III OSK 2713/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Stowarzyszenia wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1991 r. WSA oparł swoje rozstrzygnięcie na nowym brzmieniu art. 158 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), wprowadzonym ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia upłynęło trzydzieści lat. Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja z 1991 r. została doręczona najpóźniej w 1992 r., a zatem upłynął wymagany 30-letni termin. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że WSA błędnie zastosował przepisy nowelizacji KPA. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, nowe brzmienie przepisów KPA stosuje się do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji. W niniejszej sprawie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało zainicjowane wnioskiem z 2014 r. i zakończyło się ostatecznym postanowieniem Ministra z 2019 r., czyli przed wejściem w życie nowelizacji. W związku z tym, przepisy nowelizacji nie miały zastosowania. NSA podkreślił, że WSA nie odniósł się merytorycznie do zarzutów skargi Stowarzyszenia, które kwestionowały argumentację organu co do odmowy wszczęcia postępowania. Z tych względów NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r., w szczególności dotyczących stosowania art. 158 § 3 KPA do postępowań wszczętych i zakończonych przed wejściem w życie nowelizacji.
Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało zainicjowane i zakończone w administracyjnym toku instancji przed dniem 16 września 2021 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r., wprowadzająca art. 158 § 3 KPA (ograniczenie czasowe wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji), ma zastosowanie do postępowań wszczętych i zakończonych w administracyjnym toku instancji przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja KPA z 2021 r. nie ma zastosowania do postępowań, które zostały wszczęte i zakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA błędnie zastosował art. 158 § 3 KPA, ponieważ postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało zainicjowane wnioskiem z 2014 r. i zakończyło się ostatecznym postanowieniem Ministra z 2019 r., a zatem przed wejściem w życie nowelizacji. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, nowe przepisy stosuje się do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji.
Czy brak dowodu doręczenia decyzji administracyjnej w aktach sprawy automatycznie powoduje jej wadliwość lub uniemożliwia przyjęcie, że decyzja weszła do obrotu prawnego?
Odpowiedź sądu
Nie, brak dowodu doręczenia w aktach sprawy nie powoduje automatycznie wadliwości decyzji, jeśli okoliczności faktyczne nie pozostawiają wątpliwości co do wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego.
Uzasadnienie
WSA w Warszawie wskazał, że brak dowodu doręczenia w aktach sprawy nie jest wystarczający do uznania decyzji za wadliwą, jeśli inne dowody potwierdzają jej wejście do obrotu prawnego. NSA nie odniósł się bezpośrednio do tego zagadnienia w kontekście rozstrzygnięcia, skupiając się na zastosowaniu przepisów przejściowych.
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis ten, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r., nie miał zastosowania do postępowań wszczętych i zakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
ustawa zmieniająca art. 1 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego
Do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
ustawa zmieniająca art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego
Do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
ustawa zmieniająca art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 156 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa, że nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje stronę postępowania.
k.p.a. art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy odmowy wszczęcia postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy przez WSA.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek oparcia orzeczenia na aktach sprawy i dowodach.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ochrony praw.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja KPA z 2021 r. nie miała zastosowania do postępowania wszczętego i zakończonego przed jej wejściem w życie. • WSA błędnie zastosował art. 158 § 3 KPA. • WSA nie rozpoznał merytorycznie skargi Stowarzyszenia.
Godne uwagi sformułowania
Niezależnie zatem od daty złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, skoro sprawa nie została zakończona ostateczną decyzją lub postanowieniem, organ po dniu 16 września 2021 r. zobligowany jest do stosowania przepisów k.p.a. w nowym brzmieniu. • W świetle natomiast art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Wojciechowski
sędzia
Kazimierz Bandarzewski
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r., w szczególności dotyczących stosowania art. 158 § 3 KPA do postępowań wszczętych i zakończonych przed wejściem w życie nowelizacji."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało zainicjowane i zakończone w administracyjnym toku instancji przed dniem 16 września 2021 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej ze stosowaniem nowelizacji KPA i jej przepisów przejściowych, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu postępowań administracyjnych.
“Nowelizacja KPA: Kiedy nowe przepisy naprawdę zaczynają obowiązywać?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.