III OSK 2683/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta Katowice od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność części uchwały Rady Miasta Katowice dotyczącej zmiany statutu jednostki pomocniczej, a konkretnie przepisu wprowadzającego diety dla członków okręgowych i obwodowych komisji wyborczych. WSA uznał, że jest związany wcześniejszym wyrokiem NSA w podobnej sprawie i oddalił skargę. NSA uchylił jednak wyrok WSA, stwierdzając, że sprawa nie była tożsama z poprzednią, ponieważ dotyczyła innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego. Sąd uznał, że Miasto Katowice miało prawo uregulować w statucie kwestię diet dla członków komisji wyborczych do rad dzielnic, co było niezbędne do przeprowadzenia wyborów, gdyż brak chętnych do pełnienia tych funkcji społecznie uniemożliwiał funkcjonowanie rad dzielnic. NSA podkreślił znaczenie zasady samodzielności samorządu terytorialnego i prawa do sądowej ochrony przed ingerencją organów nadzoru, a także zasady pomocniczości wynikające z EKSL. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, zasądzając od Wojewody na rzecz Miasta Katowice zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu związania prawomocnym orzeczeniem w sprawach dotyczących aktów nadzoru oraz zakresu samodzielności samorządu terytorialnego w kształtowaniu statutów jednostek pomocniczych, w tym kwestii finansowych związanych z wyborami.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku chętnych do pełnienia funkcji społecznych w komisjach wyborczych do rad dzielnic i konieczności zapewnienia ich funkcjonowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny jest związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem stwierdzającym nieważność przepisu aktu prawa miejscowego, w sytuacji, gdy kolejny akt prawa miejscowego, uchwalony po wydaniu wyroku i dotyczący tych samych stron, zawiera przepis regulujący materię objętą wcześniej unieważnionym przepisem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany, jeśli kolejny akt prawa miejscowego dotyczy innej uchwały lub zawiera przepis o innej treści, nawet jeśli dotyczy tych samych stron i materii.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że sprawa nie była tożsama z poprzednią, ponieważ dotyczyła innej uchwały (z 2024 r. zamiast z 2021 r.) i innego rozstrzygnięcia nadzorczego. Różniła się także treść zakwestionowanych przepisów.
Czy rada gminy ma uprawnienie do uregulowania w statucie jednostki pomocniczej kwestii przyznania diet członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rada gminy ma takie uprawnienie, a brak takiej regulacji uniemożliwiał przeprowadzenie wyborów do rad dzielnic.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zakres spraw przekazanych do uregulowania w statucie jednostki pomocniczej nie jest pełny w art. 35 ust. 3 u.s.g., co pozwala na uregulowanie innych kwestii, o ile nie naruszają prawa. Określenie zasad i trybu wyborów, w tym diet, jest niezbędne do ich przeprowadzenia, a praca w komisjach ma charakter społeczny, ale nie wyklucza rekompensaty za poniesione koszty.
Czy ingerencja Wojewody Śląskiego w uchwałę Rady Miasta Katowice w sprawie diet dla członków komisji wyborczych do rad dzielnic była proporcjonalna i zgodna z zasadą samodzielności samorządu terytorialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ingerencja Wojewody była nadmierna i naruszała zasadę samodzielności samorządu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że Konstytucja RP (art. 165 ust. 2) i EKSL (art. 3, 4) gwarantują samodzielność samorządu terytorialnego, w tym samodzielność statutową. Ograniczenia tej samodzielności muszą być wyraźnie przewidziane w ustawie i uzasadnione wartościami konstytucyjnymi, czego w tej sprawie zabrakło.
Przepisy (18)
Główne
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 35 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 35 § ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 37b
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Konstytucja RP art. 165 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 169 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKSL art. 3 § ust. 1
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
EKSL art. 4 § ust. 2
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
EKSL art. 4 § ust. 4
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Konstytucja RP art. 35
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 15 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKSL art. 8 § ust. 3
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa nie była tożsama z poprzednią, co wykluczało zastosowanie art. 170 p.p.s.a. • Miasto Katowice miało prawo uregulować w statucie diety dla członków komisji wyborczych do rad dzielnic. • Ingerencja Wojewody była nadmierna i naruszała samodzielność samorządu. • Naruszenie zasady pomocniczości i prawa do sądowej ochrony samorządu.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 35 Konstytucji RP (niezasadny).
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji jest w całości związany wyrokiem NSA z dnia 13 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 1786/22 i dlatego przytoczył zawartą w jego uzasadnieniu argumentację... • Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. • Skargi wnoszone na różne rozstrzygnięcia nadzorcze, obejmujące nawet w niewielkim zakresie, ale jednak odmienne co do treści uchwały lub zarządzenia, mimo tożsamości stron nie stanowią, co do zasady, tożsamych spraw. • Praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i tylko taki. • Samodzielność statutowa, rozumiana jako prawo do ustalania treści statutów w taki sposób, aby najlepiej dostosować je do lokalnych potrzeb i oczekiwań, a granicą dopuszczalności takiej regulacji powinny być wyraźne przepisy ustawowe.
Skład orzekający
Artur Kuś
sędzia
Kazimierz Bandarzewski
sędzia del. WSA
Mirosław Wincenciak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu związania prawomocnym orzeczeniem w sprawach dotyczących aktów nadzoru oraz zakresu samodzielności samorządu terytorialnego w kształtowaniu statutów jednostek pomocniczych, w tym kwestii finansowych związanych z wyborami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku chętnych do pełnienia funkcji społecznych w komisjach wyborczych do rad dzielnic i konieczności zapewnienia ich funkcjonowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między samorządem a organem nadzoru w kwestii finansowania wyborów do jednostek pomocniczych, co ma praktyczne znaczenie dla funkcjonowania lokalnej demokracji i pokazuje, jak sądy interpretują samodzielność samorządów.
“Czy diety dla członków komisji wyborczych do rad dzielnic są legalne? NSA rozstrzyga spór między Katowicami a Wojewodą.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.