III OSK 2678/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną burmistrza, potwierdzając nieważność regulaminu cmentarza uchwalonego przez spółkę zamiast rady gminy, mimo że regulamin został później uchylony.
Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA, który stwierdził nieważność Regulaminu Cmentarza Komunalnego. WSA uznał, że skarżący miał interes prawny w zaskarżeniu, a regulamin naruszał jego prawo do kultu pamięci zmarłych i swobodnego przemieszczania się. NSA rozpoznał zarzuty dotyczące bezprzedmiotowości postępowania po uchyleniu regulaminu oraz wadliwej kwalifikacji prawnej aktu. Sąd kasacyjny oddalił skargę, uznając, że mimo pewnych wad w uzasadnieniu WSA, samo rozstrzygnięcie o nieważności regulaminu było prawidłowe, ponieważ akt ten powinien być uchwalony przez radę gminy, a nie spółkę.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Burmistrza od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który stwierdził nieważność Regulaminu Cmentarza Komunalnego. WSA uznał, że skarżący S. S. miał interes prawny w zaskarżeniu, wywodząc go z prawa do kultu pamięci zmarłych i prawa do swobodnego przemieszczania się, które zostały naruszone przez ograniczenia w regulaminie. Sąd pierwszej instancji uznał również, że regulamin nie był aktem prawa miejscowego, ponieważ został wydany przez spółkę administrującą cmentarzem, a nie przez radę gminy, co stanowiło istotną wadę. Skarga kasacyjna podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (bezprzedmiotowość postępowania z powodu utraty mocy obowiązującej regulaminu), art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. (błędna kwalifikacja regulaminu jako aktu administracyjnego) oraz art. 147 § 1 P.p.s.a. (stwierdzenie nieważności). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że uchylenie aktu prawa miejscowego nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, ponieważ sąd ma obowiązek kontrolować zgodność aktu z prawem na datę jego uchwalenia. Podkreślono, że akty prawa miejscowego dotyczące korzystania z gminnych obiektów użyteczności publicznej muszą być uchwalane przez rady gmin. Mimo że WSA wadliwie zakwalifikował regulamin jako akt z art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. zamiast art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., to samo stwierdzenie nieważności było uzasadnione, gdyż akt został wydany przez nieuprawniony podmiot. Ostatecznie NSA uznał, że zaskarżony wyrok, mimo pewnych wad w uzasadnieniu, odpowiada prawu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie nie staje się bezprzedmiotowe. Uchylenie aktu prawa miejscowego nie wyłącza kontroli sądowej nad jego zgodnością z prawem w okresie, gdy obowiązywał.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że celem postępowania jest kontrola aktu na datę jego uchwalenia. Uchylenie aktu przerywa jego skutki prawne, ale nie niweczy skutków powstałych wcześniej. Kontrola sądowa jest niezbędna, aby zapobiec sytuacji, w której akty naruszające prawo funkcjonują bezkarnie przez pewien czas.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
P.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 40 § ust. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 41 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 42
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 13
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 52 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 52 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Regulamin cmentarza został wydany przez nieuprawniony podmiot (spółkę zamiast rady gminy), co stanowi istotną wadę prawną i uzasadnia stwierdzenie jego nieważności. Uchylenie aktu prawa miejscowego po wniesieniu skargi nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, ponieważ sąd ma obowiązek ocenić zgodność aktu z prawem w okresie jego obowiązywania.
Odrzucone argumenty
Postępowanie stało się bezprzedmiotowe z powodu utraty mocy obowiązującej przez Regulamin Cmentarza Komunalnego przed wydaniem wyroku przez WSA. Regulamin wydany przez administratora cmentarza na podstawie umowy cywilnoprawnej nie jest aktem organu jednostki samorządu terytorialnego ani czynnością z zakresu administracji publicznej. Brak podstaw do stwierdzenia nieważności Regulaminu na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna uchylenie aktu prawa miejscowego nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowego zasady i tryb korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej stanowią zakres obligatoryjnej regulacji organów stanowiących gmin w drodze aktów prawa miejscowego przekazanie kompetencji do stanowienia aktu prawa miejscowego gminnej spółce kapitałowej jest niedopuszczalne zaskarżony wyrok odpowiada prawu, mimo że jego uzasadnienie zawiera w niewielkim zakresie wadliwe stanowisko
Skład orzekający
Rafał Stasikowski
przewodniczący
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Zbigniew Ślusarczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że akty prawa miejscowego dotyczące korzystania z gminnych obiektów użyteczności publicznej muszą być uchwalane przez rady gmin, a ich wydanie przez inne podmioty (np. spółki) skutkuje nieważnością. Potwierdzenie, że uchylenie aktu nie wyłącza kontroli sądowej nad jego zgodnością z prawem w okresie obowiązywania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wydania regulaminu przez podmiot inny niż organ stanowiący gminy. Interpretacja przepisów P.p.s.a. dotyczących bezprzedmiotowości postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego i kompetencyjnego w prawie administracyjnym – kto może uchwalać akty prawa miejscowego i co się dzieje, gdy akt jest uchylany. Ma to znaczenie praktyczne dla samorządów i obywateli.
“Kto naprawdę rządzi regulaminem cmentarza? NSA rozstrzyga o kompetencjach gminy i spółki.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2678/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-11-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/ Rafał Stasikowski /przewodniczący/ Zbigniew Ślusarczyk Symbol z opisem 6269 Inne o symbolu podstawowym 626 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I SA/Rz 274/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2022-09-08 Skarżony organ Burmistrz Miasta Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 161 § 1 pkt 3, art. 3 § 2 pkt 6, art.147 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Krzysztof Poseniak po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 września 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 274/22 w sprawie ze skargi S. S. na Regulamin Cmentarza Komunalnego w [...] oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 września 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 274/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. S. (dalej skarżący) na Regulamin Cmentarza Komunalnego w [...] (dalej Regulamin), stwierdził nieważność zaskarżonego aktu (pkt 1), a także zasądził od Burmistrza [...] na rzecz skarżącego S. S. 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2). W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący wykazał swój interes prawny w zaskarżeniu Regulaminu Cmentarza w [...]. Na gruncie niniejszej sprawy skarżący podniósł, że na przedmiotowym cmentarzu pochowani są jego wstępni - pradziadkowie. W ocenie Sądu uzasadnione jest wywodzenie z tego faktu uprawnienia w postaci prawa do kultu pamięci po osobie zmarłej, mającego źródło w art. 23 Kodeksu cywilnego. Konstatacja ta jest tym bardziej uzasadniona, że mowa tu o krewnych w linii prostej. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 grudnia 2011 r. III CSK 106/11, kult pamięci zmarłego polega na przysługujących człowiekowi uprawnieniach wypływających ze sfery uczuć odnoszących się do osoby zmarłej, okazywania szacunku dla wspomnień i pamięci o niej, urządzenia pogrzebu oraz nagrobka i decydowania o jego wystroju, załatwiania spraw z zarządem cmentarza, ochronie przed naruszeniami, składania wieńców, palenia zniczy, decydowania lub współdecydowania o przeznaczeniu wolnych miejsc w grobie murowanym dla pochowania dalszych zmarłych itp. Prawo do nawiedzania grobu pradziadków jest zatem dla skarżącego jednym z elementów prawa do kultu po zmarłych. W treści Regulaminu (§ 2 ust. 1 i 2) ograniczono natomiast możliwość nawiedzania grobów, poprzez wskazanie godzin i pór dnia, w których przebywanie na cmentarzu jest zabronione. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z uprawnieniem kultu pamięci zmarłego, poprzez nawiedzanie cmentarza, związane jest prawo do swobodnego przemieszczania się, które skarżący może wywodzić z art. 52 ust. 1 Konstytucji RP. W § 2 ust. 7 pkt 1 Regulaminu, zakazano natomiast przebywania na cmentarzu osobom "w stanie nietrzeźwym". Mając zaś na uwadze, że w Polsce nie ma ogólnego zakazu spożywania alkoholu, wprowadzenie zakazu wstępu na cmentarz osobom, które alkohol ten wcześniej spożyły, ale których zachowanie – uwzględniając nawet szczególny charakter takiego obiektu jakim jest cmentarz – nie budzi zastrzeżeń, zdaniem Sądu jest zbyt nadmiernym ograniczeniem prawa do odwiedzania swoich bliskich na cmentarzu. Co więcej, ograniczenie prawa do przebywania w miejscach publicznych jako element wolności człowieka oraz prawa poruszania się, wymaga zgodnie z art. 31 ust. 3 i art. 52 ust. 3 Konstytucji RP, ustawowego upoważnienia. Cmentarz jest zaś niewątpliwie miejscem powszechnie dostępnym. Skarżący zatem wykazał, że przysługujące mu uprawnienie do nawiedzania grobu wstępnych zostało ograniczone przepisami Regulaminu (§ 2 ust. 1 i 2 oraz § 2 ust. 7 pkt 1). Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, że przedmiotem skargi jest regulamin cmentarza komunalnego, który - co do zasady - powinien być uchwalony jako akt prawa miejscowego. Zgodnie z brzmieniem art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372) zwanej dalej u.s.g., organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Akty prawa miejscowego ustanawia rada gminy w formie uchwały. W przypadku niecierpiącym zwłoki przepisy porządkowe może wydać wójt, w formie zarządzenia (art. 41 ust. 1 i 2 u.s.g.). Zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 42 u.s.g., tak stanowione akty prawa miejscowego ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że zaskarżony akt nie został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego. Podmiotem wydającym ten akt nie był także organ gminy, lecz Przedsiębiorstwo, będące administratorem cmentarza na podstawie umowy zawartej z Gminą. Nie można zatem uznać, że przedmiotowy Regulamin jest aktem prawa miejscowego w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów. Jednocześnie normatywna treść przepisów i zawarcie w nim imperatywów zachowań dla mieszkańców korzystających z cmentarza wskazuje, że ma on charakter aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Wprawdzie [...] Sp. z o.o. w [...] nie jest organem administracji publicznej, ale wydało przedmiotowy regulamin w wykonaniu umowy o administrowanie, realizując zadania Gminy [...], a więc niejako w zastępstwie jej organów. Działanie takie jest niedopuszczalne w świetle art. 40 ust. 2 pkt u.s.g., który nakazuje określanie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej w aktach prawa miejscowego, a także sprzeczne z powołanymi wyżej przepisami art. 41 ust. 1 u.s.g. określającymi podmiot wyłącznie uprawniony do wydawania aktów prawa miejscowego (rada gminy) i formę prawną (uchwała), a także sposób ogłaszania (wojewódzki dziennik urzędowy). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Burmistrz [...], zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w ramach tejże podstawy zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd orzekający w sprawie, iż pomiędzy złożeniem skargi, a wydaniem zaskarżonego orzeczenia, doszło do utraty mocy obowiązującej przez objęty skargą "Regulamin Cmentarza Komunalnego w [...]", ustanowiony przez Administratora Cmentarza – [...] Sp. z o.o., a zatem na dzień orzekania brak było przedmiotu rozstrzygnięcia, zaś sprawa stała się bezprzedmiotowa, co powinno skutkować wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania, a nie merytorycznym rozpoznaniem sprawy; 2) art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. poprzez uznanie zaskarżonego "Regulaminu Cmentarza Komunalnego w [...]", ustanowionego przez Administratora Cmentarza – [...] Sp. z o.o. w [...], na mocy umowy cywilnoprawnej z dnia 4 stycznia 2018 r. o administrowanie przedmiotowego cmentarza za akt organu jednostki samorządu terytorialnego, inny niż określony w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., podejmowany w sprawach z zakresu administracji publicznej, podczas gdy Regulamin ten został wydany w wykonaniu umowy cywilnoprawnej, co nie może zostać uznane za akt lub czynność z zakresu administracji publicznej; 3) art. 147 § 1 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonego "Regulaminu Cmentarza Komunalnego w [...]" ustanowionego przez Administratora Cmentarza – [...] Sp. z o.o. w [...], podczas gdy w sprawie brak było podstaw do zastosowania tego przepisu przy orzekaniu, nie jest to bowiem akt organu jednostki samorządu terytorialnego podejmowany w sprawach z zakresu administracji publicznej. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia o uchyleniu zaskarżonego wyroku w całości i umorzeniu postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w całości, względnie, w razie nieuwzględnienia zarzutu naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., z uwagi na podniesiony zarzut braku właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania tej sprawy, o wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia o uchyleniu zaskarżonego wyroku w całości i odrzuceniu skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a także w przypadku braku podstaw do wydania postanowienia na posiedzeniu niejawnym - o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała, aczkolwiek w związku ze wskazaniem w samej skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny szerzej oceni zaistnienie przesłanki umorzenia postępowania sądowego w tej sprawie. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu postępowania objętego art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności utraty mocy obowiązywania Regulaminu Cmentarza Komunalnego w [...] między dniem złożenia skargi a dniem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Strona skarżąca kasacyjnie podnosi w tym zakresie, że skoro na datę wydania zaskarżonego wyroku ww. Regulamin już nie obowiązywał, to postępowanie stało się bezprzedmiotowe i Sąd pierwszej instancji powinien wydać postanowienie o umorzeniu postępowania. Kontrolując zaskarżony wyrok w zakresie tak sformułowanego zarzutu skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że powołany art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. zobowiązuje sąd administracyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania w przypadku, gdy dane postępowanie z innych przyczyn niż wynikających z § 1 pkt 1 i 2 ww. artykułu stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma miejsce wtedy, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo spowodują, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna, innymi słowy, jeżeli dopiero w toku postępowania sądowego przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna (por. np. wyrok NSA z 16 stycznia 2024 r. sygn. akt III OSK 2769/22; wyrok NSA z 8 października 2025 r. sygn. akt II FSK 1085/22; wyrok NSA z 2 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2729/17). W tej sprawie stanowisko to w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny. Uchylenie aktu prawa miejscowego, jakim niewątpliwie był w tej sprawie Regulamin cmentarza komunalnego po dniu wniesienia skargi do Sądu pierwszej instancji, a przed datą wydania zaskarżonego wyroku nie stanowiło przesłanki umorzenia postępowania sądowego. W przypadku aktów prawa miejscowego sąd administracyjny stosując art. 147 § 1 P.p.s.a. posiada kompetencje do ich unieważnienia w przypadku stwierdzenia istotnego naruszenia prawa zarówno w procedurze wydawania takich aktów jak i w ich treści. Zastosowanie sankcji nieważności aktu prawa miejscowego skutkuje tym, że taki akt traci moc obowiązywania od chwili jego wydania (skutek ex tunc). Natomiast uchylenie aktu prawa miejscowego skutkuje brakiem jego obowiązywania od daty wejścia w życie aktu uchylającego. Uchylenie aktu prawa miejscowego nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowego, którego celem jest kontrola zgodności z prawem takiego aktu dokonywana na datę jego uchwalenia. W związku z tym przyjęcie stanowiska strony skarżącej kasacyjnie prowadziłoby do wyłączenia kontroli zaskarżonego aktu prawa miejscowego za okres, w którym akt ten obowiązywał zanim został uchylony. Strona skarżąca do Sądu pierwszej instancji akt prawa miejscowego domagała się jego kontroli, a późniejsze jego uchylenie nie skutkuje tym, że akt ten przestał wywoływać skutki prawne przed tym uchyleniem. Tym samym w takiej sytuacji niezaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji. Także w orzecznictwie sądowym prezentowane są jednoznaczne poglądy, zgodnie z którymi sąd administracyjny jest uprawniony do kontroli aktu prawa miejscowego i stwierdzenia jego nieważności nawet, jeżeli akt ten zostaje następnie uchylony lub zmieniony. Uchylenie takiego aktu jedynie przerywa skutek prawny z dniem jej uchylenia, pozostawiając w mocy skutki powstałe na podstawie uchylonej uchwały od wejścia jej do obrotu prawnego do dnia jej uchylenia (por. wyrok NSA z 27 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 344/08; wyrok NSA z 27 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1046/07; postanowienie NSA z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2964/13; wyrok NSA z 28 stycznia 2016 r. sygn. akt II FSK 355/14). Nie może odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą kasacyjnie skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. poprzez uznanie zaskarżonego Regulaminu cmentarza komunalnego ustanowionego przez administratora cmentarza – [...] Sp. z o.o. w [...] na mocy umowy z dnia [...].01.2018 r. o administrowanie przedmiotowego cmentarza za akt organu jednostki samorządu terytorialnego inny niż określony w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., podejmowany w sprawach z zakresu administracji publicznej, podczas gdy Regulamin ten został wydany w wykonaniu umowy cywilnoprawnej, co nie może zostać uznane za akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Trafnie w tej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że regulaminy korzystania z cmentarzy komunalnych należy kwalifikować jako akty regulujące zasady i tryb korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Zgodnie z treścią art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. kompetencję do wydania takich aktów posiadają jedynie rady gmin i tak podjęte uchwały stanowią akty prawa miejscowego. Prawidłowo w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że Regulaminu cmentarza komunalnego zawiera normy prawne dotyczące bezpośrednio osób korzystających z tego cmentarza. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela jednak stanowiska Sądu pierwszej instancji, że ww. Regulamin nie jest aktem prawa miejscowego z tego powodu, że zamiast Rady Miejskiej w [...] akt ten wydał Prezes Zarządu – Dyrektor [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Żaden przepis zarówno ustawy o samorządzie gminnym, jak i ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych nie przyznaje radzie gminy prawa do przekazania kompetencji do stanowienia aktu prawa miejscowego gminnej spółce kapitałowej (w tym gminnej spółce z o.o.) do stanowienia takich aktów. Tym samym istotną wadą było to, że w tej sprawie zamiast Rady Miejskiej w [...] regulamin korzystania z cmentarza komunalnego wydał Prezes [...] sp. z o.o. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie podstawy do wydania ww. Regulaminu nie mogła zawierać także umowa o administrowanie zawarta w dniu 4 stycznia 2018 r. pomiędzy Gminą [...], a [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Nie można bowiem w drodze umowy przenieść prawo do stanowienia aktu prawa miejscowego. Nieprecyzyjny zapis zawarty w § 3 ust. 1 lit. o ww. umowy o administrowanie – na który powołuje się strona skarżąca kasacyjnie – także nie przenosi prawa do wydania regulaminu korzystania z cmentarza komunalnego. Zgodnie z jego treścią [...] sp. z o.o. opracuje i umieści w widocznym miejscu taki regulamin, co nie oznacza, że ma także prawo do jego wydania. Zawarcie umowy, w której organ wykonawczy gminy przenosi kompetencję rady gminy do wydania aktu prawa miejscowego na gminną spółkę, nie może skutkować przeniesieniem ustawowej i to wyłącznej kompetencji do stanowienia aktów prawa miejscowego. Wyjątki w tym zakresie musiałby wprost wynikać z treści ustawy, a takie w tej sprawie nie zaistniały. Wadliwe określenie w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji ww. Regulaminu jako aktu niebędącego aktem prawa miejscowego nie stanowi istotniejszej wadliwości, ponieważ Sąd ten trafnie stwierdził jego nieważność. Zgodnie z art. 94 ust. 1 i 2 u.s.g. w przypadku aktu niebędącego aktem prawa miejscowego, którego kontrola następuje po upływie jednego roku od daty jego wydania i co do którego nie uchybiono obowiązkowi przedłożenia go w terminie 7 dni organowi nadzoru – nie stwierdza się jego nieważności nawet w przypadku ustalenia, że taki akt zawiera istotne naruszenie prawa. W takiej sytuacji sąd administracyjny orzeka o jego niezgodności z prawem, a taki akt traci moc prawną z dniem orzeczenia o jego niezgodności z prawem. Przedmiotowy Regulamin został unieważniony zaskarżonym wyrokiem Sądu pierwszej instancji niewątpliwie po upływie jednego roku od daty jego podjęcia, a tym samym został on w istocie zakwalifikowany jako akt prawa miejscowego. Akty prawa miejscowego są objęte zakresem kontroli wojewódzkich sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., a nie art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Nie można bowiem uznać, aby dopuszczalnym było przekazanie przez organ gminy prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego innym nieuprawnionym podmiotom i skutkiem tego byłoby ograniczenie sądowej kontroli takich aktów. Powołanie się w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji na art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. było wadliwe, ale nie stanowiło to istotniejszej wady. Mając powyższe na uwadze należy także stwierdzić, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 147 § 1 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonego "Regulaminu Cmentarza Komunalnego w [...]" ustanowionego przez Administratora Cmentarza – [...] Sp. z o.o. w [...]. Jak zostało to już wskazane, zasady i tryb korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej stanowią zakres obligatoryjnej regulacji organów stanowiących gmin w drodze aktów prawa miejscowego. Wynika to wprost z powołanego już art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. Sprawy dotyczące regulowania zasad i trybu korzystania z cmentarzy komunalnych stanowią własne zadania publiczne gmin, co dodatkowo wynika z treści art. 7 ust. 1 pkt 13 u.s.g. Tym samym, skoro Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że zamiast Rady Miejskiej w [...] regulamin określający zasady i tryb korzystania z cmentarza komunalnego wydał inny nieuprawniony podmiot, to zasadnie stwierdził jego nieważność na podstawie powołanego art. 147 § 1 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a. wniesioną skargę kasacyjną. Zgodnie z tym przepisem skarga kasacyjna podlega oddaleniu, jeżeli nie zawiera usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W tej sprawie zaskarżony wyrok odpowiada prawu, mimo że jego uzasadnienie zawiera w niewielkim zakresie wadliwe stanowisko.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI