III OSK 2567/22

III OSK 2567/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 360
art. 41 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8 § 1, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2953/21 w sprawie ze skargi A.P. [...] na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 14 czerwca 2021 r., nr 2329 w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 9 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2953/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. P. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z 14 czerwca 2021 r., nr 2329,
w przedmiocie zwolnienia ze służby: 1. uchylił zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji
w Krakowie z 19 marca 2021 r., nr 541/2021; 2. zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącej A. P. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Komendant Powiatowy Policji w Krakowie (dalej: "KPP") zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie (dalej: "KWP") o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia skarżącej - wówczas zastępcy dyżurnego Zespołu Dyżurnych Wydziału [...] - ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 ze zm.; dalej: "u.P."). W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca w dniu 30 grudnia 2020 r., dokonując zakupów w sklepie [...], nie zapłaciła za towar o łącznej wartości 80,13 zł. Wezwany na miejsce patrol Policji dokonał przeglądu monitoringu sklepowego i nałożył na skarżącą mandat karny kredytowany w wysokości 200 zł i poinformował o prawie do odmowy przyjęcia mandatu. Skarżąca odmówiła przyjęcia mandatu. W związku z powyższym funkcjonariusze wystawili skarżącej wezwanie do stawiennictwa w Komisariacie Policji IV w Krakowie w dniu 5 stycznia 2021 r. w charakterze obwinionego o popełnienie wykroczenia z art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń.
Postanowieniem nr 1/20 z dnia 31 grudnia 2020 r. KPP wszczął przeciwko skarżącej postępowanie dyscyplinarne, w którym przedstawił jej zarzut, że w dniu 30 grudnia 2020 r. ok. godz. 11:38 [...], będąc poza służbą, naruszyła zasady etyki zawodowej policjanta w ten sposób, że przebywając w sklepie [...] w trakcie robienia zakupów, działając z góry powziętym zamiarem, dokonała zaboru w celu przywłaszczenia artykułów spożywczych w postaci: whisky [...] o poj. 0,7 I, wina [...] o poj. 0,75 1, czterech butelek wody [...] o poj. 5l oraz opakowania sernika o wadze 800 g, a następnie wyszła z nimi mijając linię kas oraz nie uiszczając zapłaty za te produkty, czym naruszyła społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy, tj. zarzut popełnienia czynu z art. 132 ust. 1 u.P. w związku z § 2 i § 23 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z 2004 r. Nr 1, poz. 3).
Postanowieniem z 26 stycznia 2021 r. KPP zmienił zarzuty w postępowaniu dyscyplinarnym i zarzucił skarżącej, że w dniu 30 grudnia 2020 r. ok. godz. 11:38 [...] w sklepie [...] przy ulicy [...], będąc poza służbą, wbrew obowiązkowi postępowania w taki sposób, aby jej działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji oraz dbania o społeczny wizerunek Policji, jako formacji, w której służy, dokonała zaboru w celu przywłaszczenia artykułów spożywczych w postaci: butelki whisky [...] o poj. 0,7 l, butelki wina [...] o poj. 0,75 l, czterech butelek wody [...] o poj. 5l oraz opakowania sernika o wadze 800 g o łącznej wartości 80,13 zł, a po ujawnieniu kradzieży przez pracownika ochrony poinformowała go, że jest funkcjonariuszem Policji i okazała legitymację służbową, a następnie zaoferowała mu kwotę 100 zł za odstąpienie od wezwania Policji, czym popełniła przewinienie dyscyplinarne o czyn z art. 132 ust. 1 u.P. w związku z § 2 i § 23 ww. załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji.
Pismem z 5 stycznia 2021 r. KWP poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia jej ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. oraz pouczył o uprawnieniach i obowiązkach strony związanych z przedmiotowym postępowaniem. W dniu 1 lutego 2021 r. skarżąca zapoznała się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wskazała reprezentującą ją zakładową organizację związkową, tj. Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Policjantów województwa małopolskiego. Pismem z 12 lutego 2021 r. Prezydium Zarządu ww. Związku nie wniosło uwag co do trybu zwolnienia skarżącej ze służby. Pismem z 12 lutego 2021 r. organ poinformował skarżącą o zebraniu materiału dowodowego umożliwiającego wydanie w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia.
W dniu 11 lutego 2021 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie wpłynęło pismo skarżącej, w którym wniosła o: 1. włączenie do materiału dowodowego zaświadczenia lekarskiego z 4 stycznia 2021 r., dokumentacji medycznej z 5 stycznia 2021 r., informacji o pobycie w izolacji w dniach 1-16 listopada 2020 r. oraz recept elektronicznych; 2. powołanie biegłego lekarza w celu przeprowadzenia badania wskazanych wyżej dokumentów oraz badania lekarskiego strony na okoliczność jej stanu zdrowia oraz przyjmowanych przez nią leków; 3. włączenie do materiału dowodowego paragonów fiskalnych za zakupy dokonywane w dniu 30 grudnia 2020 r. w sklepie [...] na okoliczność posiadanych przez wymienioną środków na rachunku bankowym, a także faktu zakupu artykułów zakwestionowanych przez pracownika ochrony, jako skradzionych; 4. przeprowadzenie konfrontacji pomiędzy nią a pracownikiem ochrony sklepu [...] w celu wyjaśnienia sprzeczności pomiędzy wyjaśnieniami złożonymi przez stronę w postępowaniu dyscyplinarnym a zeznaniami świadka dotyczącymi zachowania skarżącej po "pomówieniu o dokonanie kradzieży"; 5. przeprowadzenie konfrontacji pomiędzy stroną a kierownikiem sklepu [...] w celu jak wyżej.
Postanowieniem z 11 marca 2021 r., w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej "k.p.a."), KWP odmówił przeprowadzenia zawnioskowanych przez skarżącą dowodów.
Rozkazem personalnym nr 541/2021 z 19 marca 2021 r. KWP, działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 43 ust. 3 i art. 45 ust. 1 u.P., zwolnił skarżącą ze służby w Policji z dniem 31 marca 2021 r. Decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Nieprawomocnym wyrokiem nakazowym z 20 maja 2021 r. Sąd Rejonowy dla [...] w Krakowie w sprawie o sygn. akt [...] uznał skarżącą za winną popełnienia czynu zarzucanego jej wnioskiem o ukaranie stanowiącego wykroczenie z art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń i wymierzył obwinionej karę grzywny w wysokości 500 zł oraz orzekł o kosztach postępowania.
Rozkazem personalnym z 14 czerwca 2021 r. nr 2329 Komendant Główny Policji (dalej: "KGP"), na podstawie o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania skarżącej uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby w Policji, ustalił datę zwolnienia ze służby w Policji na dzień 2 kwietnia 2021 r., a w pozostałej części zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu wskazał, iż podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącej ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P., zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. KGP wyjaśnił, że zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje się, że na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. można zwolnić ze służby tych funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby, przy czym przesłanka ważnego interesu służby powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana poprzez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę. Rolą organu administracji w sprawie o zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. jest wykazanie, że za zwolnieniem funkcjonariusza przemawia ważny interes służby.
KGP wskazał, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Okolicznością powodującą niemożność pełnienia przez skarżącą służby, a tym samym uzasadniającą rozwiązanie z nią stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P., jest przede wszystkim utrata nieposzlakowanej opinii. Skarżąca nie posiada przymiotu koniecznego do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu, a tym samym nie może pełnić dalszej służby bez uszczerbku dla jej ważnego interesu.
Zdaniem organu z materiałów zgromadzonych w postępowaniu wynika, że skarżąca w dniu 30 grudnia 2020 r. w sklepie [...] przy ulicy [...] przekroczyła linię kas, nie uiszczając zapłaty za ww. artykuły. Wezwany na miejsce patrol Policji zdecydował o nałożeniu na skarżącą mandatu karnego w wysokości 200 zł. Skarżąca odmówiła przyjęcia mandatu, w związku z czym, zgodnie z art. 99 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, wystąpiono do sądu z wnioskiem o ukaranie. Organ podniósł, że z zeznań świadków (pracownika ochrony oraz kierownika sklepu) wynika, iż skarżąca, powołując się na fakt pełnienia służby w Policji, prosiła o niewzywanie na miejsce patrolu Policji. Skarżąca przesłuchana w charakterze obwinionej w postępowaniu dyscyplinarnym zeznała m.in.: "ja w pośpiechu wkładałam pozostałe produkty i prawdopodobnie go przeoczyłam, z pewnością nie zrobiłam tego specjalnie. Jak również powodem tego było moje zmęczenie, bezsenność po przebytej chorobie" oraz "Chcę dobitnie podkreślić, że zdecydowanie nie miałam zamiaru niczego kraść, natomiast sytuacja ta wynikła z niewyspania i rozdrażnienia". KGP podniósł, że Sąd Rejonowy [...] w Krakowie, wydając wyrok nakazowy, uznał wymienioną za winną dokonania kradzieży ww. artykułów.
KGP stwierdził, że zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. nie jest uzależnione od wyniku prowadzonego postępowania wykroczeniowego. KGP, mając na uwadze charakter wykroczenia stypizowanego w art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń, uznał, iż już samo skierowanie wniosku o ukaranie policjanta sprawia, że traci on autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym. Elementy te są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w Policji. Organ dodał, że w prowadzonym postępowaniu strona nie kwestionowała faktu przekroczenia linii kas bez uprzedniego uiszczenia zapłaty za towary w łącznej kwocie 80,13 zł, swoje zachowanie tłumaczyła jednak roztargnieniem i osłabieniem po przebytej chorobie. W ocenie KGP, mając na uwadze przytoczone okoliczności, strona przestała legitymować się przymiotem "nieposzlakowanej opinii". Utraciła więc atrybut konieczny do pozostawania w służbie.
KGP podkreślił również, że brak stosownych działań wobec policjanta, który został uznany, nawet nieprawomocnie, winnym kradzieży mienia, a więc czynu popełnianego z winy umyślnej, ocenianego w społeczeństwie jednoznacznie negatywnie, mógłby mieć w dłuższym okresie czasu niekorzystny wpływ na wizerunek i dobre imię Policji, a także nie sprzyjałby budowaniu autorytetu formacji i jej funkcjonariuszy.
KGP stwierdził, że nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest również to, że wiedzę na temat zdarzenia z 30 grudnia 2020 r. posiadają nie tylko inni funkcjonariusze Policji, ale również opinia publiczna. Zdaniem KGP pozostawanie strony w służbie jest niemożliwe, gdyż mogłoby pozbawić tę formację wiarygodności w oczach opinii publicznej oraz wpłynąć co najmniej demotywująco, a nawet demoralizująco, na innych policjantów, od których wymaga się, aby sprostali stawianym im wysokim wymaganiom etyczno-moralnym. Nie budzi przy tym wątpliwości, że w zaistniałej sytuacji interes społeczny zdecydowanie przeważa nad interesem strony. W interesie społecznym, tożsamym z interesem służby pozostaje, aby służbę w Policji pełnili jedynie policjanci dający rękojmię godnego reprezentowania formacji i w pełni realizujący stawiane przed tą formacją wymagania. W ocenie KGP strona obecnie nie spełnia tych kryteriów.
Odnosząc się do kwestii związanych ze zdrowiem strony oraz przyjmowaniem przez nią określonych leków i ich ewentualnym wpływem na zachowanie, KGP stwierdził, iż organy Policji nie są uprawnione do oceny, czy i na ile przebyte choroby (np. COVID-19) mogą mieć wpływ na późniejsze zachowanie konkretnej osoby. Wyjaśnił, że postępowanie w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P., w przeciwieństwie do postępowania w sprawach o wykroczenia czy postępowania dyscyplinarnego, nie jest ukierunkowane na udowodnienie winy, zaś wątpliwości w zakresie odpowiedzialności karnej czy winy, które w tych postępowaniach są rozstrzygane na korzyść obwinionego, mogą stanowić podstawę do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania dotyczącego zwolnienia ze służby w Policji. Zatem brak jest przesłanek do przeprowadzania dodatkowych dowodów na powyższe okoliczności.
Zdaniem KGP powoływanie się przez stronę na zaburzenia lękowe i depresyjne nie może stanowić okoliczności uzasadniającej pozostawienie jej w służbie, a wręcz przeciwnie, okoliczność ta wzmacnia jedynie stanowisko organów Policji odnośnie utraty przez stronę zdolności do dalszego pełnienia służby w Policji. Organ zwrócił uwagę na przepis art. 1 ust. 2 pkt 1-4 u.P. określający podstawowe zadania tej formacji i wskazał, że ich realizacja wymaga, aby policjantami były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w tej formacji.
KGP zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wystąpił do wskazanej przez stronę organizacji związku zawodowego policjantów o zajęcie stanowiska w kwestii zwolnienia skarżącej ze służby w Policji – organizacja ta nie wniosła uwag co do trybu zwolnienia strony. W ocenie KGP organ pierwszej instancji słusznie nadał swojemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności, mając na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego.
W związku z powyższym KGP stwierdził, że zaskarżony rozkaz personalny jest prawidłowy, a zarzuty strony za niezasadne. Zaistniałe okoliczności oraz stan faktyczny i prawny sprawy uzasadniają zwolnienie skarżącej ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. KGP wyjaśnił, że stosownie do art. 110 § 1 k.p.a., organ który wydał decyzję jest nią związany od dnia jej doręczenia, co oznacza, że wywołuje określone w niej skutki prawne dopiero od dnia doręczenia lub ogłoszenia stronie. Z uwagi więc na fakt, iż zaskarżona decyzja (której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności) została doręczona stronie w dniu 2 kwietnia 2021 r., należało uchylić zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej terminu zwolnienia skarżącej ze służby w Policji
i określić datę zwolnienia ze służby w Policji na dzień 2 kwietnia 2021 r.
Skargę na powyższy rozkaz personalny do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca.
W odpowiedzi na skargę KGP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Uwzględniając skargę, sąd pierwszej instancji wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy w realiach sprawy KGP zasadnie zwolnił skarżącą ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. Zgodnie z tym przepisem z policjantem można rozwiązać stosunek służbowy, gdy wymaga tego "ważny interes służby". Użycie w powołanym przepisie zwrotu "można zwolnić ze służby" oznacza, że rozwiązanie stosunku służbowego na tej podstawie ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji. W ocenie sądu rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie powołanego przepisu wymaga wykazania, że zastosowanie tej instytucji było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Przesłanka "ważnego interesu służby" jest tak zwanym zwrotem szacunkowym, czyli rodzajem klauzuli generalnej, której sens, znaczenie i sposób zastosowania należy do organu stosującego ten przepis w kontekście danej sprawy.
Sąd ten podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola tego rodzaju decyzji ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla konkretnej sprawy. Zwolnienie ze służby ze względu na ważny interes służby, jako podejmowane w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Sąd pierwszej instancji podzielił argumentację skargi, że organy Policji obu instancji naruszyły w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy zasady wynikające z art 7, 8 §1, 75, 77 §1, 80 i 136 § 1 k.p.a. poprzez brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, który uzasadniałby zwolnienie skarżącej ze względu na ważny interes służby oraz dokonały oceny zebranego materiału dowodowego w sposób fragmentaryczny, przekraczając przy tym zasadę swobodnej oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego. Co również istotne organy oparły swoje ustalenia w dużej mierze na dowodach niedopuszczalnych w świetle zasady demokratycznego państwa prawa, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP.
W ocenie sądu pierwszej instancji nie do pogodzenia z zasadami wynikającymi
z art. 7, 75, 77 § 1 k.p.a. jest zignorowanie wszystkich wniosków dowodowych skarżącej nakierowanych na obiektywne ustalenie stanu faktycznego co do przypisywanego jej zachowania polegającego na zaborze w celu przywłaszczenia określonych artykułów spożywczych na łączną kwotę 80,13 zł. Nie kwestionując faktu, że skarżąca nie dokonała zapłaty za zakupy wszystkich towarów, zdaniem sądu zważyć trzeba jednak na okoliczności, w jakich do tego zdarzenia doszło oraz, w szczególności, dokonać oceny zachowania strony pod tym kątem. I tak: z zapisu monitoringu kas sklepowych wynika, że kupująca podjechała do kasy samoobsługowej i wyłożyła część zakupów, które zeskanowała i zapłaciła za nie kartą płatniczą (ok. 150 zł), a następnie, chcąc zwolnić miejsce w wózku, kolejną część towarów wystawiła na dodatkową półkę, zaś zakupy już opłacone włożyła z powrotem do koszyka. Po zeskanowaniu wystawionej drugiej części zakupów, również za nie zapłaciła (ok. 50 zł). W trakcie tych czynności (wyjęcia części towarów z wózka sklepowego a następnie włożenia kolejnych towarów) mogło więc dojść, jak utrzymuje skarżąca, do omyłkowego przeoczenia zapłaty również za artykuły, których "nie skasowała" wcześniej, objętych zarzutem kradzieży. W ocenie sądu pierwszej instancji w analizowanych okolicznościach sprawy, wbrew twierdzeniu organów, przyjęcie z całą stanowczością, że skarżąca "miała zamiar dokonać kradzieży" muszą wzbudzać wątpliwości w zakresie kierunkowego i świadomego działania (nawet z zamiarem ewentualnym), którego celem miałaby być kradzież "niezeskanowanego towaru".
Zdaniem tego sądu przyjętej przez organy tezie "zamiaru dokonania kradzieży" przeczy również zachowanie skarżącej po wyjściu ze sklepu, która ze spokojem poddała się kontroli przez ochronę sklepu i dopiero po stwierdzeniu, że w istocie, rachunek nie obejmuje zapłaty za część towaru, zareagowała na to dość emocjonalnie, podnosząc nerwowo, że "jest funkcjonariuszem policji i zwolnią ją za to dyscyplinarnie". Istotnym przy tym jest też, że skarżąca konsekwentnie i stanowczo od samego początku wskazywała, że brak zapłaty za część towarów wyniknął z "roztargnienia" oraz ogólnego złego stanu zdrowia, zmęczenia i bezsenności po przebytej chorobie "covidowej" oraz, że niezwłocznie po stwierdzonym braku zapłaty chciała zapłacić (i zapłaciła – o godz. 12:45 – k. 60 akt adm. sprawy) za towar będący przedmiotem zarzutu kradzieży. Opisany przebieg zdarzenia, zachowanie skarżącej tak w trakcie zakupu, jak i po wyjściu ze sklepu oraz w trakcie kontroli, w ocenie sądu pierwszej instancji, dezawuują tezę organów o świadomej, zaplanowanej próbie kradzieży towaru. Zauważyli to także funkcjonariusze wezwani na interwencje, którzy opisane zdarzenie celnie skomentowali, kierując się tzw. "zwykłym" doświadczeniem zawodowym, że w takim razie wszystkich, którzy choćby wskutek roztargnienia nie zauważyli całego towaru, należałoby traktować jako "złodziei". Zdaniem sądu istotnym dla właściwej oceny opisanego zdarzenia jest także to, że skarżącej przypisuje się zarzucany jej czyn w trakcie pobytu na zwolnieniu lekarskim z powodu zarażenia wirusem "covid".
Sąd ten zauważył, że jak powszechnie podnosi się w literaturze przedmiotu, istotnym problemem po przebyciu COVID-19 są różnorakie powikłania neurologiczne, w tym tzw. mgła mózgowa. Nie jest to jednostka chorobowa, tylko grupa objawów, które mogą pojawić się po przebyciu COVID-19 (jak również może towarzyszyć innym schorzeniom). Do objawów tych zalicza się: zaburzenia koncentracji (czyli niemożność skupienia się na wykonywanych czynnościach), zaburzenia pamięci krótkotrwałej (czyli zapamiętywania na bieżąco faktów i informacji) oraz dezorientację, czyli możliwe niezorientowanie co do czasu i zdarzań toczących się dookoła (por. dla przykładu opracowanie: "Nauka przeciw pandemii. Charakterystyka choroby COVID-19, objawy oraz skutki zdrowotne. Rekomendacje i doświadczenia polskich klinicystów", str. 21; wydanie internetowe: www. naukaprzeciwpandemii.pl). Na problem z tym związany zwrócił już uwagę w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy w wyroku z 24 listopada 2021 r.; sygn. akt I NO 62/21.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w tym kontekście choć słusznym jest stanowisko organów, że "nie są one uprawnione do oceny, czy i na ile przebyte choroby mogą mieć wpływ na późniejsze zachowanie konkretnej osoby", to jednak w ramach wszechstronnego wyjaśnienia tak istotnej kwestii z punktu widzenia przedmiotu sprawy, tym bardziej zasadnym był wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji lekarskiej na okoliczność stanu zdrowia i przyjmowania w dniu zdarzenia leków wpływających na jej stan psychofizyczny oraz (gdyby analiza ta nie dała jednoznacznego wyniku) przeprowadzenia także dowodu z opinii biegłego na tę okoliczność. Zamiast tego organ odwoławczy przyjął, że "powoływanie się strony na zaburzenia lękowe i depresyjne (...) nie może stanowić, jak chciałaby tego strona" elementu ekskulpującego, tylko "wręcz przeciwnie, okoliczność ta wzmacnia stanowisko organów Policji odnośnie utraty przez stronę zdolności do dalszego pełnienia służby". Taka argumentacja KGP jest oczywiście chybiona, gdyż powodem zwolnienia skarżącej ze służby nie jest utrata zdolności psychofizycznych do pełnienia służby, ale przesłanka "ważnego interesu Służby", który organy upatrują w utracie atrybutu "nieposzlakowanej opinii" i naruszeniu "wizerunku służby".
Sąd zwrócił uwagę, że w przypadku instytucji zwolnienia funkcjonariusza ze względu na ważny interes służby nie tylko czyny zawinione przez policjanta uzasadniają rozwiązanie stosunku służbowego z funkcjonariuszem, ale również inne, wyczerpujące znamiona "ważnego interesu służby", to jednak w niniejszej sprawie, skoro skarżącej organy postawiły zarzut "(...) zaboru w celu przywłaszczenia artykułów spożywczych w postaci butelki whisky, wina, czterech butelek wody pitnej oraz sernika" (co skutkowało utratą przymiotu nieposzlakowanej opinii), to kwestia popełnienia powyższego wykroczenia nie może budzić dowodowo żadnych wątpliwości. Skoro postawiony zarzut stanowi podstawę zwolnienia skarżącej ze służby – w trybie "ważnego interesu służby" - to zarzucany skarżącej czyn należało bezwzględnie, wszechstronnie wyjaśnić i udowodnić, że mimo określonych wątpliwości, interes społeczny/ogólny/służby, przeważa nad ważnym interesem strony. W ocenie sądu zaskarżona decyzja w tym kontekście jest niekonsekwentna, a nawet wewnętrznie sprzecznie.
Mianowicie ze "zmodyfikowanego" postanowienia nr 40/20 KPW w Krakowie z 26 stycznia 2021 r. o zmianie zarzutów wynika, że integralnym elementem, oprócz wskazanego wyżej zarzutu "zaboru" towarów, jest to, że "(...) po ujawnieniu kradzieży przez pracownika ochrony poinformowała go (tj. skarżąca – przyp. sądu), że jest funkcjonariuszem Policji i okazała legitymację służbową, a następnie zaoferowała mu kwotę 100 zł za odstąpienie od wezwania Policji (...)". Sąd stwierdził, że ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji nie tylko w żaden sposób nie odnieśli się do tegoż zarzutu, ale z akt sprawy wynika, że okoliczność "powoływania się" po zdarzeniu na status funkcjonariusza Policji, a tym bardziej "zaoferowania" pracownikowi ochrony kwoty 100 zł za odstąpienie od wezwania Policji - nie tylko nie zostały w żaden sposób udowodnione, ale nawet nie podjęto próby ich wyjaśnienia. Organy Policji odstąpiły od zawnioskowanych na tę okoliczność przez stronę czynności dowodowych poprzez konfrontację zeznań pomiędzy kierownikiem sklepu [...] oraz pracownikiem ochrony. Tymczasem wniosek ten dotyczy kluczowych okoliczności z punktu widzenia postawionego jej zarzutu, zaś brak ustaleń w tym zakresie uniemożliwia pełną kontrolę zachowania skarżącej, tak w znaczeniu przedmiotowym, jak i znamion podmiotowych, w aspekcie inkryminowanego czynu zabronionego.
Sąd podzielił też argument skargi, że organy obu instancji, uzasadniając zwolnienie skarżącej ze względu na ważny interes służby, powołały się na dowody, których dopuszczenie w postępowaniu administracyjnym jest nie tylko niezgodne z zasadami procedury administracyjnej, ale też standardami demokratycznego państwa prawa przez uznanie mocy dowodowej anonimowego dokumentu, nieznanego autorstwa (bo podpisanego "oburzeni Policjanci z KP"), który stawia w negatywnym świetle zarówno skarżącą, jak inną osobę, a którego obraźliwa treść nie może być inaczej traktowana jak naruszenie elementarnych zasad zwykłej przyzwoitości (por. treść anonimu – k. 93 akt sprawy). W ocenie tego sądu również odwołanie się w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji do przypadku "nagłośnienia" zdarzenia z udziałem skarżącej w "środkach masowego przekazu" jest niewystarczającą przesłanką do zwolnienia funkcjonariusza z uwagi na ważny interes służby. Wręcz przeciwnie, takie "przecieki" do prasy opisujące w negatywnym świetle funkcjonariuszy Policji, tym bardziej powinny skłaniać organy Policji do pogłębionego wyjaśnienia stawianych zarzutów i w konsekwencji ustaleń faktycznych. Sąd ogólnie podzielił pogląd organu, że "samo skierowanie wniosku o ukaranie policjanta sprawia, że traci on autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym", gdyż "elementy te są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w Policji". Jednakże w realiach badanej sprawy – wbrew stanowisku KGP – potwierdzeniem popełnienia przez skarżącą przypisywanego jej wykroczenia nie może stanowić nieprawomocny wyrok nakazowy wydany przez Sąd Rejonowy [...] z 20 maja 2021 r., sygn. akt [...]. Sąd podkreślił, że skarżąca od samego początku kwestionuje zarzucany jej czyn i dlatego nie przyjęła mandatu karnego oraz, że w świetle naprowadzonych i rozważonych przez sąd dowodów, istnieją uzasadnione wątpliwości co do jego popełnienia.
W tym stanie rzeczy sąd pierwszej instancji uznał, że zarzuty procesowe skargi są uzasadnione i mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem niewyjaśnienie podniesionych w skardze kwestii doprowadziło do przedwczesnego przyjęcia, że w rozstrzyganej sprawie występuje "ważny interes służby", który powoduje, że dalsze pozostawanie skarżącej w służbie koliduje z interesami Policji, a co z kolei podważa zasadność zwolnienia skarżącej ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. Wady przedmiotowego postępowania uzasadniają uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymaną nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Organ, ponownie badając sprawę, związany jest na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), co oznacza, że należy jednoznacznie ustalić i wyjaśnić w szczególności czy skarżąca w istocie – jak przyjął to organ pierwszej instancji, a za nim organ odwoławczy – "miała zamiar dokonać kradzieży" (a co stanowiło zasadniczą podstawę kwalifikującą do uznania tego czynu jako powód zwolnienia z uwagi na "ważny interes służby"), co powinno nastąpić nie tylko poprzez ponowną analizę zgromadzonego w sprawie materiału, ale także na podstawie zgłoszonych przez skarżącą w toku postępowania wniosków dowodowych, w tym w szczególności [przesłuchanie] pracownika ochrony oraz kierowniczki sklepu, w którym doszło do opisanego zdarzenia na okoliczność przebiegu zdarzenia i zachowania skarżącej tak w trakcie zakupów, jak i bezpośrednio po ich dokonaniu i w trakcie kontroli – zachowaniem skarżącej prawa do czynnego udziału w tym postępowaniu. Organy winny także ocenić niekwestionowaną okoliczność w sprawie, tj. choroby skarżącej i ewentualny jej wpływ na jej sposób zachowania oraz na tym tle zasadność zarzucanego jej czyny "zamiaru dokonania kradzieży".
Sąd ten na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Nadto zrzekł się rozprawy.
I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na niezasadnym uchyleniu zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu personalnego organu pierwszej instancji poprzez: błędne przyjęcie, że organ naruszył treść art. 7 k.p.a., nie uwzględniając słusznego interesu strony, uwzględniając jednocześnie prymat ważnego interesu społecznego, mimo że w świetle ustalonych faktów oraz utrwalonego orzecznictwa zwolnienie ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. może nastąpić z niekorzyścią dla policjanta, co organ ponad wszelką wątpliwość wykazał;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, i 77 § 1 k.p.a. polegające na niezasadnym uchyleniu zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu personalnego organu pierwszej instancji poprzez: błędne przyjęcie, że organ naruszył art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności tego czy skarżąca miała zamiar dokonać kradzieży towaru na kwotę 80,13 zł, mimo że organ ustalił minimum faktów niezbędnych do zastosowania dyspozycji art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P., tj. wpływ zdarzenia z udziałem skarżącej z 30 grudnia 2020 r. na ważny interes służby, a także niezasadne przypisanie organowi administracji publicznej roli organu postępowania karnego uprawnionego do ustalania winy i oceny prawnokarnej zachowania skarżącej, którego to obowiązku organ w toku postępowania nie mógł z oczywistych przyczyn wynikających z przepisów prawa zrealizować;
c) 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 i 77 § 1 k.p.a. polegające na niezasadnym uchyleniu zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu personalnego organu pierwszej instancji poprzez: błędne przyjęcie, że organ naruszył art. 75 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony w szczególności dotyczących stanu psycho-fizycznego w dniu 30 grudnia 2020 r. w związku z przebytą chorobą COVID-19 (ewentualnego dopuszczenia dowodu z opinii biegłego lekarza), mimo że organ w niniejszej sprawie, której ramy wyznacza hipoteza art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P., dowodów takich przeprowadzić nie musiał lub nie mógł, a nadto potencjalny dowód z opinii biegłego lekarza mający sprowadzać się do oceny stanu poczytalności skarżącej mógłby być przeprowadzony jedynie w postępowaniu karnym, do którego prowadzenia w każdym aspekcie organ administracji publicznej - Komendant Główny Policji nie był uprawniony;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 i 77 § 1 k.p.a. polegające na niezasadnym uchyleniu zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu personalnego organu pierwszej instancji poprzez: błędne przyjęcie, że organ naruszył art. 75 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego strony, tj. konfrontacji pomiędzy kierownikiem sklepu [...] oraz pracownikiem ochrony na okoliczności związane z treścią postanowienia nr 40/20 z 26 stycznia 2021 r. wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym, mimo że postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P., w związku z powyższym organ nie był uprawniony do oceny zachowania skarżącej opisanego z kwalifikacji zarzutu popełnienia deliktu dyscyplinarnego, bowiem wkroczyłby poza ramy właściwości rzeczowej i funkcjonalnej;
e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 k.p.a. polegające na niezasadnym uchyleniu zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu personalnego organu pierwszej instancji poprzez: błędne przyjęcia, że organ naruszył treść art. 75 k.p.a. dopuszczając jako dowód anonimowy list, który stawiał w złym świetle skarżącą, mimo że organ nie oparł rozstrzygnięcia li tylko na treści ww. anonimu;
f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na niezasadnym uchyleniu zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu personalnego organu pierwszej instancji przez: błędne przyjęcie, że organ naruszył treść art. 80 k.p.a. przez dokonanie oceny zgromadzonych dowodów w sposób fragmentaryczny, wskazujący na przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, mimo że dowody zgromadzone w sprawie nie pozwalały na poczynienie ustaleń faktycznych innych niż te, które legły u podstaw wydania rozkazu personalnego nr 2329 z 14 czerwca 2021 r.;
g) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 75 i 80 k.p.a. polegające na niezasadnym uchyleniu zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu personalnego organu pierwszej instancji poprzez: błędne przyjęcie, że organ naruszył art. 75 i 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że fakt wydania przez Sąd Rejonowy [...] wyroku nakazowego w dniu 20 maja 2021 r., [...] , a także nagłośnienia zdarzenia z 30 grudnia 2020 r. z udziałem skarżącej w mediach nie mogły dowodzić, że ziściła się przesłanka do zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P.;
h) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez niezasadne uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego oraz rozkazu personalnego go poprzedzającego i zwarcie w uzasadnieniu takich wskazówek co dalszego toku postępowania, które uniemożliwiają wykonanie zaskarżonego wyroku, a to:
a) nakazanie organowi aby ten ustalił w jakim zamiarze działała skarżąca w trakcie zdarzenia z 30 grudnia 2020 r., co stanowi domenę prawa karnego oraz procedury określonej w kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, a czego organ - Komendant Główny Policji, czynić w niniejszej sprawie nie uprawniony;
b) nakazanie organowi przeprowadzenie dowodów w postaci przesłuchania/konfrontacji kierownika sklepu [...] i pracownika ochrony, co również stanowi domenę postępowania karnego, bowiem przeprowadzenie dowodów z osobowych źródeł dowodowych mających na celu ustalenie okoliczności popełnienia przestępstwa lub wykroczenia w tym zamiaru potencjalnego sprawcy należy do organu postępowania karnego, a nie organu;
i) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 i 136 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie organowi istoty naruszenia ww. przepisów, mimo postawienia takiego zarzutu.
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. poprzez błędne przyjęcie, że w ustalonym stanie faktycznym nie ziściły się przesłanki do uznania, że zachowanie skarżącej, wydanie przez Sąd Rejonowy [...] w dniu 20 maja 2021 r., [...], oraz nagłośnię sprawy w mediach nie naruszyło ważnego interesu służby, a skarżąca nie utraciła przymiotu nieskazitelnego charakteru, mimo że prawidłowa ocena okoliczności faktycznych w sprawie powinna doprowadzić do wniosku przeciwnego.
W osobiście sporządzonej odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz nie zażądała przeprowadzenia w sprawie rozprawy.
Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, zaś skarżąca w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie zażądała jej przeprowadzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Nie zachodzi także żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W takiej sytuacji jako pierwsze winny zostać rozpatrzone zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni lub zastosowania przepisów prawa materialnego, dokonana przez sąd pierwszej instancji, jest możliwa jedynie w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Zarzuty sformułowane w punktach I.a do I.g zostaną rozpoznane łącznie. W swej istocie sprowadzają się one do zakwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd pierwszej instancji za podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Ich konstrukcja jest schematyczna i polega na zarzucie naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wespół z jednym lub kilkoma przepisami kodeksu postępowania administracyjnego w różnych konfiguracjach, a to przepisami art. 7, 77 § 1, 75, 80 lub 80 k.p.a., co czasami połączone zostało z naruszeniem normy materialnej zawartej w przepisie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zarzuty te są nieusprawiedliwione.
Zakres postępowania dowodowego w rozpoznawanej sprawie wynika z przepisu prawa materialnego - art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach gdy wymaga tego ważny interes służby. Przepis ten jako przesłankę materialną uzasadniającą zwolnienie policjanta ze służby wskazuje ważny interes służby. Jest to wysoce nieostra przesłanka, która musi być bardzo skrupulatnie uzasadniona i wykazana przez organ przez przywołanie skonkretyzowanych okoliczności faktycznych jednoznacznie wskazujących na ważny interes służby w wydaleniu danej osoby z szeregów Policji. Przywołane okoliczności faktyczne nie mogą stwarzać wątpliwości ocennych, tj. tego, czy w interesie służby jest wydalenie policjanta ze służby. Oznacza to, że stan faktyczny musi być czytelny
i wymowny. Same zaś okoliczności faktyczne muszą być udowodnione, a postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie - jako pewna całość - musi odpowiadać przepisom k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązkom tym uchybiły organy obu instancji z następujących względów.
Po pierwsze, postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad ogólnych i szczegółowych reguł rządzących tokiem czynności dowodowych oraz obowiązku organu wyjaśnienia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że organy Policji obu instancji naruszyły w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy zasady wynikające z art. 7, 8 § 1 k.p.a.
, a także przepisy art. 75, 77 §1, 80 i 136 § 1 k.p.a. poprzez brak zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, który uzasadniałby zwolnienie skarżącej ze względu na ważny interes służby. Przede wszystkim brak było podstaw prawnych do oddalenia wniosków dowodowych skarżącej. Przeprowadzenie tych dowodów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż mogły doprowadzić do odmiennych ustaleń faktycznych lub odmiennej oceny zachowania skarżącej przez pryzmat przesłanki materialnej ważnego interesu służby. Ocena stanu zdrowia skarżącej i jego wpływu na jej zachowanie mogła zmienić ustalenia faktyczne. Choroba COVID 19 pozostawia bardzo różne skutki
i następstwa, które są przedmiotem dociekań nauki, również szeroko opisywanych w źródłach popularnonaukowych dostępnych dla każdego zainteresowanego. Wśród objawów lub następstw tej choroby są również te, na które naprowadziła skarżąca w zawnioskowanych wnioskach dowodowych. Aktualny stan wiedzy w tym zakresie był wystarczający, aby przeprowadzić wnioski dowodowe skarżącej, gdyż jej zachowanie w strefie kas zarejestrowane na monitoringu było niejednoznaczne i uprawdopodobniało jej twierdzenia. Stan zdrowia skarżącej, przyjmowane leki i ich ewentualny wpływ na zachowanie skarżącej winny stać się przedmiotem wyjaśnień w sprawie, gdyż mogło to zmienić ustalenia faktyczne i ocenę spełnienia przesłanki materialnej. Oddalenie wniosków dowodowych skarżącej słusznie zostało zatem potraktowane jako naruszenie wskazanych wyżej przepisów, prowadzące do braku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz przyjęcia za podstawę rozstrzygnięcia materiału dowodowego zgromadzonego fragmentarycznie.
Podzielić należy pogląd, że postępowanie w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy u.P., w przeciwieństwie do postępowania w sprawach o wykroczenia czy postępowania dyscyplinarnego, nie jest ukierunkowane na udowodnienie winy, zaś wątpliwości w zakresie odpowiedzialności karnej czy winy policjanta, które w tych postępowaniach są rozstrzygane na korzyść obwinionego, mogą stanowić podstawę do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania dotyczącego zwolnienia ze służby w Policji na innej podstawie prawnej. Postępowanie w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. ukierunkowane jest zaś na wykazanie przesłanki ważnego interesu służby, który zasadniczo nie występuje, gdy określonego czynu dopuszcza się policjant, działając pod wpływem leku lub wskutek powikłań chorobowych lub pochorobowych. W takim przypadku nie sposób zazwyczaj stwierdzić, aby zachodzi interes w zwolnieniu policjanta ze służby.
Zgodzić należy się także z sądem pierwszej instancji, że organy dokonały oceny zebranego materiału dowodowego w sposób fragmentaryczny, przekraczając przy tym zasadę swobodnej oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego, opierając swoje ustalenia w dużej mierze na dowodach niedopuszczalnych w świetle zasady demokratycznego państwa prawa (anonimie), których wiarygodności nie sposób zweryfikować.
Ocena organu jest nielogiczna, nie znajduje uzasadnienia w wiedzy medycznej
i służy potwierdzeniu spełnienia przesłanki zwolnienia. Organ wskazał m.in., że powoływanie się przez stronę na zaburzenia lękowe i depresyjne nie może stanowić okoliczności uzasadniającej pozostawienie jej w służbie, a wręcz przeciwnie, okoliczność ta wzmacnia jedynie stanowisko organów Policji odnośnie utraty przez stronę zdolności do dalszego pełnienia służby w Policji. Organ zwrócił uwagę na przepis art. 1 ust. 2 pkt 1-4 u.P. określający podstawowe zadania tej formacji i wskazał, że ich realizacja wymaga, aby policjantami były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w tej formacji. Rzecz jednak w tym, iż organ nie dostrzegł, iż w sprawie mowa jest o stanie chorobowym funkcjonariusza, który ze swej istoty po upływie określonego czasu może przeminąć. Przedłużająca się choroba może być przyczyną rozwiązania stosunku służbowego na innej podstawie prawnej (obligatoryjnego uregulowanego w art. 41 ust. 1 lub fakultatywnego uregulowanego w art. 41 ust. 2 ustawy o Policji). Zastosowanie zaś tego trybu i podstawy prawnej do takich przypadków jak ten w rozpoznawanej sprawie jest nieuprawnione. W odniesieniu do zarzutu I.a wypada dodać jeszcze, że zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego leży zarówno w interesie strony, jak i w interesie społecznym. Błędne decyzje dowodowe organu naruszają oba interesy, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Z tych względów zgodzić się należy z sądem pierwszej instancji, iż postępowanie wyjaśniające w sprawie naruszało wskazane przez ten sąd przepisy, prowadząc do braku pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, błędnej oceny zgromadzonych dowodów oraz bezpodstawnego przyjęcia, iż spełniona została przesłanka ważnego interesu służby, co uzasadniało uchylenie rozkazów personalnych.
Zarzut I.h jest nieuzasadniony. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; z 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13, publik. CBOSA). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W związku z uchyleniem poddanych kontroli rozkazów personalnych sąd pierwszej instancji wskazał jakie błędy procesowe zostały popełnione przez organy w toku postępowania wyjaśniającego i w jakim kierunku oraz zakresie organ ponownie rozpoznając sprawę powinien działać, aby ich uniknąć i wyjaśnić sprawę w sposób prawidłowy. Sąd pierwszej instancji zawarł w tym zakresie nie budzące najmniejszych wątpliwości wytyczne, wyrażając swoje stanowisko tak w przedmiocie wykładni stosowanej normy prawa materialnego, jak i w odniesieniu do pożądanego i odpowiadającego prawo postępowania wyjaśniającego (vide s. 21-22, głównie s. 22 pisemnego uzasadnienia wyroku). Z tej perspektywy zarzut jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca jednocześnie uwagę, iż treść zarzutu I.h wskazuje, że jej autor nie zgadza się z treścią wskazań co do dalszego postępowania, kwestionując ich sensowność. Dopuszczalne jest kwestionowanie wskazań co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a., lecz konstrukcja takiego zarzutu wymaga połączenia wskazanego wyżej przepisu art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. z właściwym przepisem procesowym odnoszącym się do postępowania wyjaśniającego oraz stosowanymi przepisami prawa materialnego, z których wynikałaby błędność wytycznych sądu. W rozpoznawanej sprawie zarzut I.h wymogów tych nie spełnia, co a limine czyni go pozbawionym podstaw.
Zarzut oparty na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jest nieuzasadniony. Zarzut ten został sformułowany w sposób dalece nieprecyzyjny, jednak analiza całej skargi kasacyjnej pozwala na ustalenie jego treści. Z tej analizy wynika, iż autor skargi kasacyjnej zarzucił sądowi pierwszej instancji błędne zastosowanie normy materialnej uregulowanej w przepisie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, co miało polegać na tym, iż sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że nie ziściły się przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, mimo że zdaniem autora skargi kasacyjnej przesłanki te ziściły się, tj. że skarżąca swoim postępowaniem naruszyła ważny interes służby i utraciła przymiot nieskazitelności charakteru wymagany od policjanta. Zgodnie z przepisem art. 41 ust. 2 pkt 5 cyt. ustawy policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego autor skargi kasacyjnej podważa zatem ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji.
Przypomnieć należy, że podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.
Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za nieprawidłowy. Autor skargi kasacyjnej nie może zwalczać ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji przez zarzut naruszenia prawa materialnego, gdyż przepis materialny zakreśla jedynie zakres postępowania wyjaśniającego, a sposób jego przeprowadzenia regulują przepisy procesowe. Błędne ustalenia faktyczne są zatem konsekwencją naruszenia stosowanych norm procesowych znajdujących zastosowanie w danej sprawie. Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ wadliwie oceniono istnienie ważnego interesu służby, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie nie mógł osiągnąć zakładanego skutku, gdyż istnienie lub nieistnienie ważnego interesu służby, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji jest zagadnieniem ze sfery faktu związanego z procesem poznawczym odnoszącym się do okoliczności przedmiotowego zdarzenia, a nie zagadnieniem ze sfery abstrakcyjnego procesu myślowego, obejmującego konceptualno-intelektualny zabieg subsumpcji. Z tych przyczyn zarzut ten okazał się nieskuteczny.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.