III OSK 2583/24

III OSK 2583/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6262 Radni
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III SA/Łd 454/24 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-07-18
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 107
art. 24b ust. 5
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2408
art. 383 § 1 pkt 4, § 2a, § 2, § 5
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 125 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Dawid Lis po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Komisarza Wyborczego w [...] oraz M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 454/24 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargi kasacyjne.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 454/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego, uchylił zaskarżone postanowienie.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Komisarz Wyborczy w [...] (dalej: "organ") postanowieniem z dnia [...] czerwca 2024 r., nr [...] stwierdził wygaśnięcie z mandatu radnej M. S. (dalej: "skarżąca") wybranej do Rady Miasta [...] w okręgu wyborczym nr [...] z listy nr [...] – [...], z tego powodu, że skarżąca przed uzyskaniem mandatu była zatrudniona w jednostce organizacyjnej gminy, w której uzyskała mandat i nie złożyła wniosku o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów, co w ocenie Komisarza Wyborczego było równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu. Jako podstawę prawną do wydania zaskarżonego postanowienia Komisarz Wyborczy wskazał art. 383 § 2a i 4a oraz art. 384 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 z późn. zm., zwana dalej: "Kodeks wyborczy") w związku z art. 24b ust. 1 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609, zwana dalej: "u.s.g.").
Na powyższe postanowienie pismem z dnia 27 czerwca 2024 r. M. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze wniosła o uchylenie tego postanowienia, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych, a także na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwana dalej: "p.p.s.a.") o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania zawisłego obecnie przed Sądem Rejonowym w [...] IV Wydział Pracy o ustalenie nieistnienia stosunku pracy, toczącego się pod sygn. akt [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że odnosząc się do wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd uznał, że nie zasługiwał on na uwzględnienie. Powyższy przepis przewiduje, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Skarżąca w tym kontekście wskazała na toczące się z jej powództwa postępowanie przed Sądem Rejonowym w [...] IV Wydziałem Pracy o uznanie, że łączący ją z Urzędem Miasta w [...] stosunek pracy uległ rozwiązaniu na mocy porozumienia stron z dniem 30 kwietnia 2024 r., o wydanie świadectwa pracy i o zasądzenie odprawy emerytalnej. Wobec niniejszego Sąd I instancji orzekający w niniejszej sprawie wskazał, że w jego ocenie, ww. postępowanie przed sądem powszechnym nie stanowiło zagadnienia wstępnego, od którego zależałby wynik niniejszej sprawy. Należy podkreślić, że ocena legalności zaskarżonego postanowienia Komisarza Wyborczego była w pełni możliwa do przeprowadzenia przy uwzględnieniu wyłącznie przepisów Kodeksu wyborczego oraz ustawy o samorządzie gminnym, wobec czego nie zachodziła konieczność zawieszenia postępowania przed sądem.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi art. 24b ust. 1 u.s.g. nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania, przynajmniej jako podstawa do wydania zaskarżonego postanowienia Komisarza Wyborczego. Nie jest sporne, że skarżąca faktycznie była zatrudniona w Urzędzie Miasta [...], co zresztą sama potwierdziła w treści złożonej skargi, z której wynika, że w dniu 7 kwietnia 2024 r. została wybrana radną Rady Miasta [...], a w dniu 7 maja 2024 r. złożyła ślubowanie i rozpoczęła wykonywanie mandatu radnej. W chwili wyboru była również zatrudniona w Urzędzie Miasta [...], przy czym – jak twierdzi – jej stosunek pracy ustał w dniu 30 kwietnia 2024 r. Skarżąca nie kwestionuje również faktu, że nie złożyła w ustawowym terminie wniosku o urlop bezpłatny, ale wskazuje jednocześnie, że złożyła dalej idący wniosek, tj. o definitywne rozwiązanie stosunku pracy z dniem 30 kwietnia 2024 r. Na tle powyższego ujawnił się spór pracowniczy, co do tego w jakiej dacie nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy skarżącej, tj. czy 30 kwietnia 2024 r., czy też jak wynika z treści akt sprawy i stanowiska pracodawcy, w powyższej dacie trwał jeszcze okres wypowiedzenia. Z punktu widzenia niniejszej sprawy zarysowany wyżej spór pracowniczy nie miał wpływu na jej wynik, bowiem w ocenie Sądu, Komisarz Wyborczy wygasił mandat skarżącej, choć nie był do tego właściwy.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że analiza zgromadzonego materiału bezspornie dowodzi tego, że przesłanką do działania przez Komisarza Wyborczego była kwestia niepołączalności wykonywania mandatu radnego gminy i zatrudnienia w urzędzie gminy, w której ten mandat miał być wykonywany. Niemniej jednak trzeba mieć na względzie, że przepisy Kodeksu wyborczego wyraźnie ograniczają zakres przypadków, w których komisarz wyborczy jest uprawniony do wydania postanowienia o wygaśnięciu mandatu radnego.
Sąd I instancji podkreślił, że jak wynika ze wskazanej w postanowieniu podstawy prawnej, tj. art. 383 § 2a Kodeksu wyborczego, na gruncie niniejszej sprawy Komisarz Wyborczy przyjął, że powodem wygaśnięcia mandatu było zrzeczenie się przez radną jej mandatu. Nie może jednak umykać uwadze, że ww. przepis, odsyłając do art. 383 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego, wskazuje na okoliczność "pisemnego zrzeczenia się mandatu" jako podstawy jego wygaśnięcia. Tym samym, w ocenie Sądu, art. 383 § 2a i § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego nie dają komisarzowi wyborczemu uprawnienia do wydania postanowienia w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Określona bowiem w art. 383 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego przesłanka wygaśnięcia mandatu radnego, tj. pisemne zrzeczenie się mandatu nie jest tożsama z domniemaniem zrzeczenia się mandatu, o którym mowa w art. 24b ust. 5 u.s.g. Skarżąca w rozpoznawanej sprawie nie dość, że pisemnie nie zrzekła się mandatu, to jeszcze wskazała, że złożyła ślubowanie i rozpoczęła wykonywanie uzyskanego w wyborach mandatu.
Zdaniem Sądu błędna jest ta podstawa prawna zaskarżonego postanowienia, z której wynika, że przesłanką wygaśnięcia mandatu skarżącej jest pisemne zrzeczenie się mandatu, o jakim mowa w art. 383 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego. W okolicznościach niniejszej sprawy, merytoryczne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, tj. czy rzeczywiście zaistniały podstawy wygaśnięcia mandatu radnego i konkretnie jakie, nie może być oparte o art. 383 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego, bowiem skarżąca nie zrzekła się mandatu w formie pisemnej. Komisarz wyborczy nie był zatem uprawniony do wydania postanowienia o wygaśnięciu mandatu radnej na podstawie art. 383 § 2a i § 1 pkt 4a Kodeksu wyborczego w związku z art. 24b ust. 1 i 5 u.s.g.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że podnieść dodatkowo należy, iż zaskarżone do sądu postanowienie nie zawiera uzasadnienia. Motywów przedmiotowego rozstrzygnięcia nie zaprezentowano również w odpowiedzi na skargę, jednak brak wyjaśnień w zaskarżonym postanowieniu nie może zostać zastąpiony argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę. Zauważyć należy, że zaskarżone postanowienie oprócz powołania podstawy prawnej, zawiera krótką informację, iż wydane zostało z powodu niezłożenia wniosku o urlop bezpłatny przez radną w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów, co jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu radnego. Nie wskazuje jednak na motywy i powody jego podjęcia, z uwagi na brak uzasadnienia. Jak wynika tymczasem z akt sprawy, skarżąca nie dokonała prostej czynności zrzeczenia się mandatu radnej na piśmie, lecz zaistniałą w sprawie sytuację organ potraktował jako zrzeczenie się mandatu, a wobec wyrażanego przez stronę stanowiska, że złożyła ślubowanie i rozpoczęła wykonywanie mandatu, oraz wobec jej pisemnych wyjaśnień z dnia 6 maja 2024 r., zaskarżone postanowienie bez wątpienia wymagało dodatkowego uzasadnienia Komisarza, odnoszącego się do wskazanych przez radną okoliczności.
Powyższe rozważana w zakresie konieczności sporządzenia przez Komisarza Wyborczego uzasadnienia do wydanego rozstrzygnięcia, w niniejszej sprawie są o tyle bez znaczenia, że Sąd uchylił zaskarżone postanowienie z powodu wadliwie wskazanej przez organ podstawy prawnej zarówno w odniesieniu do samego rozstrzygnięcia, jak i uprawnień organu do wydania tego rozstrzygnięcia. Sąd uznał bowiem, że art. 383 § 2a i § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego nie przyznają komisarzowi wyborczemu uprawnienia do wydania postanowienia o wygaśnięcia mandatu radnego z powodu przesłanki, o której mowa w art. 24b ust. 1 i 5 u.s.p.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zostały wniesione dwie skargi kasacyjne.
Pierwszą skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Komisarz Wyborczy w [...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 383 § 1 pkt 4 i art. 383 § 2a Kodeksu wyborczego "w zw. z art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 107) – zwanej dalej "ustawą o samorządzie gminnym"), a w konsekwencji ich niezastosowanie i uznanie, że:
a) pisemne zrzeczenie się mandatu, o którym mowa w art. 383 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego nie jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu, o jakim mowa w art. 24 ust. 5 ustawą o samorządzie gminnym;
b) błędna jest podstawa prawna zaskarżonego postanowienia, gdyż komisarz wyborczy nie był uprawniony do wydania postanowienia o wygaśnięciu mandatu radnego na podstawie art. 383 § 2a i § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego w związku z art. 24 ust. 1 i 5 ustawą o samorządzie gminnym";
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wniosku skarżącej o zawieszenie postanowienia przed Sądem I instancji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania zawisłego przed Sądem Rejonowym w [...], IV Wydział Pracy o sygn. akt: [...] o ustalenie nieistnienia stosunku pracy.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uwzględnienie niniejszej skargi kasacyjnej poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 lipca 2024 r., sygn. akt: III SA/Łd 454/24 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. Jednocześnie Komisarz Wyborczy wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a także rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Drugą skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła M. S., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie następujących przepisów:
1) prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię:
- art. 383 § 2 Kodeksu wyborczego poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie wyłącza z kompetencji rady gminy stwierdzenia wygaśnięcia mandatu z przyczyn określonych w art. 24b ust. 1 i 5 u.s.g., gdy radny przed dniem wyboru zatrudniony był w urzędzie gminy i nie złożył w ustawowym terminie wniosku o urlop bezpłatny, podczas gdy z jego treści wynika wprost, że powody wymienione w art. 383 § 1 pkt 4, a zatem powody określone w art. 24b ust. 1 i 5 u.s.g. zostały wyłączone spod kompetencji rady gminy, a przepis ten nie zawiera żadnych wyjątków przyznających radzie gminy uprawnienie do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu z przyczyn określonych w art. 24b ust. 1 i 5 u.s.g.;
- art. 383 § 2a Kodeksu wyborczego poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie przyznaje komisarzowi wyborczemu kompetencji do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w zakresie powodów wskazanych w art. 24b ust. 1 i 5 u.s.g., podczas gdy z treści tegoż przepisu wynika jednoznacznie, że komisarz wyborczy jest wyłącznie właściwy do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w sytuacji, gdy nowo wybrany radny nie złożył wniosku o urlop bezpłatny w urzędzie gminy, w której uzyskał mandat, gdyż niezłożenie przez radnego w ustawowym terminie wniosku o urlop bezpłatny, jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu, Sąd zaś błędnie przyjął, że "pisemne zrzeczenie się mandatu" nie jest tożsame ze "zrzeczeniem się" mandatu radnego;
- art. 383 § 5 Kodeksu wyborczego poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten stanowi normę kompetencyjną dającą radzie gminy uprawnienie do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu z przyczyn określonych w art. 383 § 1 pkt 4 w związku z art. 24b ust. 5 u.s.g., podczas gdy art. 383 § 2a wyłącza spod kompetencji rady gminy powody wymienione w art. 24b ust. 1 i 5 u.s.g.
2) przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie wniosku skarżącej o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania zawisłego obecnie przed Sądem Rejonowym w [...] IV Wydział Pracy o ustalenie nieistnienia stosunku pracy, toczącego się pod sygn. akt: [...] i uznanie, że nie stanowi ww. postępowanie przed sądem powszechnym zagadnienia wstępnego, od którego zależałby wynik sprawy, mimo że wyrok jaki zapadnie w ww. sprawie będzie podstawą do dokonania istotnych ustaleń.
Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Pismem procesowym uzupełniającym skargę kasacyjną z dnia 11 września 2024 r. skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. S., Komisarz Wyborczy w [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Przechodząc do skargi kasacyjnej Komisarza Wyborczego w [...] stwierdzić należy, że jest ona nieuzasadniona.
Otóż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 383 § 1 pkt 4 i art. 383 § 2a Kodeksu wyborczego w zw. z "art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 107) – zwanej dalej "ustawą o samorządzie gminnym"). Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że w przedmiotowej sprawie nie był stosowany art. 24 ust. 5 o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 107), gdyż zaskarżone postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] dotyczyło wygaśnięcia mandatu radnej Rady Miasta [...]. Przyjmując nawet, że doszło tu do oczywistej omyłki pisarskiej (skarżący kasacyjnie stwierdza, że dalej będzie używał skrótu "ustawa o samorządzie gminnym" i czyni to konsekwentnie także w uzasadnieniu), to z treści art. 24 ust. 5 u.s.g. wynika, że "zapytania składa się w sprawach aktualnych problemów gminy, a także w celu uzyskania informacji o konkretnym stanie faktycznym. Przepis ust. 4 zdanie drugie stosuje się odpowiednio". Nie sposób zarzucić Sądowi I instancji naruszenia, tego przepisu skoro go nie stosował, a nadto nie stanowił także podstawy prawnej postanowienia Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnej. Przypomnieć tylko należy, że wskazanie konkretnego przepisu prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna, to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12).
Niezależnie od powyższej uwagi Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez WSA w Łodzi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż art. 24b ust. 5 u.s.g. nie daje komisarzowi wyborczemu podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia. Należy w tym miejscu podkreślić, że przepisy art. 383 § 1 pkt 4 i § 2a ustawy Kodeks wyborczy nie dają komisarzowi wyborczemu uprawnienia do wydania postanowienia w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w sytuacji, o której mowa w art. 24b ust. 5 u.s.g. Określona bowiem w art. 383 § 1 pkt 4 ustawy Kodeks wyborczy przesłanka wygaśnięcia mandatu radnego, tj. pisemne zrzeczenie się mandatu nie jest tożsama z domniemaniem zrzeczenia się mandatu, o którym mowa w art. 24b ust. 5 u.s.g. W realiach rozpatrywanej sprawy nie można w żadnej mierze uznać, że skarżący zrzekł się mandatu w formie pisemnej. Według art. 383 § 1 pkt 4 ustawy Kodeks wyborczy przesłanką wygaśnięcia mandatu radnego jest tylko pisemne zrzeczenie się mandatu. Zachowania, w których ustawodawca przypisuje radnemu zamiar zrzeczenia się mandatu, nie zrównując ich ze zrzeczeniem się mandatu w rozumieniu art. 383 § 1 pkt 4 tej ustawy, nie spełniają wymogu, o którym mowa w tym przepisie. Z tego powodu niezłożenie przez radnego wniosku o urlop bezpłatny, co oznacza de facto niezaprzestanie wykonywania pracy, powinno być uznane za naruszenie zakazu określonego w art. 383 § 1 pkt 5 ustawy – Kodeks wyborczy. W konsekwencji, w tym przypadku znajdzie zastosowanie przepis art. 383 § 3, nakładający obowiązek umożliwienia radnemu złożenia wyjaśnień przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu. Jak podniesiono powyżej, przypadek skutkujący utratą mandatu radnego, który został wymieniony w art. 383 § 1 pkt 4 ustawy – Kodeks wyborczy nie przewiduje "zrzeczenia się mandatu", tylko "pisemne zrzeczenie się mandatu". Zastrzeżona w przepisach tej ustawy pisemna forma zrzeczenia się mandatu zdaje się odróżniać tę przesłankę od zrzeczenia, o jakim mowa w art. 24b ust. 5 u.s.g. O ile bowiem skuteczność zrzeczenia się mandatu w oparciu o regulacje wynikające z ustawy Kodeks wyborczy jest uzależniona od zachowania narzuconej tą ustawą formy pisemnej, o tyle w przypadku zrzeczenia się mandatu w oparciu o normy ustrojowe forma ta nie ma żadnego znaczenia, jako że do wygaśnięcia mandatu dochodzi niejako wskutek zaistnienia zdarzenia opisanego wprost przez ustawodawcę w art. 24b ust. 1 u.s.g. Powyższe ścisłe rozumienie powyższych pojęć uznać należy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za trafne zwłaszcza, gdy w świetle art. 383 § 2 i § 2a ustawy Kodeks wyborczy ustawodawca rozdzielił kompetencje do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, w wyraźnie określonych przypadkach i w istotnie odmiennej formie, oddzielnie dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (uchwałą) i dla organu wyborczego jakim jest komisarz wyborczy (postanowieniem).
Za a limine błędną uznać zatem należy podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, z której wynika, że przesłanką wygaśnięcia mandatu skarżącego jest pisemne zrzeczenie się mandatu, o jakim mowa w art. 383 § 1 pkt 4 ustawy Kodeks wyborczy. W okolicznościach niniejszej sprawy, merytoryczne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, czy rzeczywiście zaistniały podstawy wygaśnięcia mandatu radnego i konkretnie jakie, nie może być oparte o art. 383 § 1 pkt 4 wskazanej ustawy bowiem skarżący nie zrzekł się mandatu w formie pisemnej. Komisarz wyborczy nie był zatem uprawniony do wydania postanowienia o wygaśnięciu mandatu radnego przyjmując za podstawę art. 383 § 2a w zw. z § 1 pkt 4 ustawy Kodeks wyborczy w związku z art. 24b ust. 1 i 5 u.s.g., o czym zasadnie skonstatował Sąd I instancji (zob. też wyrok NSA z 5 lutego 2025 r., sygn. III OSK 2244/24, oraz komentarz do art. 383, A. Kisielewicz, J. Zbieranek, w: K. W. Czaplicki, Kodeks wyborczy. Komentarz, WKP 2018).
W konsekwencji niezasadny był także zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wniosku skarżącej o zawieszenie postanowienia przed Sądem I instancji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania zawisłego przed Sądem Rejonowym w [...], IV Wydział Pracy o sygn. akt: [...] o ustalenie nieistnienia stosunku pracy. Również w tym zakresie podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, iż ww. postępowanie przed sądem powszechnym nie stanowiło zagadnienia wstępnego, od którego zależałby wynik niniejszej sprawy. Ocena legalności zaskarżonego postanowienia Komisarza Wyborczego była w pełni możliwa do przeprowadzenia przy uwzględnieniu wyłącznie przepisów Kodeksu wyborczego oraz ustawy o samorządzie gminnym, wobec czego nie zachodziła konieczność zawieszenia postępowania przed sądem.
Również skarga kasacyjna M. S. nie zasługuje na uwzględnienie.
Z przytoczonych wyżej powodów nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., art. 383 § 2a Kodeksu wyborczego.
W konsekwencji niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 383 § 2 Kodeksu wyborczego poprzez jego błędną wykładnię. Jak to również wskazano wyżej, przepis ten nie wyłącza z kompetencji rady gminy stwierdzenia wygaśnięcia mandatu z przyczyn określonych w art. 24b ust. 1 i 5 u.s.g., gdy radny przed dniem wyboru zatrudniony był w urzędzie gminy i nie złożył w ustawowym terminie wniosku o urlop bezpłatny.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 383 § 5 Kodeksu wyborczego poprzez jego błędną wykładnię. Zarzut ten nie został szerzej uargumentowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Otóż po pierwsze art. 383 § 5 Kodeksu wyborczego, który stanowi, że "jeżeli radny przed dniem wyboru wykonywał funkcję lub prowadził działalność, o której mowa w § 1 pkt 5, obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania" i nie miał on zastosowania w niniejszej sprawie. Po drugie również Sąd I instancji nie stosował, ani tym bardziej nie prowadził jego wykładni. Dlatego też nie sposób zarzucić WSA w Łodzi naruszenia art. 383 § 5 Kodeksu wyborczego.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał obie skargi kasacyjne za pozbawione usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało ich oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.