III OSK 2599/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną miasta G. w sprawie nieważności uchwały dotyczącej pomocy zdrowotnej dla nauczycieli, uznając, że uzależnienie jej wysokości od środków w budżecie było niezgodne z prawem.
Miasto G. zaskarżyło rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego stwierdzające nieważność uchwały w sprawie pomocy zdrowotnej dla nauczycieli, kwestionując uzależnienie jej wysokości od środków w budżecie. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie, uznając, że art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela wymaga corocznego przeznaczania odpowiednich środków w budżecie na pomoc zdrowotną, a rada gminy nie może uzależniać jej wypłaty od faktycznie zaplanowanych środków w uchwale budżetowej.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Miasta G. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta G. w części dotyczącej pomocy zdrowotnej dla nauczycieli, ponieważ § 3 pkt 4 regulaminu uzależniał wysokość pomocy od środków zabezpieczonych w budżecie miasta. Sąd pierwszej instancji uznał, że taka regulacja przekracza upoważnienie ustawowe z art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela, który nakazuje określenie rodzajów świadczeń oraz warunków i sposobu ich przyznawania, ale nie pozwala na uzależnianie wypłaty od faktycznych środków w budżecie. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, zgodził się z tą wykładnią. Podkreślono, że art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela zawiera dwie delegacje: obowiązek przeznaczenia odpowiednich środków w budżecie oraz obowiązek określenia rodzajów, warunków i sposobu przyznawania pomocy. NSA uznał, że wysokość środków powinna być objęta uchwałą budżetową, a uzależnianie wypłaty od faktycznie zaplanowanych środków w uchwale budżetowej jest niezgodne z prawem, gdyż może prowadzić do iluzoryczności świadczenia. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wyrok WSA odpowiada prawu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie może uzależniać wysokości pomocy zdrowotnej dla nauczycieli od wysokości środków zabezpieczonych w budżecie, gdyż art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela nakazuje coroczne przeznaczanie odpowiednich środków w budżecie i określenie warunków oraz sposobu przyznawania pomocy, a nie uzależnianie jej od faktycznie zaplanowanych kwot.
Uzasadnienie
Art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela zawiera dwie delegacje: obowiązek przeznaczenia odpowiednich środków w budżecie i obowiązek określenia rodzajów, warunków i sposobu przyznawania pomocy. Uzależnienie wysokości świadczenia od środków w budżecie narusza tę delegację i może prowadzić do iluzoryczności pomocy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
Karta Nauczyciela art. 72 § 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela
Nakazuje organom prowadzącym szkoły coroczne przeznaczanie w budżetach odpowiednich środków finansowych na pomoc zdrowotną dla nauczycieli oraz określenie rodzajów świadczeń, warunków i sposobu ich przyznawania. Wysokość środków powinna być objęta uchwałą budżetową.
Karta Nauczyciela art. 72 § 4
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela
Uprawnienia do pomocy zdrowotnej zachowują nauczyciele po przejściu na emeryturę, rentę lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.
Pomocnicze
u.s.g. art. 91 § 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA oddala skargę kasacyjną, jeśli zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy samorządu terytorialnego na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych ustanawiają akty prawa miejscowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uzasadnienie Wojewody Śląskiego, że uzależnienie wysokości pomocy zdrowotnej dla nauczycieli od środków w budżecie jest niezgodne z art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Miasta G., że Rada Miasta G. miała kompetencje do uzależnienia wypłaty świadczeń od wysokości środków w uchwale budżetowej. Argumentacja Miasta G. o naruszeniu przez Wojewodę kompetencji Regionalnej Izby Obrachunkowej.
Godne uwagi sformułowania
nie mieści się w zakresie upoważnienia ustawowego nie jest ani "rodzajem świadczenia", ani "warunkiem", ani "sposobem przyznawania pomocy" przyznawane nauczycielom prawo do dodatkowych świadczeń zdrowotnych miałoby charakter iluzoryczny organy prowadzące szkoły przeznaczą corocznie w budżetach odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli nie mogą wprowadzić zasady, zgodnie z którą nauczycielom spełniającym wszystkie warunki otrzymania takiej pomocy pomoc ta w ogóle nie zostanie udzielona z powodu braku środków w budżecie.
Skład orzekający
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Olga Żurawska - Matusiak
członek
Tamara Dziełakowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela w zakresie kompetencji rady gminy do ustalania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli i obowiązku zabezpieczenia środków w budżecie."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy organ prowadzący szkołę (gmina) próbuje uzależnić wysokość pomocy zdrowotnej od faktycznie zaplanowanych środków w budżecie, zamiast zapewnić odpowiednie środki i określić jasne warunki przyznawania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia finansowania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli, co ma bezpośrednie przełożenie na ich sytuację materialną i dostęp do świadczeń. Interpretacja przepisów Karty Nauczyciela jest kluczowa dla samorządów.
“Czy gmina może oszczędzać na zdrowiu nauczycieli? NSA rozstrzyga.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2599/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III SA/Gl 278/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-04-24
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 984
art. 72 ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Dawid Lis po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 278/24 w sprawie ze skargi Miasta G. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 18 stycznia 2024 r. nr NPII.4131.1.62.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach, dla których organem prowadzącym jest Miasto G. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 278/24 oddalił skargę Miasta G. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 18 stycznia 2024 r. nr NPII.4131.1.62.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach, dla których organem prowadzącym jest Miasto G.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że niezasadnie kwestionuje skarżący stwierdzenie przez organ nadzoru nieważności uchwały Nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...] grudnia 2023 r. w sprawie przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach, dla których organem prowadzącym jest Miasto G. oraz dla nauczycieli emerytów, rencistów i pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, w części określonej w § 3 pkt 4 załącznika do uchwały, stanowiącego Regulamin. Zgodnie z § 3 pkt 4 Regulaminu, wysokość pomocy zdrowotnej dla nauczyciela jest uzależniona "od wysokości środków zabezpieczonych na ten cel w budżecie Miasta G. na dany rok budżetowy". Wojewoda prawidłowo przyjął, że powyższa regulacja nie mieści się w zakresie upoważnienia ustawowego określonego w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 28 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r. poz. 984 ze zm.) zwanej dalej Kartą Nauczyciela. Przepis ten posługując się zwrotem "rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunki i sposób przyznawania" czytelnie określa zakres kompetencji wynikających dla organu prowadzącego szkołę. Powołany przepis upoważnia zatem radę gminy wyłącznie do ustalenia rodzajów świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunków i sposobu ich przyznawania. Natomiast ustalenie określające wysokości przyznawanych w danym roku świadczeń (pomocy zdrowotnej) od środków zaplanowanych w budżecie Miasta G. nie jest ani "rodzajem świadczenia" (gdyż to pojęcie obejmuje wyłącznie formę pomocy - finansową lub rzeczową), ani "warunkiem" przyznania pomocy (warunek, to bowiem przesłanka, jaką spełniać musi nauczyciel, aby skutecznie ubiegać się o pomoc określoną w uchwale, np. długotrwała choroba, zakup lekarstw itp.), ani też "sposobem przyznawania pomocy". Z dyspozycji art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela, zdaniem Sądu, nie wynika zatem uprawnienie do uregulowania ww. zagadnień.
Zasadnie argumentuje również organ nadzoru w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, że w istocie przyznawane nauczycielom prawo do dodatkowych świadczeń zdrowotnych miałoby charakter iluzoryczny i wprowadzałoby niepewność w kwestii tego, czy dane świadczenie zostanie im w ogóle wypłacone, czy też nie - w sytuacji, kiedy wydatek (ten) nie zostanie zaplanowany w budżecie. Umieszczenie w planach finansowych szkół środków pieniężnych na pomoc zdrowotną dla nauczycieli, którymi zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie oświaty dysponuje dyrektor, jest przekroczeniem delegacji ustawowej. Stwarza to, nieprzewidzianą przepisami prawa sytuację, że powstanie nie jeden fundusz na poziomie organu prowadzącego szkoły, ale wiele funduszy, którymi dysponować będą dyrektorzy szkół.
Wobec powyższego Sąd nie podzielił zarzutu skargi o naruszeniu przez organ nadzoru art. 74 ust. 1 i ust. 4 Karty Nauczyciela, jak również art. 91 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.) zwanej dalej u.s.g. W kwestii zaś zarzuconego naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 2 oraz 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych wskazano, że Wojewoda nie stosował ww. przepisów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Miasto G., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
I. naruszenie prawa materialnego:
1) art. 72 ust. 1 i 4 Karty Nauczyciela poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że:
a) Rada Miasta G. przekroczyła kompetencje uzależniając wypłatę świadczeń od wysokości środków przeznaczonych na ten cel w uchwale budżetowej, a zapis ten stanowi "zapis o wysokości środków na pomoc zdrowotną", który został zamieszczony w innej uchwale niż uchwała budżetowa,
b) ww. zastrzeżenie nie stanowi warunku w rozumieniu przepisu art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela,
c) użycie przez ustawodawcę wyrażenia "odpowiednie środki w budżecie" oznacza konieczność zapewnienia środków na pokrycie wszystkich wnioskowanych w danym roku budżetowym świadczeń pomocy zdrowotnej, a rada gminy nie ma prawa uzależniać wypłaty świadczeń od wysokości środków przeznaczonych na ten cel w uchwale budżetowej,
podczas gdy powyższe nie wynika z treści ww. przepisów, a rada niewątpliwie została wyposażona w kompetencje do stanowienia warunków przyznawania świadczeń przeznaczonych na pomoc zdrowotną - sformułowanie, którego nieważność stwierdził Wojewoda Śląski stanowi warunek przyznania świadczenia, natomiast "odpowiedniość" środków przeznaczonych na pomoc zdrowotną w budżecie zawsze powinna być oceniana w kontekście dochodów i wydatków gminy - żaden z przepisów nie gwarantuje otrzymania pomocy zdrowotnej w roku budżetowym, w którym nauczyciel o nią wnioskuje,
2) art. 91 ust. 1 i 3 u.s.g. w związku z art. 11 ust. 1 pkt 2 oraz 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1325) zwanej dalej ustawą RIO, poprzez ich niezastosowanie i brak dokonania oceny, że Wojewoda Śląski stwierdzając nieważność uchwały Rady Miasta G. nr [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. wkroczył w kompetencje regionalnej izby obrachunkowej, który to organ dokonuje oceny uchwały budżetowej i wysokości środków przeznaczonych na wskazany cel w budżecie, w tym tego czy środki przeznaczone na pomoc zdrowotną są odpowiednie, czy nie, dbając aby zadanie gminy w tym zakresie nie miało charakteru iluzorycznego;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) zwanej dalej P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji, gdy skarga winna być uwzględniona, a Sąd winien był uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.
W oparciu o wskazane zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego w zakresie stwierdzenia nieważności uchwały Nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...] grudnia2023 r. w części określonej w § 3 pkt 4 załącznika do uchwały, stanowiącego Regulamin przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach, dla których organem prowadzącym jest Miasto G. oraz dla nauczycieli emerytów, rencistów i pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie zaistniała.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie może odnieść zamierzonego skutku, ponieważ zaskarżony wyrok odpowiada prawu mimo częściowo wadliwego uzasadnienia.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami takiej skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Skargą kasacyjną został zaskarżony cały wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 278/24, aczkolwiek zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą w istocie § 3 pkt 4 tej uchwały.
Tym samym skoro dokonanie wadliwej wykładni przez Sąd pierwszej instancji tylko tego przepisu unieważnionej uchwały zarzuca strona skarżąca kasacyjnie, to tylko w tym zakresie zostanie przeprowadzona kontrola instancyjna.
Rada Miasta G. podjęła w dniu [...] grudnia2023 r. uchwałę nr [...] r. w sprawie przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach, dla których organem prowadzącym jest Miasto G. oraz dla nauczycieli emerytów, rencistów i pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Uchwała ta zawiera załącznik określający regulamin przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i placówkach, dla których organem prowadzącym jest Miasto G. oraz dla nauczycieli emerytów, rencistów i pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, zwany dalej w skrócie Regulaminem.
Zaskarżona uchwała Rady Miasta G. nr [...] została podjęta na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela. Przepis ten stanowi, że niezależnie od przysługującego nauczycielowi i członkom jego rodziny prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego, organy prowadzące szkoły przeznaczą corocznie w budżetach odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz określą rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunki i sposób ich przyznawania. Dodatkowo z art. 72 ust. 4 ww. ustawy wynika, że uprawnienia te zachowują nauczyciele po przejściu na emeryturę, rentę lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne bez względu na datę przejścia na emeryturę, rentę lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.
Przystępując do kontroli prawidłowości dokonania przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 72 ust. 1 ww. ustawy należy wskazać, że delegacja ustawowa zawarta w tym przepisie zobowiązuje organ prowadzący szkołę do określenia nie tylko rodzajów świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej, ale także warunków i sposobu ich przyznawania. Pod pojęciem warunków i sposobu przyznawania świadczeń należy rozumieć przede wszystkim uregulowanie wymagań stawianych nauczycielom wnioskującym o dane świadczenia oraz trybu ich przyznawania (tak też NSA w wyroku z 14 maja 2024 r. sygn. akt III OSK 4420/21). Trafnie w doktrynie zawarto stanowisko, zgodnie z którym uregulowanie warunków i sposobu przyznawania tych świadczeń powinno być sformułowane w taki sposób, aby kompleksowo wypełniały zakres przekazanych przez ustawodawcę uprawnień (por. A. Barański, komentarz do art. 72, [w:] Karta Nauczyciela. Komentarz, A. Barański, J. Rozwadowska-Skrzeczyńska, M. Szymańska, wyd. X, WKP 2018).
O tym, czy organ prowadzący szkołę korzysta z większego lub mniejszego zakresu samodzielności przy regulowaniu warunków i trybu przyznawania tych świadczeń decyduje sam ustawodawca. Istotą samorządu terytorialnego jest bowiem wykonywanie zadań publicznych w zakresie wyznaczonym normami ustawowymi, tj. w zakresie ustawy (art. 16 ust. 2 Konstytucji RP). Ustawodawca przekazując organom samorządu zadania publiczne jako ich zadania własne ma obowiązek wskazania tylko ram, nieprzekraczalnych granic ich regulacji, a same organy powinny dostosowywać sposób wykonywania danego zadania do lokalnych potrzeb i możliwości. Tym samym w każdej jednostce samorządu prowadzącej szkoły publiczne warunki te mogą być odmienne, ponieważ powinny być dostosowane do lokalnych warunków i potrzeb. Odzwierciedla to zasada decentralizacji (art. 15 ust. 1 Konstytucji RP). Koresponduje z tym treść art. 94 Konstytucji RP, zgodnie z którym akty prawa miejscowego są wydawane na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych. Nie ma racji Sąd pierwszej instancji wskazując, że Rada Miasta G. jako organ stanowiący gminy miała obowiązek ścisłego przestrzegania wytycznych zawartych w delegacji ustawowej. Jest to istotna okoliczność, która wymaga wyraźnego zaakcentowania w tej sprawie. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego (...) na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Ustrojodawca wobec organów samorządu wskazuje na dwa elementy, która mają znaleźć się w delegacji ustawowej do wydania aktu prawa miejscowego: 1) podstawa upoważniająca do wydania aktu prawa miejscowego, 2) zakres sprawy lub spraw objęty regulacją aktem prawa miejscowego ("w granicy upoważnienia"). Wyraźnie ten przepis różni się od treści art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym rozporządzenia jako akty powszechnie obowiązujące są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania, a dodatkowo upoważnienie to powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.
Tym samym wytyczne dotyczące aktu wykonawczego do ustawy nie obejmują aktów prawa miejscowego wydawanych przez organy samorządu terytorialnego. Opierając się na zasadzie decentralizacji i samodzielności organy samorządu terytorialnego mają pewną swobodę w regulacji materii wynikającej z upoważnienia ustawowego pod warunkiem, że mieszczą się w zakresie upoważnienia do regulacji danej sprawy i nie naruszają przepisów ustawowych (por. wyrok NSA z 27 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2924/20). Wskazuje się nawet na względną autonomiczną pozycję takiego organu samorządu (P. Radziewicz, komentarz do art. 94, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, 2023, LEX/el.). Odmienny w tym zakresie pogląd Sądu pierwszej instancji co do związania wytycznymi organów samorządu przy wydawaniu aktów prawa miejscowego nie ma w tej sprawie przesądzającego znaczenia. Zaskarżony wyrok, w zakresie objętym zarzutami skargi kasacyjnej, nie narusza prawa.
Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca dokonanie przez Sąd pierwszej instancji naruszenia prawa materialnego w zakresie obejmującym art. 72 ust. 1 i 4 Karty Nauczyciela poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że Rada Miasta G. przekroczyła kompetencje uzależniając wypłatę świadczeń od wysokości odpowiednich środków przeznaczonych na ten cel w uchwale budżetowej i błędnego uznania, że to zastrzeżenie stanowi warunek w rozumieniu przepisu art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela. Zarzut ten nie jest trafny, ponieważ powołany art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela nakazuje organom prowadzącym szkoły przeznaczenie corocznie w budżetach odpowiednich środków finansowych z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej. Dopiero w dalszej części delegacji ustawowej zawartej w tym przepisie wskazano, że organy prowadzące szkoły określają rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunki i sposób ich przyznawania to oznacza, że wysokość środków finansowych na tę pomoc powinna być objęta uchwałą budżetową. Taki pogląd jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie (por. prawomocny wyrok WSA w Rzeszowie z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1360/20; prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1225/09; prawomocny wyrok WSA w Łodzi z 18 marca 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 94/08) i Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie go aprobuje. Tym samym art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela zawiera w istocie dwie delegacje ustawowe: pierwszą zobowiązującą radę gminy do obowiązkowego objęcia w uchwale budżetowej corocznie kwot stanowiących odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli (oraz nauczycieli emerytów, rencistów i pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne – art. 72 ust. 4 ww. ustawy) korzystających z opieki zdrowotnej i drugą delegację ustawową zobowiązującą do obligatoryjnego podjęcia aktu prawa miejscowego określającego rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej (oraz nauczycieli emerytów, rencistów i pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne – art. 72 ust. 4 ww. ustawy), a także warunków i sposobu ich przyznawania.
Tym samym skoro ustawodawca nakazał ustalenie w uchwale budżetowej corocznych kwot stanowiących odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli, to kwestie dotyczące wysokości odpowiednich środków finansowych na tę pomoc nie mogą znaleźć się w innej uchwale.
Intencje, jakimi kierowała się Rada Miasta G. wprowadzając do Regulaminu § 3 pkt 4 o treści: "wysokość przyznawanej pomocy zdrowotnej uzależniona jest od wysokości środków finansowych zaplanowanych w budżecie Miasta G. na pomoc zdrowotną dla nauczycieli" wynikają z kolejnego argumentu zawartego w skardze kasacyjnej, a mianowicie obowiązku ustalenia "odpowiednich" środków w budżecie Miasta G. na pomoc zdrowotną nauczycielom, która to kwota może w praktyce nie pozwolić na wypłatę w danym roku wszystkich takich wydatków zgłoszonych przez samych nauczycieli. Trzeba w tym zakresie przyznać rację Radzie Miasta G. Uchwalając budżet na rok następny bardzo trudno jest przewidzieć, ile środków zarezerwowanych w takim budżecie na świadczenia na pomoc zdrowotną wynikających z art. 72 ust. 1 i 4 Karty Nauczyciela będzie rzeczywiście wypłacona i w jakim zakresie będzie na nie zapotrzebowanie. Obowiązek zamieszczenia w budżecie gminy odpowiednich środków może w praktyce nie objąć wszystkich wniosków zgłoszonych przez nauczycieli w danym roku budżetowym.
Jednak ustawodawca w art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela gwarantuje nauczycielom pomoc zdrowotną. Oznacza to, że nauczyciel, który spełnia warunki do uzyskania takiej pomocy ma ją uzyskać. Regulamin przyznawania takiej pomocy może określić termin jej przyznania na wypadek, gdyby w danym roku budżetowym przeznaczone na taką pomoc środki uległyby wyczerpaniu. Byłby to jeden z warunków przyznawania takiej pomocy. Innymi słowy organy prowadzące szkoły określając rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej nauczycielom oraz warunki i sposób ich przyznawania nie mogą wprowadzić zasady, zgodnie z którą nauczycielom spełniającym wszystkie warunki otrzymania takiej pomocy pomoc ta w ogóle nie zostanie udzielona z powodu braku środków w budżecie. Taki właśnie wniosek wynikał z unieważnionego § 3 pkt 4 Regulaminu i wbrew sugestiom strony skarżącej kasacyjnie przepis ten nie wskazywał, że w przypadku braku środków w budżecie na dany rok, zostaną one wypłacone w kolejnym roku ze środków zawartych w nowym budżecie.
Nie jest zasadny zarzut polegający na dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 91 ust. 1 i ust. 3 u.s.g. Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W tej sprawie organ nadzoru uznał § 3 pkt 4 i § 4 ust. 1 Regulaminu za sprzeczne z prawem, a Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na to rozstrzygnięcie nadzorcze. W zakresie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wyrok ten odpowiada prawu, a tym samym zasadnym jest twierdzenie, że wady dostrzeżone przez organ nadzoru nie zostały skutecznie zakwestionowane w skardze kasacyjnej.
Zgodnie zaś z art. 91 ust. 3 u.s.g. rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W tej sprawie zaskarżone rozstrzygniecie nadzorcze zawiera zarówno uzasadnienie prawne, jak i uzasadnienie faktyczne oraz pouczenie o trybie wniesienia skargi do właściwego sądu administracyjnego. Tym samym Sąd pierwszej instancji nie naruszył ww. przepisu.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 11 ust. 1 pkt 2 oraz 12 ust. 1 ustawy RIO jest bezzasadny. Sam Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wprost wskazał, że żaden z art. ustawy RIO a w tym także art. 11 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 1 nie miał w tej sprawie zastosowania. Jest to trafne stanowisko Sądu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy RIO do właściwości rzeczowej w zakresie nadzoru regionalnej izby obrachunkowej należą uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach budżetu i jego zmian. W tej sprawie przedmiotem nadzoru nie był budżet Miasta G., ani kontrola wysokości środków przeznaczonych na pomoc zdrowotną przysługującą nauczycielom na podstawie art. 72 ust. 1 i 4 Karty Nauczyciela. Art. 12 ust. 1 ustawy RIO określa kompetencje nadzorcze nad uchwałą budżetową i zgodnie z jego treścią regionalna izba obrachunkowa prowadząc postępowanie nadzorcze w sprawie uznania uchwały budżetowej organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego za nieważną w całości lub w części, wskazuje nieprawidłowości oraz sposób i termin ich usunięcia. Także i ten przepis w tej sprawie nie znajdował zastosowania.
Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie w tej sprawie ani organ nadzoru ani Sąd pierwszej instancji nie wkroczyli w kompetencje regionalnej izby obrachunkowej i nie dokonali oceny uchwały budżetowej w zakresie wysokości środków przeznaczonych pomoc zdrowotną dla nauczycieli oraz tego, czy są to odpowiednie środki.
Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że skoro żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się uzasadniony, to Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 151 P.p.s.a. oddalając w tej sprawie skargę. Strona skarżąca kasacyjnie nie zdołała podważyć zaskarżonego wyroku i wyrok ten odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił, ponieważ zaskarżony wyrok mimo błędnego, w niewielkim zakresie uzasadnienia, odpowiada prawu.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI