III OSK 2682/22

III OSK 2682/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Mariusz Kotulski
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 83/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-07-05
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 83/22 w sprawie ze skargi A.S. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 3 grudnia 2021r. o udostępnienie informacji publicznej 1. prostuje komparycję zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce sygn. akt sprawy II SA/Wa 83/22 wpisać II SAB/Wa 83/22, 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 83/22, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpatrzenia wniosku
z 3 grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że skarżący we wniosku
z 1 września 2021 r. (data wpływu do organu – 8 września 2021 r.), zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów (zwany dalej: PRM, organ) w trybie przepisów ustawy
z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm., zwana dalej: u.d.i.p.) "o udostępnienie następującej informacji publicznej:
1. ile łącznie kosztowała Polskę agresja na: Irak i Afganistan (wniósł o podanie łącznych kosztów bezpośrednich i pośrednich tych agresji począwszy od ich rozpoczęcia do zakończenia czyli wycofania polskich wojsk okupacyjnych z tych państw);
2. ile Polskę już kosztowało i ile jeszcze będzie kosztowało przyjęcie kolaborantów bandziorów amerykańskich/USA z tych państw do Polski;
3. dlaczego Pana Rząd z Panem Premierem na czele nie udziela pomocy humanitarnej uchodźcom z Iraku i Afganistanu koczującym na granicy polsko-białoruskiej i dlaczego ci uchodźcy nie są wpuszczeni/przyjęci na teren Polski;
4. jeszcze na jakie państwo/a planuje agresję Pana Rząd z Panem Premierem na czele: a) samodzielnie, b) razem z bandziorami USA/amerykańskimi, d) faszystami ukraińskimi, d/ inne warianty – jakie."
W odpowiedzi na przedmiotowy wniosek organ pismem z 14 września 2021 r. poinformował skarżącego, w odniesieniu do pytań 1 i 2, że Kancelaria Prezesa Rady Ministrów nie jest właściwa w przedmiotowej sprawie i nie posiada wnioskowanych informacji. W odniesieniu do pytań 3 i 4 stwierdził, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wnioski o udostępnienie informacji publicznej powinny dotyczyć jedynie sfery faktów, czyli opinii czy też ocen już dokonanych przez dany podmiot. Nie stanowią więc wniosków o udostępnienie informacji publicznej wnioski o dokonanie takiej oceny, czy wyrażenie opinii w danej sprawie.
10 grudnia 2021 r. do PRM wpłynął kolejny wniosek skarżącego -
z 3 grudnia 2021 r. – "o udostępnienie następującej informacji publicznej:
1. czy Polska, rząd Polski, rząd PiS-u, rząd Pana Premiera niezwłocznie udzieli rzeczywistej pomocy humanitarnej ludności Afganistanu, w jakiej formie, postaci, wielkości i w jaki sposób;
2. czy Polska, rząd Pana Premiera uczestniczy lub wspiera wojnę napastniczą, agresję na Jemen, czy też udziela lub udzieli ludności Jemenu pomocy humanitarnej, jeżeli tak to w jakiej formie, postaci, wielkości i w jaki sposób;
3. liczby osób zatrudnionych w KPRM w 2021 r. i planowanej liczbie zatrudnionych w 2022 r.,
4. budżecie KPRM w 2021 r. i planowanym na 2022 r.,
5. numerach służbowych telefonów stacjonarnych i komórkowych Pana Premiera, co jest niezbędne dla merytorycznego załatwienia tej sprawy."
Jednocześnie wnioskodawca wniósł o udostępnienie mu informacji określonych we wniosku z 1 września 2021 r.
W odniesieniu do ww. wniosku organ pismem z 22 grudnia 2021 r. poinformował skarżącego, że odpowiedź na jego pismo z 1 września 2021 r. (zarejestrowane w KPRM - 8 września br.) została do niego wysłana pocztą, na wskazany we wniosku adres 14 września br. Wyjaśnił przy tym, że pytania dotyczące pomocy humanitarnej w Afganistanie należy kierować do Rządowego Centrum Bezpieczeństwa oraz Ministerstwa Obrony Narodowej, tj. podmiotów odpowiedzialnych za koordynowanie tych działań. Wskazał, że na stronie https://www.gov.pl/web/polskapomoc dostępne są informacje na temat działań rozwojowych i humanitarnych, w które Polska jest zaangażowana.
Odnosząc się do pytań, dotyczących funkcjonowania Kancelarii Prezesa Rady Ministrów – pkt 3 wniosku - organ wskazał, że w KPRM według stanu na 30 listopada 2021 r., zatrudnione są 1362 osoby. W 2022 r. zatrudnienie będzie uzależnione będzie od ilości, złożoności i charakteru zadań, które zostaną powierzone KPRM do realizacji. W zakresie pytania dotyczącego budżetu KPRM – pkt 4 wniosku - wskazał, że zgodnie z nowelizacją ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. z 2021 r., poz. 1900) budżet na 2021 r. wynosi: 594 305 000 zł cz. 16 - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, 24 444 000 zł cz. 23 - Członkostwo Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej, 514 644 000 zł cz. 27 - Informatyzacja. Wyjaśnił także, że Kancelaria Prezesa Rady Ministrów zajmuje się obsługą Prezesa Rady Ministrów, Rady Ministrów, pełnomocników do spraw: cyberbezpieczeństwa, Polonii i Polaków za Granicą, Polityki Młodzieżowej, Strategicznej Infrastruktury Energetycznej oraz GovTech. Do KPRM włączone zostały pion europejski z Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz dział cyfryzacja z byłego Ministerstwa Cyfryzacji. KPRM jest również ośrodkiem koordynacji wielu działań informacyjnych oraz programów m.in.: Narodowy Program Szczepień, Rządowy Fundusz Polski Ład Program Inwestycji Strategicznych, Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych oraz Rządowa Tarcza Antyinflacyjna. Według projektu ustawy budżetowej na rok 2022 (druk sejmowy nr 1624) budżet KPRM na 2022 r. jest planowany na poziomie: 830 968 000 zł cz. 16 - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, 25 624 000 zł cz. 23 - Członkostwo Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej, 604 289 000 zł cz. 27 - Informatyzacja. Wyjaśnił, że ze zwiększonego budżetu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zostanie sfinansowana dotacja celowa dla Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych na realizację zadań wspierających proces rehabilitacji osób niepełnosprawnych - dotacja w wysokości 200 min zł. W zakresie pkt 5 wniosku organ poinformował skarżącego, że numery telefonów służbowych nie stanowią informacji publicznej. Na stronach internetowych Kancelarii Prezesa Rady Ministrów są opublikowane numery telefonów do poszczególnych departamentów: https://www.gov.pl/web/premier/sekretariaty-departamenty-biura2.
Pismem nadanym 17 stycznia 2022 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z 3 grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. W piśmie procesowym, złożonym 3 czerwca 2022 r. (data wpływu do biura podawczego Sądu) pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu, w całości podtrzymał złożoną przez niego skargę
Sąd I instancji uznał, że wniesiona skarga jest bezzasadna przyjął, że bezspornym jest, że wniosek skarżącego z 3 grudnia 2021 r. wpłynął do 10 grudnia 2021 r. (data prezentaty na kopercie), a organ pismem z 22 grudnia 2021 r. - sporządzonym i wysłanym w 14-tym dniu od wpływu wniosku, a więc w ustawowym terminie do dokonania tej czynności materialno-technicznej, udzielił skarżącemu odpowiedzi na przedmiotowy wniosek. Sąd I instancji uznał, że w zakresie pkt 1 i 2 wniosku odpowiedź PRM sprowadzała się do poinformowania wnioskodawcy, iż pytania dotyczące pomocy humanitarnej w Afganistanie należy kierować do Rządowego Centrum Bezpieczeństwa oraz Ministerstwa Obrony Narodowej, podmiotów odpowiedzialnych za koordynowanie tych działań, a także do wskazania, że informacje na temat działań rozwojowych i humanitarnych, w które Polska jest zaangażowana, dostępne są na stronie ttps://www.gov.pl/web/polskapomoc. W zakresie pkt 3 i 4 organ udzielił skarżącemu żądanej we wniosku informacji publicznej, zaś co do pkt 5 wniosku podał, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Toteż, według Sądu I instancji, PRM w zakresie danych, którymi dysponował (pkt 3 i 4), udostępnił żądaną informację. W odniesieniu do danych (pkt 5), które w ocenie organu nie stanowiły informacji publicznej, skarżący został poinformowany o tym fakcie, zaś w odniesieniu do danych (pkt 1 i 2), którymi organ nie dysponował, PRM wskazał organ właściwy posiadający żądane dane. W ocenie Sądu I instancji oznacza to, że organ nie był bezczynny wobec złożonego wniosku, z tą uwagą, że gdy organ nie posiada żądanej informacji publicznej, nie może wniosku załatwić inaczej, niż przez poinformowanie o braku posiadania żądanej informacji (ewentualnie wskazując, gdzie taka informacja się znajduje).
Jednocześnie Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, iż żądanie udostępnienia numerów telefonów stacjonarnych i komórkowych Prezesa Rady Ministrów nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Znajomość numerów telefonów sprowadza się w istocie wyłącznie do informacji o cyfrach, które identyfikują abonenta, nie jest zatem informacją o sprawie publicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając wyrok
w całości, wniósł, na podstawie art. 188 p.p.s.a. o wydanie wyroku reformatoryjnego przez uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie skargi. Alternatywnie, zwrócił się o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz złożył wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej przyznanej z urzędu, nieopłaconej ani w części ani w całości, według norm przepisanych.
W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – zarzut I.), skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 poz.137) w zw. z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP
w zakresie jakim stanowi normatywną podstawę do udostępniania informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa;
2. przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych w zw.
z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w którym organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, przez brak udostępnienia informacji publicznej przez skarżony organ we właściwym terminie;
3. przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych w zw. z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, przez niezasadne uznanie, iż przedmiotem wniosku nie jest udostępnienie informacji publicznej, a w konsekwencji nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek.
W ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a – zarzut II.) sformułował zarzut naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, tj. przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisem art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 13 ust. 1 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi pomimo, iż organ w sposób naruszający przepisy postępowania w przedmiocie złożonego przez skarżącego wniosku nie dokonał wnikliwej analizy stanu faktycznego zaś sąd meriti
w zasadzie ograniczył się do podzielenia stanowiska organu administracji, podważając tym samym zaufanie do organów administracji publicznej.
Uzasadniając tak postawione zarzuty, wskazał na dwa pisma organu: z 14 września 2021 r. i 22 grudnia 2021 r. stanowiące odpowiedzi na wnioski skarżącego, odpowiednio z 1 września 2021 r. i 3 grudnia 2021 r., które, w jego ocenie, jedynie częściowo udzielały informacji żądanych przez skarżącego. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że 3 grudnia 2021 roku skarżący, złożył do Prezesa Rady Ministrów pisemny wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący między innymi kwestii przestępczych spisków zgorzeleńsko - bogatyńskich oraz przemytu papierosów z Wietnamu, wnosząc o udzielenie informacji w trybie dostępu do informacji publicznej o faktach i praktykach, a w szczególności wnioskując o udzielenie odpowiedzi na pytanie dlaczego osoby winne nie zostały pociągnięte do odpowiedzialności, a rząd nadal pozwala im na funkcjonowanie
w organach władz. Skarżący kasacyjnie zaznaczył, że termin na udzielenie odpowiedzi na ten wniosek upłynął, a skarżący złożył w tym zakresie datowaną na dzień 16 stycznia 2021 r. skargę do WSA w Warszawie. Natomiast organ odniósł się do powyższego wniosku skarżącego (z datą wpływu do organu 13 stycznia 2022 r.) w piśmie z 4 lutego 2022 r. (C1R.WOAIP.1510.159.2022.AK), a więc
z kilkudniowym opóźnieniem. Oznacza to, że organ pozostawał w bezczynności.
W dalszej części uzasadnienia autor skargi kasacyjnej stwierdził, że przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma charakter bezwzględny, co, m.in. oznacza, że informacją publiczną są wszelkiego rodzaju dokumenty odnoszące się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związane
z nimi bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczące. Informacją publiczną jest zatem zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez te organy i podmioty wytworzona, jak i ta, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet, jeżeli treść takich dokumentów wprost od nich nie pochodzi. Z tego powodu skarżący kasacyjnie stwierdził, że informacją publiczną są też informacje o numerach telefonów służbowych oraz adresach poczty elektronicznej wraz z przypisaniem ich do poszczególnych komórek organizacyjnych oraz do stanowisk.
W piśmie procesowym z 6 czerwca 2023 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, ponieważ zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Na wstępie przede wszystkim należy wyjaśnić, że przedmiotem niniejszej sprawy jest bezczynność Prezesa Rady Ministrów w rozpoznaniu wniosku
z 3 grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zatem wszelkie zarzuty
i argumentacja autorki skargi kasacyjnej związane z bezczynnością Prezesa Rady Ministrów w rozpoznaniu drugiego wniosku skarżącego z 3 grudnia 2021 r., który wpłynął do organu 13 stycznia 2022 r. a organ odpowiedział na niego 4 lutego 2022 r. nie mogły być przedmiotem niniejszej sprawy. Sprawa dotycząca bezczynności w rozpoznaniu tego drugiego wniosku z 3 grudnia 2021 r., została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 lipca 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 84/22.
Przechodząc do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania. W sprawie nie miał zastosowania przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. ponieważ przedmiotem niniejszej sprawy była bezczynność organu,
a nie decyzja lub postanowienie. Ewentualne uwzględnienie skargi mogło nastąpić na podstawie art. 149 p.p.s.a. Ponadto skoro w niniejszej sprawie organ nie wydał decyzji, ponieważ nie odmówił udostępnienia posiadanej informacji publicznej,
a skarżący zarzuca bezczynność organu, tj. nieudostępnienie informacji, to
w sprawie nie miał również zastosowania przepis art. 16 ust. 1 u.d.i.p. mający zastosowanie w sytuacji odmowy udostępnienia informacji publicznej. Z tych względów nie mogło dojść do naruszenia tych przepisów przez Sąd. Jeśli idzie
o naruszenie art. 14 ust. 2 u.d.i.p., to przepis ten reguluje sposób i formę udostępnienia informacji publicznej. Skoro organ częściowo udostępnił żądaną informację z punktu 3 i 4 wniosku z 3 grudnia 2021 r. i pisemnie poinformował wnioskodawcę, że nie posiada informacji z punktu 1 i 2 wniosku, oraz, że żądana informacja z punktu 5 nie jest informacją publiczną, to nie powstał problem sposobu lub formy w jakiej ma zostać udostępniona informacja publiczna. Zatem i ten przepis nie mógł zostać naruszony przez Sąd, który oddalił skargę.
Jeśli natomiast chodzi o naruszenie art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., stwierdzić należy, że oczywistym jest, iż organ rozpoznał wniosek z 3 grudnia 2021 r. (który wpłynął do organu 10 grudnia 2021 r.) i wniosek do którego nawiązano z 1 września 2021 r. (wpłynął on do organu 8 września 2021 r.) przez częściowe udostępnienie żądanej informacji, oraz przez poinformowanie wnioskodawcy pismami, że nie posiada części informacji
a część informacji nie stanowi informacji publicznej. Pisma te organ skierował do wnioskodawcy odpowiednio 14 września 2021 r. i 22 grudnia 2022 r. Zatem organ w odpowiedni sposób i w wymaganym 14 dniowym terminie rozpoznał obydwa wnioski. Zatem Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. nie naruszając art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Przedstawiona wyżej argumentacja odnosi się również do zarzutu nr I. 2. tj. naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Zaznaczyć należy, że art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. nie jest przepisem prawa materialnego, lecz przepisem postępowania reguluje bowiem terminy udostępnienia informacji publicznej na wniosek.
Niezasadne są również zarzuty naruszenia prawa materialnego nr I. 1. i I. 3. tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.d.i.p. Zarzuty te sprowadzają się do kwestionowania kwalifikacji żądanych informacji jako publicznych. Z tym, że należy zauważyć, iż
w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano tylko argumentację dotyczącą błędnej kwalifikacji informacji w postaci numerów telefonów służbowych Prezesa RM. Ponadto przypomnieć tu trzeba, że oprócz numerów telefonów służbowych organ uznał, że informacji publicznej nie stanowią jeszcze tylko pytania nr 3 i 4 z wniosku
z 1 września 2021 r.: "3. dlaczego Pana Rząd z Panem Premierem na czele nie udziela pomocy humanitarnej uchodźcom z Iraku i Afganistanu koczującym na granicy polsko-białoruskiej i dlaczego ci uchodźcy nie są wpuszczeni/przyjęci na teren Polski. 4. jeszcze na jakie państwo/a planuje agresję Pana Rząd z Panem Premierem na czele: a) samodzielnie, b) razem z bandziorami USA/amerykańskimi, d) faszystami ukraińskimi, d/ inne warianty – jakie."
Wbrew omawianym zarzutom, stanowisko Sądu I instancji, że informacje
o numerach telefonów służbowych i informacje nr 3 i 4 z wniosku z 1 września
2021 r.: nie stanowią informacji publicznych, jest prawidłowe. Ustawodawca zdefiniował pojęcie "informacji publicznej" w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych. W szczególności są to sprawy wymienione w art. 6 u.d.i.p. Wskazać należy, iż określając pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca odwołał się do kategorii "sprawy publicznej", przy czym w przepisach u.d.i.p. nie zdefiniowano pojęcia "sprawy publicznej". Niewątpliwie sprawy publiczne są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Przyjąć należy, że pojęcie "sprawa publiczna" oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów
i celów publicznych, co nie jest tożsame z każdym przejawem aktywności tych podmiotów. Powyższe rozumienie istoty sprawy publicznej, a w konsekwencji
i informacji publicznej – odkodowywane z treści art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP
i unormowań u.d.i.p. – jest przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 ust. 1 i 2 w związku z art. 4 u.d.i.p., informacją taką jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej
i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Status informacji publicznej uzyskuje przy tym taka informacja, która jest związana jest z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej – Państwa (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 października 2021 r.; sygn. akt III OSK 3461/21 oraz z 7 lipca 2021 r.; sygn. akt III OSK 3195/21).
Ponadto Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 listopada 2013 r. (sygn. akt P 25/12; pul. OTK-A 2013/8/122) stwierdził, że w doktrynie prawnej i orzecznictwie pojęcie informacji publicznej i sprawy publicznej jest rozumiane szeroko. Podlega ono ustaleniu nie tylko na podstawie art. 1 ust. 1 u.d.i.p., lecz także, a nawet przede wszystkim, na podstawie art. 61 Konstytucji RP. Skoro prawo do informacji publicznej ma charakter konstytucyjny, to ustawy je dookreślające powinny być interpretowane w taki sposób, aby gwarantować obywatelom i innym jednostkom szerokie uprawnienia w tym zakresie, a wszelkie wyjątki powinny być rozumiane wąsko. Wymienione przepisy są podstawą przyjęcia, że informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Informacją publiczną jest zatem treść dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź go dotyczących.
W judykaturze, jak i literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że informacja publiczna dotyczy wyłącznie sfery faktów (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 28-29; wyrok NSA z 29 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2390/21, pub. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.i.d.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W art. 6 u.d.i.p. wymieniono natomiast przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności". Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16; wyrok NSA z 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02). Wniosek o udzielenie informacji publicznej nie może zmierzać do inicjowania działań. Informacja ma charakter informacji publicznej, jeżeli jest to informacja istniejąca i będąca w posiadaniu organu (zob. wyroki NSA: z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 452/16, i z 14 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1177/12, pub. orzeczenia.nsa.gov.pl). O ile zatem informacją publiczną może być treść określonego dokumentu, to w trybie przepisów u.d.i.p. nie można już domagać się wyrażenia opinii na dany temat, przeprowadzenia oceny lub też dokonania interpretacji dokumentu znanego wnioskodawcy. Informacja publiczna nie jest bowiem informacją abstrakcyjną, ani też urzędową wykładnią prawa (por. wyrok NSA z 19 września 2007 r. o sygn. akt I OSK 1922/06, pub. orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy formułowaniu powyższego stanowiska, należy mieć też na względzie również to, że organ zobowiązany jest do "udostępnienia" informacji będącej w jego posiadaniu, a nie do jej "wytworzenia" na żądanie wnioskodawcy. Zgodnie z utrwalonym w tej mierze poglądem, wnioskiem o udzielenie informacji publicznej może być objęte pytanie o określony stan istniejący na dzień udzielenia odpowiedzi. Wniosek taki nie może zmierzać do inicjowania działań. Informacja ma charakter informacji publicznej, jeśli jest to informacja istniejąca i będąca
w posiadaniu organu, przy czym musi ona istnieć w sferze faktów, nie zaś
w świadomości osoby działającej w imieniu podmiotu zobowiązanego. Natomiast uwzględnienie skargi na bezczynność organu nie może skutkować koniecznością stworzenia informacji publicznej, nieistniejącej faktycznie w dniu złożenia wniosku (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2018 r. o sygn. akt I OSK 452/16, pub. orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym, wskazać należy, że w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest możliwe domaganie się od organu uzasadnienia podjętych działań czy zaniechań.
W świetle powyższych wywodów należy uznać, że pytania nr 3 i 4 wniosku
z 1 września 2021 r. nie dotyczą sfery faktów, lecz wyrażenia opinii i ocen, które miałby dokonać organ odpowiadając na zadane pytania. Zatem wniosek w tym zakresie nie stanowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela również stanowisko Sądu I instancji, że nie stanowią informacji publicznej numery telefonów stacjonarnych i komórkowych Prezesa RM. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest jednolite stanowisko, że udostępnienie numerów służbowych telefonów organu nie dotyczy udostępnienia informacji publicznej (patrz wyroki NSA z 29 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 249/17, z 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2553/14, z 5 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2607/14 i I OSK 2458/14, z 14 października 2015 r. sygn. akt i OSK 2056/14 i z 20 maja 2016 r. I OSK 3238/14 - pub. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Informacja o numerach telefonów służbowych (komórkowych) odnosi się bowiem do narzędzi, jakimi posługuje się organ oraz jego pracownicy – w zakresie realizacji obowiązków służbowych. Znajomość numerów telefonów sprowadza się w istocie wyłącznie do informacji o cyfrach, które identyfikują abonenta, zaś znajomość numeru oraz osoby, której został on przypisany (imię, nazwisko i stanowisko służbowe), pozwala jedynie na uzyskanie połączenia
z jego użytkownikiem. Informacja taka stanowi zatem jedynie informacje
o narzędziach, które służą do użytku wewnętrznego i stanowią techniczne rozwiązanie w zakresie bezpośredniej komunikacji pomiędzy osobami wykonującymi obowiązki służbowe w danym organie. Nie jest to informacja o faktach dotyczących zasad funkcjonowania podmiotu, jak i trybu jego działania określonych w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.d.i.p. Końcowo należy zauważyć, że organ w odpowiedzi na wniosek wskazał, że na stronach internetowych Kancelarii Prezesa Rady Ministrów są opublikowane numery telefonów do kontaktów z poszczególnymi jednostkami organizacyjnymi tej kancelarii. Jest to wystarczająca informacja w zakresie numerów telefonów do niezbędnych kontaktów związanych z działalnością organu jakim jest Prezes Rady Ministrów.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a., w pkt 1. sentencji niniejszego wyroku sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą
w sygnaturze zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie w ten sposób, że postanowił w miejsce sygnatury "II SA/Wa 83/22" wpisać "II SAB/Wa 83/22". Oczywistym jest bowiem, że niniejsza sprawa w przedmiocie bezczynności organu toczyła się pod sygnaturą II SAB/Wa 83/22.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.