III OSK 2550/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-13
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona środowiskapostępowanie administracyjneprawo o stowarzyszeniachprzywrócenie terminuorganizacja ekologicznaudział społeczeństwa

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez organizację ekologiczną, uznając, że prawo to przysługuje wyłącznie stronie, której doręczono decyzję.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez organizację ekologiczną. Zarzuty obejmowały nieważność postępowania przed sądem I instancji z powodu wadliwego umocowania pełnomocnika oraz naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organizacja ekologiczna, która nie brała udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, nie może skorzystać z instytucji przywrócenia terminu, gdyż prawo to przysługuje wyłącznie stronie, której doręczono decyzję. Sąd oddalił skargę kasacyjną.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Towarzystwo O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący kasacyjnie zarzucił nieważność postępowania przed sądem I instancji z powodu wadliwego umocowania pełnomocnika stowarzyszenia zwykłego, argumentując, że wymagało to zgody wszystkich członków. Ponadto, podniósł zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących przywrócenia terminu, twierdząc, że organizacja ekologiczna powinna mieć prawo do skorzystania z tej instytucji, nawet jeśli nie brała udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zbadał przesłanki nieważności postępowania, których nie stwierdził. Sąd uznał, że chociaż stowarzyszenie zwykłe wymaga zgody wszystkich członków do czynności przekraczających zarząd zwykły, to w tej konkretnej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania, gdyż Towarzystwo nie zostało pozbawione możności obrony swoich praw. Odnosząc się do zarzutów dotyczących przywrócenia terminu, NSA potwierdził stanowisko Sądu I instancji, że z instytucji tej może korzystać wyłącznie strona, której organ doręczył decyzję i która uchybiła terminowi bez swojej winy. Organizacja ekologiczna, która nie brała udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, nie może skorzystać z przywrócenia terminu, jeśli termin ten już upłynął dla strony postępowania. Sąd oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nawet jeśli pełnomocnik stowarzyszenia zwykłego nie był należycie umocowany, nie zachodzi nieważność postępowania, jeśli podmiot nie został pozbawiony możności obrony swoich praw, a czynności dokonane przez pełnomocnika mogą być potwierdzone post factum.

Uzasadnienie

Sąd I instancji korespondował z Towarzystwem, a nie z pełnomocnikiem, a Towarzystwo nie kwestionowało swojego statusu strony w postępowaniu. Brak było podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

k.p.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo do przywrócenia terminu przysługuje wyłącznie stronie, której organ doręczył decyzję i która uchybiła termin bez swojej winy.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.u.i.ś. art. 44 § 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko

u.u.i.ś. art. 44 § 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko

u.u.i.ś. art. 44 § 3

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nieważność postępowania z powodu braku należytego umocowania pełnomocnika nie zachodzi, jeśli podmiot nie został pozbawiony możności obrony swoich praw.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pr. o st. art. 40 § 1

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

pr. o st. art. 40 § 2

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

pr. o st. art. 41a § 2

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

pr. o ust. sąd. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przysługuje wyłącznie stronie, której doręczono decyzję. Organ administracji, stwierdzając bezzasadność żądania strony, nie może umorzyć postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Odrzucone argumenty

Nieważność postępowania przed sądem I instancji z powodu wadliwego umocowania pełnomocnika stowarzyszenia zwykłego. Organ powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe lub odmówić wszczęcia z powodu niedopuszczalności, gdy organizacja ekologiczna nie ma prawa do przywrócenia terminu.

Godne uwagi sformułowania

Stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia i nie posiada osobowości prawnej. Istota art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. sprowadza się bowiem do ochrony interesów podmiotu, który nie był należycie reprezentowany. Z instytucji przywrócenia terminu może korzystać wyłącznie strona, której organ doręczył decyzję i która z przyczyn od siebie niezależnych nie mogła wnieść odwołania w ustawowym terminie. Organ administracji, stwierdzając bezzasadność żądania strony, nie może umorzyć postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Skład orzekający

Teresa Zyglewska

przewodniczący sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

sędzia

Rafał Stasikowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, w szczególności w kontekście organizacji ekologicznych oraz statusu prawnego stowarzyszeń zwykłych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji organizacji ekologicznej niebiorącej udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i próby skorzystania z instytucji przywrócenia terminu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego dostępu do wymiaru sprawiedliwości dla organizacji pozarządowych oraz interpretacji przepisów o przywróceniu terminu, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy organizacja ekologiczna zawsze może liczyć na przywrócenie terminu do odwołania? NSA wyjaśnia.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2550/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak
Rafał Stasikowski
Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Rz 493/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2019-08-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 44 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 58 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia NSA Rafał Stasikowski Protokolant asystent sędziego Olga Libiszewska po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Towarzystwa O. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 493/19 w sprawie ze skargi Towarzystwa O. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 17 stycznia 2019 r. nr SKO.4170.43.1921.2018 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 493/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Towarzystwa O. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: organ, SKO) z dnia 17 stycznia 2019 r., nr SKO.4170.43.1921.2018 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziło się Towarzystwo O. z siedzibą w W. (dalej: skarżący kasacyjnie, Towarzystwo, [...]) i w skardze kasacyjnej zarzuciło zaskarżonemu wyrokowi to, że został wydany przez Sąd I instancji w okolicznościach nieważności postępowania - ponieważ dr W.N. - przedstawiciel stowarzyszenia zwykłego, jakim jest Towarzystwo O. nie był należycie umocowany przed Sądem I instancji w omawianej sprawie. Skutkuje to nieważnością sądowego postępowania pierwszoinstancyjnego z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., w związku z art. 41a ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach oraz naruszeniem przez Sąd I instancji art. 49 § 1 p.p.s.a., bowiem Sąd I instancji pomimo, że uznaje, iż wniesienie skargi przez stowarzyszenie zwykłe przekracza zakres zarządu zwykłego — nie zażądał od skarżącego kasacyjnie uzupełnienia braków formalnych skargi. Uzupełnienie tych braków powinno polegać na dosłaniu do akt sądowych wymaganej zgody wszystkich (trzech) członków na złożenie skargi oraz pełnomocnictwa dla dr W.N., podpisanego także przez wszystkich członków Towarzystwa — do reprezentowania przed WSA w Rzeszowie.
Skarżący kasacyjnie zarzucił również zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a., art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez wadliwe wykonanie swojego ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem oraz naruszenie art. 151 p.p.s.a. (poprzez jego zastosowanie) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (poprzez jego niezastosowanie), w związku z błędną (zawężającą) wykładnią art. 58 § 1 k.p.a. dokonaną przez SKO i podzieloną przez Sąd I instancji — na skutek czego Towarzystwu nie został przywrócony termin do wniesienia odwołania.
W następnej kolejności, w okolicznościach gdyby uznać iż przepis art. 58 § 1 k.p.a. nie dotyczy - jak zdaniem skarżącego kasacyjnie błędnie twierdzi Sąd I instancji — organizacji ekologicznej, która nie uczestniczyła w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa przeprowadzonym w pierwszej instancji i następnie przystąpiła do postępowania poprzez wniesienie odwołania od wydanej w I instancji decyzji, Towarzystwo zarzuciło zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. przepisu art. 151 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie z uwagi na naruszenie przez SKO art. 105 § 1 k.p.a. (w związku z art. 126 k.p.a.) lub też - w związku z naruszeniem przez ten organ art. 61a § 1 k.p.a., bowiem - zakładając że organizacje ekologiczne, korzystając z przysługującego im prawa wynikającego z art. 44 ust. 2 ustawy o.o.ś. nie należą do "zainteresowanych" w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. to rozstrzygnięcie SKO o odmowie przywrócenia na prośbę Towarzystwa terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Krempna z dnia 13 września 2018 r. było bezprzedmiotowe. Dlatego też, w przedstawionych okolicznościach, zamiast postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. (zastosowanego bezprzedmiotowo), organ odwoławczy winien umorzyć postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (art. 105 § 1 k.p.a., w związku z art. 126 k.p.a.) lub też stwierdzić niedopuszczalność wszczęcia postępowania na wniosek Towarzystwa w przedmiocie przywrócenia terminu (art. 61a § 1 k.p.a.) - poprzez wydanie stosownego postanowienia administracyjnego — co w omawianej sprawie nie miało miejsca;
3. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego naruszenie, gdyż Sąd I instancji związał się zarzutami i wnioskami oddalonej skargi Towarzystwa, w związku z czym nie zauważył błędnego zastosowania przez SKO w zaskarżonym postanowieniu art. 58 § 1 k.p.a. i niezastosowaniu art. 105 § 1 w związku z art. 126 k.p.a., bądź też art. 61a § 1 k.p.a. Dlatego też uszło uwadze Sądu I instancji, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bezprzedmiotowo i jako takie powinno zostać uchylone w całości przez ten Sąd.
W oparciu o przytoczone zarzuty Towarzystwo, wskazując na podniesioną nieważność postępowania przed sądem I instancji wniosło o rozpoznanie sprawy na rozprawie jak również - o uwzględnienie skargi poprzez uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz Towarzystwa od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu załączonego do skargi kasacyjnej - wezwania z dnia 8 listopada 2019 r. skierowanego przez WSA w Rzeszowie do Towarzystwa w sprawie uzupełnienia braku formalnego skargi tego stowarzyszenia zwykłego na okoliczność słuszności uzasadnienia zasadniczego zarzutu niniejszej kasacji (nieważności postępowania przed Sądem I instancji) - z uwagi na fakt, iż wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez stowarzyszenie zwykłe przekracza zakres zarządu zwykłego i w związku z powyższym wymaga zgody wszystkich członków takiego stowarzyszenia, która w niniejszej sprawie w I instancji nie została wyrażona.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, podnosząc zarzut nieważności postępowania skarżący kasacyjnie podkreślił, że pełnomocnik stowarzyszenia zwykłego nie był należycie umocowany, gdyż w aktach sądowych sprawy brak jest wymaganego pełnomocnictwa, które powinno zostać mu udzielone przez wszystkich członków tego stowarzyszenia zwykłego, posiadającego wyłącznie "ułomną" osobowość prawną. Powołując orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz wskazując na konieczność utrzymania jednolitej linii orzeczniczej w traktowaniu przez sądy administracyjne skarg wnoszonych przez stowarzyszenia zwykłe — skarżący kasacyjnie wskazał, iż wniesienie przez Towarzystwo skargi w niniejszej sprawie było czynnością przekraczającą zakres zarządu zwykłego, dla której skuteczności wymagana była zgoda wszystkich członków Towarzystwa wyrażona np. w formie podpisanej przez nich uchwały oraz udzielenie pełnomocnictwa dla osoby, która podpisała się pod skargą.
Ponieważ wskazanych powyżej dokumentów brak jest w aktach sądowych niniejszej sprawy, zdaniem skarżącego kasacyjnie słuszny jest zasadniczy zarzut niniejszej skargi kasacyjnej, iż postępowanie sądowoadministracyjne przeprowadzone w I instancji obciążone jest nieważnością wskazaną w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd I instancji błędnie uznał, iż prawo do złożenia skutecznej prośby o przywrócenie uchybionego bez własnej winy terminu do wniesienia odwołania przysługuje wyłącznie stronom (lub podmiotom uczestniczącym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym na prawach strony), którym doręczono decyzję. W ocenie Towarzystwa, znaczenie terminu "zainteresowany" podanego w art. 58 § 1 k.p.a. wykracza w omawianym przypadku poza błędnie zawężony przez SKO w Krośnie, a następnie przez WSA w Rzeszowie, wyłącznie do stron postępowania zbiór podmiotów. Skarżący kasacyjnie wskazał, że "zainteresowane" organizacje ekologiczne, które realizują ustawowo przyznane im prawa na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy o.o.ś. powinny również posiadać prawo do skutecznego złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, wydanej z udziałem społeczeństwa — na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. — w okolicznościach gdy nie dotrzymały tego terminu bez własnej winy.
W przypadku przyjęcia twierdzenia SKO i Sądu I instancji, wedle którego organizacji ekologicznej, która realizuje przysługujące jej prawo wskazane w art. 44 ust. 2 o.o.ś. nie przysługuje instytucja wniesienia do organu prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to zdaniem skarżącego kasacyjnie odmowa przywrócenia terminu dla tej czynności była bezprzedmiotowa - i tym samym - wydana z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. (w związku z art. 126 k.p.a.), bądź też (alternatywnie) - z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. Nie można bowiem wydawać rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (również rozstrzygnięcia negatywnego dla wnioskodawcy) na podstawie przepisu prawa, którego możliwość zastosowania wobec tego wnioskodawcy jest zdecydowanie kwestionowana. Skoro więc postępowanie w przedmiocie przywrócenia Towarzystwu terminu na wniesienie odwołania, wszczęte przez organ odwoławczy było bezprzedmiotowe, to powinno zostać umorzone, co w sprawie nie miało miejsca. Tymczasem Sąd I instancji, związany zarzutami skargi, w ogóle nie zauważył tej istotnej wady prawnej zaskarżonego postanowienia, przez co uchybił przepisowi postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do stanowiska Towarzystwa O. zawartego w skardze kasacyjnej, a dotyczącego zarzutu nieważności postępowania z uwagi na nieprawidłowe reprezentowanie [...] w postępowaniu przed Sądem I instancji. Stosownie do treści art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r., poz. 2261) , stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia i nie posiada osobowości prawnej. Osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel lub cele, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie albo zarząd, zasady dokonywania zmian regulaminu działalności, sposób nabycia i utraty członkostwa, a także sposób rozwiązania stowarzyszenia zwykłego. Oznacza to, że stowarzyszenie takie tworzą wszyscy członkowie, a sposób ich działania reguluje regulamin.
W niniejszej sprawie [...] wywodziło, że prawidłowe umocowanie ich reprezentanta powinno polegać na udzieleniu pełnomocnictwa przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. Nie kwestionując prawidłowości powyższego stanowiska stwierdzić należy, że w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania przed Sądem I instancji z przedstawionego powodu. Istota art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. sprowadza się bowiem do ochrony interesów podmiotu, który nie był należycie reprezentowany. Przesłankę tę należy ocenić przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy. Należy zatem zwrócić uwagę, że Sąd I instancji w toku postępowania korespondował z Towarzystwem, nie z przedstawicielem stowarzyszenia zwykłego (który w istocie nie był należycie umocowany), doręczając [...] m.in. odpis odpowiedzi na skargę, odpis sentencji wydanego w sprawie wyroku, a także odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzonym wskutek wniesienia wniosku o jego sporządzenie. Stowarzyszenie otrzymując ww. korespondencję nie zakwestionowało zrealizowanego w wyniku wniesienia skargi uprawnienia do bycia stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponadto, formułując zarzuty skargi kasacyjnej, Towarzystwo konsekwentnie powołuje się na tożsame okoliczności, które przedstawione zostały w skardze do Sądu I instancji. Z tego względu należało uznać, że [...] nie zostało pozbawione możności obrony swych praw wskutek działań lub zaniechań Sądu I instancji. Z uwagi na okoliczność, że potwierdzenie czynności dokonanych przez pełnomocnika może mieć miejsce post factum, brak było w rozpoznawanym przypadku podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania.
Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach również zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a., art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) poprzez wadliwe wykonanie obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, a także art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z błędną (zawężającą) wykładnią art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej "k.p.a.").
W myśl art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Osobą zainteresowaną przywróceniem terminu jest każdy, kto jest uprawniony lub zobowiązany do dokonania konkretnej czynności procesowej w określonym terminie. Podkreślenia jednak wymaga, że z instytucji przywrócenia terminu może korzystać wyłącznie strona, której organ doręczył decyzję i która z przyczyn od siebie niezależnych nie mogła wnieść odwołania w ustawowym terminie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1759/06; z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1762/09 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm.; dalej: u.u.i.ś.), organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Art. 44 ust. 2 u.u.i.ś. w tego rodzaju postępowaniach przyznaje organizacji ekologicznej prawo wniesienia odwołania także wówczas, kiedy nie brała ona udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Zgodnie zaś z art. 44 ust. 3 u.o.i.ś. w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa organizacja ekologiczna ma prawo wnieść skargę do sądu administracyjnego, nawet jeśli nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym.
Powołane wyżej przepisy przyznają organizacji ekologicznej prawo do brania udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym po spełnieniu określonych warunków, a także do wniesienia odwołania, mimo, że nie uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją. Rację ma jednak Sąd I instancji, że uprawnienie to nie wprowadza modyfikacji procesowych w zakresie ustalenia początkowego terminu do wniesienia odwołania.
Podkreślić należy, iż organizacja ekologiczna, która nie brała udziału w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa przed organem I instancji, może wnieść odwołanie, jeśli otwarty jest termin do wniesienia odwołania dla strony, której doręczono decyzję, a w przypadku wielości stron postępowania, jeśli otwarty jest termin do wniesienia odwołania chociażby dla jednej ze stron, którym doręczono decyzję. Organizacja ekologiczna, która nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją i nie wniosła odwołania w terminie otwartym dla strony, nie może skorzystać z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ, jak już wskazano, ustawodawca zdecydował się przyznać to uprawnienie jedynie stronie, której organ doręczył decyzję.
Skoro Towarzystwo nie brało udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ I instancji, to należy uznać – tak jak uczynił to Sąd I instancji, że warunkiem skutecznego wniesienia odwołania było to, aby w dacie wniesienia odwołania przez [...], nie upłynął jeszcze termin do jego wniesienia przez stronę postępowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W konsekwencji powyższego, a także uwzględniając poczynione rozważania w zakresie nieposiadania uprawnienia do skorzystania przez [...] z instytucji przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ww. zarzuty należało uznać za niezasadne.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie z uwagi na naruszenie przez SKO art. 105 § 1 k.p.a. (w związku z art. 126 k.p.a.) lub też - w związku z naruszeniem przez ten organ art. 61a § 1 k.p.a.
W myśl art. 105 § 1 k.p.a., postępowanie umarza się, jeżeli z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe w całości albo w części. W kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie ww. przepisu. Stwierdzenie nieposiadania uprawnienia do skorzystania przez [...] z instytucji przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie stanowi przesłanki uzasadniającej zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. Koniecznym jest podkreślenie różnicy między bezprzedmiotowością postępowania a brakiem przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Organ administracji, stwierdzając bezzasadność żądania strony, nie może umorzyć postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Takie działanie byłoby niezgodnym z prawem uchylaniem się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W takim przypadku organ zobowiązany jest do wykazania bezzasadności żądania strony w rozstrzygnięciu załatwiającym sprawę co do jej istoty (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2016).
W postępowaniu nie zaistniały również przesłanki do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z powołaną regulacją, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Art. 61a § 1 k.p.a. przewiduje zatem dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego: wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. Ugruntowane jest stanowisko zgodnie, z którym wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Podkreślić jednocześnie należy, iż odmowa wszczęcia postępowania zastrzeżona jest dla wstępnego etapu oceny wniosku. W okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do skorzystania z omawianej regulacji. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, kwestionowanie dopuszczalności zastosowania wobec wnioskodawcy określonego przepisu prawa (w tym przypadku uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania) nie skutkuje niemożnością wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania).
Z powyższych rozważań wynika także niezasadność zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a jego naruszenie może nastąpić w przypadku, gdy sąd I instancji rozpozna sprawę, wykraczając poza jej granice, albo nie zauważy niewskazanego w skardze naruszenia prawa przez organy administracji orzekające w sprawie. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca bowiem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że sąd I instancji, na podstawie akt sprawy, rozważył wszystkie konieczne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne i prawne.
Podkreślenia wymaga również, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m. in. wyrok NSA z 25 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 1862/09; wyrok NSA z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można także polemizować z prawidłowością zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 450/15).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI