III OSK 256/22

III OSK 256/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
III SA/Po 180/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-09-22
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 108 poz 1141
§5b w zw. z §2 pkt 1b
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia
Dz.U. 2024 poz 935
art.184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 września 2021 r. sygn. akt III SA/Po 180/21 w sprawie ze skargi L.L. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 26 listopada 2020 r. nr 86 w przedmiocie odmowy wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie służby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 22 września 2021 r., III SA/Po 180/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi L.L. (dalej: "skarżący") na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z 26 listopada 2020 r., nr 86 w przedmiocie odmowy wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie służby, oddalił skargę.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Pismem z 8 lutego 2017 r. skarżący wezwał Dowódcę Jednostki Wojskowej [...] do wypłacenia dodatkowego wynagrodzenia w kwocie [...] zł za pełnienie nieetatowych służb dyżurnych od 1 października 2011 r. do 31 grudnia 2016 r.
Uzasadniając wniosek wskazał, że pełnił zawodową służbę wojskową jako wartownik w Jednostce Wojskowej [...]. Od 3 października 2011 r. do 28 grudnia 2016 r., zgodnie z wykazem obowiązków, pełnił służby wartownicze – 331 dyżurów. Za pełnienie tych służb nie otrzymał wynagrodzenia przewidzianego § 5b w zw. z § 3 pkt 1b rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz. U. Nr 108 z 2004 r., poz. 1141 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia"). Według skarżącego pełnione przez niego służby wartownicze należy zakwalifikować jako służby dyżurne wynikające z Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Podał, że służby te nie są dyżurami etatowymi w rozumieniu § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 122, poz. 786, dalej: "rozporządzenie w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych"), ponieważ dyżur etatowy jest dyżurem w stałym systemie dyżurów pełnionych przez żołnierzy w ramach obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego w powołanych do tego celu jednostkach organizacyjnych, natomiast [...] nie jest jednostką organizacyjną powołaną w celu ochrony obiektów znajdujących się w zajmowanym przez nią kompleksie wojskowym, a jej cele są inne. Zdaniem skarżącego zasadność przedstawionego wyżej stanowiska potwierdza opinia prawna z 18 marca 2014 r., sporządzona w Oddziale Prawnym Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych, która została załączona do wniosku.
Dowódca [...] (dalej: "organ pierwszej instancji") postanowieniem z 15 marca 2017 r., nr 182/2017, odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego, uznając, że zgłoszone przez skarżącego roszczenie nie ma podstawy prawnej i nie podlega rozpatrzeniu w postępowaniu administracyjnym.
Po rozpoznaniu zażalenia, Dowódca Jednostki Wojskowej [...] (dalej: "organ drugiej instancji") postanowieniem z 7 czerwca 2017 r., nr 3, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W wyniku skargi skarżącego, WSA w Poznaniu, wyrokiem z 28 października 2017 r., II SA/Po 713/17, uchylił zaskarżone postanowienie Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z 7 czerwca 2017 r., nr 3 i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji z 15 marca 2017 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji uznał, że odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego, organy administracyjne obu instancji naruszyły art. 61a § 1 k.p.a., ponieważ sprawa wywołana wnioskiem skarżącego jest sprawą indywidualną, do której mają zastosowanie przepisy k.p.a. i którą właściwy dowódca jednostki wojskowej powinien rozstrzygnąć po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w drodze decyzji, na podstawie przepisów art. 88 ust. 1 lub 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 2 pkt 2 oraz § 5b i § 3 pkt 1b rozporządzenia w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia.
Z 31 maja 2017 r. skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu czasu służby określonego w kontrakcie.
Dowódca [...] decyzją z 28 lutego 2018 r., nr 216/2018, odmówił wypłaty wnioskowanych przez skarżącego świadczeń. Organ uznał, że roszczenie o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie służb wartowniczych jest bezpodstawne.
Po rozpoznaniu odwołania, Dowódca Jednostki Wojskowej [...] decyzją z 22 maja 2018 r., nr 41, utrzymał w mocy decyzję Dowódcy [...]. Zdaniem organu drugiej instancji skarżącemu słusznie odmówiono wypłacenia dodatkowego wynagrodzenia za służby wartownicze, ponieważ takowe przysługuje jedynie za nieetatowe całodobowe służby wewnętrzne.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do WSA w Poznaniu.
Sąd pierwszej instancji, wyrokiem z 28 listopada 2018 r., II SA/Po 651/18, uchylił decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z 22 maja 2018 r., nr 41. Uznał, że stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób niebudzący wątpliwości, a tym samym zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na sposób załatwienia sprawy.
Sąd polecił organowi, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy wziął pod uwagę rozważania zawarte w orzeczeniu WSA w Poznaniu z 28 listopada 2018 r., uzupełnił materiał dowodowy i dokonał oceny, czy i w jakim trybie doszło do powierzenia skarżącemu dodatkowych obowiązków, a następnie dopiero w oparciu o całokształt materiału dowodowego, przy uwzględnieniu regulacji ustawowej, wypowiedział się o zasadności żądania skarżącego, dając temu wyraz w wyczerpującym uzasadnieniu przyszłej swojej decyzji.
Dowódca Jednostki Wojskowej [...], decyzją z 12 kwietnia 2019 r., nr 16, uchylił w całości decyzję Dowódcy [...] z 28 lutego 2018 r. i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Dowódca [...], decyzją z 10 sierpnia 2020 r., nr 418/2020, odmówił skarżącemu wypłaty dodatkowego wynagrodzenia w kwocie [...] zł za pełnienie przez niego służb wartowniczych od 1 października 2011 r. do 31 grudnia 2016 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że skarżący pełnił służbę wojskową w Jednostce Wojskowej [...] od 4 listopada 2008 r. do 31 maja 2017 r. Jednostka do 30 czerwca 2010 r. nosiła nazwę: X., a z 1 lipca 2010 r. została przeformowana na Y. Od 7 lipca 2009 r. do 30 listopada 2009 r. skarżący pełnił nadterminową zasadniczą służbę wojskową, od 1 grudnia 2009 r. do 31 maja 2017 r. pełnił zawodową służbę wojskową na podstawie zawieranych z dowódcą jednostki wojskowej "Kontraktów na pełnienie służby terminowej".
Jak wyjaśnił organ pierwszej instancji, dla każdego stanowiska służbowego w strukturze organizacyjnej jednostki wojskowej jest opracowana "Karta opisu stanowiska służbowego", która w części V zawiera "Podstawowe obowiązki". W przypadku stanowiska służbowego: wartownik, głównym obowiązkiem jest pełnienie służby wartowniczej na posterunku zgodnie z tabelą posterunków. Oprócz "Karty opisu stanowiska służbowego", dla każdego stanowiska służbowego są opracowane zakresy obowiązków, określające podległość służbową żołnierza zajmującego to stanowisko, jego zadania na tym stanowisku służbowym oraz zakres odpowiedzialności w ramach stanowiska służbowego. Skarżący zapoznawał się z ww. dokumentami dotyczącymi zajmowanego przez niego stanowiska służbowego, co każdorazowo potwierdzał datą i podpisem na egzemplarzu przechowywanym w teczce akt personalnych żołnierza.
Według Dowódcy [...] roszczenie skarżącego, określone jako żądanie wypłacenia dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie nieetatowych służb dyżurnych i nawiązujące do przepisów § 5b i § 3 pkt 1b rozporządzenia w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia, jednoznacznie sugeruje, że skarżący domaga się należności pieniężnej, o której mowa w art. 73 ust. 1 pkt 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jak wyjaśnił organ pierwszej instancji, dodatkowe powierzenie czasowego pełnienia obowiązków służbowych jest uregulowane w art. 25 ww. ustawy. Przesłanką wypłaty dodatkowego wynagrodzenia jest wystąpienie powierzenia czasowego pełnienia obowiązków służbowych w trybie określonym w art. 25 ww. ustawy, przy czym sytuacja taka musi się utrzymywać przez okres co najmniej dwóch miesięcy. Okoliczność ta winna być w sprawie udowodniona i bezsprzeczna. Zdaniem WSA w Poznaniu organy trafnie wywiodły, że gdyby dowódca jednostki wojskowej powierzył dodatkowo skarżącemu czasowe pełnienie obowiązków służbowych na stanowisku: wartownik, musiałoby to zostać poprzedzone punktem o takiej treści w rozkazie dziennym, a wyciąg z tego rozkazu dziennego musiałby zostać włączony do teczki akt personalnych żołnierza.
Organ pierwszej instancji podkreślił, że w dokumentach jednostki wojskowej, w szczególności, w teczce akt personalnych skarżącego nie ma dokumentu, który potwierdzałby dodatkowe powierzenie czasowego pełnienia obowiązków służbowych. Zdaniem organu, skarżący nie sprostał wykazaniu, że wykonywał inne czynności, wykraczające poza zadania służbowe na zajmowanym przez niego stanowisku służbowym.
Dowódca [...] podał, że w okresie, za który skarżący domaga się wypłacenia dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie służb wartowniczych, pełnił 330 służb wartowniczych. Pełnienie służb wartowniczych w [...] a następnie w [...] zawsze odbywało się i nadal się odbywa według grafików ustalanych na okresy miesięczne, natomiast skład osobowy wart, ich numery, zmiany, numery posterunków i rodzaj broni, w którą są wyposażeni wartownicy, był i jest podawany każdorazowo w rozkazach dziennych dowódcy jednostki wojskowej. Służba wartownicza wchodzi w skład służby wewnętrznej jednostki wojskowej. Organizację służby wewnętrznej, a w tym służby wartowniczej, zasady jej pełnienia oraz prawa i obowiązki osób pełniących służbę wartowniczą określają przepisy Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Dowódca [...] wyjaśnił, że w okresie za który skarżący domaga się wypłacenia dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie służb wartowniczych, w Wojsku Polskim obowiązywały dwa Regulaminy Ogólne Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej: (1) Regulamin Ogólny Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (znak: Szt. Gen. 1613/2009), wprowadzony decyzją Nr 188/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 2009 r. w sprawie wprowadzenia do użytku Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. Urz. MON z 2009 r., Nr 12, poz. 132 oraz z 2010 r., Nr 24, poz. 349), który obowiązywał od 30 czerwca 2009 r. do 13 stycznia 2014 r. oraz (2) Regulamin Ogólny Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (znak: Szt. Gen. 1664/2014), wprowadzony decyzją Nr 445/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie wprowadzenia do użytku Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. Urz. MON z 2013 r., poz. 398), który obowiązuje od 14 stycznia 2014 r.
Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę na dokument urzędowy resortu obrony narodowej pod nazwą "Etat wojenno - pokojowy". Wyjaśnił, że w okresie, za który skarżący domaga się wypłacenia dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie służb wartowniczych, w Wojsku Polskim obowiązywały dwa "Etaty". Pierwszy etat nr CI/019/0, wprowadzony decyzją Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z 28 grudnia 2009 r. , obowiązywał od 1 stycznia 2010 r. do 29 listopada 2011 r. Etat ten, w zakresie istotnym dla przedmiotu decyzji, powołał w strukturze organizacyjnej [...], a po przeformowaniu [...], komórkę o nazwie [...] (nr ewid. 07700) oraz podległe jej komórki niższego szczebla: [...] dowodzenia (nr ewid. 08500), kompania ochrony (nr ewid. 10400), plutony ochrony (nr ewid. 10500, 10900) i drużyny ochrony (nr ewid. 10600, 10700, 10800, 11000,11100, 11200). Etat ten utworzył w drużynach ochrony stanowiska służbowe o nazwie "wartownik" i jedno z tych stanowisk służbowych, oznaczone NIS: Cl 0190 10600 030, zajmował skarżący. Drugi etat nr CI/034/0, wprowadzony decyzją Ministra Obrony Narodowej z 9 listopada 2011 r., obowiązuje od 30 listopada 2011 r. Etat ten, w zakresie istotnym dla przedmiotu decyzji, powołał w strukturze organizacyjnej [...] komórkę o nazwie [...] (nr ewid. 07600) oraz podległe jej komórki niższego szczebla: zespół ochrony (nr ewid. 14500), kompania ochrony (nr ewid. 14700), plutony ochrony (nr ewid. 14800, 15200) i drużyny ochrony (nr ewid. 14900, 15000, 15100,15300, 15400, 15500). Etat ten utworzył w drużynach ochrony stanowiska służbowe o nazwie "wartownik" i jedno z tych stanowisk służbowych, oznaczone NIS: Cl 0340 14900 030, zajmował skarżący.
Organ pierwszej instancji ocenił, że wyznaczenie skarżącego przez [...] a następnie przez Dowódcę [...] na stanowisko służbowe: wartownik, było wykonaniem uprawnień i zarazem obowiązków dowódcy jednostki wojskowej w zakresie obsadzania stanowisk służbowych zgodnie z "Etatem" tej jednostki wojskowej. Dowódca [...] uznał, że takie czynności służbowe jak pełnienie służby wartowniczej przez żołnierza zajmującego stanowisko służbowe: wartownik, nie wykraczają poza jego zwykłe obowiązki służbowe.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dowódca [...] decyzją z 26 listopada 2020 r., nr 86, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy w pełni zaaprobował zarówno ustalenia faktyczne, jak i argumentację prawną organu pierwszej instancji. Podkreślił, że dodatkowe wynagrodzenie za służby wartownicze przysługuje jedynie za nieetatowe całodobowe służby wewnętrzne. Skarżący zaś – jak ocenił organ – żąda zapłaty za pełnione przez niego w ramach etatu służby wartownicze, traktując je jednocześnie jako czynności powierzone, wykraczające poza zwykłe obowiązki służbowe. Służby wartownicze pełnione przez skarżącego były służbami etatowymi, gdyż odbywał je w ramach zawodowej służby wojskowej, jako wartownik.
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] podał, za organem pierwszej instancji, że z karty opisu jego stanowiska służbowego skarżącego jednoznacznie wynika, że "wartownik" podlega bezpośrednio Dowódcy Drużyny. Do zadań wartownika należało "pełnienie służby wartowniczej na posterunku". Organ drugiej instancji podkreślił, że Dowódca [...] nie powierzył odwołującemu dodatkowych obowiązków służbowych. Zdaniem organu odwoławczego, roszczenia skarżącego są sprzeczne z zakresem rzeczywiście wykonywanych przez niego czynności w ramach podstawowych etatowych obowiązków żołnierza zawodowego.
Skarżący wniósł skargę do WSA w Poznaniu.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wnioskował o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Opisanym na wstępie wyrokiem Sąd Wojewódzki orzekł o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że rozpoznawana sprawa była już poddana kontroli WSA w Poznaniu, który wyrokiem z 28 listopada 2018 r., IV SA/Po 651/18 uchylił decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...], zatem zastosowanie znajduje art. 153 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że ponownie rozpoznając sprawę organy zebrały materiał dowodowy wystarczający do ustalenia wszystkich faktów, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, wypełniając przy tym zalecenia WSA w Poznaniu zawarte w ww. orzeczeniu.
W świetle dokonanych przez organy ustaleń, Sąd pierwszej podał, że kolejnymi rozkazami personalnymi Dowódcy [...] w Krakowie, skarżący był wyznaczany, na stanowisko służbowe: wartownik. Służby wartownicze pełnione przez skarżącego były służbami etatowymi, bowiem odbywał je w ramach zawodowej służby wojskowej, jako wartownik. Z obu Regulaminów Ogólnych Sił Zbrojnych RP (z 2009 i z 2014 r.), wynika na czym polega realizacja wart przez dowódców i żołnierzy. Także z obu Etatów wojenno-pokojowych, na które powołał się organ wynika, że w strukturze organizacyjnej [...] utworzono stanowiska służbowe: wartownik. Jedno z takich stanowisk zajmował skarżący. Jako że [...] administruje kompleksem wojskowym, na terenie którego mieści się kilka jednostek wojskowych, z których każda ma własne dowództwo ale nie ma własnych służb ochronnych, to [...], jako administrator kompleksu, chroni wszystkie jednostki wojskowe zlokalizowane na tym kompleksie. WSA w Poznaniu podniósł, że skarżący, pełniąc służbę wartowniczą dla potrzeb [...], zarazem uczestniczył w ochronie całego kompleksu. W przeciwnym wypadku, każdy podmiot na terenie tego kompleksu musiałby mieć własną strukturę wartowników.
Odnosząc się do przedstawionej przez skarżącego opinii prawnej z 18 marca 2014 r. Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że ochrona obiektów wojskowych nie jest oczywiście głównym zadaniem [...], niemniej jednak zadania z zakresu ochrony obiektów wojskowych są ujęte w szczegółowym zakresie działania tej jednostki wojskowej. Zostało to potwierdzone w normatywnych dokumentach resortu obrony narodowej, jakimi są "Etaty". Pełnienie przez skarżącego służb wartowniczych było wykonywaniem przez niego podstawowych obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym. Obowiązki te nie mogły być traktowane jako dyżury nieetatowe, wręcz przeciwnie, były ściśle związane z etatowym stanowiskiem służbowym: wartownik, zajmowanym przez skarżącego przez cały okres jego służby wojskowej i wyraźnie określonym w "Etacie" jednostki wojskowej.
Według Sądu pierwszej instancji, organy wykazały, że pełnienie przez skarżącego służb wartowniczych było wykonywaniem przez niego podstawowych obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym.
Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, zaskarżając wyrok WSA w Poznaniu w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, mianowicie:
- § 5b w zw. z § 3 pkt 1b rozporządzenia w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Dowódca [...] nie stosował względem skarżącego przepisów właściwych dla żołnierzy pełniących etatowe dyżury, z czego a contrario wnioskować należało, że skarżący pełnił służby wartownicze nieetatowe i tym samym w myśl przywołanego § 5b w zw. z § 3 pkt 1b ww. rozporządzenia, należne jest mu wynagrodzenie,
- § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że jednostką organizacyjną względnie służbami operacyjnymi i dyżurnymi są stanowiska służbowe wartownicze ujęte w etacie "powołującym" jednostkę wojskową czego konsekwencją było przyjęcie, że dyżury pełnione przez skarżącego były dyżurami etatowymi,
2. naruszenie przepisów postępowania, mianowicie:
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 7a, 77 i 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji nie zastosował środka określonego w ustawie, pomimo, że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być wystarczający do wydania decyzji zgodnej z żądaniem skarżącego, a to wobec tej okoliczności, że sam organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazał na okoliczności faktyczne, z których wynika, że do pełnionych przez skarżącego służb wartowniczych nie stosował przepisów właściwych dla służb etatowych,
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a., wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że zaskarżona decyzja w świetle przytaczanej przez organ argumentacji faktycznej i prawnej narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Zmienność poglądów prawnych tego samego organu, przy takim samym stanie faktycznym i prawnym, która nie znalazła uzasadnienia w dodatkowych ustaleniach dowodowych, jest nie do zaakceptowania w państwie prawa i narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto jako sprzeczny z art. 8 k.p.a. należy uznać również argument organu, który został powielony przez Sąd, a to że strona odpowiada (ponosi negatywne konsekwencje) za zaniechania organu, w tym dochowania wymogów prawnych dla zlecanych służb (wydania rozkazu o określonej treści i włączenie go do akt osobowych/personalnych żołnierza). Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.,
- art. 153 p.p.s.a., poprzez zaniechanie poczynienia ustaleń faktycznych co do statusu Jednostki Wojskowej [...] i przyjęcie, że status jednostki wojskowej jest tożsamy z rodzajami stanowisk funkcjonujących w jednostce organizacyjnej nadanych etatem.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, a gdyby Sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie - innemu sądowi. Wnioskował również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty naruszenia prawa materialnego można rozpatrywać dopiero w niewątpliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy.
Zarzuty te nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
W ramach zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 80 k.p.a. skarżący kasacyjnie wskazuje na braki w materiale dowodowym sprawy, podnosząc, iż materiał dowodowy zebrany przez organ nie był wystarczający do wydania decyzji zgodnej z żądaniem skarżącego. Nie podaje jednak jakie dowody konieczne dla wyjaśnienia okoliczności istotnych w sprawie zostały pominięte przez organ, jak i nie precyzuje okoliczności faktycznych przez organ w wydanym rozstrzygnięciu nieuwzględnionych. Nie jest zatem możliwe ustosunkowanie się do tak sformułowanego zarzutu. Sąd pierwszej instancji ocenił, że organy zebrały materiał dowodowy wystarczający do ustalenia wszystkich faktów, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, wypełniając przy tym zalecenia WSA w Poznaniu zawarte w wyroku z IV SA/Po 659/18 z 28 listopada 2018 r. To stanowisko Sądu w skardze kasacyjnej nie zostało skutecznie podważone.
Niezasadny jest także kolejny zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. Zauważenia wymaga, że artykuł 8 k.p.a. składa się z dwóch jednostek redakcyjnych, o różnej treści normatywnej, a skarga kasacyjna nie precyzuje, naruszenie której z nich zarzuca.
W judykaturze nie budzi wątpliwości pogląd, wedle którego prawidłowe podanie podstaw kasacyjnych, o jakim stanowi art. 176 p.p.s.a. wymaga, aby wskazać konkretne przepisy naruszone zdaniem strony skarżącej przez sąd, z wyszczególnieniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych. Tylko prawidłowe opracowanie skargi kasacyjnej pozwala na wyznaczenie granic, w ramach których nastąpi rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10). Powołanie się na całość przepisu nie pozwala na prawidłowe ustalenie granic zaskarżenia, gdyż nie wyznacza kierunku, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny powinien dokonywać kontroli zaskarżonego orzeczenia, a zatem uchybienie w tym zakresie stanowi naruszenie wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 9 lutego 2006 r., I GSK 1348/05).
W ramach omawianego zarzutu skarżący kasacyjnie powołuje się na zmienność poglądów prawnych tego samego organu, przy takim samym stanie faktycznym i prawnym, co jest nie do zaakceptowania w państwie prawa i narusza zasadę zaufania i przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie określa jednak o jakie poglądy chodzi i na czym polega ich zmienność. Podkreślenia zatem wymaga, że obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07). Tego wymogu analizowany zarzut nie realizuje, wobec czego nie jest możliwe uznanie jego zasadności.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Odniesie się do tego zarzutu wymaga uwzględnienia, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyroki NSA z: 5 maja 2004 r., FSK 6/04, 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12). Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu, powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek przyczynowy musi być realny, nie wystarczy aby istniała hipotetycznie możliwość odmiennego wyniku sprawy.
Formułując zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie nie określił wpływu podnoszonego uchybienia na wynik sprawy. I już tylko z tego powodu zarzut nie mógł być uwzględniony.
Dodatkowo zważyć należy, że wprawdzie błędnie Sąd pierwszej instancji przyjmuje, że wskazania zawarte w wyroku WSA w Poznaniu z 28 listopada 2018 r. nie obejmowały zobowiązania do ustalenia statusu Jednostki Wojskowej [...], to jednak takie ustalenia, istotne dla rozstrzygnięcia podstawy i charakteru pełnionych przez skarżącego obowiązków, zostały poczynione. Ustalono bowiem, że głównym zadaniem [...] nie jest ochrona obiektów wojskowych, ale są to jedne z zadań przez tę jednostkę wykonywanych. Nie jest to zatem jednostka przeznaczona stricte do pełnienia służby wartowniczej. Natomiast jednym z jej zadań jest zapewnienie ochrony obiektów na terenie kompleksu wojskowego, którego jest administratorem. Zadania z zakresu ochrony obiektów wojskowych ujęte zostały w szczegółowym zakresie działania tej jednostki, co znajduje potwierdzenie w "Etacie" [...], powołującym w strukturze organizacyjnej Bazy kompanię ochrony, pluton ochrony i drużyny ochrony oraz stanowisko służbowe – wartownik.
Nieskuteczność zarzutów naruszenia prawa procesowego oznacza, że przy ocenie zarzutów z zakresu prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji. Próba zwalczania ustaleń faktycznych tkwiących u podstaw zaskarżonego wyroku nie może bowiem nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Może być skuteczna wyłącznie w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a zatem przez sformułowanie zarzutu naruszenia konkretnych przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne.
Uwzględniając powyższe, oceniając zasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego, przyjęto za punt odniesienia stan faktyczny sprawy podany przez WSA w Poznaniu, zgodnie z którym pełnienie przez skarżącego służb wartowniczych było wykonywaniem przez niego podstawowych służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym – wartownik.
W tych okolicznościach faktycznych sprawy zastosowania nie mogły znaleźć przepisy § 5b w zw. z § 3 pkt 1b rozporządzenia w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia. Przepisy te odnoszą się do czynności powierzonych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierza, do których zalicza się m.in. pełnienie nieetatowych całodobowych służb wewnętrznych i garnizonowych. Skarżący takich czynności nie wykonywał. Z ustaleń organu wynika, że skarżącemu nie były powierzane do wykonania zadania nie objęte specyfikacją stanowiska służbowego zajmowanego przez skarżącego i nie ujęte w "Karcie opisu stanowiska służbowego", w której opisane są podstawowe obowiązki służbowe żołnierza na zajmowanym stanowisku służbowym. Głównym obowiązkiem przewidzianym dla stanowiska – wartownik jest pełnienie służby wartowniczej na posterunku. Skarżący taką służbę właśnie pełnił. I nie zmienia tego, eksponowana w skardze kasacyjnej, okoliczność, że pełnienie służb wartowniczych w [...] odbywało się i nadal odbywa według grafików ustalanych na okres miesiąca, a nie jak wymaga tego § 10 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych według planów dyżurów na kolejne dwudziestoośmiodniowe okresy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do oceny prawidłowości organizacji służby w danej jednostce wojskowej, a okres, na który jest ustalany określony grafik, nie może przesądzać charakteru wykonywanych przez skarżącego obowiązków, tj. czy są to obowiązki realizowane w ramach etatu, czy też czynności powierzone pełnione nieetatowo.
Chybiony jest zarzut naruszenia § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia MON z 26 czerwca 2008 r. w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej przez ich błędną wykładnię.
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej i właściwie sprowadza się do sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nieprawidłowo odczytał konkretny przepis prawa materialnego konstruując materialnoprawny wzorzec kontroli rozstrzygnięcia organu administracji (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Lexis Nexis Warszawa 2006 s.367, H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s.224-226). W skardze kasacyjnej należy zatem wykazać, jaką interpretację (rozumienie) przepisu przyjął sąd w zaskarżonym orzeczeniu, a jaka jest, zdaniem kasatora, prawidłowa. Naruszenie prawa materialnego polegające na jego błędnej wykładni może stanowić podstawę kasacyjną, gdy miało wpływ na rozstrzygnięcie, a więc wówczas, gdy na skutek błędnej wykładni orzeczenie nie odpowiada prawu.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dokonywał interpretacji żadnego z przepisów objętych analizowanym zarzutem, nie mógł zatem przepisów tych naruszyć. Dodatkowo zauważenia wymaga, że przywołany w ramach zarzutu Regulamin składa się z szeregu jednostek redakcyjnych, a skarżący kasacyjnie nie wskazał który przepis Regulaminu został naruszony.
Można jedynie zauważyć, że w niniejszej sprawie organ nie twierdził, że X., a następnie Y. to jednostki powołane do celów wartowniczych. Oczywistym jest także, że utworzenie stanowiska służbowego wartownika z określeniem jego zakresu zadań nie jest tożsame z powołaniem jednostki organizacyjnej wojska. Taka teza nie była formułowana ani przez organy, ani przez Sąd pierwszej instancji. Dla uznania danej służby za służbę wartowniczą pełnioną na określonym stanowisku służbowym wartownika nie jest niezbędnym aby służba ta była pełniona w jednostce wartowniczej. Struktura organizacyjna Sił Zbrojnych przewiduje również utworzenie jednostek organizacyjnych przeznaczonych stricte do celów wartowniczych, co jednak nie oznacza, że także w innych jednostkach wojskowych służba wartownicza nie może wchodzić w skład służby wewnętrznej jednostki wojskowej. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie.
Istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się nie do ustalenia w jakiej jednostce wojskowej skarżący pełnił służbę, ale czy jednostce tej powierzone zostały także zadania związane z ochroną obiektów wojskowych i czy w związku z takim zakresem zadań w strukturze organizacyjnej tej jednostki przewidziano istnienie konkretnych pododdziałów i stanowiska służbowego wartownik. W strukturze organizacyjnej X. (a wcześniej Y.) powołano [...] dowodzenia, kompanię ochrony, dwa plutony ochrony, każdy po trzy drużyny ochrony, zaś w drużynach ochrony stanowiska służbowe o nazwie "wartownik". Takie stanowisko służbowe zajmował skarżący, a pełnienie przez niego służb wartowniczych było wykonywaniem przez niego podstawowych obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym. Skarżącemu dodatkowo nie powierzono czasowego pełnienia obowiązków służbowych poza wynikającymi z "Karty opisu stanowiska" i przypisanymi do zajmowanego stanowiska służbowego. Nie zaistniała zatem przesłanka wypłaty dodatkowego wynagrodzenia.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, oddalił.