III OSK 2708/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-26
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejmordegzamin na prawo jazdyzasady funkcjonowaniainteres publicznyinteres prywatnybezczynność organuskarga kasacyjnaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA oddalił skargę kasacyjną MORD w Krakowie, potwierdzając, że pytania o zasady przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy stanowią informację publiczną, niezależnie od celu wnioskodawcy.

Organizacja Międzyzakładowa zwróciła się do MORD w Krakowie o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej poleceń egzaminatorom w zakresie oceny zachowania podczas przejazdu na placu manewrowym oraz pomocy zdającym. MORD odmówił, uznając informacje za wewnętrzne i dotyczące interesu prywatnego. WSA uznał bezczynność organu, a NSA oddalił skargę kasacyjną MORD, stwierdzając, że zasady przeprowadzania egzaminów są informacją publiczną, a cel wnioskodawcy jest obojętny prawnie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej MORD w Krakowie od wyroku WSA w Krakowie, który stwierdził bezczynność MORD w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Organizacja Międzyzakładowa wniosła o udostępnienie informacji, czy osoby funkcyjne MORD wydały polecenia egzaminatorom dotyczące nieoceniania lub pomagania zdającym podczas przejazdu na placu manewrowym. MORD odmówił, twierdząc, że są to informacje wewnętrzne i dotyczą interesu prywatnego. WSA uznał, że MORD dopuścił się bezczynności i zobowiązał go do załatwienia wniosku. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną MORD, uznał zarzuty naruszenia prawa materialnego za niezasadne. Sąd podkreślił, że zasady przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy stanowią informację publiczną dotyczącą funkcjonowania podmiotu wykonującego zadania publiczne, zgodnie z art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej. NSA przypomniał również, że zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy, nie wolno żądać od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej wykazania interesu prawnego lub faktycznego, a cel lub intencje wnioskodawcy są prawnie obojętne. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną MORD.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zasady przeprowadzania egzaminu państwowego uprawniającego do kierowania pojazdami przez egzaminatorów stanowią informację publiczną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zasady te określają tryb działania podmiotu wykonującego zadania publiczne i sposób załatwiania spraw, co kwalifikuje je jako informację publiczną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 2 § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Informacja o zasadach funkcjonowania władz publicznych oraz innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, w tym określenie trybu działania i sposobu załatwiania spraw.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.r.d. art. 116 § 1-3

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

P.r.d. art. 117

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zasady przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy stanowią informację publiczną. Cel lub interes wnioskodawcy nie ma znaczenia dla udostępnienia informacji publicznej.

Odrzucone argumenty

Informacje o poleceniach egzaminatorom mają charakter wewnątrzorganizacyjny. Wniosek dotyczy wyłącznie interesu prywatnego.

Godne uwagi sformułowania

każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego dla udzielenia informacji publicznej obojętne są - w sensie prawnym - cel lub intencje wnioskodawcy

Skład orzekający

Paweł Mierzejewski

sprawozdawca

Teresa Zyglewska

członek

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że zasady funkcjonowania instytucji publicznych, nawet dotyczące relacji wewnętrznych, mogą stanowić informację publiczną, oraz że cel wnioskodawcy jest prawnie obojętny."

Ograniczenia: Dotyczy spraw związanych z dostępem do informacji publicznej i funkcjonowaniem organów wykonujących zadania publiczne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego tematu egzaminów na prawo jazdy i prawa do informacji publicznej, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców.

Czy MORD musi ujawnić zasady egzaminowania na prawo jazdy? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2708/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 93/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-06-10
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art.1 ust.1, art.2 ust.2, art.4 ust.1, art.6
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Olga Malicka po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 czerwca 2022 r. sygn. akt II SAB/Kr 93/22 w sprawie ze skargi Organizacji Międzyzakładowej nr [...] N. w W. z siedzibą w Ł. na bezczynność M. w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Kr 93/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Organizacji Międzyzakładowej nr [...] N. w W. z siedzibą w Ł. (dalej także jako "Organizacja" albo "skarżąca") na bezczynność M. w K. (dalej także jako albo "MORD" albo "skarżący kasacyjnie") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej:
- stwierdził, że MORD dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku Organizacji o udostępnienie informacji publicznej z dnia 15 marca 2022 r., a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt I sentencji wyroku);
- zobowiązał MORD do załatwienia wniosku Organizacji z dnia 15 marca 2022 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt II sentencji wyroku);
- zasądził od MORD na rzecz Organizacji kwotę 100 złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania (punkt III sentencji wyroku).
U podstaw rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Pismem z dnia 15 marca 2022 r. skierowanym drogą elektroniczną do MORD Organizacja zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1) Czy jakakolwiek osoba funkcyjna (Dyrektor, Kierownik, Egzaminator nadzorujący, Koordynator itp.) wydała polecenie egzaminatorom zatrudnionym w MORD Kraków nieoceniania zachowania osoby egzaminowanej podczas przejazdu między zadaniami egzaminacyjnymi na placu manewrowym?
2) Czy jakakolwiek osoba funkcyjna (Dyrektor, Kierownik, Egzaminator nadzorujący, Koordynator itp.) wydała polecenie egzaminatorom zatrudnionym w MORD K. pomagania osobom egzaminowanym podczas dokonywania przejazdu między zadaniami na placu manewrowym?
Wniosek został uzasadniony dodatkowo tym, iż informacja publiczna jest niezbędna ze względu na zarzuty stawiane J.B., w piśmie z dnia 24 lutego 2022 r. o zamiarze rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
W odpowiedzi na ten wniosek MORD w piśmie z dnia 24 marca 2022 r. poinformował, iż objęte wnioskiem informacje nie stanowią informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), dalej jako "u.d.i.p.", zarówno ze względu na charakter informacji odnoszący się do wewnętrznych kwestii, jak i ze względu na wyraźne wskazanie na interes prywatny w uzyskaniu informacji.
Pismem z dnia 4 kwietnia 2022 r. Organizacja wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność MORD w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.
W skardze podniesiono, że pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tychże przepisów informacja publiczna to każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Mając na względzie wszystkie kwestie związane z treścią tych przepisów, należy przyjąć, że informacją publiczną będzie każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych. Każda wiadomość zatem wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym, samorządowym lub mieniem Skarbu Państwa, stanowi informację publiczną. Zakres informacji, o które wniesiono, dotyczy zadań wykonywanych przez MORD związanych z egzaminowaniem kandydatów na kierowców, tj. zadań nałożonych na ten podmiot ustawą o kierujących pojazdami oraz rozporządzeniem w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach. Jest to zatem zakres spraw związanych z istotą uzyskiwania przez obywateli uprawnień do kierowania pojazdami. Jest to sfera bezpieczeństwa publicznego. Egzaminowanie kandydatów na kierowców jest fundamentalnym zadaniem stawianym Wojewódzkim Ośrodkom Ruchu Drogowego i sensem istnienia tychże instytucji publicznych. Bezspornym jest zatem stwierdzenie, iż prowadzenie egzaminów i związana z tym kontrola prawidłowości ich realizacji, leży u podstaw interesu publicznego ważnego dla dużego kręgu odbiorców, nie tylko potencjalnych ale także realnych. Prawidłowość przeprowadzanego procesu egzaminowania w MORD jako instytucji publicznej jest okolicznością, która ma wpływ bezpośrednio na sferę publiczną jaką jest bezpieczeństwo ruchu drogowego, pozwala nadto na wykonywanie przez społeczeństwo funkcji kontrolnej procesów zachodzących w MORD jako instytucji publicznej, w trosce o jej dobro rozumiane jako dobro publiczne, w trosce o przejrzyste państwo i przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, w tym o jawność działania administracji publicznej. Ukrywanie informacji dotyczących sposobu funkcjonowania przez MORD w sferze wykonywania zadań ustawowych jest niedopuszczalne.
W ocenie Organizacji nietrafionym jest zatem argument MORD, iż informacja o którą wnioskowała Organizacja nie stanowi informacji o sprawach publicznych, albowiem art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przytoczony przez organ stanowi właśnie, iż każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu. Za taką informację należy bezwzględnie uznać zakres wnioskowanej informacji, tj. czy jakakolwiek osoba funkcyjna (Dyrektor, Kierownik, Egzaminator nadzorujący, Koordynator itp.) wydała polecenie egzaminatorom zatrudnionym w MORD nieoceniania zachowania osoby egzaminowanej podczas przejazdu między zadaniami egzaminacyjnymi na placu manewrowym oraz czy jakakolwiek osoba funkcyjna (Dyrektor, Kierownik, Egzaminator nadzorujący. Koordynator itp.) wydała polecenie egzaminatorom zatrudnionym w MORD pomagania osobom egzaminowanym podczas dokonywania przejazdu między zadaniami na placu manewrowym. Powyższe informacje są związane ze sposobem przeprowadzania przez MORD egzaminów państwowych na prawo jazdy oraz adekwatnością ich prowadzenia w odniesieniu do przepisów rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach. Informacje te mają charakter publiczny, a zatem wgląd w ten obszar funkcjonowania MORD powinien być udostępniony na wniosek.
Nietrafnym jest także argument, iż ze względu na wskazanie interesu prywatnego w uzyskaniu informacji, wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej. MORD mylnie wiąże cel uzyskania informacji z samym jego charakterem, albowiem nie od celu uzyskania informacji zależy to czy określona informacja ma charakter publiczny. Bez wątpienia informacja o sposobie realizacji przez MORD ustawowych zadań (prowadzenie egzaminów na prawo jazdy) jest informacją publiczną, bez względu na to czy wykorzystana będzie ona do celów publicznych czy też prywatnych. Nadmienić przy tym należy, co znamienne dla przedmiotowej sprawy, iż wnioskodawcą jest organizacja związkowa, której celem jest obrona interesów społeczno - ekonomicznych w szerokim znaczeniu. Dotyczy to nie tylko dużego kręgu członków zrzeszonych w organizacji związkowej, lecz także sprowadza się do działań Organizacji Związkowej w odniesieniu do każdego pojedynczego jej członka. Wnioskowanie zatem do MORD o informację publiczną w celu obrony praw członka Organizacji, nie może być podstawą do administracyjnego uznania przez organ, iż - ze względu na cel - wnioskowana informacja ta nie stanowi informacji o charakterze publicznym. Nie może być to także argument dla bezczynności organu poprzez nieudostępnienie wnioskowanej informacji.
W odpowiedzi na skargę MORD wniósł o jej oddalenie.
Uwzględniając skargę na podstawie art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako "P.p.s.a.", i zobowiązując MORD do załatwienia wniosku Organizacji Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 116 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. 2022 r., poz. 988), dalej jako "P.r.d.", wojewódzki ośrodek ruchu drogowego, stanowi samorządową wojewódzką osobę prawną, tworzoną przez na obszarze województwa przez sejmik województwa, po uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw transportu, a nadzór nad nim sprawuje zarząd województwa. Do zadań ośrodka, po myśli art. 117 P.r.d., należy wykonywanie zadań z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym m.in.: współpraca z wojewódzką radą bezpieczeństwa ruchu drogowego; współpraca ze starostami przy sprawowaniu nadzoru nad szkoleniem; organizowanie egzaminów państwowych sprawdzających kwalifikacje osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz kierujących pojazdami; organizowanie testów kwalifikacyjnych; prowadzenie szkoleń okresowych. Nie budzi zatem wątpliwości, że wniosek skarżącej został skierowany do pomiotu, o którym stanowi art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.
Sporne w sprawie pozostawało natomiast to, czy żądanie zawarte we wniosku skarżącej z dnia 15 marca 2022 r. objęte jest pojęciem informacji publicznej. Wniosek ten obejmował dwa pytania:
1) Czy jakakolwiek osoba funkcyjna (Dyrektor, Kierownik, Egzaminator nadzorujący, Koordynator itp.) wydała polecenie egzaminatorom zatrudnionym w MORD Kraków nieoceniania zachowania osoby egzaminowanej podczas przejazdu między zadaniami egzaminacyjnymi na placu manewrowym?
2) Czy jakakolwiek osoba funkcyjna (Dyrektor, Kierownik, Egzaminator nadzorujący, Koordynator itp.) wydała polecenie egzaminatorom zatrudnionym w MORD K. pomagania osobom egzaminowanym podczas dokonywania przejazdu między zadaniami na placu manewrowym?
W piśmie z dnia 24 marca 2022 r. Dyrektor MORD udzielił odpowiedzi na ww. wniosek i wskazał, że objęte wnioskiem informacje nie dotyczą informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zarówno ze względu na charakter informacji odnoszący się do wewnętrznych kwestii, jak i ze względu na wyraźne wskazanie na interes prywatny w uzyskaniu informacji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji stanowisko organu wyrażone w przywołanym piśmie było błędne. Sąd meriti wskazał, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., w myśl których informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p., przy czym wskazany w tym ostatnim przepisie katalog spraw nie jest zamknięty. Jego funkcją jest wskazanie najbardziej typowych kategorii informacji publicznych. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Charakter informacji publicznej mają również informacje niewytworzone przez wskazane podmioty, lecz do nich się odnoszące. Informację publiczną stanowi zatem treść wszelkiego rodzaju dokumentów, nie tylko bezpośrednio zredagowanych i wytworzonych przez wskazany podmiot. Przymiot taki posiada także treść dokumentów, których podmiot używa do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań. Charakter publiczny należy zatem przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności. O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej decyduje kryterium rzeczowe, a więc treść i charakter informacji (przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia19 kwietnia 2021 r.; sygn. akt III OSK 317/21, oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2022 r.; sygn. akt III OSK 359/22). Należy mieć również na względzie treść art. 6 ust. 2 u.d.i.p., który dotyczy ustawowej kategorii dokumentu urzędowego, który podlega udostępnieniu: "Dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 listopada 2018 r. (sygn. akt I OSK 244/17) "wymóg skierowania dokumentu do innego podmiotu lub złożenia do akt sprawy wskazuje, że dokumentem urzędowym w rozumieniu u.d.i.p. jest dokument stanowiący oświadczenie woli lub wiedzy oraz skierowany na zewnątrz, co m.in. odróżnia go od "dokumentu wewnętrznego", tj. takiego, który nie jest skierowany do podmiotów zewnętrznych. Dokumenty wewnętrzne służą wymianie informacji, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk, mogą określać zasady działania w określonych sytuacjach, mogą też być fragmentem przygotowań do powstania aktu będącego formą działalności danego podmiotu (przywołano wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 sierpnia 2010 r.; sygn. akt I OSK 851/10 i z dnia 7 października 2015 r.; sygn. akt I OSK 1883/14 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2013 r.; sygn. akt P 25/12; publ. OTK-A 2013, nr 8, poz. 122). Cechą dokumentów wewnętrznych jest bowiem to, że zostają wytworzone tylko na potrzeby podmiotu, który je wytworzył, i nie przedstawiają jego stanowiska na zewnątrz, nie zostają bezpośrednio wykorzystane w szeroko rozumianym procesie decyzyjnym (przywołano publikacje P. Szustakiewicza, Problemy dostępu do informacji publicznej na tle orzecznictwa sądów administracyjnych, Samorząd Terytorialny z 2015 r., nr 4, s. 62 oraz I. Kamińskiej, M. Rozbickiej-Ostrowskiej, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 24, 206–208; nadto przywołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2016 r.; sygn. akt I OSK 1139/15). Dokumenty wewnętrzne służą wprawdzie realizacji jakiegoś zadania publicznego, ale nie przesądzają o kierunkach działania organu. Dokumenty takie służą wymianie informacji, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk. Mogą mieć dowolną formę, nie są wiążące, co do sposobu załatwienia sprawy, nie są w związku z tym wyrazem stanowiska organu, nie stanowią więc informacji publicznej (przywołano wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 stycznia 2012 r.; sygn. akt I OSK 2130/11; z dnia 15 lipca 2010 r.; sygn. akt I OSK 707/10 oraz z dnia 20 września 2016 r.; sygn. akt I OSK 2649/15).
Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy Sąd pierwszej instancji skonstatował, że treść pytań dotyczy działań podejmowanych przez "osoby funkcyjne" (dyrektora, kierownika, egzaminatora nadzorującego, koordynatora) w stosunku do egzaminatorów, a zatem dotyczy relacji wewnętrznej. To ustalenie nie przesądza jednak a limine, że działania wewnętrzne same w sobie nie mogą stanowić nośnika informacji publicznej. Istotna jest treść określonych działań. W rozpatrywanej sprawie treść pytań skarżącej dotyczyła zasad przeprowadzania egzaminu państwowego uprawniającego do kierowania pojazdami przez egzaminatorów. Tego rodzaju zasady mogą być rozumiane jako zasady funkcjonowania podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej, a w szczególności jako określenie trybu działania samorządowej osoby prawnej i sposobu załatwiania przez nią spraw, o czym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. b i c u.d.i.p. Tymczasem z treści lakonicznego pisma MORD z dnia 24 marca 2022 r. nie sposób wywieść, do czego konkretnie odnosił się MORD, uznając przedmiot wniosku za dotyczący "wewnętrznych kwestii", w szczególności czy odnosił się np. do indywidualnych poleceń służbowych kierowanych do konkretnych egzaminatorów, czy wewnętrznych aktów generalnych, skierowanych ogólnie do egzaminatorów, czy innego rodzaju działalności.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że pismo z dnia 24 marca 2022 r. nie stanowiło właściwej reakcji na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wskazać należy bowiem, że rozpatrzenie wniosku o udzielenie informacji publicznej, zgodnie z rozwiązaniami przyjętymi w u.d.i.p., następuje albo w formie czynności materialno-technicznej (w przypadku udzielenia informacji publicznej oraz w przypadku zawiadomienia o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej) albo w formie decyzji (w przypadkach określonych w u.d.i.p. związanych z odmową lub niemożnością udostępnienia informacji publicznej). Jeśli podmiot zobowiązany błędnie informuje o tym, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, naraża się na zarzut bezczynności, który w tej sprawie okazał się uzasadniony.
MORD wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając wydany wyrok w całości.
Z odwołaniem do art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skarżący kasacyjnie podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj.: art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że informacja: "1) Czy jakakolwiek osoba funkcyjna (Dyrektor, Kierownik, Egzaminator nadzorujący, Koordynator itp.) wydała polecenie egzaminatorom zatrudnionym w MORD nieoceniania zachowania osoby egzaminowanej podczas przejazdu między zadaniami egzaminacyjnymi na placu manewrowym? 2) Czy jakakolwiek osoba funkcyjna (Dyrektor, Kierownik, Egzaminator nadzorujący. Koordynator itp.) wydala polecenie egzaminatorom zatrudnionym w MORD pomagania osobom egzaminowanym podczas dokonywania przejazdu między zadaniami na placu manewrowym?" stanowi informację publiczną, podczas gdy stanowi informację o charakterze wewnątrzorganizacyjnym MORD w relacji pracodawca-pracownik, a ponadto wniosek o udostępnienie informacji dotyczy wyłącznie interesu prywatnego (konkretnie wskazanego przez wnioskodawcę pracownika MORD, względnie Organizacji jako związku zawodowego).
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie MORD wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto, MORD wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesione zarzuty szerzej umotywowano.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "P.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie, jak wynika z jej petitum, oparta została wyłącznie o pierwszą z podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), to jest o zarzut naruszenia prawa materialnego W skardze kasacyjnej nie podniesiono jakichkolwiek zarzutów naruszenia przepisów postępowania z odwołaniem się do art. 174 pkt 2 P.p.s.a.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Wymaga wyjaśnienia, że przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie podstawy odnoszące się do naruszenia prawa materialnego: zarzut błędnej wykładni i zarzut niewłaściwego zastosowania. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W realiach sprawy skarżący kasacyjnie MORD podniósł, że Sąd pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy uznał, że żądane przez Organizację dane mieszczą się w zakresie przedmiotowym informacji publicznej wyznaczonym treścią art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca zdefiniował w art. 1 ust. 1 u.i.d.p., zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o zasadach funkcjonowania władz publicznych oraz innych podmiotów wykonujących zadania publiczne.
Należy zaaprobować zapatrywanie Sądu pierwszej instancji, że zakres informacji, o które wnosiła Organizacja dotyczy zasad przeprowadzania egzaminu państwowego uprawniającego do kierowania pojazdami przez egzaminatorów. Tego rodzaju zasady mogą być rozumiane jako zasady funkcjonowania podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej, a w szczególności jako określenie trybu działania danego podmiotu (w realiach rozpatrywanej sprawy - samorządowej osoby prawnej) oraz sposobu załatwiania przez nią spraw, o czym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. b i c u.d.i.p. Informacje te stanowią tym samym informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Nie jest to zatem wyłącznie informacja o charakterze wewnątrzorganizacyjnym MORD w relacji pracodawca-pracownik. W związku z powyższym zarzut błędnej wykładni art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. uznać należało za niezasadny.
Za okoliczność determinującą konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku nie może być również uznana podkreślana przez skarżącego kasacyjnie chęć uzyskania przez Organizację informacji z uwagi na interes prywatny imiennie wskazanego pracownika MORD, względnie Organizacji jako związku zawodowego. Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na tle stosowania wskazanej regulacji, wyrażono zasadny pogląd (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2023 r.; sygn. akt III OSK 763/22), że określony w art. 2 ust. 2 u.d.i.p. zakaz żądania od wnioskodawcy wykazania interesu prawnego lub faktycznego nie oznacza konieczności takiego sprecyzowania wniosku, aby było wiadomo, że żądanie jest złożone w sprawie dostępu do informacji publicznej. Podmiot, do którego został złożony stosowny wniosek powinien bowiem wiedzieć czego on dotyczy, ponieważ statuuje to tryb jego postępowania. Natomiast wskazany w art. 2 ust. 2 u.d.i.p. zakaz żądania wykazania interesu prawnego lub faktycznego od wnioskodawcy determinuje zapatrywanie, że dla udzielenia informacji publicznej (poza informacją przetworzoną) obojętne są - w sensie prawnym - cel lub intencje wnioskodawcy.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku o jej oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI