III OSK 2551/24

III OSK 2551/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III SAB/Gd 109/24 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-07-18
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 2, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2, art. 16
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Artur Kuś Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 109/24 w sprawie ze skargi Fundacji X na bezczynność C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla w całości zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od Fundacji X na rzecz C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 lipca 2024 r., sygn. akt III SAB/Gd 109/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi Fundacji X (dalej: "skarżąca") na bezczynność C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) (dalej: "Spółka") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zobowiązał Spółkę do rozpoznania punktu 3 i 6 wniosku, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3) oraz zasądził zwrot kosztów (pkt 4).
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Pismem z dnia 28 lipca 2023 r., które wpłynęło do Spółki w dniu 2 sierpnia 2023 r., skarżąca, powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: "u.d.i.p."), wniosła o udzielenie następującej informacji, tj. czy w jej placówce dokonuje się terminacji ciąży w przypadkach określonych w art. 4a ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. 2022 r. poz. 1575 ze zm., dalej: "ustawa").
W przypadku odpowiedzi twierdzącej, skarżąca wniosła o udzielenie dalszych wyjaśnień, w tym następujących informacji:
pkt 3) w przypadkach aborcji ze względu na zdiagnozowane problemy psychiczne matki - ile razy stwierdzono wady u poczętego dziecka i jakie to były wady?, z wyszczególnieniem poszczególnych lat;
pkt 6) tytułów naukowych, specjalizacji, imion i nazwisk lekarzy, zatrudnionych przez placówkę obecnie bądź w przeszłości, mających, ze względu na posiadane kwalifikacje, możliwość wykonywania świadczenia określonego w art. 4a ustawy, z podziałem na wykonujących świadczenia określone w art. 4a ustawy, z wyszczególnieniem ilości, podziałem na lata oraz przypadki ustawowe.
Spółka pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. powiadomiła skarżącą o konieczności wydłużenia terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., wyznaczając go najpóźniej do 2 października 2023 r.
Pismem z dnia 25 września 2023 r., wskazano odnośnie pytania 3, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej i jako taka nie może zostać udzielona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej; odnośnie pytania 6 - zwrócono się o doprecyzowanie żądanej informacji poprzez dokładne wskazanie okresu zatrudnienia lekarzy, o których mowa we wniosku; poinformowano, że przerwania ciąży może dokonać specjalista w zakresie położnictwa i ginekologii lub lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne w zakresie położnictwa i ginekologii w obecności i pod kierunkiem lekarza posiadającego specjalizację w zakresie położnictwa i ginekologii; wskazano, że informacja wiążąca dane lekarzy z liczbą i rodzajem oraz czasem wykonania danej procedury medycznej nie stanowi informacji publicznej i jako taka nie może zostać udzielona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca, zarzucając Spółce bezczynność w zakresie rozpatrzenia pkt 3 i 6 wniosku, wskazała na naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Spółka w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Gdańsku uwzględnił skargę. Sąd zważył, że żądana w punkcie 3 wniosku informacja "jak często aborcja z uwagi na chorobę psychiczną matki ma swoje źródło w wadach embriopatologicznych płodu", co do zasady, jest informacją publiczną. Dotyczy ona bowiem stosowania przez zakład opieki zdrowotnej przepisów obowiązującego prawa. Fakt, że sytuacja ta nie jest wprost przewidziana w ustawie nie wyklucza takiej oceny, stanowi ona bowiem jedną z odmian tej przesłanki, a powoływanie się na nią jest skutkiem usunięcia poprzednio obowiązującej przesłanki legalnej aborcji, jaką były wady embriopatologiczne płodu.
WSA zwrócił uwagę, że skarżąca nie uzyskała odpowiedzi na pytanie 6 wniosku. Brak wskazania zakresu czasu, którego dotyczyło pytanie, w ocenie Sądu pierwszej instancji nie stanowił przeszkody w udzieleniu odpowiedzi. Określenie "w przeszłości" należało rozumieć co do zasady, jako obejmujące cały czas funkcjonowania placówki. Wskazać także należy, że zwracając się o doprecyzowanie żądanej informacji poprzez dokładne wskazanie okresu zatrudnienia lekarzy, o których mowa we wniosku, Spółka nie określiła ani terminu na wykonanie wezwania ani sankcji na wypadek braku wykonania tego obowiązku i w żaden sposób ostatecznie nie ustosunkowała się do wniosku w tym przedmiocie.
Spółka wskazała, że informacja wiążąca dane lekarzy z liczbą i rodzajem oraz czasem wykonania danej procedury medycznej nie stanowi informacji publicznej. Stanowisko w tym zakresie nie zostało uzasadnione. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do uznania, że informacja w tym zakresie nie stanowi informacji publicznej. Z punktu widzenia działania zakładu opieki zdrowotnej sposób powierzania wykonywania zabiegów medycznych określonym lekarzom ma charakter informacji publicznej. Do sposobu tego należy także rozdział zabiegów na poszczególne zatrudnione osoby.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, tj.:
a) art. 1 ust. 1 i 2 i art. 6 u.d.i.p. w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2024 r. poz. 1287), art. 4c ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. z 2022 r. poz. 1575; dalej w skrócie: "ustawa aborcyjna") oraz art. 13 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581), poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, iż;- informacja stanowiąca odpowiedź na pytanie 3 zawarte we wniosku Fundacji z dnia 28 lipca 2023 r.: "ile razy stwierdzono wady u poczętego dziecka i jakie to były wady?" stanowi informację publiczną, podczas gdy odpowiedź na to pytanie wymaga analizy dokumentacji medycznej poszczególnych przypadków, która to dokumentacja jest objęta tajemnicą lekarską i z racji zawartych tam informacji nie stanowi informacji publicznej- informacja stanowiąca odpowiedź na pytanie 6 część druga pytania, zawarte we wniosku Fundacji z dnia 28 lipca 2023 r.: tj. dane lekarzy wykonujących świadczenia określone w art. 4a ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży z wyszczególnieniem ilości, podziałem na lata oraz przypadki ustawowe - stanowi informację publiczną, podczas gdy tak określonej informacji nie można przypisać charakteru informacji publicznej, bowiem wskazanie konkretnych zabiegów wykonanych przez określonego z imienia i nazwiska lekarza wykracza poza ramy informacji dotyczącej sposobu funkcjonowania podmiotu leczniczego, a dodatkowo ze względu na fakt, iż informacje te są częścią procedury stosowanej w leczeniu pacjenta i ich uzyskanie wymaga analizy dokumentacji medycznej poszczególnych przypadków przerywania ciąży, która to dokumentacja jest objęta tajemnicą lekarską;
b) art. 10 ust. 1 oraz art 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż pytanie Fundacji zawarte w pkt 6 części pierwszej wniosku z dnia 28 lipca 2023 w zakresie danych dotyczących lekarzy zatrudnionych u skarżącego obecnie bądź w przeszłości, mających ze względu na posiadane kwalifikacje możliwość wykonywania świadczenia określonego w art. 4a ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży spełniało warunek uznania go za wniosek o udzielenie informacji publicznej, pomimo jego niesprecyzowania w zakresie okresu, za jaki dane mają być udostępnione, co w konsekwencji uniemożliwiło ustalenie, jakich danych, tj. za jaki okres, domaga się wnioskodawca;
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i uznanie, iż skarżący pozostaje w bezczynności co do rozpoznania wniosku Fundacji z dnia 28 lipca 2023 r. w zakresie pkt 3 i 6 i w konsekwencji zobowiązanie skarżącego do rozpoznania wniosku Fundacji w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na bezczynność organu; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania w całości, zasądzenie od Fundacji na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz oświadczono o zrzeczeniu się rozprawy.
Ponadto wniesiono o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci:- wydruku informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu KRS nr [...]- wydruku informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu KRS [...]- wydruku informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu KRS [...]- wydruku informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu KRS [...]- na potwierdzenie daty powstania Skarżącego podmiotu, z uwzględnieniem jego poprzedników prawnych oraz poprzedników prawnych podmiotów połączonych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do postanowień art. 182 § 2 P.p.s.a.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna
z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu.
I. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko skarżącego kasacyjnie,
że pytanie zawarte w pkt 3 wniosku dostępowego nie dotyczy informacji publicznej.
W tej części wniosku Fundacja domagała się udzielenia informacji w ilu przypadkach przeprowadzenia aborcji ze względu na zdiagnozowane problemy psychiczne matki - stwierdzono wady u poczętego dziecka i jakie to były wady, z wyszczególnieniem poszczególnym lat.
Stosownie do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Będą nią zatem dane inkorporujące wiedzę
o szeroko rozumianej działalności państwa. Odczytując zakres pojęcia informacji publicznej nie można pomijać postanowień art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, które dekretują publiczne prawo podmiotowe do uzyskania informacji o: 1) działalności organów władzy publicznej; 2) działalności osób pełniących funkcje publiczne;
3) działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego; 4) działalności innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Nie ma wątpliwości, że Spółka nie jest organem władzy publicznej, nie jest również organem samorządu zawodowego bądź gospodarczego. Jest natomiast jednostką organizacyjną realizującą zadania publiczne finansowane ze środków publicznych.
W sprawie nie ma sporu, że Spółka udzielała świadczeń zdrowotnych w postaci terminacji ciąży, w przypadku gdy ciąża stanowiła zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej. Podstawę prawną do udzielania tego typu świadczeń zdrowotnych stanowi art. 4c ust. 1 pkt 1 ustawy aborcyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady, podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że informacje odnoszące się do działalności Spółki w zakresie wykonywania świadczeń zdrowotnych, o których mowa w tym przepisie stanowią informację publiczną. In casu nie podziela jednak oceny, że pytanie zawarte w pkt 3 wniosku dostępowego dotyczy takich informacji.
Skarżąca Fundacja domagała się informacji o tym, w ilu przypadkach przeprowadzenie terminacji ciąży z uwagi na zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej wynikało z jej problemów psychicznych, a nadto wiązało się z jednoczesnym stwierdzeniem u poczętego dziecka wady i jakie to były wady.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że podstawą przeprowadzenia terminacji ciąży na podstawie art. 4c ust. 1 pkt 1 ustawy aborcyjnej jest wywołane ciążą zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej. Istotą udzielenia świadczenia zdrowotnego na podstawie tego przepisu jest więc stwierdzenie negatywnego wpływu ciąży na życie lub zdrowie kobiety ciężarnej. Skarżąca Fundacja domaga się natomiast udzielenia informacji: "w przypadkach aborcji ze względu na zdiagnozowane problemy psychiczne matki - ile razy stwierdzono wady u poczętego dziecka i jakie to były wady". Należy stwierdzić, że przeprowadzenie terminacji ciąży z uwagi na "problemy psychiczne matki" nie odnosi się do wykonania tego zabiegu w warunkach, o jakich mowa w art. 4c ust. 1 pkt 1 ustawy aborcyjnej. Pojęcie "problem psychiczny" ma charakter nieostry, niemedyczny i nie da się go przyporządkować do przesłanek, jakimi są zagrożenie zdrowia lub życia kobiety ciężarnej. Przepis art. 4c ust. 1 lit 1 ustawy aborcyjnej nie przewiduje możliwości terminacji ciąży z uwagi na "zdiagnozowane problemy psychiczne matki", lecz z uwagi na zagrożenie, jakie ciążą stanowi dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej. Również kwestia charakteru wad, jakimi dotknięte jest dziecko poczęte nie ma bezpośredniego wpływu na dopuszczalność przeprowadzenia terminacji ciąży na podstawie art. 4c ust. 1 pkt 1 ustawy aborcyjnej. Jak już wyżej podano, do udzielenia świadczenia na tej podstawie konieczne jest stwierdzenie, że ciąża stanowi przyczynę wywołującą zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej. Sama ciąża – dziecko poczęte – nie musi zawsze być dotknięta wadami. Zagrożenie dla zdrowia lub życia kobiety nie musi wynikać z wadliwości ciąży, lecz samego faktu, że kobieta jest w ciąży. Żądanie informacji o charakterze wad dziecka poczętego zdiagnozowanych w ramach udzielenia świadczenia zdrowotnego w postaci terminacji ciąży na podstawie art. 4c ust. 1 pkt 1 ustawy aborcyjnej dotyczy więc faktów nieistotnych z perspektywy treści normatywnej tego przepisu i wyznaczonego nim zakresu działania Spółki. Informacje te odnoszą się do diagnostycznych rozpoznań współistniejących, których wystąpienie nie jest konieczne do legitymizacji terminacji ciąży na podstawie art. 4c ust. 1 pkt 1 ustawy aborcyjnej. Jak słusznie podaje skarżąca kasacyjnie spółka, informacje medyczne dotyczące dziecka poczętego mogą w ogóle nie być gromadzone lub nie znajdować się w dokumentacji medycznej kobiety w ciąży, u której stwierdzono podstawy do przerwania ciąży na podstawie art. 4c ust. 1 pkt 1 ustawy aborcyjnej. Nie są one bowiem konieczne do stwierdzenia zasadności udzielenia tego świadczenia zdrowotnego.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji związek pomiędzy zadanym pytaniem a skutkami, jakie wywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 października 2020 r. sygn. akt K 1/20,
którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy aborcyjnej, jednakże uznaje, iż nie ma on wpływu na kwalifikowanie żądanej w pkt 3 wniosku dostępowego informacji, jako informacji publicznej.
II. Naczelny Sąd Administracyjny co do zasady zgadza się z oceną WSA, że pytanie sformułowane w pkt 6 wniosku dostępowego dotyczy informacji publicznej. Skarżąca Fundacja w tej części wniosku domagała się informacji:
"tytułów naukowych, specjalizacji, imion i nazwisk lekarzy, zatrudnionych przez placówkę obecnie bądź w przeszłości, mających, ze względu na posiadane kwalifikacje, możliwość wykonywania świadczenia określonego w art. 4a ustawy, z podziałem na wykonujących świadczenia określone w art. 4a ustawy, z wyszczególnieniem ilości, podziałem na lata oraz przypadki ustawowe."
Wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego budzi ten zakres wnioskowanych informacji, który odnosi się do "tytułów naukowych" lekarzy, którzy udzielają lub udzielali w przeszłości świadczeń zdrowotnych w postaci terminacji ciąży. Posiadanie tytułu naukowego nie jest bowiem normatywną przesłanką legitymizującą lekarza do udzielania tego typu świadczeń zdrowotnych. Aktywność naukowa lekarza, będąca podstawą uzyskania tytułu naukowego może również merytorycznie (przedmiotowo) w ogóle nie dotyczyć udzielania świadczeń zdrowotnych w postaci terminacji ciąży.
W odniesieniu do charakteru pozostałych informacji żądanych w pkt 6 wniosku dostępowego Naczelny Sąd Administracyjny podziela oceny prawne przedstawione przez Sąd pierwszej instancji. Należy zgodzić się ze stanowiskiem, że dane dotyczące specjalizacji lekarzy mogących udzielać i udzielających świadczeń zdrowotnych w postaci przerywania ciąży, ich imion i nazwisk, ilości przeprowadzonych zabiegów z podziałem na lata i podstawy ustawowe są informacją publiczną. Należy zgodzić się również z tym, że dane te mogą stanowić informację publiczną przetworzoną, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.i.d.p., względnie, że dostęp do tych danych może być ograniczony z uwagi na klauzulę limitacyjną przewidzianą w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
III. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 oraz art 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. wytykający wadliwość oceny WSA, że pkt 6 wniosku dostępowego został sformułowany na tyle precyzyjnie, że można było ustalić jego zakres. In concreto chodzi o zwarte w nim sformułowanie, że żądane w tej części informacje dotyczą lekarzy "zatrudnionych w przeszłości". Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska WSA, iż taki zwrot jest precyzyjny i należy go rozumieć, jako żądanie udzielenia informacji o lekarzach zatrudnionych od początku funkcjonowania Spółki. Pojęcie "przeszłości" nie odnosi się do określonego przedziału czasu. Może dotyczyć, dnia, miesiąca, roku lub dowolnej multiplikacji tego parametru czasowego. Zakres czasowy, z którego ma być dostarczona wnioskowana informacja publiczna może mieć znaczenie co do jej przetworzonego charakteru lub kosztów związanych z jej przygotowaniem. Uwzględniać również trzeba, że w określonych przedziałach czasowych ilość danych składających się na informację publiczną może się znacząco różnić. Z tych względów podmiot, do którego skierowano wniosek dostępowy nie jest upoważniony do samodzielnego ustalania jego zakresu. W razie niejednoznaczności treści wniosku dostępowego i idącym za nią brakiem możliwości ustalenia zakresu wnioskowanej informacji, podmiot do którego skierowano ten wniosek powinien wezwać nadawcę do jego sprecyzowania – tak również NSA w wyroku z 18 maja 2023 r., III OSK 361/22.
Zaznaczyć przy tym należy, że wniosek składany w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie musi odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym, bowiem nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 K.p.a. Na tym etapie postępowania nie stosuje się też przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniosku nie trzeba uzasadniać, bowiem art. 2 ust. 2 ustawy zwalnia osobę wykonującą prawo do informacji publicznej z obowiązku wykazania interesu prawnego lub faktycznego (wyjątek dotyczy jedynie uzyskania informacji przetworzonej - art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy). Ograniczenie zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza, że postępowanie o udostępnienie informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym. Kodeks postępowania administracyjnego ma natomiast zastosowanie w przypadku, w którym organ zmierza do wydania decyzji. Wówczas jego przepisy znajdą zastosowanie także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Treść art. 16 ust. 2 u.d.i.p., z którego wynika, że do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania stosuje się przepisy K.p.a., należy odczytywać przyjmując, że Kodeks ten ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a więc także do kwestii usuwania braków formalnych wniosku o dostęp do informacji publicznej, o ile zobowiązany organ zmierza do wydania takiej decyzji. Zatem jedynie w przypadku wydawania decyzji odmownej organ jest związany przepisami K.p.a., co wynika z art. 16 ust. 1 i art. 13 ustawy z 6 września 2001 r. - por. wyroki NSA: z 4 lutego 2016 r. sygn. I OSK 873/15, 26 maja 2017 r. sygn. I OSK 2534/16, 27 września 2017 r. sygn. I OSK 7/17, 12 października 2017 r. sygn. I OSK 430/17, 18 stycznia 2018 r. sygn. I OSK 758/16, 22 czerwca 2018 r. sygn. I OSK 2957/17, 23 września 2022 r. sygn. akt III OSK 2024/21.
Na gruncie niniejszej sprawy Spółka nie zmierzała do wydania decyzji administracyjnej, a zatem nie była uprawniona do wzywania Fundacji do usunięcia braków formalnych wniosku dostępowego w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Nie oznacza to jednak, że w ogóle nie była uprawniona do wezwania Fundacji do sprecyzowania jego treści. Z uwagi na brak precyzji treściowej wniosku, która uniemożliwiała ustalenie zakresu żądanej informacji wystosowanie takiego wezwania było uzasadnione i konieczne. Z uwagi na wyłączenie stosowania K.p.a. do takiego wezwania, monitowany przez WSA brak wskazania w tym wezwaniu terminu jego wykonania oraz rygoru, nie ma znaczenia. Otrzymując wezwanie do sprecyzowania wniosku Fundacja de facto pozyskała informację, iż tak długo jak wniosek nie zostanie sprecyzowany, Spółka nie będzie mogła go rozpatrzeć – analogicznie NSA w wyroku z 18 czerwca 2020 r., I OSK 96/20. Spółka mogła dokonać sprecyzowania wniosku i tym samym aktywować przewidziany postanowieniami art. 13 ust. 1 u.d.i.p. termin na jego rozpatrzenie albo zakwestionować zasadność wezwania składając skargę na bezczynność, co też uczyniła. Potwierdzenie zasadności wezwania do sprecyzowania wniosku dostępowego w zakresie odnoszącym się do jego punktu 6 jest równoznacznie z przesądzeniem, że Spółka nie dopuściła się bezczynności w jego rozpoznaniu.
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną. Jednocześnie z uwagi na dostateczne wyjaśnienie istoty sprawy, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 i art. 193 P.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Zarzucana Spółce bezczynność nie wystąpiła; w relacji do pkt 3 wniosku z uwagi na to, że żądana informacja nie stanowiła informacji publicznej,
a w odniesieniu do pkt 6 wniosku, ze względu na fakt, że Fundacja mimo wezwania nie sprecyzowała jego treści uniemożliwiając ustalenie zakresu wnioskowanej informacji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2
i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r. poz. 1935).