III OSK 266/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że anonimizacja danych w umowach cywilnoprawnych dotyczących wydatkowania środków publicznych, w tym danych lekarzy, jest niedopuszczalna bez uzasadnienia.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prezesa Zarządu Gminnego Centrum Medycznego Trzebnica-Zdrój Sp. z o.o. od wyroku WSA we Wrocławiu, który stwierdził bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. Skarżący domagał się udostępnienia umów cywilnoprawnych, w tym danych kontrahentów i załączników, które organ zanonimizował. WSA uznał, że anonimizacja danych lekarzy i innych kontrahentów wydatkujących środki publiczne jest niedopuszczalna, a załączniki powinny zostać udostępnione. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając zarzuty za wadliwie skonstruowane i nie znajdujące uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Zarządu Gminnego Centrum Medycznego Trzebnica-Zdrój Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. WSA we Wrocławiu stwierdził bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek radnego M. M. dotyczący umów cywilnoprawnych zawartych przez spółkę, w tym danych kontrahentów i załączników. Sąd pierwszej instancji uznał, że anonimizacja danych osobowych lekarzy i innych podmiotów zawierających umowy z podmiotem publicznym, które wiążą się z wydatkowaniem środków publicznych, jest niedopuszczalna. Podkreślono, że jawność gospodarki środkami publicznymi jest zasadą, a lekarze, wykonując zawód zaufania publicznego, powinni być możliwi do pełnej identyfikacji zawodowej. Sąd wskazał na przepisy ustaw o działalności leczniczej oraz o zawodach lekarza i lekarza dentysty, które potwierdzają jawność pewnych danych osobowych lekarzy. Podobnie załączniki do umów, jako ich integralna część, powinny zostać udostępnione. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania za wadliwie skonstruowane i bezzasadne. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna musi precyzyjnie wskazywać podstawy zaskarżenia i uzasadniać zarzuty, czego organ nie uczynił.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, anonimizacja danych osobowych kontrahentów (w tym lekarzy) zawierających umowy cywilnoprawne z podmiotem publicznym, dotyczące wydatkowania środków publicznych, nie jest dopuszczalna, jeśli dane te nie stanowią istoty żądanej informacji i ich ujawnienie jest niezbędne do oceny celowości wydatkowanych środków. Lekarze, jako wykonujący zawód zaufania publicznego, powinni być możliwi do pełnej identyfikacji zawodowej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił zasadę jawności gospodarki środkami publicznymi. Wskazał, że podmioty zawierające umowy z podmiotem publicznym, związane z wydatkowaniem środków publicznych, nie mogą oczekiwać pełnej ochrony prywatności w zakresie danych umożliwiających identyfikację i ocenę celowości wydatków. Przepisy dotyczące rejestrów lekarzy potwierdzają jawność pewnych danych osobowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.i.p. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 5 § 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.i.p. art. 13 § 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
u.dz.l. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej
u.dz.l. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej
u.z.l.i.l.d.
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
u.I.l. art. 52 § 4
Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o Izbach lekarskich
u.I.l. art. 49 § 5
Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o Izbach lekarskich
przed. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców
Dz.U. 2024 poz 935
Argumenty
Skuteczne argumenty
Anonimizacja danych lekarzy i innych kontrahentów wydatkujących środki publiczne jest niedopuszczalna. Załączniki do umów stanowią integralną część umów i powinny zostać udostępnione. Organ pozostawał w bezczynności, ponieważ udzielona odpowiedź była nienależyta.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że anonimizacja danych jest dopuszczalna, a obowiązek udzielenia informacji o danych zleceniobiorców i wynagrodzeniu stanowi wypadek ograniczenia dostępu do informacji publicznej ze względu na prywatność lub tajemnicę przedsiębiorcy. Organ kwestionował uznanie go za pozostającego w bezczynności, twierdząc, że udzielił odpowiedzi na wniosek.
Godne uwagi sformułowania
jawność gospodarki środkami publicznymi jest zasadą, która musi być przestrzegana przez każdą jednostkę dysponującą publicznymi środkami finansowymi podmiot (w tym osoba fizyczna) zawierając umowę cywilnoprawną z podmiotem publicznym, z którą wiąże się wydatkowanie środków publicznych, nie może oczekiwać, że w zakresie takich danych, jak imię i nazwisko lub firma, przedmiot umowy, wysokość wynagrodzenia, zachowa prawo do prywatności lekarze wykonują zawód zaufania publicznego i szczególnej odpowiedzialności, stąd też winni być podmiotami możliwymi do pełnej identyfikacji na płaszczyźnie zawodowej zarzuty skargi kasacyjnej zostały wadliwie skonstruowane
Skład orzekający
Hanna Knysiak - Sudyka
sędzia del. WSA
Rafał Stasikowski
sprawozdawca
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności udostępniania informacji publicznej dotyczącej wydatkowania środków publicznych, w tym danych kontrahentów (lekarzy) oraz zasad anonimizacji danych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wydatkowania środków publicznych przez podmiot leczniczy i wniosku o udostępnienie umów cywilnoprawnych. Interpretacja przepisów dotyczących anonimizacji może być różna w zależności od kontekstu i rodzaju danych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście wydatkowania środków publicznych i ochrony prywatności, szczególnie w zawodach zaufania publicznego. Wyjaśnia, kiedy anonimizacja danych jest niedopuszczalna.
“Czy anonimizacja danych lekarzy wydatkujących publiczne pieniądze jest legalna? NSA odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 266/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-03-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-01-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Hanna Knysiak - Sudyka Rafał Stasikowski /sprawozdawca/ Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane IV SAB/Wr 188/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-09-12 Skarżony organ Zarząd Gminy Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art.149 §1, art.176 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Zarządu Gminnego Centrum Medycznego Trzebnica - Zdrój Sp. z o.o. w Trzebnicy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2023 r. sygn. akt IV SAB/Wr 188/23 w sprawie ze skargi M. M. na bezczynność Prezesa Zarządu Gminnego Centrum Medycznego Trzebnica - Zdrój Sp. z o.o. w Trzebnicy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 12 września 2023 r., IV SAB/Wr 188/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi M. M. na bezczynność Prezesa Zarządu Gminnego Centrum Medycznego Trzebnica-Zdrój sp. z o.o. z siedzibą w Trzebnicy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 12 stycznia 2023 r.: I. stwierdził, że Prezes Zarządu Gminnego Centrum Medycznego Trzebnica-Zdrój sp. z o.o. z siedzibą w Trzebnicy dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu punktu 3 wniosku skarżącego M. M. z 12 stycznia 2023 r. w zakresie danych zanonimizowanych przez organ oraz załączników nr 1 do umów, która to bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązał Prezesa Zarządu do rozpoznania punktu 3 wniosku skarżącego z 12 stycznia 2023 r. w zakresie danych zanonimizowanych przez Prezesa Zarządu oraz załączników nr 1 do umów w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. zasądził od Prezesa Zarządu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Wnioskiem z 12 stycznia 2023 r. skarżący (radny Rady Miejskiej w Trzebnicy) zwrócił się do Prezesa Zarządu o udostępnienie kserokopii dokumentacji lub skanów (na adres e-mail): "1. Proszę o udostępnienie aktualnej struktury organizacyjnej Państwa spółki, 2. Proszę o udostępnienie umów na wynajem pomieszczeń w budynku przychodni zawartych przez Państwa w 2023 r., 3. Proszę o udostępnienie umów cywilno-prawnych zawartych przez Państwa po dacie, 4. Proszę o udostępnienie umów na obsługę prawną Państwa spółki obowiązujących w 2023 r., 5. Proszę o udostępnienie regulaminu wynagrodzeń obowiązującego w Państwa spółce.". Pismem z 25 stycznia 2023 r. organ poinformował skarżącego, że realizacja wniosku nie jest możliwa w terminie 14 dni z uwagi na konieczność zapewnienia przez organ realizacji bieżących spraw spółki, spowodowaną dużym obłożeniu pracą pracowników organu i szerokim zakresem żądanych przez skarżącego informacji oraz że rozpatrzenie wniosku nastąpi w terminie określonym przepisem art. 13 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176; dalej "u.d.i.p"), tj. w terminie do dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku. Pismem z 9 marca 2023 r. organ w odpowiedzi na wniosek z 12 stycznia 2023 r. wskazał: "Ad. 1 Odpowiedź na to pytanie została Panu udzielona pismem z dnia 20.07.2021 r. Od tego czasu struktura nie uległa zmianie. Ad. 2 W okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 09 marca 2023 r. nie zawarto nowych umów na wynajem pomieszczeń w budynku Przychodni. Ad. 3 W załączeniu umowy cywilno-prawne zawarte po dacie 04.12.2022 - ilość 34 sztuk Ad.4. W załączeniu umowa na obsługę prawną Spółki obowiązująca w 2023 r. - ilość 1 sztuka Ad. 5 W załączeniu przesyłam Regulamin wynagrodzenia obowiązujący w Naszej Spółce.". W dniu 6 czerwca 2023 r. za pośrednictwem organu skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Prezesa Zarządu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wniósł m.in. o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 12 stycznia 2023 r. w zakresie nieudostępnionych, bo zanonimizowanych informacji publicznych, tj. imion, nazwisk, podpisów osób zawierających z organem zobowiązanym umowy cywilnoprawne, nazwy podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, zakresu czynności opisanych w umowach, numerów prawa do wykonywania zawodu, dziedziny prowadzonej działalności leczniczej, informacji o zakresie ukończonej specjalizacji i ewentualnie innych danych, które podmiot zobowiązany zanonimizował, ale nie poinformował o tym fakcie skarżącego. Nadto o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 12 stycznia 2023 r. w zakresie nieudostępnionych załączników, tj. harmonogramów czasu wykonywania świadczeń medycznych - określonych jako załączniki numer 1 do zawartych umów cywilnoprawnych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. Uwzględniając skargę, sąd I instancji wskazał, że nie ma sporu, że Prezes Zarządu Gminnego Centrum Medycznego Trzebnica – Zdrój sp. z o.o. z siedzibą w Trzebnicy jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p), jak również, iż żądane informacje stanowią informację publiczną. Zdaniem sądu istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy na dzień wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony z 12 stycznia 2023 r. złożonego w trybie u.d.i.p. w zakresie dotyczącym żądania sformułowanego w punkcie 3 wniosku. W odniesieniu do tego żądania wniosku organ udzielił częściowej informacji, anonimizując dane zawarte w udostępnionych umowach oraz nie udostępniając załączników do przedmiotowych umów. W ocenie sądu odpowiedź, jakiej organ udzielił co do punktu 3 wniosku, nie może zostać uznana za należyte wywiązanie się z obowiązku udzielenia odpowiedzi na wniosek. W kontekście wskazanej przez organ anonimizacji danych sąd podkreślił, że jawność gospodarki środkami publicznymi jest zasadą, która musi być przestrzegana przez każdą jednostkę dysponującą publicznymi środkami finansowymi. Wydatkujący środki publiczne podlegają kontroli odpowiednich urzędów, kontroli politycznej oraz kontroli ze strony samych obywateli. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, sąd wskazał, że podmiot (w tym osoba fizyczna) zawierając umowę cywilnoprawną z podmiotem publicznym, z którą wiąże się wydatkowanie środków publicznych, nie może oczekiwać, że w zakresie takich danych, jak imię i nazwisko lub firma, przedmiot umowy, wysokość wynagrodzenia, zachowa prawo do prywatności. Należy uznać, że przez sam fakt zawarcia takiej umowy z podmiotem publicznym, osoba fizyczna pozbawia się częściowo prawa do prywatności. Jeśli zatem umowa cywilnoprawna dotyczy wydatkowania publicznych środków, to osoba zawierająca taką umowę powinna mieć świadomość, że w takiej sytuacji jej imię i nazwisko mogą zostać ujawnione. Bez tych danych treść umowy, a nawet informacja o wynagrodzeniu, są niedostateczne (i na odwrót). Jest to bowiem niezbędne, aby w pełni ocenić celowość wydatkowanych środków. Sąd podkreślił, że lekarze wykonują zawód zaufania publicznego i szczególnej odpowiedzialności, stąd też winni być podmiotami możliwymi do pełnej identyfikacji na płaszczyźnie zawodowej. Powołał się na art. 3 ust. 1 i 4 ust. 1 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (obecnie Dz.U. z 2020 r. poz. 295 t.j.) oraz art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495) Zdaniem sądu należy uznać, że rejestr podmiotów, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej, nie dotyczy lekarzy zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Jednakże rejestr, o którym mowa w przepisach ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, dowodzi jawności danych osobowych każdego z lekarzy posiadających uprawnienia do wykonywania zawodu. Z przepisów tych należy wywieść wniosek, że lekarze i pielęgniarki, niebędący funkcjonariuszami publicznymi, ale podlegający wpisowi do właściwego rejestru, nie mogą korzystać z ochrony danych w rejestrze tym zawartych (w szczególności dotyczy to imienia i nazwiska). Rejestr pod adresem (http://rejestr.nil.org.pl/) prowadzony jest w formie ewidencyjno-informatycznej i zawiera szereg danych osobowych, między innymi imię i nazwisko lekarza lub dentysty, który posiada prawo do wykonywania zawodu. Obecnie prowadzi go Naczelna Izba Lekarska na podstawie danych przekazywanych przez wszystkie Okręgowe Izby Lekarskie. Przy czym istotne jest uregulowanie zawarte w art. 52 ust. 4 w ustawie z dnia 2 grudnia 2009 r. o Izbach lekarskich (Dz. U. 2018, poz. 168 ze zm.) z którego wynika, że Naczelna Rada Lekarska udostępnia informacje zawarte w Centralnym Rejestrze Lekarzy, o których mowa w art. 49 ust. 5 pkt 1, 2, 11-13, 22-25, 31-34 i 42-44, w ramach informacji publicznej, w rozumieniu u.d.i.p., obejmują one m.in: tytuł zawodowy (pkt 1), imię i nazwisko lekarza (pkt 2), numer ograniczonego wykonywania zawodu (pkt 11), numer prawa wykonywania zawodu (pkt 12), numer rejestracyjny w okręgowym rejestrze lekarzy (pkt 13), rodzaj i stopień posiadanej specjalizacji, tytuł specjalisty (pkt 22), rodzaj umiejętności zawodowej (pkt 23) ponieważ do udostępniania informacji w tym zakresie ustawa o izbach lekarskich odsyła do ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zatem ograniczenie prawa do prywatności w zakresie wskazanych powyżej danych, w tym imion i nazwisk lekarzy, wynika ze wskazanych przepisów ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz ustawy o działalności leczniczej, czyniąc te informacje jawnymi. Zdaniem sądu I instancji powyższa ocena, dotycząca wprost umów, znajduje zastosowanie także w odniesieniu do załączników do umów, jako stanowiących ich integralną część. Jeżeli objęte wnioskiem strony umów cywilnoprawnych wraz ze stanowiącymi ich integralną część załącznikami nr 1 dotyczyły wydatkowania publicznych środków, brak było podstaw do anonimizacji ww. danych dotyczących kontrahentów organu oraz niewydania załączników nr 1. Sąd ten uznał zatem, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu punktu 3 wniosku skarżącego z 12 stycznia 2023 r. w zakresie danych zanonimizowanych oraz niewydania załączników nr 1 do umów, o czym orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie nie miało rażącego charakteru, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Nadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, a to błędnej wykładni art 5 ust. 2 u.d.i.p. polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie obowiązek udzielenia przez organ informacji o danych zleceniobiorców organu i otrzymywanym przez nich wynagrodzeniu nie stanowi wypadku ograniczenia dostępu do informacji publicznej, mającego miejsce ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, w sytuacji gdy zdaniem organu możliwe jest udostępnianie informacji publicznej w sposób nienaruszający wskazanych dóbr chronionych poprzez tzw. anonimizację danych wrażliwych, w przypadku gdy te dane nie stanowią istoty żądanej informacji; 2. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1 p.p.s.a. polegające na wadliwym jego zastosowaniu i przyjęciu przez sąd, że organ, udzielając odpowiedzi skarżącemu na punkt 3 wniosku, pozostawał w bezczynności, albowiem udzielona odpowiedź jest nienależytym wywiązaniem się organu z obowiązku udzielenia odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę wystąpienie przesłanek nieważności postępowania. W tej sprawie sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (por. uchwała pełnego składu sędziów NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek wskazać podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu I instancji, określić zarzuty i szczegółowo je uzasadnić, wskazując które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Z treści przepisów art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wynika, iż naruszenie prawa materialnego polegać może na błędnej jego wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa procesowego, o którym mowa w powołanym przepisie, może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, może wiec polegać na błędnej wykładni przepisu postępowania lub na niewłaściwym jego zastosowaniu. Przypomnieć należy, że podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Pomiędzy obu rodzajami naruszeń prawa zachodzi zatem istotna różnica, gdyż błąd wykładni ma miejsce na etapie interpretacji podstawy materialnej stosowanej w danej sprawie administracyjnej. Z kolei niewłaściwe zastosowanie prawa odnosi się do dalszego etapu procesu zastosowania normy materialnej, tj. etapu, w którym doszło już do podjęcia decyzji interpretacyjnej oraz ustalenia faktów istotnych sprawy, a organ musi zadecydować, czy ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada normatywnemu stanowi faktycznemu wynikającemu ze stosowanej normy materialnej i jej rozumienia określonego w decyzji interpretacyjnej. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za nieprawidłowy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12). Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14). Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę, wskazać należy, że oba zarzuty skargi kasacyjnej zostały wadliwie skonstruowane, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się do nich merytorycznie odnieść. Bezzasadny okazał się zarzut przepisów prawa materialnego (zarzut 1.), a to błędnej wykładni art 5 ust. 2 u.d.i.p. W zarzucie tym autor skargi kasacyjnej wskazał na błędną wykładnię tego przepisu dokonaną przez sąd I instancji. Tymczasem nie wykazał on ani tego, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, ani tego, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Z zarzutu tego w istocie wynika, że autor skargi kasacyjnej miał na myśli nieprawidłowe zastosowanie przez sąd I instancji art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Z zarzutu tego można wywnioskować, że strona skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje zastosowanej interpretacji powołanego przepisu, lecz odwołuje się do przyjętego i zastosowanego w sprawie stanu faktycznego. Jednak w skardze kasacyjnej nie została podniesiona ta postać (tj. niewłaściwe zastosowanie) naruszenia prawa w ramach powołanej podstawy kasacyjnej. Co więcej, zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyroki NSA z 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12; wyrok NSA z 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09; z 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie został podniesiony zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego, a więc stan faktyczny sprawy i jego ocena przyjęta przez sąd I instancji nie została skutecznie zakwestionowana. Odnosząc się do drugiego z zarzutów – naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a., przypomnieć należy, że przez podstawę kasacyjną rozumiany jest konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyroki NSA: z 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07, LEX nr 422065; z 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, LEX nr 1495144; z 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12, LEX nr 13562450; z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882; z 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607; z 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10, LEX nr 1145608; z 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10, LEX nr 1138117; z 19 października 2022 r., I OSK 1407/19; z 11 października 2022 r., III OSK 5368/21; z 8 września 2022 r., II GSK 713/19). Wskazany w omawianym zarzucie przepis zawiera dalsze jednostki redakcyjne, tj. punkty od 1) do 3), zaś autor skargi kasacyjnej żadnego z nich w nim nie powołał, co powoduje, że zarzut ten jest a limine bezskuteczny. Dodatkowo należy wskazać, że przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy) i nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. W związku z tym w orzecznictwie podkreśla się, że zarzut skargi kasacyjnej nie może ograniczać się do wskazania naruszenia tego rodzaju przepisu bez powiązania go z zarzutem naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (zob. wyroki NSA: z 7 maja 2014 r., I OSK 2595/13; z 11 marca 2015 r., I OSK 2383/14; z 20 listopada 2019 r, I OSK 4346/18), chyba że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość wykładni tego rodzaju przepisu przez sąd I instancji, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (zob. wyrok NSA z 5 listopada 2021 r., III OSK 946/21). Takiego powiązania również w skardze kasacyjnej nie dokonano, co stanowi dodatkową przesłankę do uznania go za bezskuteczny z uwagi na wady konstrukcyjne. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI