III OSK 2668/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-21
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejinformacje niejawneczynności operacyjno-rozpoznawczeinwigilacjapodsłuchProkurator Generalnyustawa o ochronie informacji niejawnychustawa o dostępie do informacji publicznej

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy udostępnienia informacji publicznej o ewentualnym stosowaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych, uznając, że informacje te są niejawne.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy udostępnienia informacji publicznej przez Prokuratora Generalnego w zakresie ewentualnego stosowania czynności operacyjno-rozpoznawczych wobec skarżącej. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA w wyroku z 2023-11-21 oddalił skargę kasacyjną. Kluczowe było ustalenie, czy żądane informacje, dotyczące podsłuchów i inwigilacji, są informacjami niejawnymi podlegającymi ochronie.

Sprawa dotyczyła wniosku G. P. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej ewentualnego stosowania wobec niej czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym podsłuchów i inwigilacji, w szerokim okresie czasu. Prokurator Generalny odmówił udostępnienia informacji, uznając je za niejawne. Po wieloletnim postępowaniu sądowym, w tym uchyleniach i ponownym rozpoznaniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Prokuratora Generalnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, również oddalił ją. Sąd uznał, że informacje dotyczące czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym kontroli operacyjnej, są niejawne z mocy ustawy i podlegają ochronie na podstawie ustawy o ochronie informacji niejawnych, co uzasadnia odmowę ich udostępnienia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. NSA podkreślił, że Prokurator Generalny jest zobowiązany udostępnić jedynie te informacje, które posiada, a nie te, które znajdują się w zasobach innych organów, jak Minister Sprawiedliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Informacje dotyczące stosowania wobec osoby czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym kontroli operacyjnej, są niejawne z mocy ustawy i podlegają ochronie na podstawie ustawy o ochronie informacji niejawnych, co uzasadnia odmowę ich udostępnienia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że urządzenia służące rejestracji dokumentów niejawnych oraz systemy teleinformatyczne są objęte ochroną ustawy o ochronie informacji niejawnych, służąc zapewnieniu bezpieczeństwa państwa. Udostępnienie takich informacji osobie nieposiadającej uprawnień naruszyłoby normę art. 4 ustawy o ochronie informacji niejawnych, co uzasadnia zastosowanie art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej jako podstawy odmowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.d.i.p. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 5 § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § 1 i 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.o.i.n. art. 5 § 3 pkt 5

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych

u.o.i.n. art. 4

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 77 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 61

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Informacje dotyczące czynności operacyjno-rozpoznawczych są niejawne i podlegają ochronie na podstawie ustawy o ochronie informacji niejawnych. Prokurator Generalny jest zobowiązany do udostępnienia jedynie tych informacji, które posiada, a nie tych znajdujących się w zasobach innych organów. Postępowanie w sprawie dostępu do informacji publicznej nie jest typowym postępowaniem administracyjnym rozstrzygającym sprawę w całości.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA w Warszawie (zarzuty skarżącej kasacyjnie). Naruszenie prawa materialnego przez WSA w Warszawie (zarzuty skarżącej kasacyjnie).

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się Postępowanie w sprawie dostępu do informacji publicznej nie jest bowiem typowym postępowaniem administracyjnym kończącym się aktem administracyjnym stanowiącym oświadczenie woli organu udostępnienie informacji publicznej ma z istoty swojej charakter oświadczenia wiedzy, a nie oświadczenia woli Prokurator Generalny jest organem odrębnym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. od Ministra Sprawiedliwości pomimo połączenia personalnego tych organów.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący

Mariusz Kotulski

sprawozdawca

Piotr Korzeniowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej w kontekście informacji niejawnych, w szczególności dotyczących czynności operacyjno-rozpoznawczych. Wyjaśnienie charakteru postępowania w sprawie dostępu do informacji publicznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o informacje dotyczące czynności operacyjnych i ich niejawnego charakteru.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji o potencjalnej inwigilacji, co zawsze budzi zainteresowanie. Wyjaśnia granice między informacją publiczną a informacją niejawną.

Czy państwo może odmówić dostępu do informacji o podsłuchach? NSA wyjaśnia granice niejawności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2668/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 678/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-06-13
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c, 134 par 1, 190, 141 par 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 678/22 w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Prokuratora Generalnego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 678/22 oddalił skargę G. P. na decyzję Prokuratora Generalnego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2011 r. G. P. (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Wydziału Informacji Biura Ministra Sprawiedliwości o udostępnienie jej informacji publicznej, w zakresie "ewentualnie posiadanego przeze nią podsłuchu i jego czasookresu", podając, że jest sędzią w stanie spoczynku. Wniosek został następnie sprecyzowany pismem z dnia 23 stycznia 2012 r., w którym skarżąca podała, że wnosi o udostępnienie informacji co do ewentualnego posiadania przez nią podsłuchu, ewentualnego objęcia ją inwigilacją, w rozumieniu szerokim czynnościami operacyjnymi w okresie od 1980 r. do chwili obecnej.
Ministerstwo Sprawiedliwości przekazało ww. wniosek zgodnie z właściwością Dyrektorowi Biura Prokuratora Generalnego, z uwagi na fakt, że Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje żądanymi przez skarżącą informacjami.
Następnie pismem z dnia 21 lutego 2012 r. Dyrektor Biura Prokuratora Generalnego poinformował skarżącą, iż udzielenie informacji pozytywnej, jak i negatywnej nie jest możliwe w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 5 ust. 1 i art. 1 ust. 2 tej ustawy.
Na skutek skargi G. P. na bezczynność Prokuratora Generalnego w załatwieniu wniosku, WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2013 r. sygn. akt II SAB/Wa 418/12 oddalił skargę. Wyrok ten został następnie uchylony wyrokiem NSA z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1413/13. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku uznał, że zgłoszone przez skarżącą żądanie dotyczy udostępnienia informacji publicznej.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 254/14 zobowiązał Prokuratora Generalnego do rozpatrzenia wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Pismem z dnia 26 września 2014 r. Prokurator Generalny poinformował skarżącą, że wszelkie dokumenty dotyczące działalności organów bezpieczeństwa państwa za okres od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. znajdują się w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej - Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i jej oddziałach terenowych. Do udostępnienia tych dokumentów stosuje się przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r., poz. 1075). Natomiast w zakresie ewentualnego stosowania kontroli i utrwalania rozmów po wszczęciu postępowania karnego, tj. tzw. podsłuchu procesowego, mają zastosowanie reguły przewidziane w Kodeksie postępowania karnego, gdyż przepisy tej ustawy stanowią lex specialis w stosunku do powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dostęp zaś do dokumentów znajdujących się w aktach postępowania karnego jest możliwy w trybie art. 156 k.p.k.
Jednocześnie decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...], Prokurator Generalny odmówił udostępnienia informacji publicznej w pozostałym zakresie, tj. udostępnienia informacji dotyczącej stosowania względem skarżącej czynności operacyjno-rozpoznawczych w okresie od dnia 1 sierpnia 1990 r. do dnia 26 września 2014 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że czynności te, w tym kontrola operacyjna, są niejawne z mocy ustawy, co wynika z przepisów ustaw regulujących zasady działania poszczególnych służb, którym przyznano uprawnienia stosowania tych czynności.
Na skutek wniosku G. P. o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], Prokurator Generalny utrzymał w mocy powyższą decyzję. W ocenie organu każda informacja, która dotyczy czynności operacyjno-rozpoznawczych jest niejawna, w tym również informacja o realizacji wobec określonej osoby czynności operacyjno-rozpoznawczych (informacja pozytywna), jak też zaprzeczającej ich realizacji (informacja negatywna).
Skargę na powyższą decyzję wniosła G. P. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 140/15 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] września 2014 r.
Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2718/15 oddalił skargi kasacyjne Prokuratora Generalnego i G. P. od ww. wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę Prokurator Generalny decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1330, zwana dalej: "u.d.i.p.") oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwana dalej: "k.p.a."), odmówił udostępnienia żądanej informacji publicznej.
Następnie po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], organ uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił udostępnienia informacji w zakresie dotyczącym stosowania względem skarżącej czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym kontroli operacyjnej, w okresie od 2006 r. do dnia rozpoznania sprawy.
G. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie uwzględnił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego i odmówił udostępnienia informacji publicznej, bez wykazania, czy w sprawie będzie miał zastosowanie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. Ponadto organ w uzasadnieniu decyzji w ogóle nie wskazał na podstawie jakich dowodów wydał zaskarżoną decyzję. Wobec powyższego Sąd instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 760/21 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wykonał wszystkie wskazania wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2015 r. i wyroku NSA z dnia 19 lipca 2017 r. Nadto stwierdził, że ocena Sądu I instancji odnośnie do niezastosowania się organu do treści art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. jest nietrafna. Organ wydając zaskarżoną decyzję uwzględnił wskazania z wyroku WSA z dnia 3 czerwca 2015 r. co do dalszego postępowania w sprawie.
W ocenie NSA nietrafnie WSA w Warszawie zarzucił również Prokuratorowi Generalnemu, że nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, zaniechał przeprowadzenia czynności procesowych, przemilczał treść niektórych dowodów oraz, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. Organ przeprowadził istotne dla sprawy czynności, które pozwoliły ustalić jakimi dokumentami odnoszącymi się do wnioskowanych informacji organ dysponuje i jaką część okresu wskazanego we wniosku one obejmują. Zdaniem NSA zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do prawidłowej oceny rzeczywistego charakteru żądanej informacji publicznej.
W konsekwencji błędnego zarzucenia organowi naruszenia przepisów postępowania, Sąd niezasadnie stwierdził, że organ odmówił udostępnienia informacji publicznej bez wykazania, czy w sprawie będzie miał zastosowanie art. 5 ust. 1 u.d.i.p. Jednocześnie WSA w Warszawie nie ocenił stanowiska organu co do kwalifikacji żądanych informacji jako informacji niejawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 678/22 oddalił skargę G. P. na decyzję Prokuratora Generalnego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się do wykonania zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku uchylającym poprzednie rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tj. do oceny tego, czy organ prawidłowo zakwalifikował żądaną informację do kategorii informacji niejawnych.
Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie informacji niejawnych informacjom niejawnym nadaje się klauzulę "poufne", jeżeli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że utrudni wykonywanie zadań służbom lub instytucjom odpowiedzialnym za ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli lub ściganie sprawców przestępstw i przestępstw skarbowych oraz organom wymiaru sprawiedliwości. Zestawiając treść przywołanego przepisu z żądaniem zawartym we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie jako uzasadniona jawi się konkluzja, iż skarżona decyzja została wydana prawidłowo. Wszystkie bowiem urządzenia służące rejestracji dokumentów niejawnych, w tym systemy teleinformatyczne, są przecież objęte ochroną wynikającą z ustawy o ochronie informacji niejawnych. Służą bowiem generalnie realizacji dobra nadrzędnego jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa Państwa.
W ocenie Sądu nie sposób skutecznie obalić wniosku organu, że udostępniając sporną informację skarżącej (czyli osobie nie posiadającej uprawnień do wglądu w materiały poufne), naruszyłby normę art. 4 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Stąd zasadnie organ zastosował przepis art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej jako podstawę wydanej decyzji.
Sąd I instancji uznał, że w tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.").
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła G. P., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanego p.p.s.a. w związku z art. 139 k.p.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie tego, iż decyzja organu wydana w II instancji nie może być decyzją na niekorzyść strony odwołującej się w odniesieniu do decyzji organu I instancji
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 104, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 16 u.d.i.p. i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia co do części żądania informacyjnego
3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7 i art. 77, art. 8, art. 9 oraz art. 66 § 1 k.p.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że organ nie naruszył prawa wydając zaskarżoną decyzję z ograniczeniem jej zakresu o czas od 1.08.1990 r. do końca 2005 r. bez poczynienia dodatkowych wyjaśnień, bez podania przyczyn zmiany decyzji w II instancji i bez wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy
4) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 190 p.p.s.a. oraz art. 5 ust. 3 pkt 5 ustawy dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1167 ze zm.) i dokonanie kwalifikacji informacji jako informacji poufnych niezgodnie z prawem i wykładnią prawa dokonaną przez NSA
5) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń faktycznych i ocen prawnych za czas od 1.08.1990 r. do końca 2005 r. oraz całościowej oceny stanu faktycznego i zgodności z prawem decyzji organu
6) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 5 ust. 3 pkt 5 powołanej ustawy o ochronie informacji niejawnych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz nieuprawnione przyjęcie i bez uwzględnienia treści art. 6 ust. 2, 4 i 6 ustawy o ochronie informacji niejawnych, że w konkretnym wypadku wystąpiła poufność informacji
7) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wymieniony przepis - w konkretnym wypadku - może stanowić podstawę odmowy udzielenia informacji
8) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 7, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 61 Konstytucji RP poprzez brak zastosowania i wyłączenie ewentualnego dalszego postępowania przed organem oraz sądem co do żądania informacyjnego za okres od 1.08.1990 r. do końca 2005 r.
Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o orzeczenie zwrotu kosztów postępowania.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Pismem z dnia 11 października 2022 r. G. P. zrzekła się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Na wstępie podkreślić należy, że zaskarżony wyrok WSA w Warszawie został zapadł wskutek uprzedniego wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 22 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 760/21. Co istotne zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wykonał wszystkie wskazania wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2015 r. i wyroku NSA z dnia 19 lipca 2017 r. zapadłych w niniejszej sprawie. Organ przeprowadził istotne dla sprawy czynności, które pozwoliły ustalić jakimi dokumentami odnoszącymi się do wnioskowanych informacji organ dysponuje i jaką część okresu wskazanego we wniosku one obejmują. Zdaniem NSA zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do prawidłowej oceny rzeczywistego charakteru żądanej informacji publicznej.
Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się jedynie do wykonania zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 22 marca 2022 r. sygn. akt III OSK 760/21 uchylającym poprzednie rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tj. do oceny tego, czy organ prawidłowo zakwalifikował żądaną informację do kategorii informacji niejawnych.
Jako niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia z art. 139 k.p.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., którego naruszenia dopatruje się strona skarżąca kasacyjnie stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – pomimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W niniejszej sprawie Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w jej granicach. Dodatkowo należy wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m. in. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., I OSK 2438/11; wyrok NSA z dnia 15 października 2015 r., I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r.).
Natomiast zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Przez termin "niekorzyść" należy rozumieć obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpi, decyduje zestawienie sentencji decyzji organu pierwszej instancji z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Bez znaczenia jest natomiast treść żądania zawarta w odwołaniu, każda decyzja organu odwoławczego, która nie uwzględnia żądania strony, byłaby bowiem decyzją wydaną na niekorzyść strony odwołującej się, chociaż obiektywnie nie pogarszałaby jej sytuacji prawnej, np. decyzja utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję (por. wyrok WSA w Warszawie z 5.05.2008 r., IV SA/Wa 475/08). Rozstrzygnięciem na niekorzyść strony jest więc np. rozstrzygnięcie organu odwoławczego nakładające na odwołującego obowiązek w większym wymiarze niż decyzja organu pierwszej instancji albo rozstrzygnięcie pozbawiające odwołującego uprawnienia przyznanego decyzją organu pierwszej instancji. Zauważyć należy, że rozpoznając sprawę Prokurator Generalny decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] odmówił udostępnienia żądanej informacji publicznej. Następnie po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], organ uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił udostępnienia informacji w zakresie dotyczącym stosowania względem skarżącej czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym kontroli operacyjnej, w okresie od 2006 r. do dnia rozpoznania sprawy. Jak wyraźnie wskazał organ w uzasadnieniu tej decyzji nie dysponuje on wnioskowaną informacją za okres od 1 sierpnia 1990 r. do końca 2005 r., a więc nie mógł jej udostępnić, ani wydać decyzji o odmowie jej udostępnienia za ten okres. Zatem organ odwoławczy nie wydał decyzji na niekorzyść strony, a jedynie poprzez sprecyzowanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem stanu faktycznego doprowadził je do stanu zgodnego z prawem. Organ poinformował skarżącą, że stosowne rejestry za wskazany wyżej okres powinny znajdować się Kancelarii Tajnej Ministerstwa Sprawiedliwości oraz że o udostępnienie informacji w tym zakresie może się zwrócić do Ministra Sprawiedliwości.
W konsekwencji niezasadny jest zarzut naruszenie art. 104, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 16 u.d.i.p. i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia co do części żądania informacyjnego. Podkreślić w tym miejscu należy, że postępowanie w sprawie dostępu do informacji publicznej nie jest bowiem typowym postępowaniem administracyjnym kończącym się aktem administracyjnym stanowiącym oświadczenie woli organu wyrażonym na tle ogólnej i abstrakcyjnej normy administracyjnego prawa materialnego, lecz postępowaniem kończącym się co do zasady bądź oświadczeniem wiedzy organu bądź jego odmową. Odmowa ta nie rozstrzyga sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., stąd dla jej wyrażenia w drodze decyzji administracyjnej nie wystarcza norma z art. 104 § 1 i 2 k.p.a., lecz konieczne było wykreowanie przez ustawodawcę dodatkowej podstawy prawnej wynikające z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej ma z istoty swojej charakter oświadczenia wiedzy, a nie oświadczenia woli, a z pewnością nie stanowi przejawu konkretyzacji i indywidualizacji ogólnej i abstrakcyjnej normy materialnego prawa administracyjnego, a zatem nie może być traktowane jako wyraz stosowania prawa w znaczeniu, jakie temu pojęciu nadaje się w teorii prawa, również prawa administracyjnego. Przez stosowanie prawa (norm prawnych) rozumie się bowiem czynności konwencjonalne organów administracji publicznej, przez które organy te rozstrzygają jakąś sprawę indywidualną i konkretną, czyniąc to na podstawie obowiązującej normy prawnej, a rezultatem aktu stosowania prawa jest rozstrzygnięcie jakiejś konkretnej sprawy w formie wydania normy indywidualnej i konkretnej (por. S. Wronkowska: Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa. Część II, Poznań 2003, s. 35). Postępowanie prowadzone na skutek wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest sekwencją czynności poprzedzających udzielenie lub odmowę udzielenia odpowiedzi na wniosek i nie zmierza do wykreowania aktu stosowania prawa, tj. aktu administracyjnego w jego materialnym rozumieniu odpowiadającego istocie decyzji administracyjnej rozstrzygającej indywidualną sprawę administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Zastrzeżenie przez ustawodawcę w art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. formy decyzji administracyjnej dla odmowy udostępnienia informacji publicznej ma walor gwarancyjny, pozwalający w założeniu adresatowi takiej decyzji składać środki prawne od decyzji i skargi do sądu administracyjnego, nie ma jednak wpływu na ocenę charakteru prawnego tego rodzaju decyzji, która będąc negatywną odpowiedzią na wniosek nie stanowi takiego materialnego aktu administracyjnego, który rozstrzygałby indywidualną sprawę administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Brak podstaw do przyjęcia tezy, że ta sama sprawa indywidualnego podmiotu - której rozstrzygnięcie na etapie jej zaistnienia z istoty rzeczy nie może być przesądzone, bo wymaga uprzedniego rozpoznania sprawy - zmienia swój prawny charakter w zależności od tego, którą z różnych form przewidzianych przez ustawodawcę dla jej załatwienia organ zastosował w wyniku rozpoznania sprawy. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej jest alternatywą dla czynności udostępnienia informacji publicznej i ma charakter odmowy uwzględnienia wniosku inicjującego sprawę udostępnienia informacji publicznej. Nie może mieć więc charakteru decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty w całości lub w części, w takim znaczeniu, jakie wynika z art. 104 § 2 k.p.a. Należy zauważyć, że gdyby sprawa o udostępnienie informacji publicznej była indywidualną sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. rozstrzyganą w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, tj. w drodze decyzji administracyjnej, o jakiej mowa w art. 104 k.p.a., to zbędna byłaby regulacja art. 21 u.d.i.p., zgodnie z którą "do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zastosowanie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej wynikałaby bowiem z treści art. 3 § 2 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidującego kontrolę sądowoadministracyjną w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Wszystkie te okoliczności wskazują, że decyzja wydawana w sprawie o udostępnienie informacji publicznej jako niewydawana w indywidualnej sprawie administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. stanowi jedynie jedną z form zakończenia postępowania i do takiego jej rozumienia, tj. do formy decyzji administracyjnej mają zastosowanie przepisy k.p.a. ze względu na wyraźne i wąskie odesłanie w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. do formy decyzji administracyjnej. Oznacza to jednocześnie, że postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie ma charakteru postępowania jurysdykcyjnego, tj. takiego postępowania, w którym rozstrzyga się indywidualną sprawę administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wykreowanie normy indywidualnej i konkretnej w drodze aktu administracyjnego (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2016 r., I OSK 1372/15, wyrok NSA z 10 listopada 2022 r., III OSK 1942/21, postanowienie NSA z 16 lutego 2021 r., III OSK 3904/21).
Ta generalna specyfika informacji publicznej oraz postępowania toczącego się na wniosek o jej udostępnienie i form zakończenia tego postępowania determinuje wykładnię przepisów u.d.i.p. Mając na uwadze powyższe rozważania zarzut, iż "co do części żądania informacyjnego nie ma merytorycznego rozstrzygnięcia decyzją pozwalającą na zaskarżenie decyzji", ocenić należy jako nieuzasadniony. Skoro bowiem udostępnienie informacji publicznej nie stanowi sprawy administracyjnej, to brak jest podstaw do twierdzenia, aby wydana w tym zakresie decyzja administracyjna (o odmowie udostępnienia informacji publicznej, bądź o umorzeniu postępowania) musiała odnosić się do całego żądania zawartego we wniosku, a tym samym rozstrzygać co do całości żądania (żądań) zawartych we wniosku. Decyzja wydana w przedmiocie informacji publicznej odnosi się bowiem tylko do sytuacji, gdy organ posiada informację publiczną, lecz odmawia jej udostępnienia ze względu na ochronę informacji niejawnych oraz innych tajemnic ustawowo chronionych, ze względu na prawo do prywatności osoby fizycznej lub tajemnice przedsiębiorcy (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), bądź też nie może jej udostępnić w sposób lub w formie określonych we wniosku, a wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych przez podmiot zobowiązany. Tym samym decyzja w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej będzie podlegała kontroli sądowej tylko w tym zakresie w jakim została ona wydana (co do określonego żądania lub żądań zawartych we wniosku), a nie co do całości żądań zawartych we wniosku.
Postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej może być postępowaniem dwuetapowym. Zobowiązany do udostępnienia informacji podmiot może bowiem informację udostępnić w formie czynności materialno-technicznej, poinformować, że żądanej informacji nie posiada lub wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy. Złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej kreuje sprawę dostępu do tej informacji i inicjuje postępowanie w tej sprawie. Jeśli rozstrzygnięcie sprawy dostępu do informacji publicznej ma zakończyć się jej udostępnieniem bądź poinformowaniem o braku żądanej informacji, przepisy k.p.a. nie mają zastosowania. Jeśli natomiast konieczna jest odmowa udostępnienia informacji publicznej, konieczne jest przejście do etapu postępowania, w którym będą miały zastosowanie gwarancyjne przepisy k.p.a., skoro odmowa ma nastąpić w formie decyzji. Możliwość zaistnienia tego etapu postępowania w sprawie dostępu do informacji publicznej nie uzasadnia jednak wniosku, że sprawa dostępu do informacji publicznej zmienia swój charakter w "etapie decyzyjnym" na sprawę w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a. Tym samym może się zdarzyć, że w ramach realizacji jednego wniosku u udostępnienie informacji publicznej podmiot zobowiązany pismem udostępni informację publiczną co do niektórych żądań, poinformuje o nieposiadaniu takiej informacji lub wskaże, gdzie została ona już udostępniona (np. na stronach BIP) – co do innych żądań, a wreszcie wyda decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej co do pozostałych żądań. Co do żądań załatwionych w inny sposób niż poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej wnioskodawcy przysługuje skarga na bezczynność podmiotu zobowiązanego do realizacji złożonego wniosku.
Tym samym oczywiście bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77, art. 8, art. 9 oraz art. 66 § 1 k.p.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż organ nie naruszył prawa wydając zaskarżoną decyzję z ograniczeniem jej zakresu czasowego od 1 sierpnia 1990 r. do końca 2005 r. Zwłaszcza, że poinformował skarżącą, iż nie posiada żądanej informacji za ten okres wskazując jednocześnie gdzie ze stosownym wnioskiem powinna się zwrócić. W uzasadnieniu wyroku z 22 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 760/21 NSA wyraźnie stwierdził, że "Prokurator Generalny jest organem odrębnym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. od Ministra Sprawiedliwości pomimo połączenia personalnego tych organów. Zatem Prokurator Generalny jest, zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., zobowiązany do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznych w drodze decyzji o odmowie udostępnienia tych informacji, tylko co do tych informacji, które posiada, tj. tych, które znajdują się w zasobach komórek organizacyjnych podległych Prokuratorowi Generalnemu z wyłączeniem zasobów odrębnego organu jakim jest Minister Sprawiedliwości".
Jak wskazano powyżej, skoro skarżąca uważa, że otrzymana informacja jest nieprawidłowa, tj. nie realizuje jej wniosku z dnia [...] grudnia 2011 r., to może złożyć stosowną skargę na bezczynność organu celem uruchomienia kontroli sądowej w tym zakresie.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a. oraz art. 5 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie informacji niejawnych, który – jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej - odnoszony jest do nieudzielenia informacji "co do przyczyn zmiany stanowiska Organu w zakresie posiadania informacji za okres od 1.08.1990 r. do końca 2005." Po pierwsze, jak wskazano wyżej, przedmiotem zaskarżonej decyzji, a tym samym kontroli sądowej jest odmowa udostępnienia informacji w zakresie dotyczącym stosowania względem skarżącej czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym kontroli operacyjnej, w okresie od 2006 r. do dnia rozpoznania sprawy. Wskazany zarzut wykracza zatem poza przedmiot objęty kontrolowaną decyzją. Po drugie zarówno organ, jak i NSA w wyroku z 22 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 760/21 wskazali, że Prokurator Generalny jest organem odrębnym od Ministra Sprawiedliwości oraz tym samym zobowiązany jest do udostępnienia tylko informacji, które posiada, tj. tych, które znajdują się w zasobach komórek organizacyjnych podległych Prokuratorowi Generalnemu z wyłączeniem zasobów posiadanych przez Ministra Sprawiedliwości. Po trzecie strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała jakiej to wykładni prawa, a w szczególności art. 5 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie informacji niejawnych, dokonanej w tej sprawie przez NSA nie zastosował Sąd I instancji. Całość argumentacji wiąże się wyłącznie z dokonaniem "oceny kwalifikacji informacji publicznej jako informacji poufnych bez uwzględnienia okresu z wniosku informacyjnego za czas od 1.08.1990 r. do końca 2005 r. nie nastąpiło zgodnie z prawem i skutkuje niewłaściwą kwalifikacją informacji jako informacji niejawnych z całości żądania informacyjnego". Po czwarte w powołanym wyżej wyroku NSA nie zawarł wiążącej wykładni art. 5 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie informacji niejawnych.
Również uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie można zarzucić, że nie realizuje ono niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2009 r. I OSK 487/08). Co więcej Sąd ma obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, co obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Tymczasem te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji zaprezentowaną w uzasadnieniu, nie została nią przekonana, a wręcz uważa ją za błędną nie oznacza eo ipso naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Jak wskazał Sąd I instancji "zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie informacji niejawnych informacjom niejawnym nadaje się klauzulę "poufne", jeżeli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że utrudni wykonywanie zadań służbom lub instytucjom odpowiedzialnym za ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli lub ściganie sprawców przestępstw i przestępstw skarbowych oraz organom wymiaru sprawiedliwości. Zestawiając treść przywołanego przepisu z żądaniem zawartym we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie jako uzasadniona jawi się konkluzja, iż skarżona decyzja została wydana prawidłowo. Wszystkie bowiem urządzenia służące rejestracji dokumentów niejawnych, w tym systemy teleinformatyczne, są przecież objęte ochroną wynikającą z ustawy o ochronie informacji niejawnych. Służą bowiem generalnie realizacji dobra nadrzędnego jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa Państwa. W konsekwencji powyższego nie sposób skutecznie obalić wniosku organu, że udostępniając sporną informację skarżącej (czyli osobie nie posiadającej uprawnień do wglądu w materiały poufne), naruszyłby normę art. 4 ustawy o ochronie informacji niejawnych." Nie zmienia oceny tego stanowiska odwołanie się przez skarżąca kasacyjnie do treści art. 6 ust. 2, 4 i 6 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Przepisy te odnoszą się do aspektu formalnego nadania i zniesienia klauzuli tajności określonym informacjom. Są to przepisy o charakterze kompetencyjnym. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby została zniesiona klauzula tajności w stosunku do materiałów zadanych przez skarżącą. Obowiązek przeprowadzania nie rzadziej niż raz na 5 lat przeglądu materiałów w celu ustalenia, czy spełniają ustawowe przesłanki ochrony pozostaje bez wpływu na stwierdzenie, że informacja żądana przez skarżącą nadal jest objęta klauzulą "poufne". Nie wpływa to także na uznanie, że informacje dotyczące stosowania względem wnioskodawczyni czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym kontroli operacyjnej, są niejawne, co wynika z przepisów regulujących zasady działania poszczególnych służb, którym przyznano uprawnienia stosowania tych czynności. Każda więc informacja, która jest z nimi związana, w tym również dotycząca realizacji wskazanych czynności (informacja pozytywna), bądź zaprzeczająca ich realizacji, pozostaje niejawna (informacja negatywna). Klauzulą niejawności objęte są również wszelkie dane zawarte w rejestrach postanowień, pisemnych zgód, zarządzeń i wniosków prowadzonych przez Prokuratora Generalnego, dotyczących kontroli operacyjnej.
W konsekwencji niezasadny jest zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 u.d.i.p., gdyż wymieniony przepis w tym konkretnym wypadku mógł stanowić podstawę odmowy udzielenia informacji publicznej.
Wreszcie zarzut naruszenia art. 7, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 61 Konstytucji RP jest bezpodstawny, gdyż odniesiony został do braku zastosowania i wyłączenia "ewentualnego dalszego postępowania przed organem oraz sądem co do żądania informacyjnego za okres od 1.08.1990 r. do końca 2005 r.", a więc nie odnosi się do przedmiotu decyzji będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie. Nadto Sąd I instancji nie stosował tych przepisów, a więc nie mógł ich naruszyć. Wreszcie zaskarżony wyrok został wydany na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 7 Konstytucji), nie pozbawia skarżącej prawa do sądu i zaskarżalności stanowiska organu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji) – o czym świadczy niniejsze postępowanie sądowe, a także możliwość uruchomienia innych postępowań sądowych (np. w zakresie bezczynności organu). Wreszcie dostęp do informacji publicznej nie jest prawem absolutnym, które nakazuje podmiotom zobowiązanym zawsze udostępniać każdą posiadaną informację, w tym także informację publiczną. Zakres i charakter prawa do informacji publicznej określają przepisy art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, zgodnie z którymi obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. W art. 61 ust. 3 Konstytucja RP stanowi jednocześnie, że ograniczenie prawa, do informacji publicznej może nastąpić wyłącznie ze względu na ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Powyższe regulacje konstytucyjne adresowane są niewątpliwie do ustawodawcy, który np. w ustawie o ochronie informacji niejawnych dopuścił możliwość ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej.
Wreszcie jako nieuzasadnione ocenić należy zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Przepisy te nie były stosowane przez Sąd I instancji, a więc nie mógł ich naruszyć. Nadto mają one charakter wynikowy i ich zastosowanie jest zawsze skutkiem uznania przez sąd administracyjny, że zaistniały okoliczności do stwierdzenia, że organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji z tego powodu. Skoro jednak Sąd I instancji, w niniejszej sprawie nie uznał, że takowe okoliczności zachodzą, to oznacza, że prawidłowo został zastosowany przez niego art. 151 p.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI