przebiegiem dróg, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych obszarach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje, jak istotna zmiana stanu faktycznego może wpłynąć na związanie sądu poprzednimi orzeczeniami, co jest ważnym zagadnieniem proceduralnym dla prawników.
“Zmiana stanu faktycznego kluczem do związania sądu poprzednimi wyrokami: NSA wyjaśnia granice art. 153 P.p.s.a.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2725/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
II SA/Kr 369/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-06-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1121
art. 29
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 77, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 369/22 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 stycznia 2022 r. znak SKO.PW/4171/137/2021 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 369/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę R. K. (dalej: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej: "organ") z dnia 21 stycznia 2022 r. znak SKO.PW/4171/137/2021 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego.
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wójt Gminy S. decyzją z dnia 3 listopada 2021 r. znak: UG-6225/1/M/2008/10/11/14/15 odmówił wydania nakazu przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego na działce nr [...] stanowiącej własność K. i B. W., położonej w S., obręb geodezyjny [...], gmina S., poprzez usunięcie odpadów i nieczystości oraz odmówił wydania nakazu przywrócenia do stanu pierwotnego terenu działki nr [...] stanowiącej własność D. S., I. I. oraz Z. I. poprzez usunięcie zgnitych ziemniaków oraz gałęzi a także usunięcia wałka ziemi usypanego wzdłuż granicy działek nr: [...], [...] na długości istniejących słupków ogrodzeniowych.
W toku postępowania pierwszoinstancyjnego dokonano aktualnych pomiarów geodezyjnych w terenie, które obrazuje sporządzona mapa sytuacyjno - wysokościowa z dnia 5 lutego 2018 r., przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 6 marca 2018 r.
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez skarżącego organ decyzją z dnia 21 stycznia 2022 r., znak SKO.PW/4171/137/2021 działając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. 2017, poz. 1121 ze zm.) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 624 ze zm. dalej: "u.P.w.") oraz art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "K.p.a.") w całości utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji podniósł, że organ ponownie prowadząc postępowanie wykonał zalecenia i wskazówki Sądu zawarte w wyrokach II SA/Kr 426/17, II SA/Kr 1523/15 oraz II SA/Kr 1582/14. W szczególności biegły mgr inż. I. Ł. w marcu 2018 r., w opinii uzupełniającej odniósł się do wszystkich wątpliwości Sądu wyrażonych w uzasadnieniu wyroku II SA/Kr 426/17, w tym w szczególności wyjaśnił, że ortofotomapa z 1997 r., którą się posłużył, miała jedynie zobrazować stan gruntu sprzed likwidacji tzw. "starej drogi".
Wykonane zostały także szczegółowe pomiary geodezyjne w terenie, które obrazuje sporządzona mapa sytuacyjno-wysokościowa z dnia 5 lutego 2018 r., przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 6 marca 2018 r. Mapa ta potwierdza, że obecnie działki nr [...] i [...] nie są "nadsypane" względem działki nr [...], co mogłoby zakłócać stosunki wodne w tym terenie. W szczególności zaś z mapy tej nie wynika, że na działce nr [...] został usypany jakikolwiek "wałek ziemny", albo żeby na działce nr [...] wymulisko wzdłuż granicy z działką nr [...] istotnie znajdowało się wyżej niż pozostała część działki.
Mapa ta natomiast potwierdza, że "nowa droga" na działce nr [...] (usytuowana przy granicy z działka nr [...]) stanowi nieznaczne obniżenie terenu, z czego logicznie wynika, że to na tę drogą spływają wody opadowe z okolicznych pól. Droga została zaznaczona na mapie z dnia 5 lutego 2018 r., a rzędne jej terenu wahają się pomiędzy 431,69 m n.p.m najbliżej zabudowań na działce, do 432,46 m n.p.m. najdalej od nich.
Jednoznacznie zatem droga opada w kierunku zabudowań na działce nr [...], przy czym na jej osi znajduje się budynek stodoły oznaczony literą "g". Zarówno teren działki nr [...] położony wzdłuż owej drogi, jak i teren sąsiadującej działki nr [...] położone są albo równo z jej poziomem albo nieznacznie wyżej, przy czym w żadnym miejscu działka nr [...] nie znajduje się wyżej od poziomu działki nr [...] (na niektórych fragmentach działki jest wręcz odwrotnie). Również rzędne terenu działki nr [...] nie odbiegają od rzędnych ww. działek. Podkreślić należy, że przy północnych ścianach stodół na działkach nr [...] i [...] rzędne terenu działki nr [...] są wyższe niż na działce nr [...].
Z powyższego wynika, że nie ma na terenie działek nr [...] i [...] sztucznych podwyższeń terenu, które mogłyby naruszać stosunki wodne. Pomiary te potwierdziły także ustalenia biegłego zobrazowane na załączniku do opinii hydrologicznej z maja 2014 r., że naturalny kierunek spływu wód na terenie działki nr [...] jest co do zasady południkowy, równoległy do granic geodezyjnych działek, a jeśli dochodzi do spływu wód na działki sąsiednie, to ma on kierunek z działki nr [...] na działkę nr [...] i dalej na [...], a nie odwrotnie (który to stan miał być zmieniony poprzez nadsypanie ziemi).
Rację ma zatem organ wskazując, że poprzednio wyrażony pogląd Sądu, zgodnie z którym wymulisko na działce nr [...] i "wałek ziemny" na działce nr [...] powodują spływ wód opadowych na teren działki nr [...], obecnie nie może wiązać organów w przedmiotowej sprawie, bowiem ustalony stan faktyczny jest odmienny od tego, na którym opierał się Sąd.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "P.p.s.a.") ciąży na organie oraz na sądzie i może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której ustalenia faktyczne w sprawie uległy zmianie już po wydaniu wyroku zawierającego wiążące zalecenia Sądu.
WSA zważył, że należy oprzeć się na ustaleniach dokonanych już po wyroku z 24 lipca 2017 r. (II SA/Kr 426/17) tj. na faktach ustalonych i utrwalonych na mapie sporządzonej dnia 5 lutego 2018 r., która jednoznacznie wskazuje, że obecny stan faktyczny jest odmienny od tego, na którym bazował Sąd w 2017 r., kiedy to przyjął, że wymulisko na działce nr [...] i "wałek ziemny" na działce nr [...] położony jest wyżej niż teren działki nr [...].
Należy zatem stwierdzić, że powstałe na działce nr [...] wymulisko nie może naruszać stosunków wodnych w przedmiotowym terenie, bowiem nie znajduje się powyżej terenu działki nr [...]. Wpływu takiego obecnie nie może mieć również nadsypanie ziemi na działce nr [...], bowiem aktualnie materiał dowodowy sprawy nie potwierdza jego istnienia.
Skład orzekający podzielił pogląd organu, że okoliczność zalewania stodoły na działce nr [...] przez spływające wody opadowe związana jest z przebiegiem "nowej drogi" na tejże działce, prowadzącej obecnie wzdłuż granicy z działką nr [...] (poprzednio umiejscowiona była przy granicy z działka nr [...]).
Drogą tą spływa woda opadowa z terenów położonych wyżej, w szczególności z północnej części działki nr [...], jak i z dalej położonych pól, do których prowadzi. Wniosek ten wynika jednoznacznie z przedłożonego uzupełnienia do opinii biegłego hydrologa z marca 2018 r. Jak wskazał biegły, przy opadach o niewielkim nasileniu woda będzie swobodnie opływała stodołę na działce nr [...] i spływała do rowu oznaczanego na mapie jako [...], zgodnie z przebiegiem owej drogi dojazdowej. Niewielkie ilości wody spływać bowiem będą po drodze i nie będą wylewać się poza jej krawędzie. Natomiast przy deszczach nawalnych droga może nie być w stanie odprowadzić całości spływającej wody do rowu. Wówczas to - przelewając się przez krawędzie drogi — woda będzie zalewać stodołę na działce nr [...], która znajduje się na spadku terenu, poniżej osi owej drogi. Droga bowiem skręca przed samą stodołą, aby ją ominąć.
Powyższe wnioski korespondują również z ustaleniami, z których wynika, że istnieje koincydencja czasowa pomiędzy powstaniem problemów z zalewaniem stodoły na działce nr [...] oraz faktem zmiany lokalizacji drogi dojazdowej do pól biegnącej po działce nr [...] Przebieg "starej drogi" nie kolidował z zabudowaniami na działce nr [...], a co za tym idzie pozwalał na swobodny spływ wód opadowych do wodnika nawet przy znacznych opadach. Obecnie drogi tej już nie ma, co potwierdza aktualna mapa sytuacyjno-wysokościowa. Jak wynika z oświadczenia R. K. nie została ona zlikwidowana fizycznie, poprzez przeprowadzenie prac ziemnych (pismo z dnia 2 lipca 2019 r. w odpowiedzi na wezwanie organu). Jednak nieużytkowana przestała spełniać swoją funkcję odprowadzania wód opadowych, jaką pełniła wcześniej, szczególnie, że powstała droga nowa, która funkcję tę przejęła.
Powyższe oznacza, że to działania właściciela działki nr [...] (zmiana przebiegu drogi dojazdowej do pól) stały się przyczyną zalewania stodoły znajdującej się na tej działce. Z aktualnych i archiwalnych map sytuacyjno-wysokościowych wynika, że zmiana taka miała miejsce. Jednocześnie opinia biegłego potwierdza, że przebieg drogi ma istotny wpływ na kierunki spływu wód opadowych, ponieważ drogi poprzez swoje ukształtowanie kanalizują spływ wód w razie gwałtowanych opadów (co nie oznacza, że są ciekami wodnymi). Wynika z tego, że jedyną przyczyną szkód na działce nr [...] wskazywanych we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie, były działania R. K., prowadzone w obrębie tejże działki.
Powyższy wyrok w całości zakwestionował skarżący, zarzucając naruszenie:
1) prawa materialnego, tj.:
art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 ze zmian.), wskutek błędnego przyjęcia, iż na działkach nr [...] i [...] obr. [...] nie nastąpiły zmiany na gruncie powodujące szkody na gruncie sąsiednim – działce nr [...], jak również błędnego przyjęcia, iż działania właściciela działki nr [...] (zmiana przebiegu drogi dojazdowej do pól) stały się przyczyną zalewania stodoły znajdującej się na tej działce, a w konsekwencji tych błędnych ustaleń skutkujących niezastosowaniem art. 29 ustawy Prawo wodne - oddalenie skargi na decyzję organu z dnia 21 stycznia 2022 r., znak: SKO.PW/4171/137/2021 utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy S. z dnia 3 listopada 2021 r., znak: UG-6225/1/M/2008/10/11/14/15, którą orzeczono o odmowie nakazania właścicielom działek nr [...] i [...] przywrócenia stanu poprzedniego na terenie ww. działek oraz nakazania właścicielom tych działek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, pomimo spełnienia przesłanek do orzeczenia o uchyleniu zaskarżonej decyzji Wójta Gminy S. z dnia 3 listopada 2021 r., znak: UG-6225/1/M/2008/10/11/14/15 w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez nakazanie przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego na działce nr [...] oraz nakazanie przywrócenia do stanu pierwotnego terenu działki nr [...];
2) przepisów postępowania, tj.:
art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w sposób umożliwiający kontrolę zaskarżonego wyroku, w zakresie stwierdzenia braku naruszenia przez organy administracji art. 7 i art. 77 §1 K.p.a., a polegających na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w wyniku którego błędnie ustalono, że na działce nr [...] nie znajduje się aktualnie nadsyp ziemi ("wałek ziemny"), powodujący spływ wód opadowych na działkę [...] oraz przyjęcie, iż wymulisko na działce nr [...] nie powoduje spływu wód na działkę [...], zaś przyczyna zalewania działki nr [...] jest związana z przebiegiem nowej drogi na tej działce, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego winna prowadzić do ustalenia, iż przebieg drogi po działce nr [...] nie ma żadnego wpływu na spływ wód opadowych, a w szczególności - nie może powodować zalewania tej działki, zaś przyczyną zalewania działki nr [...] jest istniejące wymulisko na działce [...] oraz nadsyp ziemi ("wałek ziemi") na działce nr [...], powstałe w wyniku ingerencji właścicieli wymienionych działek;
art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj.: naruszenie art. 153 P.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż nie są wiążące ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydanego w przedmiotowej sprawie w dniu 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt: II SA/Kr 1523/15, w odniesieniu do stanowiska, iż wymulisko na działce nr [...], jak i usypanie wałka ziemnego na działce nr [...] wywołują skutek w postaci szkód na działce [...], a w konsekwencji - przyjęcie, iż ustalenia faktyczne w sprawie uległy zmianie już po wydaniu wyroku zawierającego wiążące ustalenia Sądu, a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania nie są wiążące dla organu wydającego decyzję.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi skarżącego z dnia 21 lutego 2022 r. poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy S.; względnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Pismem z 20 września 2022 r. skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 182 § 2 P.p.s.a.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa
w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyznaczającym granice kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na podmiocie wnoszącym skargę kasacyjną spoczywa obowiązek wyznaczenia jej granic poprzez prawidłowe sformułowanie podstaw zaskarżenia - zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w niej naruszeń prawa. Możliwość przeprowadzenia tej kontroli uzależniona jest od identyfikowalności tych naruszeń. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę orzeczenia Sądu pierwszej instancji, jeżeli w skardze kasacyjnej powołano konkretne przepisy prawa, które w ocenie wnoszącego ten środek zaskarżenia zostały naruszone.
Dokonując kontroli wyroku Sądu pierwszej instancji przez pryzmat podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, nie stwierdzono wytkniętych w nich naruszeń prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić zarzutu naruszenia art. 29 u.P.w. z 2001 roku z przyczyn systemowych. Po pierwsze, skarżący kasacyjnie nie sprecyzował właściwie podstawy normatywnej przedmiotowego zarzutu. Trzeba dostrzec, że art. 29 u.P.w. z 2021 dzieli się na dalsze jednostki redakcyjne – trzy ustępy, a dodatkowo ustęp pierwszy dzieli się na punkty. Każdy z ustępów jest normatywnie autonomiczny, co oznacza, iż może być podstawą rekonstrukcji odrębnej normy prawnej. W tym stanie rzeczy, zrealizowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny systemowej reguły rozpoznania skargi kasacyjnej wyłącznie w jej granicach, wymaga od jej autora precyzyjnego określenia przepisów prawa, które zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do rekonstruowania intencji wnoszącego skargę kasacyjną, chyba że została ona jednoznacznie wyartykułowana w jej uzasadnieniu. Analiza uzasadnienia wniesionej skargi kasacyjnej również nie daje podstaw do jednoznacznych wniosków co do tego, jak zgodnie z wolą jej autora powinien być uszczegółowiony zarzut naruszenia art. 29 u.P.w. z 2001 roku.
W drugiej kolejności należy zwrócić uwagę, że w skardze kasacyjnej nie poddano jednoznacznie w jakiej formule zarzuca się naruszenie art. 29 u.P.w. z 2001, to jest, czy doszło do jego błędnej wykładni, czy niewłaściwego zastosowania. W ramach przedmiotowego zarzutu skarżący kasacyjnie wytyka WSA, że nie zastosował art. 29 u.P.w. z 2001, albowiem błędnie przyjął, że przyczyną zalewania stodoły na działce nr [...] były działania jej właściciela, podczas gdy w rzeczywistości źródłem tych szkód były zmiany na gruncie działek nr [...] i [...]. Przyjąć zatem należy, że skarżący kasacyjnie w ramach zarzutu niezastosowania prawa materialnego podważa podstawę faktyczną wyroku Sądu pierwszej instancji.
Należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi
w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można skutecznie powoływać się na zarzut błędnego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (por. wyroki NSA z: 29 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2747/12; 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżąca uznaje za prawidłowy (por. wyroki NSA z: 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2328/11; 14 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11). Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (por. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2391/11).
W realiach niniejszej sprawy nie doszło do skutecznego zakwestionowania ustaleń faktycznych, na których WSA oparł stan sprawy. Skarżący kasacyjnie nie podniósł zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego kształtujących kodeksowy reżim gromadzenia i oceny materiału dowodowego, na podstawie którego czyni się istotne ustalenia w sprawie – art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 7,
art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. W skardze kasacyjnej podniesiono natomiast zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., w ramach którego zarzuca się sądowi pierwszej instancji, iż nie wykazał w uzasadnieniu, z jakich przyczyn nie przyjął, że organy nie naruszyły art. 7 i art. 77 §1 K.p.a. Konstrukcja zarzutu nakazuje przyjąć, że skarżący kasacyjnie nie podważa podstawy faktycznej wyroku WSA, nie twierdzi, iż jest ona wadliwa, wywodzi natomiast, iż Sąd pierwszej instancji nie ujawnił w uzasadnieniu racji dla ocen prawnych sformułowanych wobec ustaleń poczynionych przez organy. Należy zauważyć, że na stronach 12-16 uzasadnienia wyroku, WSA szczegółowo analizuje fakty istotne w sprawie, poddaje je ocenie, wykazuje wzajemne zależności i formułuje ostateczne konkluzje potwierdzające stanowisko orzekających w sprawie organów.
Skarżący kasacyjnie polemizuje ze stanowiskiem WSA zarzucając, że oparł się on "na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w wyniku którego błędnie ustalono, że na działce nr [...] nie znajduje się aktualnie nadsyp ziemi ("wałek ziemny"), powodujący spływ wód opadowych na działkę [...] oraz przyjęcie, iż wymulisko na działce nr [...] nie powoduje spływu wód na działkę [...], zaś przyczyna zalewania działki nr [...] jest związana z przebiegiem nowej drogi na tej działce, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego winna prowadzić do ustalenia, iż przebieg drogi po działce nr [...] nie ma żadnego wpływu na spływ wód opadowych, a w szczególności - nie może powodować zalewania tej działki, zaś przyczyną zalewania działki nr [...] jest istniejące wymulisko na działce [...] oraz nadsyp ziemi ("wałek ziemi") na działce nr [...], powstałe w wyniku ingerencji właścicieli wymienionych działek".
Treść podniesionego zarzutu dowodzi, że skarżący kasacyjnie wchodzi
w merytoryczny spór z przyjętymi przez WSA ustaleniami faktycznymi. Nie można się zatem zgodzić, że uzasadnienie wyroku WSA nie realizuje rygorów określonych
w art. 141 § 4 P.p.s.a. Zawiera ono wszystkie wymagane treścią przedmiotowego przepisu elementy, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów skargi
i stanowisk pozostałych stron, jak też podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala zidentyfikować wszystkie elementy wnioskowania prawniczego konieczne do przeprowadzenia procesu weryfikacyjnego stosowania prawa, właściwego dla jurysdykcji sądów administracyjnych. Sąd pierwszej instancji ustalił przedmiot zaskarżenia oraz wszelkie faktyczne oraz normatywne uwarunkowania jego legalnościowej kontroli. Wywód sądu jest spójny i racjonalizujący wydane rozstrzygnięcie. WSA powiązał poszczególne elementy podstawy faktycznej z adekwatnymi dyrektywami prawnymi wywiedzionymi z powołanych przepisów prawa. Nie można wobec powyższego przyjąć, że uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. Należy jednocześnie zaznaczyć, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. można zarzucać niekompletność uzasadnienia, tj. braki w jego prawem wymaganej strukturze. Nie można natomiast kwestionować poszczególnych ocen prawnych wyrażonych przez sąd, albowiem wówczas nie wytyka się strukturalnej wadliwości uzasadnienia, do której odnosi się art. 141 § 4 P.p.s.a., lecz wchodzi się w merytoryczną polemikę ze stanowiskiem sądu, co w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jest wykluczone.
W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 153 P.p.s.a., które zdaniem skarżącego kasacyjnie polegało na przyjęciu, iż nie są wiążące ocena prawna
i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA
w Krakowie wydanego w przedmiotowej sprawie w dniu 5 sierpnia 2016 r., II SA/Kr 1523/15. Wypowiadając się w kwestii zakresu obowiązywania reżimu związania, wynikającego z art. 153 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, iż może być on wyłączony w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Zwrócił uwagę, że ustalenia faktyczne w sprawie uległy zmianie i obecnie należało je czynić na podstawie faktów ustalonych i utrwalonych na mapie sporządzonej dnia 5 lutego 2018 roku. Z mapy tej wynika, że stan faktyczny adekwatny do rozpoznawanej sprawy jest odmienny od tego, na którym bazował Sąd w 2015 (wyrok w sprawie II SA/Kr 1582/14), 2016 (wyrok w sprawie II SA/Kr 1523/15) i 2017 roku (wyrok w sprawie II SA/Kr 426/17), kiedy to przyjął, że wymulisko na działce nr [...] i "wałek ziemny" na działce nr [...] położone są wyżej niż teren działki nr [...].
Z wyłożonych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI