III OSK 2571/24

Naczelny Sąd Administracyjny2026-03-03
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskaopłaty za usługi wodneścieki przemysłowepozwolenie zintegrowaneprzekroczenie normzasada zanieczyszczający płacikpapps askarga kasacyjna

Podsumowanie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że przekroczenie dopuszczalnych norm wprowadzania ścieków przemysłowych było na tyle znaczące, że nie można było zastosować odstąpienia od nałożenia opłaty podwyższonej.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję GIOŚ o nałożeniu opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków przemysłowych z naruszeniem warunków pozwolenia. Spółka argumentowała, że przekroczenia były wynikiem nieprzewidzianych okoliczności i siły wyższej, a także kwestionowała niezastosowanie art. 189f k.p.a. NSA uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione, podkreślając, że waga naruszenia była znaczna, a przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary nie zostały spełnione.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Z. sp. z o.o. sp. k. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ). Decyzją tą wymierzono spółce opłatę podwyższoną za wprowadzanie w 2018 r. ścieków przemysłowych z naruszeniem warunków pozwolenia zintegrowanego. Spółka podnosiła, że przekroczenia parametrów były spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami i siłą wyższą, a także kwestionowała niezastosowanie przez organy art. 189f k.p.a., który umożliwia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w określonych sytuacjach. Sąd I instancji oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał wszystkie zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że przepis art. 189f k.p.a. wymaga spełnienia konkretnych przesłanek, a waga naruszenia w postaci wprowadzenia do środowiska znacznych ilości zanieczyszczeń (azot amonowy i fosfor ogólny) była na tyle istotna, że nie można było uznać jej za znikomą. NSA zwrócił uwagę na znaczenie zasady "zanieczyszczający płaci" oraz na fakt, że spółka, posiadając pozwolenie zintegrowane od 2005 r., powinna być świadoma konieczności przestrzegania jego warunków. Sąd oddalił również zarzut naruszenia prawa materialnego, wskazując na nieprecyzyjne sformułowanie przepisów w skardze kasacyjnej i brak wskazania konkretnej ustawy, której przepisy miałyby zostać naruszone.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli waga naruszenia jest znaczna, a nie znikoma, co ma miejsce w przypadku wprowadzenia do środowiska znaczących ilości zanieczyszczeń.

Uzasadnienie

NSA uznał, że przekroczenie dopuszczalnych norm w zakresie azotu amonowego i fosforu ogólnego było na tyle znaczące, że nie można było zastosować art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Waga naruszenia została oceniona jako znaczna, a nie znikoma, co wykluczało odstąpienie od nałożenia opłaty podwyższonej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pr. wod. art. 280 § 2

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 189f

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

rozp. Środ. z 18.11.2014 art. 9 § 1

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 151 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi. Naruszenie art. 151 w zw. z art. 189f k.p.a. przez niezastosowanie art. 189f k.p.a. i brak odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Naruszenie art. 151 w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 189f k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku oceny możliwości odstąpienia od wymierzenia kary. Naruszenie prawa materialnego (nieprecyzyjnie wskazanych przepisów) poprzez ich niewłaściwą wykładnię, polegającą na tym, że nie rozpatrzono należycie wszystkich okoliczności i przyjęto, że ilość i rodzaj odpadów stanowią o adekwatności wymierzonej kary.

Godne uwagi sformułowania

granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw przepis art. 151 p.p.s.a. ma charakter wynikowy nie można uznać za znikome zasada "zanieczyszczający płaci" nie jest władny badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów

Skład orzekający

Piotr Korzeniowski

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Stelmasiak

sędzia

Tadeusz Kiełkowski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 189f k.p.a. w kontekście opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska, znaczenie zasady \"zanieczyszczający płaci\", związanie sądu granicami skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekroczenia norm wprowadzania ścieków przemysłowych i oceny wagi naruszenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej zasady "zanieczyszczający płaci" i jej praktycznego zastosowania w kontekście opłat środowiskowych. Wyjaśnia, kiedy można odstąpić od nałożenia kary, co jest istotne dla przedsiębiorców.

Czy można uniknąć opłaty środowiskowej za "znikome" przekroczenie norm? NSA wyjaśnia.

Sektor

ochrona środowiska

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 2571/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 327/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-05-24
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189 f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 327/24 w sprawie ze skargi Z. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w R. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 29 listopada 2023 r. nr DI-KKW.401.66.2023 w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za usługi wodne oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt IV SA/Wa 327/24 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi Z. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w R. (dalej: Spółka, skarżąca kasacyjnie) na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ) z 29 listopada 2023 r. nr DI-KKW.401.66.2023 w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za usługi wodne, oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że GIOŚ, decyzją z 29 listopada 2023 r., nr DI-KKW.401.66.2023 na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Spółki od decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ) z 23 marca 2023 r., znak: WIOŚ-WI.7061.3.2023.HK, w sprawie wymierzenia Spółce opłaty podwyższonej w wysokości 10 216 zł za wprowadzanie w 2018 r. ścieków przemysłowych, z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu zintegrowanym, udzielonym decyzją Starosty Inowrocławskiego z 28 lipca 2005 r., znak: OSR.7613-1/05 ze zm. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i wymierzył Spółce opłatę podwyższoną w wysokości 7 804 zł za wprowadzanie w 2018 r. ścieków przemysłowych z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu zintegrowanym.
Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję GIOŚ. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o uchylenie poprzedzającej decyzji WIOŚ.
W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie.
Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że organy orzekające prawidłowo wypełniły obowiązki wynikające z treści art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., dokonując czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy przez wszechstronną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organy rozpatrzyły sprawę w zakresie, który należał do ich kompetencji. Dokonały czynności zmierzających do ustalenia, czy w okolicznościach sprawy Spółce powinna zostać wymierzona opłata podwyższa.
W ocenie Sądu I instancji, organ w sposób przekonujący uzasadnił wszelkie kwestie wskazanych przekroczeń, ustalił wysokość opłaty i przedstawił na tę okoliczność wyczerpujący materiał dowodowy, który przez stronę nie został podważony. Kwestią sporną, na którą Spółka zwróciła uwagę, jest okoliczność niezastosowania w sprawie art. 189f, k.p.a. Skarżąca podniosła, że w sprawie powinna zostać rozważona możliwość odstąpienia od wymierzenia opłaty podwyższonej, bowiem do przekroczenia parametrów doszło ze względu na okoliczności, na które Spółka nie miała wpływu.
Jak wynika z akt sprawy Spółka przedłożyła do akt opinię wskazującą na przyczynę przekroczeń dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń w postaci nieprzewidzianych okoliczności oraz działania siły wyższej, w tym w szczególności warunków atmosferycznych.
Sąd I instancji stwierdził, że GIOŚ poprawnie ustalił stan faktyczny sprawy i zastosował do niego normy prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej Spółka, reprezentowana przez r.pr., na podstawie art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwana w dalszej części "p.p.s.a." w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a. oraz art. 177 § 1 p.p.s.a., zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji.
Na podstawie art. 174 pkt 1) i 2) p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego, a w szczególności nieuwzględnienia podstaw z art. 189f, k.p.a. do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w zw. z art. 189f, k.p.a., polegające na jego niezastosowaniu i brak odstąpienia od nałożenia na Spółkę kary pieniężnej - opłaty podwyższonej w sytuacji, gdy organ I instancji nie wziął pod uwagę okoliczności faktycznych uzasadniających orzeczenie na korzyść skarżącej,
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w zw. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 189f, k.p.a. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku oceny możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, a także braku odniesienia się do faktycznego stanu, posługiwanie się lakonicznymi twierdzeniami, z których nie sposób wywnioskować, że nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary;
4) naruszenie prawa materialnego, tj. "art. 194 ust. 7 i art. 199 ustawy o" poprzez ich niewłaściwą wykładnię, polegającą na tym, że nie rozpatrzono należycie wszystkich okoliczności i w konsekwencji przyjęto, że ilość i rodzaj odpadów stanowią o adekwatności wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy, ilość odpadów i ich rodzaj nie powodowały znacznego niebezpieczeństwa dla środowiska, a działanie skarżącego było wynikiem nieprecyzyjnych przepisów i ich niewłaściwej interpretacji.
Na podstawie art. 188 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i decyzji GIOŚ z 29 listopada 2023 r. nr DI-KKW.401.66.2023, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Wniesiono także na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie jej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz rozwinięte w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych).
Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 1) i 2) petitum skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz 189f, k.p.a. a także art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 189f, k.p.a. Odnosząc się łącznie do tych zarzutów wskazać należy, że przepis art. 151 p.p.s.a. ma charakter wynikowy i jego zastosowanie jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że art. 189f, k.p.a. składa się z trzech jednostek redakcyjnych w postaci paragrafów o zróżnicowanej i rozbudowanej treści normatywnej. W tych okolicznościach autor skargi kasacyjnej jako wzorzec kontroli powinien wskazać normy prawne wywiedzione z właściwego przepisu, zaś w razie podziału artykułu (podstawowej jednostki redakcyjnej ustawy) na mniejsze jednostki redakcyjne, powinien wskazać przepis ujęty w konkretny ustęp, punkt, literę albo tiret. Niedopuszczalne jest bowiem konstruowanie zarzutu przez pakietowe powoływanie artykułu o złożonej budowie. Tak sporządzona skarga kasacyjna nie spełnia bowiem wymogu dokładnego sprecyzowania zarzutu i zarzut taki nie jest tym samym należycie uzasadniony (zob. wyrok NSA z 12 grudnia 2025 r., sygn. akt III FSK 1380/24). Można przypuszczać, że strona skarżąca kasacyjnie miała na myśli treść art. 189f § 1 pkt 1) k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, "Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub".
W niniejszej sprawie organ nie naruszył art. 189f § 1 pkt 1) k.p.a., ponieważ nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia opłaty podwyższonej na podstawie art. 189f, k.p.a. Zarówno organ I, jak i II instancji przeanalizowały możliwość zastosowania w niniejszej sprawie art. 189f, k.p.a., jednak bez oczekiwanego dla strony rezultatu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, nie doszło także do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Jest to zarzut, który w istocie dotyczy wyłącznie kwestii, czy naruszenie prawa było znikome. Należy mieć jednak na uwadze, że możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej przewidziana w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. została pozostawiona uznaniu organu administracji, co ma wpływ na zakres kontroli legalności sprawowanej przez wojewódzki sąd administracyjny w tym zakresie. Przyjmuje się, że kontrola ta jest ograniczona do badania, czy granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone i czy podjęte rozstrzygnięcie nie miało charakteru dowolnego (por. H. Knysiak-Sudyka, Kontrola decyzji uznaniowych przez sądy administracyjne (w:) M. Kapusta, A. Kaźmierska-Patrzyczna, P. Korzeniowski, A. Rabiega-Przyłęcka, P. Wilczyński (red.), Dyskrecjonalność w przestrzeni administracji publicznej, Warszawa 2025, s. 463). Z kolei w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności decyzji organu administracyjnego, bowiem podjęte rozstrzygnięcia wymagają przekonującego i jasnego uzasadnienia. Konstrukcja uznania administracyjnego wyraża się w możliwości wyboru konsekwencji prawnych w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Uznanie administracyjne nie polega więc na swobodzie organu administracji, w zakresie odnoszącym się do ustalania stanu faktycznego. Działając w ramach uznania administracyjnego, organy administracji są zobligowane do szczegółowego zbadania stanu faktycznego i odzwierciedlenia w aktach sprawy wyniku postępowania dowodowego. Decyzja wydana w warunkach uznania administracyjnego nie może być zatem decyzją dowolną, lecz musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać słuszny interes strony i interes społeczny (wyrok NSA z 16 grudnia 2025 r., sygn. akt III OSK 330/23). Te warunki zaskarżona decyzja GIOŚ z 29 listopada 2023 r., spełnia.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że uwzględniając ustalenia GIOŚ podkreślić trzeba, że stwierdzonych w sprawie naruszeń nie można uznać za znikome. Zakład w 2018 r. wprowadził do środowiska z przekroczeniem warunków pozwolenia ponad 296,62 kg zanieczyszczeń wyrażonych wskaźnikiem azot amonowy oraz 246,26 kg zanieczyszczeń wyrażonych wskaźnikiem fosfor ogólny, co ustalono na podstawie konkretnych danych zawartych w zgromadzonym materiale dowodowym oraz na podstawie obowiązujących przepisów regulujących sposób ustalenia wielkości przekroczenia. Zatem to konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne (zanieczyszczenie) w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych (ochrony środowiska/ochrony wód). Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że jeżeli dochodzi do zanieczyszczenia środowiska (którym jest wprowadzanie ścieków z przekroczeniem dopuszczalnych norm) to waga naruszenia prawa jest znaczna. Sąd I instancji wskazał, że w § 9 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 1800), dopuścił możliwość niespełniania wymagań przez pewną liczbę próbek. Zgodnie z ww. przepisem, cztery z sześciu próbek ścieków przemysłowych mogą nie spełniać wymagań, pod warunkiem, że nie będą to przekroczenia powyżej 100% względem wartości określonych w pozwoleniu. Natomiast w przypadku wskaźników azot ogólny i fosfor ogólny wartość średnia roczna tych wskaźników nie może przekraczać dopuszczalnych norm. Dopuszczenie pewnej liczby próbek, które w ciągu roku mogą nie spełniać wymagań, o ile nie przekraczają określonego przedziału % (a w przypadku azotu i fosforu - o ile nie przekraczają średniej rocznej wartości) można odczytywać jako znikomość naruszenia. Strona jednak w pierwszym okresie oceny, przekroczyła wartości w zakresie wskaźnika azot amonowy o więcej niż 100% w stosunku do dopuszczalnej wartości określonej w pozwoleniu zintegrowanym, a w drugim okresie dopuszczalną średnią roczną wartość wskaźnika fosfor ogólny, co w konsekwencji spowodowało, że do środowiska wprowadziła niemal 300 kg zanieczyszczeń wyrażonych wskaźnikiem azot amonowy oraz niemal 250 kg zanieczyszczeń wyrażonych wskaźnikiem fosfor ogólny - z przekroczeniem warunków pozwolenia. Ustawodawca w przepisach wskazał sposób, w jaki ustala się wielkość przekroczenia, a także stawki opłaty podwyższonej za każdy kilogram substancji wprowadzonej do wód lub do ziemi z przekroczeniem warunków pozwolenia, przy czym zróżnicował te stawki w zależności od stopnia szkodliwości danej substancji dla środowiska.
Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił, że w odniesieniu do przypadku określonego w art. 189f, § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzić należy, że w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym brak jest prawomocnej decyzji o nałożeniu na stronę sankcji pieniężnej przez inny uprawniony organ administracji publicznej, a także brak jest informacji o tym, aby strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe albo prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe w tym zakresie. Strona nie przedłożyła w tym aspekcie jakichkolwiek dokumentów i informacji, w związku z tym organ odwoławczy zasadnie przyjął, że nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 189f, § 1 pkt 2 k.p.a.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że nie doszło także do naruszenia art. 189f, § 2 i 3 k.p.a.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 3) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. "art. 151 w zw. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 189f, k.p.a." poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegającą na braku oceny możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, a także braku odniesienia się do faktycznego stanu, posługiwanie się lakonicznymi twierdzeniami, z których nie sposób wywnioskować, że niezaistniałej przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary.
Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że GIOŚ zasadnie uznał, wbrew twierdzeniom strony, że nie można przyjąć, że waga naruszenia prawa jest znikoma, a tym samym nie może być mowy również o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f, § 1 k.p.a. Sąd I instancji słusznie zwrócił uwagę, że ustawodawca nie zdefiniował znikomości wagi naruszenia ani nie wskazał okoliczności, które należy brać pod uwagę przy ocenie zaistnienia tej przesłanki. Ma rację Sąd I instancji, że należy uwzględnić całokształt okoliczności sprawy, zarówno o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Istotną kwestią w tym zakresie jest to, że skarżąca jako podmiot legitymujący się pozwoleniem zintegrowanym od 2005 r., wielokrotnie zmienianym na potrzeby Zakładu, zdawała sobie sprawę, z potrzeby przeprowadzania pomiarów i warunków określonych w pozwoleniach.
Sąd I instancji prawidłowo podzielił stanowisko organu, że nie może dojść do odstąpienia od wymierzenia opłaty podwyższonej i poprzestaniu na pouczeniu, bowiem nie spełni to celu, dla którego została ona wymierzona tj. zmobilizuje w przyszłości stronę przed ponownym naruszeniem prawa w ramach prowadzonej działalności.
Ustalona opłata podwyższona za usługi wodne pełni funkcję motywacyjną zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Zgodnie z opinią Europejskiego Komitetu Regionów - Plan działania UE na rzecz eliminacji zanieczyszczeń wody, powietrza i gleby, Komitet Regionów: - podkreśla, że zasada "zanieczyszczający płaci" stanowi podstawę polityki ochrony środowiska UE i wymaga od zanieczyszczających ponoszenia kosztów środków przedsięwziętych w celu zapobiegania zanieczyszczeniom, ich kontroli i usuwania (pkt 19 opinii); - zwraca uwagę na sprawozdanie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO), w którym stwierdzono, że zakres i stosowanie zasady "zanieczyszczający płaci" są niekompletne i że obecnie rządy często ponoszą koszty usuwania zanieczyszczeń (pkt 20 opinii); - wzywa do lepszego włączenia zasady "zanieczyszczający płaci" do prawa ochrony środowiska, zwłaszcza poprzez obniżenie dopuszczalnych wartości emisji w celu dalszego ograniczenia zanieczyszczeń resztkowych i rozwiązania problemu zanieczyszczenia rozproszonego ze wszystkich źródeł, w tym rolnictwa (pkt 21 opinii). ETO wskazuje na cztery najważniejsze kwestie związane z zasadą "zanieczyszczający płaci": 1. zanieczyszczenie środowiska niesie za sobą znaczny koszt dla społeczeństwa i jest istotnym problemem w opinii obywateli UE; 2. zasada "zanieczyszczający płaci" jest jednym z głównych narzędzi mających zapewnić, by unijne cele w zakresie ochrony środowiska zostały osiągnięte w efektywny i sprawiedliwy sposób; 3. istnienie możliwości skuteczniejszego uwzględnienia tej zasady w przyszłych przepisach dotyczących ochrony środowiska i przy finansowaniu przez UE projektów remediacji środowiska; 4. wnioski i zalecenia sformułowane w sprawozdaniu ETO są również istotne w kontekście kontroli sprawowanej przez Parlament i Radę nad całością przepisów dotyczących ochrony środowiska oraz w kontekście przeprowadzanej przez Komisję oceny dyrektywy w sprawie odpowiedzialności za środowisko.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 4) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia "4) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 194 ust. 7 i art. 199 ustawy o poprzez ich niewłaściwą wykładnię, polegającą na tym, iż nie rozpatrzono należycie wszystkich okoliczności i w konsekwencji przyjęto, że ilość i rodzaj odpadów stanowią o adekwatności wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej, podczas gdy, ilość odpadów i ich rodzaj nie powodowały znacznego niebezpieczeństwa dla środowiska, a działanie skarżącego było wynikiem nieprecyzyjnych przepisów i ich niewłaściwej interpretacji".
Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wyjaśniono jakiej ustawy dotyczy zarzut naruszenia "art. 194 ust. 7 i art. 199 ustawy". Przypomnieć należy, że w przedmiotowej sprawie podstawą ustalenia opłaty podwyższonej był art. 280 pkt 2 lit. b, ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm.), zgodnie z którym opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym.
Zarzuty skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie, winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów (zob. wyrok NSA z 21 listopada 2025 r., sygn. akt I OSK 1671/25,). Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 p.p.s.a.).
Wobec związania NSA granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, którą oddalił działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę