III OSK 2671/21

III OSK 2671/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SAB/Gl 290/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-12-11
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt III SAB/Gl 290/19 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 11 grudnia 2019 r., sygn. III SAB/Gl 290/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w L. (dalej: "Stowarzyszenie") na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Z. (dalej: "Prezes Sądu") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej – oddalił skargę.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Pismem z [...] sierpnia 2019 r. (data wpływu 23 sierpnia 2019 r.) skierowanym do Prezesa Sądu, Stowarzyszenie powołując się na art. 2 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. 2018 r., poz. 1330 z późn. zm., dalej: "u.d.i.p."), wniosło o udostępnienie kopii opinii biegłego z zakresu pomiaru prędkości pojazdów wraz z rachunkami do opinii, wydanych w sprawach o sygn. akt II W 231/14, VII W 309/15, VII W 653/15, VII W 577/16, II W 4/18. Stowarzyszenie wskazało, że dokumenty należy wysłać pocztą tradycyjną lub elektroniczną.
W odpowiedzi na wniosek Prezes Sądu zawiadomieniem z [...] sierpnia 2019 r. poinformował Stowarzyszenie, że żądana informacja nie podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach u.d.i.p.
Stowarzyszenie wniosło skargę na bezczynność Prezesa Sądu, zarzucając naruszenie: art. 10 ust. 1 Europejskiej Karty Praw Człowieka, art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez nieuzasadnione ograniczenie dostępu do informacji publicznej gromadzonej przez władze państwowe; art. 1 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zakresie, w jakim stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu oraz, że art. 156 k.p.k. stanowi lex specialis w dostępie do dokumentów publicznych, w tym opinii biegłego i rachunków; art. 13 ust. 1 u.d.i.p. przez nieudostępnienie informacji publicznej bądź niewydanie aktu w terminie 14 dni od otrzymania wniosku.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie w szczególności wskazało na fakt, że rachunki zawierają informacje na temat wydatkowania środków publicznych, gospodarka którymi jest jawna oraz, że opinia biegłego wydawana jest na zlecenie sądu i musi spełniać określone wymagania. Sama zaś działalność biegłego sprowadzająca się do sporządzania opinii jest działalnością publiczną w rozumieniu art. 115 § 1 Kodeksu karnego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o jej oddalenie, powołując się na uchwałę NSA z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku WSA w pierwszej kolejności wskazał, że Prezes Sądu nietrafnie powołuje się się na uchwałę NSA z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13, albowiem Stowarzyszenie nie domagało się informacji publicznej w postaci udostępnienia akt w całości, lecz konkretnych dokumentów z tych akt w postaci opinii biegłego i rachunków za wydanie opinii. WSA zwrócił jednak uwagę, że w przytoczonej uchwale NSA stwierdził, że przepisów u.d.i.p. nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej, wskazując, że przepisami takimi są np. art. 156 i art. 321 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1375 z późn. zm. – dalej: "k.p.k."). Wskazane przepisy - w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego - są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i ustawa ta nie ma do nich zastosowania. Przyjęcie bowiem, że strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 u.d.i.p., byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
WSA wyjaśnił, że opinia biegłego jest dokumentem wewnętrznym, pomocniczym dla sądu orzekającego w sprawie, ale nie przesądzającym o rozstrzygnięciu. Natomiast rachunek wystawiony przez biegłego jest dokumentem prywatnym, który podlega weryfikacji sądu. Z kolei koszty opinii biegłego nie są kosztami Skarbu Państwa, ale oskarżonego lub obwinionego czy innej strony postępowania, w którym powoływany jest biegły. Koszty bowiem są zasądzane od strony postępowania i tylko tymczasowo pokrywane ze środków publicznych. WSA podzielił pogląd, że opinie ekspertów, jeżeli nie dotyczą konkretnego aktu będącego już przedmiotem toczącego się procesu legislacyjnego stanowią dokument wewnętrzny, służący gromadzeniu informacji, które w przyszłości mogą zostać wykorzystane w procesie decyzyjnym. W postępowaniu karnym biegły nie jest osobą publiczną ani pełniącą funkcję publiczną. Jest osobą posiadającą wiedzę specjalną, z której korzysta sąd, ale nie jest dla niego wiążąca. WSA podkreślił również, że opinia biegłego sporządzona w postępowaniu wykroczeniowym nie jest dokumentem urzędowym, nie odpowiada bowiem definicji ustawowej zawartej w art. 6 ust. 2 u.d.i.p.
WSA stwierdził więc, że jakkolwiek Prezes Sądu błędnie uznał, że żądane dokumenty są informacją publiczną, to ostateczne załatwienie sprawy było prawidłowe. Stowarzyszenie w istocie żądało ujawnienia dokumentu wewnętrznego z akt postępowania, który nie jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p., ale może być żądany w trybie art. 156 k.p.k. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na załatwienie sprawy i wykluczyło stwierdzenie bezczynności organu w jego załatwieniu. Prezes Sądu uczynił zadość obowiązkom wynikającym ze złożenia przez Stowarzyszenie wniosku z [...] sierpnia 2019 r., a w istocie [...] sierpnia 2019 r. licząc datę wpływu, a czynność podjęta [...] sierpnia 2019 r. - została dokonana w prawidłowym trybie oraz formie. W sytuacji bowiem, gdy żądanie wniosku nie dotyczyło informacji publicznej, Prezes Sądu nie miał podstaw do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji, a jedynie do zawiadomienia o tym wnioskodawcy.
Stowarzyszenie wywiodło skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając wyrok w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a.") zarzuciło naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 EKPCz w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że opinia biegłego w sprawie o wykroczenie, jak i kopie rachunków za sporządzenie tychże opinii, nie stanowią informacji publicznej, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.;
2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p., poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że biegły sądowy w zakresie opiniowania spraw karno- wykroczeniowych nie pełni funkcji publicznej, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.;
3) przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p. mających wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy WSA powinien był stwierdzić, że Prezes Sądu dopuścił się bezczynności, bowiem wniosek dotyczył udostępnienia informacji publicznej, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
W związku z powyższym Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Ponadto wniosło o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Stowarzyszenie przytoczyło orzeczenia sądów na poparcie postawionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty zmierzają do zakwestionowania sformułowanej przez WSA oceny, że opinie biegłego wydane na potrzeby postępowania karnego, podobnie jak przedłożone przez niego rachunki za sporządzenie tych opinii nie stanowią informacji publicznej.
Oczywiście bezzasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 5 ust. 2 u.d.i.p., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że biegły sądowy w zakresie opiniowania spraw karno-wykroczeniowych nie pełni funkcji publicznej. Odnotować należy, że art. 5 ust. 2 u.d.i.p. nie stanowił substratu prawnomaterialnej podstawy wydanego przez WSA wyroku. Ujawniając podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia w sporządzonym do niego uzasadnieniu WSA w ogóle nie powołał się na art. 5 ust. 2 u.d.i.p., stąd podnoszenie zarzutu jego błędnej wykładni należy a limine ocenić jako nieskuteczne. Treść art. 5 ust. 2 u.d.i.p. ustanawia systemowe ograniczenie w dostępie do informacji publicznej z uwagi na ochronę prywatności lub tajemnicy przedsiębiorcy. Znajduje on zastosowanie wyłącznie po uprzednim ustaleniu, że wnioskowane do udostępnienia dane stanowią informację publiczną. Na gruncie niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji negatywnie zweryfikował sformułowany w skardze zarzut bezczynności, gdyż wyszedł z założenia, że dane objęte wnioskiem dostępowym nie są informacją publiczną.
Z analogicznych powodów nie uwzględniono zarzutu błędnej wykładni art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPCz). Przepis ten konstytuuje wolność wyrażania opinii, w tym prawo do otrzymywania i przekazywania informacji. Wydając kwestionowany skargą kasacyjną wyrok WSA nie powołał się na art. 10 ust. 1 Konwencji, nie ustalał znaczenia wynikającej z jego treści normy prawnej, i tym samym nie mógł dopuścić się zarzucanego skargą kasacyjną błędu w wykładni.
Odmawiając słuszności zarzutowi naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że opinia biegłego w sprawie o wykroczenie, jak i kopie rachunków za sporządzenie tychże opinii, nie stanowią informacji publicznej należy wyjaśnić, że zarzut błędnej wykładni prawa materialnego zobowiązuje skarżącego kasacyjnie do wykazania, że sąd pierwszej instancji dopuścił się błędu derywacyjnego, który w schemacie polega na prawidłowym doborze przepisów kształtujących prawnomaterialną podstawę wydanego rozstrzygnięcia (proces walidacji) przy jednoczesnym wadliwym odtworzeniu tej podstawy z uwagi na niepoprawną rekonstrukcję norm prawnych, które się na tę podstawę składają (proces derywacji). Naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię ma więc charakter wyłącznie normatywny, abstrahujący od okoliczności faktycznych danej sprawy. Jego istota polega na nieprawidłowym odtworzeniu poszczególnych elementów normy prawnej, która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia kształtującego treść stosunku administracyjnoprawnego strony. Może więc dotyczyć albo niewłaściwego odtworzenia zakresu stosowania normy, czyli okoliczności faktycznych, w których znajduje zastosowanie (hipoteza normy prawnej), albo wadliwego ustalenia konsekwencji prawnych w sytuacji prawnej podmiotu, który znalazł się w okolicznościach faktycznych aktywujących tę normę (dyspozycja/sankcja normy prawnej). Niezależnie od tego, którego elementu normy prawnej dotyczy zarzut błędnej wykładni, odnosi się on wyłącznie do jej generalno-abstrakcyjnego wzorca, kształtowanego treścią przepisów, z których się ją wywodzi. Okoliczności faktyczne sprawy pozostają w tej przestrzeni ocen prawnych bez znaczenia. Z tego też względu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania (a tylko w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania możliwe jest skuteczne kwestionowanie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy) zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych - wyrok NSA z 1 lipca 2022 r., III OSK 1241/21.
Autor skargi kasacyjnej błędnej wykładni prawa materialnego upatruje w wadliwym przyjęciu, że treść wnioskowanych informacji nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. In concreto, podważa sformułowany jego zdaniem przez WSA pogląd, że kopie opinii biegłego z zakresu pomiaru prędkości pojazdów wraz z rachunkami do opinii, sporządzone w sprawach wykroczeniowych nie są informacjami publicznymi u.d.i.p. Treść powyższego zarzutu wskazuje zatem, że strona skarżąca kwestionuje prawidłowość dokonanej przez Sąd I instancji kwalifikacji i oceny treści wnioskowanych do udostępnienia dokumentów z punktu widzenia ich podpadania pod zakres stosowania art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W istocie zatem zakwestionowano prawidłowość oceny stanu faktycznego sprawy, a nie przyjęte przez Sąd I instancji rozumienie wskazanych w zarzucie przepisów. W związku z powyższym należy przypomnieć, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ wadliwie nie zakwalifikowano wnioskowanych informacji pod tajemnicę przedsiębiorcy, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię nie mógł osiągnąć oczekiwanego skutku. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11), a wniosek inicjujący postępowanie o udostępnienie informacji publicznej i podlegający ocenie w tym postępowaniu wchodzi właśnie w zakres stanu faktycznego sprawy. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń, czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy - jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy - czyniąc to w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to zarzuty te należy ocenić jako bezskuteczne (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).
Niezależnie od powyższego należy podać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że opinia biegłego sporządzona na potrzeby danego postępowania sądowego, co do zasady, nie jest dokumentem publicznym. Opinia biegłego jest szczególnym dokumentem mogącym wywołać określone skutki w sferze faktów pomiędzy stronami postępowania sądowego. Jest to dokument wytworzony dla potrzeb danej sprawy sądowej, czyli dokument, który ma walor prawnie istotny w ramach określonej procedury sądowej i tylko na użytek tej procedury jest sporządzony, co oznacza, że poza danym konkretnym postępowaniem sądowym nie ma racji bytu. Nie jest to zatem dokument, co do zasady, dotyczący informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Taką informacją publiczną jest jedynie sam fakt sporządzenia opinii biegłego w danym postępowaniu (vide wyroki NSA z 22 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 967/19, z 1 marca 2022 r., sygn. III OSK 1166/21 i z 1 lipca 2021 r., sygn. III OSK 3104/21).
Zestawiając przepisy dotyczące opinii biegłego z treścią art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. należy w pierwszym rzędzie dokładnie rozróżnić opinie biegłego od informacji o samej sprawie. Opinia biegłego nie mieści się w żadnej z kategorii zakreślonej w art. 6 u.d.i.p. Zawarta w art. 6 ust. 2 definicja legalna dokumentu urzędowego powinna być odczytywana przez pryzmat art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., z których wynika, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, a więc jedynie informacja o sprawach publicznych, mająca walor "danych publicznych", w tym takich, które przyjęły kształt "dokumentów urzędowych", a w szczególności obejmująca "treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć", a także "dokumentację przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających". Prawodawca w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. definiując pojęcie dokumentu urzędowego stwierdza, że jest to treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego. W definicji funkcjonariusza publicznego zawartej w art. 115 § 13 Kodeksu karnego nie wymienia się biegłego sądowego.
Zdaniem składu orzekającego opinia biegłego sądowego, co do zasady, nie mieści się w pojęciu "danych publicznych". Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika z wniosku Stowarzyszenia informacja, o którą wnioskowano, dotyczyła opinii biegłych z zakresu pomiaru prędkości pojazdów. Jej przedmiot nie dotyczył więc spraw publicznych.
W innym skonfigurowaniu faktyczno-prawnym wydano powołany w skardze kasacyjnej wyrok NSA z 22 czerwca 2018 r., sygn. I OSK 218/18. Na gruncie przedmiotowej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że opinia biegłego stanowi informację publiczną, albowiem odnosi się do stanu technicznego pojazdu będącego własnością gminy, a więc dotyczy majątku publicznego – art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Przedmiotowa opinia nie została sporządzona w ramach postępowania sądowego, lecz na zlecenie gminy. W tym samym orzeczeniu NSA zwrócił uwagę, że nie są informacją publiczną opinie i ekspertyzy mające jedynie charakter poznawczy. Opinie takie nie odnoszą się wprost do przyszłych działań i zamierzeń podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, mają jedynie poszerzyć zakres wiedzy i informacji posiadanych przez ten podmiot. Dlatego poddanie tego procesu ścisłej kontroli społecznej byłoby niecelowe i utrudniłoby wewnętrzny proces kształtowania się stanowisk, uzgadniania i ścierania się opinii dotyczących istniejącego stanu rzeczy, jego oceny oraz ewentualnej potrzeby zmian (tak też NSA w wyroku z 29 lutego 2012 r., I OSK 2196/11). Analogiczny układ wystąpił w drugiej ze spraw przywołanej w skardze kasacyjnej – wyrok z 8 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 285/11. W tej sprawie wniosek dostępowy dotyczył opinii biegłego w sprawie oceny prawidłowości opracowanej w ramach zamówienia publicznego dokumentacji projektowej dotyczącej odcinka autostrady A-1. Chodziło więc o ocenę wydatkowania środków publicznych, które już nastąpiło. Opinia nie stanowiła elementu kształtującego przyszłe działania organu, lecz odnosiła się do faktów i stanów rzeczy, które już wystąpiły i miały bezpośredni związek w wydatkowaniem środków publicznych.
Rację ma Sąd pierwszej instancji również i w kwestii dotyczącej odmowy przypisania charakteru informacji publicznej rachunkom składanym przez biegłych za sporządzenie opinii. Należy zwrócić uwagę, że stosownie do postanowień art. 121 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. 2022 r. poz. 1124) w zw. z art. 618f ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. 2022 r. poz. 1375 ze zm.) biegłemu przysługuje wynagrodzenie za wykonaną pracę oraz zwrot poniesionych przez niego wydatków niezbędnych dla wydania opinii. Wysokość wynagrodzenia za wykonaną pracę biegłego ustala się uwzględniając wymagane kwalifikacje, potrzebny do wydania opinii czas i nakład pracy, a wysokość wydatków, na podstawie złożonego rachunku. Sąd rozstrzygający w przedmiocie wniosku o zasądzenie wynagrodzenia za sporządzenie opinii nie jest związany podanymi przez biegłego w rachunku (fakturze) danymi dotyczącymi czasochłonności i nakładu pracy, podobnie jak wskazanymi wydatkami. Przeciwnie, jest wręcz zobowiązany dokonać kontroli zasadności wysokości żądanego wynagrodzenia. Taki pogląd jest powszechny w orzecznictwie (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 8 kwietnia 2020 r., sygn. II AKa 38/20, uchwała Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2020 r., sygn. I KZP 11/19). Rachunek wystawiony przez biegłego nie stanowi zatem informacji publicznej, albowiem nie ujawnia danych o tym, jakiej wysokości środki publiczne zostały przeznaczone na wynagrodzenie biegłego powołanego do sporządzenia opinii w postępowaniu o wykroczenia. Wystawiony przez biegłego rachunek za sporządzenie opinii stanowi informację o tym, jakiego wynagrodzenia zażądał biegły, a nie jakie wynagrodzenie zostało mu faktycznie przyznane i wypłacone. Z tej przyczyny rachunek nie jest informacją o sprawie publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Z podanych przyczyn nie mógł zostać uwzględniony również zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p., który został sformułowany jako zarzut wynikowy, stanowiący konsekwencję zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Odnotować trzeba również, że art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. nie są przepisami prawa procesowego, lecz prawa materialnego. Art. 6 ust. 1 dzieli się na liczne jednostki redakcyjne (punkty, litery, tirety), z których każda może stanowić samodzielną podstawę do rekonstrukcji normy prawnej. Wobec niewskazania, który konkretnie przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. został naruszony, oparty na nim zarzut nie mógł wywołać oczekiwanych skutków procesowych.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.