III OSK 2547/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-17
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejrada izby notarialnejuchwałazastępca notarialnywykaz zastępcówprawo o notariacieustawa o dostępie do informacji publicznejsprawa publicznaorgan samorząduNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Rady Izby Notarialnej, potwierdzając, że informacja o podjęciu uchwały w sprawie umieszczenia kandydata na zastępcę notarialnego w wykazie stanowi informację publiczną.

Rada Izby Notarialnej we Wrocławiu odmówiła udostępnienia informacji, czy podjęła uchwałę o zgodzie na odebranie ślubowania i umieszczenie konkretnej osoby w wykazie zastępców notarialnych, uznając sprawę za indywidualną. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezczynność organu. NSA oddalił skargę kasacyjną Rady, uznając, że informacja o podjęciu takiej uchwały jest informacją publiczną, ponieważ dotyczy organizacji samorządu notarialnego i jest elementem procedury uzyskania statusu zastępcy notarialnego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rady Izby Notarialnej we Wrocławiu od wyroku WSA we Wrocławiu, który stwierdził bezczynność Rady w odpowiedzi na wniosek D.S. o udostępnienie informacji publicznej. Wnioskodawca pytał, czy Rada podjęła uchwałę o zgodzie lub braku zgody na odebranie ślubowania i umieszczenie K.B. w wykazie zastępców notarialnych. Rada odmówiła, twierdząc, że sprawa ma charakter indywidualny i nie jest informacją publiczną. WSA uznał bezczynność organu, a NSA w wyroku z 17 września 2024 r. oddalił skargę kasacyjną Rady. Sąd podkreślił, że prowadzenie wykazu zastępców notarialnych jest zadaniem rady izby, a informacje dotyczące umieszczenia osoby w tym wykazie stanowią sprawę publiczną, a nie prywatną. NSA odrzucił argumentację Rady, że uchwała w tej sprawie nie jest informacją publiczną, wskazując, że dostęp do danych publicznych, w tym treści dokumentów urzędowych i rozstrzygnięć, jest gwarantowany przez ustawę o dostępie do informacji publicznej. Sąd odrzucił również zarzut nadużycia prawa do informacji publicznej, stwierdzając, że prawo to przysługuje każdemu bez konieczności wykazywania interesu prawnego lub faktycznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, informacja ta stanowi informację publiczną.

Uzasadnienie

Prowadzenie wykazu zastępców notarialnych jest zadaniem rady izby notarialnej, co stanowi sferę organizacji samorządu notarialnego i jest sprawą publiczną. Uchwała w tej sprawie, nawet dotycząca indywidualnej osoby, jest elementem procedury uzyskania statusu zastępcy notarialnego i podlega udostępnieniu jako informacja publiczna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Udostępnieniu podlega informacja publiczna m.in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć.

Prawo o notariacie art. 35 § pkt 6

Ustawa Prawo o notariacie

Do zakresu działania rady izby notarialnej należy prowadzenie wykazów notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych izby.

Prawo o notariacie art. 37

Ustawa Prawo o notariacie

Rada izby notarialnej przedstawia roczny wykaz zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych.

Prawo o notariacie art. 76 § § 1

Ustawa Prawo o notariacie

Zastępcą notarialnym jest osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu notarialnego i złożyła ślubowanie.

Prawo o notariacie art. 76 § § 3

Ustawa Prawo o notariacie

Prezes rady właściwej izby notarialnej odbiera ślubowanie i umieszcza zastępcę notarialnego w wykazie zastępców notarialnych.

P.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny stwierdza bezczynność organu i zobowiązuje go do wydania aktu lub dokonania czynności.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku braku podstaw, skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 2 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu.

u.d.i.p. art. 2 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Informacja o podjęciu uchwały przez radę izby notarialnej w sprawie umieszczenia kandydata w wykazie zastępców notarialnych stanowi informację publiczną. Prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu, bez konieczności wykazywania interesu prawnego lub faktycznego. Działanie wnioskodawcy nie nosi znamion nadużycia prawa do informacji publicznej.

Odrzucone argumenty

Informacja o podjęciu uchwały przez radę izby notarialnej w sprawie umieszczenia kandydata w wykazie zastępców notarialnych nie stanowi informacji publicznej, gdyż ma charakter indywidualny i niepubliczny. Wniosek o udostępnienie informacji nie wynika z dbałości o interes publiczny, lecz zmierza do uzyskania informacji związanej z indywidualną sprawą i stanowi nadużycie prawa podmiotowego. Organ nie dopuścił się bezczynności, gdyż udzielił odpowiedzi na wniosek.

Godne uwagi sformułowania

informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną prowadzenie wykazów notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych izby stanowi zadanie rady informacje odnoszące się do tego, czy konkretna osoba została umieszczona w wykazie zastępców notarialnych odnosi się do sfery organizacji samorządu notarialnego, stanowiąc tym samym sprawę publiczną, a nie prywatną dla odkodowania treści pojęcia informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie ma znaczenia ocena charakteru interesu w uzyskaniu informacji publicznej przez wnioskodawcę, ani cel i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej.

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący

Przemysław Szustakiewicz

sprawozdawca

Kazimierz Bandarzewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stanowiska NSA w kwestii kwalifikacji uchwał rad izb notarialnych jako informacji publicznej oraz interpretacji prawa do informacji publicznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dostępem do informacji o uchwałach rad izb notarialnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście działalności samorządów zawodowych, co jest istotne dla prawników i obywateli zainteresowanych transparentnością.

Czy uchwała rady izby notarialnej to informacja publiczna? NSA wyjaśnia.

Sektor

prawo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2547/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
IV SAB/Wr 231/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-08-05
Skarżony organ
Rada Notarialna
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
ART.1 UST.1, ART.6 UST.1 PKT 4
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1192
art.35 pkt 6 i art.76
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 17 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Izby Notarialnej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 231/22 w sprawie ze skargi D.S. na bezczynność Rady Izby Notarialnej we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 231/22, stwierdził bezczynność Rady Izby Notarialnej we Wrocławiu w rozpoznaniu wniosku D.S. z dnia 11 stycznia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej (pkt I); stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); zobowiązał Radę Izby Notarialnej we Wrocławiu do rozpoznania wniosku strony w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia (pkt III) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt IV).
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
D.S., wnioskiem z dnia 11 stycznia 2022 r. zwrócił się do Rady Izby Notarialnej we Wrocławiu o udostępnienie informacji w zakresie, czy Rada Izby Notarialnej we Wrocławiu podjęła uchwałę o wyrażeniu zgody lub uchwałę o niewyrażeniu zgody na odebranie ślubowania i umieszczenie w wykazie zastępców notarialnych Izby Notarialnej we Wrocławiu Pani K.B., córki L. i D., która uzyskała wynik pozytywny z egzaminu notarialnego przeprowadzonego w dniach 7 -9 września 2021 r.
Pismem z dnia 26 stycznia 2022 r. Prezes Rady Izby Notarialnej we Wrocławiu, powołując się na art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2174 ze zm., dalej u.d.i.p.) wskazał, że w pojęciu informacji publicznej nie mieszczą się sprawy indywidualne obejmujące dane identyfikacyjne osób będących stronami postępowań prowadzonych przez organ. Taki zaś byłby skutek udostępnienia żądanej przez stronę informacji. Celem wnioskodawcy, co wynika z treści wniosku, jest uzyskanie informacji czy zostało wszczęte i zakończone postępowanie w indywidualnej sprawie. Ta zaś sfera działania ma charakter indywidualny, a nie publiczny i nie podlega udostępnieniu jako informacja publiczna.
W takich okolicznościach D.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Rady Izby Notarialnej we Wrocławiu w rozpoznaniu wniosku z dnia 11 stycznia 2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając zaangażowanie i osobisty interes strony w dostępie do wnioskowanej informacji, co wyklucza uznanie, że udostępnienie żądanej informacji winno nastąpić w trybie u.d.i.p. W takiej sytuacji właściwą formą działania organu jest pismo informujące wnioskodawcę o kwalifikacji jego żądania. Tak też organ postąpił w sprawie, informując wnioskodawcę, w terminie zakreślonym ustawą o przyjętym stanowisku, co uchyla zarzut bezczynności.
Pismem z dnia 13 kwietnia 2022 r. skarżący rozszerzył uzasadnienie skargi, wywodząc, że K.B. uzyskała wynik pozytywny z egzaminu notarialnego, co wynika z informacji ogłoszonej przez Ministra Sprawiedliwości na stronie internetowej. Tym samym uzyskała ona status zastępcy notarialnego, co oznacza możliwość złożenia wniosku o powołanie na stanowisko notariusza, wystąpienie do prezesa właściwej rady notarialnej o odebranie ślubowania i umieszczenia w wykazie zastępów notarialnych lub wybór innych planów życiowych. Wskazał, że na swoich stronach internetowych Izby Notarialne zamieszczają informację stanowiące wykaz zastępców notarialnych wraz z informacją o miejscu pracy. Zaznaczył, że w tym zakresie praktyka poszczególnych Izb Notarialnych jest różna, jedne ograniczają się do podania wykazów zastępców notarialnych, inne podają wykaz wraz z miejscem zatrudnienia zastępców notarialnych, jeszcze inne podają wykaz wraz z datą odpowiedniego zaświadczenia Ministra Sprawiedliwości i datą złożenia ślubowania. Wszystkie Izby Notarialne łączy jedno, na ogólnodostępnych stronach internetowych publikują wykaz zastępców notarialnych danej Izby Notarialnej. Wyjątkiem jest Izba Notarialna we Wrocławiu, która nie publikuje takiego wykazu. W przypadku K.B., skoro nie złożyła wniosku o powołanie na notariusza, mogła zrezygnować z pracy związanej z notariatem albo wystąpić do Prezesa Izby Notarialnej, aby na podstawie art. 76 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz.U. z 2020 r. poz. 1192 ze zm., dalej "Prawo o notariacie") odebrał od niej ślubowanie i umieścił na liście zastępców notarialnych. Strona podkreślała, że domagała się jedynie wskazania czy taka uchwała (pozytywna, czy negatywna) została podjęta, nie zaś o podanie uzasadnienia takiej uchwały.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 35 pkt 2 i pkt 6 Prawa o notariacie do zakresu działania rady izby notarialnej należy nadzór nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez nich powagi i godności właściwej dla notariusza; 6) prowadzenie wykazów notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych izby. Stosownie zaś do art. 37 Prawa o notariacie, rada izby notarialnej przedstawia do dnia 31 marca każdego roku Ministrowi Sprawiedliwości, Krajowej Radzie Notarialnej oraz prezesowi właściwego sądu apelacyjnego wykaz zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych izby, według stanu na dzień 31 grudnia poprzedniego roku. Wykaz ten zawiera dane o liczbie aplikantów notarialnych objętych patronatem lub zatrudnionych, w ramach odbywania aplikacji, przez poszczególnych notariuszy wraz ze wskazaniem daty objęcia patronatem lub wskazaniem zatrudnienia, a także imiona i nazwiska aplikantów notarialnych, wskazanie formy odbywania aplikacji oraz imiona i nazwiska ich patronów, a ponadto nazwiska osób skreślonych w poprzednim roku z wykazu zastępców notarialnych. Art. 76 Prawa o notariacie stanowi zaś, że zastępcą notarialnym jest osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu notarialnego i złożyła ślubowanie (§ 1). Minister Sprawiedliwości niezwłocznie po ustaleniu wyniku egzaminu notarialnego wydaje zaświadczenie o uzyskaniu statusu zastępcy notarialnego, które doręcza zastępcy notarialnemu i prezesowi rady izby notarialnej, właściwej według miejsca zamieszkania zastępcy notarialnego, a w wypadku osób, które nie mają miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, prezesowi rady izby notarialnej, o której mowa w art. 74a § 2 zdanie drugie (§ 2). Na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w § 2, prezes rady właściwej izby notarialnej odbiera ślubowanie, a następnie umieszcza zastępcę notarialnego w wykazie zastępców notarialnych danej izby. Art. 15 § 1 stosuje się odpowiednio (§ 3). Wreszcie zgodnie z art. 1 Prawa o notariacie notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych) (§ 1). W wypadkach określonych w ustawie czynności notarialnych mogą dokonywać również zastępca notarialny lub aplikant notarialny (§ 2).
Z powołanych przepisów wynika, że zastępcy notarialni w określonych prawem granicach mogą wykonywać czynności notarialne, a kwestia złożenia prowadzenia wykazu zastępców notarialnych stanowi zadanie rady. Zasadniczo zatem informacje odnoszące się do tego, czy konkretna osoba została umieszczona w wykazie zastępców notarialnych odnosi się do sfery organizacji samorządu notarialnego, stanowiąc tym samym sprawę publiczną, a nie prywatną.
W konsekwencji wiedza o tych faktach stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b u.d.i.p. w zw. z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Prowadzenie wykazów notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych izby stanowi zadanie rady izby notarialnej, która w tym zakresie wykonuje zadania publiczne. Mogą być one wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i cechuje je nie tylko użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub w ustawie.
W treści złożonego wniosku strona nie odwołała się do wykazu ale wnioskowała o udzielnie informacji, czy organ podjął uchwałę w sprawie wyrażenia (lub niewyrażenia) zgody na odebranie ślubowania i umieszczenie wskazanej we wniosku osoby w wykazie zastępców notarialnych. Przy czym we wniosku wskazano, że takie uprawnienie organu jest wyrażane przez przedstawiciela organów Krajowej Rady Notarialnej.
W odpowiedzi organ, wbrew stanowisku wyrażanemu w odpowiedzi na skargę, nie odniósł się do opisanego zagadnienia w zakresie opisanych kompetencji organu, stwierdzając jedynie, że żądane informacje dotyczą indywidualnej sprawy, a strona działa w interesie prywatnym.
Odnosząc się do tych uwag Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 76 § 3 Prawa o notariacie to prezes właściwej izby notarialnej odbiera ślubowanie, a następnie umieszcza zastępcę notarialnego w wykazie zastępców notarialnych danej izby. Nie zmienia to jednak faktu, że nadal sam fakt przyjęcia ślubowania i umieszczenia konkretnej osoby w wykazie zastępców notarialnych stanowi informację publiczną, gdyż jest elementem procedury zmierzającej do uzyskania statusu zastępcy notarialnego powołanego do wykonywania niektórych czynności notarialnych. To zaś prowadzi do wniosku, że organ nie mógł żądania strony rozpoznać w sposób wskazany w piśmie z dnia 26 stycznia 2022 r. Winien bowiem odpowiedzieć w sposób merytoryczny, czy rada wydała, czy też nie taką uchwałę, co obejmuje również odpowiedź wskazującą na brak takich uprawnień po stronie organu. Taka też była intencja wniosku, choć z pewnością sformułowanego w sposób mało precyzyjny.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że fakt, iż skarżący jest stroną sporu w innych sprawach odnoszących się do okoliczności poruszanych we wniosku nie uchyla możliwości poznania praktyki innych organów, co wypełnia powoływane przez organ pojęcie transparentności życia publicznego.
Z powyższym wyrokiem nie zgodziła się Rada Izby Notarialnej we Wrocławiu, wnosząc skargę kasacyjną i domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu; rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 149 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez stwierdzenie (orzeczenie), że skarżąca kasacyjnie dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 22 lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej i zobowiązanie do załatwienia tego wniosku w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, podczas gdy, w ocenie skarżącej kasacyjnie, brak było podstaw do uwzględnienia skargi ze względu na to, że wniosek nie dotyczył udostępnienia danych, które stanowią informację publiczną, a tym samym nie mogło dojść do bezczynności organu;
2. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu i nieoddalenie skargi na bezczynność, podczas gdy, w ocenie skarżącej kasacyjnie, występują podstawy do oddalenia w całości skargi ze względu na to, że wniosek nie dotyczył udostępnienia danych, które stanowią informację publiczną, a tym samym nie mogło dojść do bezczynności organu;
3. art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b u.d.i.p. w zw. z art. 76 § 3 Prawa o notariacie poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że informacja w przedmiocie podjęcia uchwały przez radę izby notarialnej o "wyrażeniu zgody" albo uchwały o "nie wyrażeniu zgody" na odebranie ślubowania i umieszczenie kandydata na notariusza w wykazie zastępców notarialnych właściwej izby notarialnej, podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p., podczas gdy, w ocenie skarżącej kasacyjnie, uchwała w tej sprawie nie wpisuje się w pojęcie informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., dlatego że informacja o "wyrażeniu zgody" albo "niewyrażeniu zgody" ma charakter niepubliczny;
z ostrożności procesowej, zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie
4. art. 2 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie nie występuje przesłanka uprawniająca do odmowy dostępu do informacji publicznej, podczas gdy wniosek nie wynika z dbałości o interes publiczny, lecz zmierza do uzyskania informacji związanej z indywidulaną sprawą oraz stanowi o nadużyciu praw podmiotowych przez skarżącego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżący podniósł, że jest ona niezasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.).
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta zarówno na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, jak i na zarzutach naruszenia prawa materialnego. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113). Warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest stwierdzenie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy. W analizowanej sprawie zarzut naruszenia prawa procesowego jest konsekwencją zarzutów naruszenia prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co powoduje, iż w pierwszej kolejności rozpoznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b u.d.i.p. w zw. z art. 76 § 3 Prawa o notariacie poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że informacja w przedmiocie podjęcia uchwały przez radę izby notarialnej o "wyrażeniu zgody" albo uchwały o "nie wyrażeniu zgody" na odebranie ślubowania i umieszczenie kandydata na notariusza w wykazie zastępców notarialnych właściwej izby notarialnej, podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p., podczas gdy uchwała w tej sprawie nie wpisuje się w pojęcie informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
W myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Pojęcie informacji publicznej jest pojęciem niedookreślonym. Na gruncie powyższego przepisu za informację publiczną należy uznać każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne, a także inne podmioty sprawujące funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Charakter publiczny należy zatem przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności.
Stosownie zaś do treści art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna m.in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. W treści tego przepisu ustawodawca wyraźnie przewidział dostęp do danych publicznych, w tym treści i postaci dokumentów urzędowych, w szczególności wskazując na udostępnianie treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Tym samym nie może być wątpliwości, że informacją publiczną są dokumenty urzędowe, a więc dokumenty, które zostały wytworzone przez organy administracji publicznej w ramach wykonywania powierzonych im zadań (a więc w zakresie działań organów administracji publicznej). Odnotować przy tym należy, iż w myśl art. 6 ust. 2 u.d.i.p. "dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy". Tym samym dokument urzędowy charakteryzuje się oficjalnością.
Zasadnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 35 pkt 6 Prawa o notariacie do zakresu działania rady izby notarialnej należy prowadzenie wykazów notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych izby. Stosownie bowiem do art. 37 Prawa o notariacie, rada izby notarialnej przedstawia do dnia 31 marca każdego roku Ministrowi Sprawiedliwości, Krajowej Radzie Notarialnej oraz prezesowi właściwego sądu apelacyjnego wykaz zastępców notarialnych i aplikantów notarialnych izby, według stanu na dzień 31 grudnia poprzedniego roku. Wykaz ten zawiera dane o liczbie aplikantów notarialnych objętych patronatem lub zatrudnionych, w ramach odbywania aplikacji, przez poszczególnych notariuszy wraz ze wskazaniem daty objęcia patronatem lub wskazaniem zatrudnienia, a także imiona i nazwiska aplikantów notarialnych, wskazanie formy odbywania aplikacji oraz imiona i nazwiska ich patronów, a ponadto nazwiska osób skreślonych w poprzednim roku z wykazu zastępców notarialnych. Natomiast art. 76 Prawa o notariacie stanowi, że zastępcą notarialnym jest osoba, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu notarialnego i złożyła ślubowanie (§ 1). Minister Sprawiedliwości niezwłocznie po ustaleniu wyniku egzaminu notarialnego wydaje zaświadczenie o uzyskaniu statusu zastępcy notarialnego, które doręcza zastępcy notarialnemu i prezesowi rady izby notarialnej, właściwej według miejsca zamieszkania zastępcy notarialnego, a w wypadku osób, które nie mają miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, prezesowi rady izby notarialnej, o której mowa w art. 74a § 2 zdanie drugie (§ 2). Na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w § 2, prezes rady właściwej izby notarialnej odbiera ślubowanie, a następnie umieszcza zastępcę notarialnego w wykazie zastępców notarialnych danej izby.
Prawidłowo tym samym Sąd pierwszej instancji uznał, że kwestia prowadzenia wykazu zastępców notarialnych stanowi zadanie rady. Zatem informacje odnoszące się do tego, czy konkretna osoba została umieszczona w wykazie zastępców notarialnych odnosi się do sfery organizacji samorządu notarialnego, stanowiąc tym samym sprawę publiczną, a nie prywatną.
Skoro pytanie zawarte we wniosku z dnia z dnia 11 stycznia 2022 r. dotyczyło tego, czy wobec konkretnie wskazanej osoby, która uzyskała wynik pozytywny z egzaminu notarialnego Rada Izby Notarialnej we Wrocławiu podjęła uchwałę o wyrażeniu zgody lub o niewyrażeniu zgody na odebranie ślubowania i umieszczenie w wykazie zastępców notarialnych Izby Notarialnej we Wrocławiu, to trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że żądanie to należało zakwalifikować jako żądanie udostępnienia informacji o sprawach publicznych. Zważywszy, że - jak to powyżej wyjaśniono - ustawodawca wyraźnie przewidział dostęp do danych publicznych, w tym do treści i postaci dokumentów urzędowych, w szczególności wskazując na udostępnianie treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż informacja o wydaniu przez Radę Izby Notarialnej we Wrocławiu konkretnej uchwały o wyrażeniu zgody lub o niewyrażeniu zgody, nie stanowi informacji o sprawie publicznej. To że żądanie udostępnienia informacji dotyczyło sprawy indywidualnej konkretnego zastępcy notariusza, nie powoduje, iż informacja ta traci charakter informacji publicznej. Uchwała (o ile została podjęta) dotyczy co do zasady działalności danej osoby jako notariusza (zastępcy notariusza) – tzn. osoby zaufania publicznego.
Nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie bowiem wniosek o udostępnienie informacji nie wynika z dbałości o interes publiczny, lecz zmierza do uzyskania informacji związanej z indywidulaną sprawą oraz stanowi o nadużyciu praw podmiotowych przez skarżącego. Po pierwsze, podkreślić należy, że Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć tego przepisu, gdyż go nie stosował. Po drugie, wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie dla odkodowania treści pojęcia informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie ma znaczenia ocena charakteru interesu w uzyskaniu informacji publicznej przez wnioskodawcę, ani cel i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu. Natomiast w myśl 2 ust. 2 u.i.d.p. od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Zatem dla uzyskania żądanej informacji strona nie musiała wykazywać, że sporządzenie wniosku o informację nastąpiło "w trosce o interes publiczny". Po trzecie, w doktrynie oraz w orzecznictwie konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej pojawia się w kontekście: 1) wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji); 2) wykorzystania dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych; 3) złożenia wielu wniosków w celu uniknięcia wymogów stawianych dla informacji przetworzonych; 4) wykorzystania dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji. Ponadto nadużycie prawa dostępu do informacji wynikać może z takich okoliczności jak: seryjność i podobieństwo skarg, akcentowanie w treści pism kwestii kosztów postępowania, model działania skarżącego, okoliczność czasowa między wniesieniem skargi a zaistnieniem bezczynności w sprawie. Również sposób wysłania wiadomości w sprawie może wskazywać, że wnioskodawca nie wykluczał możliwości zakwalifikowania jej jako SPAM, czego skutkami byłby obciążony organ (por. postanowienie NSA z 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1940/15), a nawet liczył się z możliwością wykorzystania tego faktu w postępowaniu sądowym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego żadna z powyższych okoliczności nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, stąd nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, że działanie skarżącego nosiło znamiona nadużycia prawa do udostępnienia informacji publicznej.
W konsekwencji powyższego, nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. Skoro Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że Rada Izby Notarialnej we Wrocławiu pozostawała w bezczynności w zakresie złożonego przez skarżącego wniosku o udostępnienie informacji, albowiem skarżący nie otrzymał merytorycznej odpowiedzi na zgłoszone żądanie, co bezspornie wynika z akt sprawy, to prawidłowo Sąd zastosował dyspozycję wynikającą z art. 149 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a., tj. stwierdził, że Rada Izby Notarialnej we Wrocławiu dopuściła się bezczynności i zobowiązał tę Radę do rozpoznania wniosku strony. Z tych też względów Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do zastosowania w sprawie art. 151 P.p.s.a.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI