III OSK 2611/23

III OSK 2611/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Sygn. powiązane
III SA/Gd 98/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-05-11
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 98/23 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stypendium rektora dla najlepszych studentów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 11 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 98/23 wydanym na rozprawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stypendium rektora dla najlepszych studentów oddalił skargę.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] w [...] utrzymał w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...], odmawiającą przyznania J. M. stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023.
Organy obydwu instancji uznały, że skarżący będący studentem studiów I stopnia przez okres dłuższy niż 9 semestrów nie może otrzymać wnioskowanego świadczenia, z uwagi na brzmienie art. art. 93 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm. powoływanej dalej: ustawa).
Skargę na powyższą decyzję wniósł J. M., który podniósł, że organy dokonały błędnej wykładni treści przepisu w zw. z art. 93 ust. 6 ustawy przez zrównanie znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczenia" z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie" w związku z posiadaniem statusu studenta.
W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga nie była zasadna i ją oddalił.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że istotą sporu był zarzut skarżącego dotyczący ilości semestrów, które powinny być zaliczone na poczet jego "stażu" studenckiego, którego limit, zgodnie z przepisami ustawy, ogranicza prawo do korzystania ze świadczeń studenckich. Skarżący powoływał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, które wskazywało na to, że do limitu tego należy zaliczać jedynie te semestry, podczas których student pobierał świadczenia.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że orzecznictwo to ukształtowało się jednak pod rządami obowiązującego poprzednio (do dnia 17 grudnia 2021 r.) brzmienia art. 93 ust. 2 ustawy. Zgodnie z nim świadczenia studenckie przysługiwały na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Obecnie jednak limit ten wyznacza ustawa w brzmieniu znowelizowanym z dniem 18 grudnia 2021 r. przez ustawę z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z aktualnym w dacie złożenia wniosku przez skarżącego brzmieniem art. 93 ust. 4 ustawy łączny okres, przez który przysługują świadczenia (...) wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:
1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;
2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
Nadto art. 93 ust. 6 ustawy stanowi zaś, że do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego.
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia, rozpoczynając studia na 11 semestrze studiów I stopnia. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym wniosek ten nie mógł być uwzględniony, skoro limit umożliwiający pobieranie świadczeń studenckich przez studenta studiów I stopnia, zgodnie z art. 93 ust. 4 pkt 1 ustawy, wynosi 9 semestrów.
W tym stanie sprawy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną wniósł J. M., zaskarżając powyższy wyrok w całości.
Zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, tj. treści art. 93 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 93 ust. 6 ustawy po nowelizacji, poprzez przyjęcie, że skarżący nie spełnił warunków do uzyskania stypendium rektora, gdzie w rzeczywistości składając wniosek w październiku 2022 r. rozpoczynał dopiero ósmy semestr studiów I stopnia – co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a nie jak twierdzą organy I i II instancji, że skarżący studiował przez 11 semestrów.
Naruszenie prawa materialnego poprzez błędne jego zastosowanie, tj. treści art. 93 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 93 ust. 6 ustawy po nowelizacji w zw. z art. 16 ustawy zmieniającej, że począwszy od dnia 1 grudnia 2018 r., do okresów studiowania wlicza się wszelkie okresy studiowania wymienione w ustawie po nowelizacji, do obliczenia ilości studiowania semestrów, albowiem, jak sam wskazał organ, przedkładając do akt sprawy do WSA pismem z dnia 18 kwietnia 2023 r. wykładnię treści przepisów art. 93 ustawy po nowelizacji dokonanej przez Ministerstwo Edukacji i Nauki, która rzekomo jest wiążąca dla wyższych uczelni - gdzie żaden przepis prawa nie upoważnia Ministra do dokonywania wykładni bezwzględnie wiążącej, albowiem wykładni przepisów prawa administracyjnego dokonuje właściwy Sąd Administracyjny. "W tym miejscu podkreślić, należy, że sam minister w załączonym przez Organ II Instancji piśmie Ministra stwierdził, że ustawodawca zarówno w USTAWIE NOWELIZUJĄCEJ, jak i USTAWIE PO NOWELIZACJI nie unormował jakich okresów studiowania dotyczą przepisy po wprowadzeniu zmian USTAWĄ NOWELIZUJĄCĄ. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że jasnym jest, że wprowadzenie treści art. 94 ust. 3 z okresem limitowania świadczeń stypendialnych miało na miejscu ukrócenie tzw. wiecznego studiowania na rachunek Państwa, ale celem wprowadzenia tychże regulacji miało być ograniczenie dostępu do stypendiów socjalnych, a nie do stypendiów dla najlepszych studentów, czego WSA w ogóle nie wziął pod uwagę - w tym miejscu należy podkreślić, że żaden przepis USTAWY WPROWADZAJĄCEJ nie upoważnił wliczenia okresów przysługiwania świadczeń na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym – a treść art. 93 ust. 4 USTAWY PRZED NOWELIZAGĄ i USTAWY PO NOWELIZACJI dotyczy tylko świadczeń uzyskanych na gruncie tejże ustawy - powyższe miało istotny wpływ na wynik sprawy."
Naruszenie treści art. 94 ust. 3 w zw. z ust. 6 ustawy przed nowelizacją poprzez przyjęcie, że na kanwie treści ustawy wprowadzającej istnieje możliwość zaliczania okresów studiowania na studiach I stopnia przed wprowadzeniem ustawy przed nowelizacją – bez odpowiednich przepisów wprowadzających, gdzie z samej ustawy wprowadzającej wynika wiele przepisów wprost traktujących stany prawne oraz faktyczne - "w tym miejscu podkreślenia wymaga okoliczność, że żaden z przepisów USTAWY WPROWADZAJĄCEJ oraz PRZED NOWELIZACJĄ czy PO NOWELIZACJI nie upoważnił ani Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego ani Uczelni Wyższych do rozszerzającej wykładni przepisów ww. USTAW wbrew zasadzie lex retro non agit i interpretowania przepisów, że okresy studiów sprzed wprowadzenia USTAWY PRZED NOWELIZACJĄ w brzmieniu pierwotnym dotyczą okresów stypendialnych w rozumieniu treści art. 94 ust. 3 obydwu ww. ustaw".
Naruszenie treści prawa materialnego określonego, treścią art. 93 ust. 4 w zw. z art.86 ust. 1 ustawy po nowelizacji poprzez wadliwą wykładnię pojęcia treści: "przysługują świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiada status studenta" – zgodnie z uzasadnieniem wskazanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Po 136/23, który pochylił się nad interpretacją ww. pojęć.
W istniejącym systemie prawnym - wystąpiło ponadto pojęcie luki prawnej, które ze względu na fakt reżimu administracyjnego winno być rozstrzygane zgodnie z treścią zasad kodeksu postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności wynikającej z treści art. 6 k.p.a., zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony wynikającej w z art. 7 k.p.a. zw. z. art. 7a § 1 k.p.a., zasady zaufania do władzy publicznej wynikającej z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., co polegało na fakcie nie zastosowania przez WSA a poprzednio przez organy I i II instancji w swojej wykładni przepisów postępowania z k.p.a. - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w przypadku braku możliwości ścisłej wykładni przepisów WSA powinien był ich dokonać również na gruncie k.p.a., albowiem do wydawania decyzji przyznających lub odmawiających przyznawanie stypendiów przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio, w tym w zakresie dokonywania wykładni przepisów na korzyść strony – i badania przesłanek przysługiwania świadczenia w odniesieniu do posiadania statusu studenta – co miało również istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nie zastosowania badania sprawy przez WSA w tym ujęciu.
Nadto niewłaściwa jest dokonana przez WSA wykładnia, że skarżący przekroczył 9 semestrów studiowania wedle treści art. 93 ust. 4 pkt 1 przepisów ustawy po nowelizacji, gdyż przepisy te ustawą nowelizującą zostały wprowadzone w trakcie trwania toku studiów skarżącego, a nadto odnoszą się do toku studiów sprzed ustawy nowelizacyjnej - co jednocześnie prowadzi do naruszenia prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie, tj. treści art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez doprowadzenie do sytuacji, że w obowiązującej obecnie treści art. 93 ust. 4 ustawy po nowelizacji występuje rozróżnienie na różne kategorie studentów uprawnionych do świadczeń przez okres 12 semestrów toku studiów w całości bez wzglądu na staż studiowania i fakt pobierania stypendium, a rozróżnionych obecnie na 9 semestrów studiowania na studiach I stopnia oraz 7 semestrów na studiach II stopnia, taka wykładnia treści w ujęciu treści art. 32 ust. 1 Konstytucji RP prowadzi do dyskryminacji skarżącego przez władze publiczne.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o uchylenie wyroku WSA oraz decyzji I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania wedle norm przepisanych, "w tym kosztów reprezentacji przed NSA oraz wpisów od skargi do WSA, skargi kasacyjnej oraz opłaty skarbowej za udzielone pełnomocnictwo." Nadto oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Zakres podniesionych zarzutów, a także charakter sprawy umożliwiały zbadanie istoty problemu, który sprowadzał się do wykładni przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie świadczenia w postaci stypendium rektora przez osobę, która rozpoczęła studia pod rządami innego reżimu prawnego oraz zmian w tym zakresie wynikających z nowo wprowadzonego aktu prawnego.
Złożonym wnioskiem skarżący wystąpił o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023.
Zgodnie z brzmieniem art. 93 ust. 4 ustawy, obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Komisję Stypendialną, nadanym ustawą z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232) "[ł]ączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:
1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;
2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów".
Do 18 grudnia 2021 r., kiedy to weszła w życie powołana wyżej nowelizacja art. 93 ustawy dokonana ustawą z 17 listopada 2021 r., odpowiednik art. 93 ust. 4 stanowił art. 93 ust. 2 pkt 1, zgodnie z którym "świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat".
Rację ma tym samym Sąd I instancji, że sześcioletni okres o którym mowa w przepisie art. 93 ust. 2 pkt 1, w brzmieniu obowiązującym do 18 grudnia 2021 r. powiązany został bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Sytuacja taka miała miejsce od 1 października 2019 r. do 17 grudnia 2021 r. Należy bowiem wyjaśnić, iż za sprawą art. 1 pkt 3 ustawy z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.), art. 86-95 ustawy regulujące kwestie związane ze stypendiami weszły w życie 1 października 2019 r. i od tej daty, aż do 17 grudnia 2021 r. obowiązywało unormowanie do którego odnosił się Sąd I instancji.
Ustawa nowelizująca z 17 listopada 2021 r. dokonała jednak zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania uprawnień studentom w zakresie świadczeń materialnych z art. 86 oraz 359 ustawy. W uprzednio obowiązującym porządku prawnym, judykatura przyjmowała, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" użyte w art. 93 ust. 2 ustawy sprzed nowelizacji jest rozumiane jako posiadanie przez daną osobę statusu studenta, która ubiega się o świadczenie i wskutek spełnienia kryteriów jego przyznania, faktycznie je otrzymała. Okres zatem odbywania studiów nie był powiązany z czasookresem studiów, a badanie prawa do świadczenia sprowadzało się do ustalenia faktycznego jego pobierania. Innymi słowy limitowanie czasookresu świadczeń uwarunkowane było czasem ich pobierania. Dokonana nowelizacja ustawy uzależniła natomiast prawo do przyznania świadczenia dodatkowo od czasookresu studiowania, co wynika wprost z literalnego brzmienia art. 93 ust. 4 ustawy. Wskazuje na to także rządowe uzasadnienie projektu ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw zawartej w druku sejmowym nr 1569. Proponowane zmiany miały na celu usunięcie wątpliwości i ujednolicenie sposobu ustalania przez uczelnie prawa do świadczeń, poprzez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania tychże świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego.
Słusznie więc organy stypendialne oraz Sąd I instancji przyjęły na gruncie aktualnego brzmienia art. 93 ust. 4 ustawy, że ustawodawca rozróżnił pojęcia "przysługiwania" świadczenia i jego "pobierania", czemu dał wyraz limitując okres przysługiwania tegoż świadczenia materialnego do 12 semestrów, niezależnie od tego czy świadczenie to było faktycznie pobierane czy też nie, wiążąc jednocześnie ten czas z okresem samego studiowania, jako podstawowej przesłanki ustawowej związanej z uprawnieniem do ubiegania się o świadczenia możliwe do skorzystania przez studenta.
Tym samym bezpodstawne są zarzuty naruszenia art. 93 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 93 ust. 6 ustawy (w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji) poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie.
Powołana ustawa nowelizująca w swej treści nie zawierała natomiast przepisów intertemporalnych odnoszących się do studentów, którzy swoje studia rozpoczęli wcześniej – przed nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 20 lipca 2018 r., czy nawet w trakcie obowiązywania ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Jedyne wyjątki dotyczyły dwóch przypadków. Pierwszy z nich odnosił się do studentów odbywających studia w roku akademickim 2018/2019, albowiem stosownie do art. 270 ust. 1 ustawy z 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ubieganie się o pomoc materialną, zakwaterowanie i wyżywienie odbywało się na zasadach dotychczasowych tj. określonych ustawą z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Drugi wyjątek dotyczył świadczeń przyznawanych w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w oparciu o art. 16 ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, do których zastosowanie miały przepisy dotychczasowe, tj. art. 93 ust. 4 ustalający sześcioletni okres przysługiwania świadczenia, który liczony był jako faktyczny czas pobierania tego świadczenia, a nie okres studiowania. W niniejszej sprawie nie zachodził zatem żaden z powyższych dwóch przypadków, który determinowałby możliwość przyznania skarżącemu stypendium rektora, albowiem przedmiotowy wniosek dotyczył przyznania stypendium na rok akademicki 2022/2023.
Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia, rozpoczynając studia na 11 semestrze studiów I stopnia. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym wniosek ten nie mógł być uwzględniony, skoro limit umożliwiający pobieranie świadczeń studenckich przez studenta studiów I stopnia, zgodnie z art. 93 ust. 4 pkt 1 ustawy, wynosi 9 semestrów.
Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się przy tym do stanowiska wyrażonego przez organ w odpowiedzi na skargę skarżącego, z którego wynika, że do okresu 12 semestrów o którym mowa w art. 93 ust. 4 ustawy należy wliczać wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach (także te rozpoczęte przed wejściem w życie ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Niczym nieuzasadniona jest bowiem wykładnia sprowadzająca się do możliwości nieuwzględnienia przy rozpoznawaniu wniosków studentów o przyznanie świadczeń materialnych na gruncie przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce okresów odbywania studiów sprzed wejścia w życie przepisów tejże ustawy, traktując takich studentów jako osoby studiujące, które świadczenia nie pobierały, mimo faktycznego ich pobierania przez nich w oparciu o akt prawny wcześniej obowiązujący. Wykładnia dopuszczająca liczenie okresu odbywania studiów niejako od nowa począwszy od 1 października 2019 r. na gruncie ustawy, prowadziłaby do umożliwienia takim studentom pobierania świadczeń finansowych przez okres znacznie przekraczający limit 12 semestrów wyznaczonych normą art. 93 ust. 4 ustawy, co godziłoby jednocześnie w konstytucyjną zasadę równości, wskutek dyskryminacji studentów rozpoczynających studia pod rządami ustawy z 20 lipca 2018 r., w zestawieniu ze studentami, którzy rozpoczęli studia w uprzednio obowiązującym reżimie prawnym na gruncie ustawy z 27 lipca 2005 r.
Przede wszystkim podkreślić należy, że wobec braku innych regulacji intertemporalnych, zastosowanie ma zasada aktualności. Organy stypendialne mają więc obowiązek stosować stan faktyczny i prawny z chwili wydawania decyzji stypendialnej. Skoro Rektor Uniwersytetu [...] w [...] wydał decyzję nr [...] w przedmiocie wniosku o przyznanie stypendium w dniu [...] grudnia 2022 r., to powinna ona uwzględnić stan faktyczny i prawny z tej daty (a więc już po nowelizacji). Niewątpliwie orzekający w sprawie organ stosował stan prawny obowiązujący w chwili orzekania, który nakazuje uwzględniać stan faktyczny z tego właśnie momentu, a nie ukształtowany przed dniem wejście w życie nowelizacji ustawy. Ustawa działa z mocą wsteczną, kiedy m.in. początek jej stosowania pod względem czasowym ustalony został na moment wcześniejszy, aniżeli początek mocy obowiązującej jej przepisów (por. wyrok TK z 5 listopada 2002 r., sygn. P 7/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 80), a więc nie tylko wówczas, gdy ustawie nadaje się moc obowiązującą wobec stosunków prawnych zaistniałych i trwających w czasie do wejścia tej ustawy w życie (por. wyrok TK z 31 marca 1998 r., sygn. K 24/97, OTK ZU nr 2/1998, poz. 13). Taka sytuacja nie ma miejsca na tle przedmiotowej regulacji. Ustawa nakazuje organom stypendialnym rozpatrzyć wniosek stypendialny (to jest prawnie relewantny element, determinujący wszczęcie i prowadzenie postępowania) wedle stanu faktycznego z chwili orzekania o nim. Fakt, że wśród okoliczności stanu faktycznego ustawodawca odwołuje się do liczby semestrów, przez które wnioskodawca wcześniej studiował nie oznacza jeszcze retroaktywnego działania ustawy. Dlatego też podnoszone w tym zakresie zarzuty skarżącego kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, czego w istocie skutecznie nie zakwestionował skarżący, a następnie po jego wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu, dokonał właściwej subsumcji przepisu prawa przeprowadzając jego prawidłową wykładnię w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji. Poddana kontroli sądowej decyzja pozbawiona była zatem dowolności. Ponadto decyzje obu organów zawierały wszystkie elementy wymagane przepisem art. 107 § 1 k.p.a., umożliwiające przeprowadzenie kontroli sądowadministracyjnej. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu naruszenia zasady praworządności wynikającej z treści art. 6 k.p.a. (ubocznie jedynie wskazać należy, że zasada praworządności została wyrażona w art. 7 k.p.a., a w art. 6 wyrażono zasadę legalności), zasady rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony wynikającej z art. 7a § 1 k.p.a. oraz zasady zaufania do władzy publicznej wynikającej z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.