III OSK 2544/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-11
NSAochrona środowiskaWysokansa
odpadykara administracyjnaterminowośćsprawozdanieochrona środowiskaKPANSAznikoma waga naruszenia

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję GIOŚ w sprawie kary pieniężnej za nieterminowe złożenie zestawienia danych o odpadach, uznając, że ocena znikomości naruszenia prawa wymaga indywidualnej analizy.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej za nieterminowe złożenie zbiorczego zestawienia danych o odpadach. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że miesięczne opóźnienie nie jest znikome i utrudnia pracę organów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję GIOŚ, wskazując, że ocena znikomości naruszenia prawa wymaga indywidualnych okoliczności sprawy, a nie ogólnego stwierdzenia o utrudnieniach dla organów. Sąd podkreślił, że przepis o odstąpieniu od nałożenia kary nie może być przepisem martwym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 500 zł za przekazanie zbiorczego zestawienia danych o odpadach po terminie. Skarżący przyznał się do miesięcznego opóźnienia, ale argumentował, że powinno to być potraktowane jako znikome naruszenie prawa, uzasadniające odstąpienie od kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Sąd pierwszej instancji uznał, że choć strona zaprzestała naruszania prawa, to waga naruszenia nie była znikoma, gdyż nieterminowe składanie sprawozdań utrudnia organom administracji publicznej wykonywanie obowiązków i planowanie gospodarki odpadami. Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko wyrażone w wyroku III OSK 2411/21, uznał skargę kasacyjną za zasadną w części dotyczącej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Sąd podkreślił, że ocena znikomości naruszenia prawa wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy i nie może opierać się jedynie na ogólnym stwierdzeniu o utrudnieniach dla organów. Sąd wskazał, że interpretacja przyjęta przez WSA prowadziłaby do sytuacji, w której art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. stałby się przepisem martwym. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję GIOŚ, zasądzając jednocześnie od GIOŚ na rzecz S. L. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ocena znikomości naruszenia prawa wymaga indywidualnej analizy okoliczności sprawy, a nie ogólnego stwierdzenia o utrudnieniach dla organów administracji publicznej.

Uzasadnienie

NSA uznał, że interpretacja WSA, zgodnie z którą miesięczne opóźnienie w złożeniu sprawozdania o odpadach nie może być uznane za znikome naruszenie prawa, ponieważ utrudnia pracę organom, jest zbyt ogólnikowa i prowadzi do sytuacji, w której przepis o odstąpieniu od kary staje się przepisem martwym. Sąd podkreślił, że ocena znikomości naruszenia powinna uwzględniać konkretne skutki dla dóbr prawnie chronionych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.o. art. 200 § 1 i 2 pkt 2

Ustawa o odpadach

u.o. art. 237 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o odpadach

K.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odstępuje od nałożenia kary, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ocena znikomości naruszenia prawa wymaga indywidualnej analizy okoliczności sprawy, a nie ogólnego stwierdzenia o utrudnieniach dla organów. Przepis art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. nie może być przepisem martwym i powinien być stosowany, jeśli spełnione są jego przesłanki. Obligatoryjny charakter kary pieniężnej nie wyklucza możliwości odstąpienia od jej nałożenia na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.

Odrzucone argumenty

Miesięczne opóźnienie w złożeniu sprawozdania o odpadach nie jest znikomym naruszeniem prawa, ponieważ utrudnia pracę organom administracji publicznej i wpływa na planowanie gospodarki odpadami. Ustawodawca, nadając karze pieniężnej obligatoryjny charakter, uznał wagę naruszenia za nieznaczną.

Godne uwagi sformułowania

ocena wagi naruszenia wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych interpretacja przedstawiona przez organ i zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji prowadziłaby do tego, że norma z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. stałaby się przepisem martwym

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący sprawozdawca

Olga Żurawska - Matusiak

sędzia

Maciej Kobak

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w kontekście kar administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących ochrony środowiska. Podkreślenie konieczności indywidualnej oceny znikomości naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy głównie kar administracyjnych nakładanych na podstawie przepisów szczególnych, które nie regulują odrębnie kwestii odstąpienia od kary, a do których stosuje się art. 189f K.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście do oceny naruszeń prawa, nawet jeśli dotyczą one obowiązków o charakterze obligatoryjnym. Pokazuje też, że przepisy K.p.a. o odstąpieniu od kary nie są martwe.

Czy miesięczne opóźnienie w złożeniu sprawozdania o odpadach to już poważne naruszenie? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 500 PLN

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2544/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1837/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-11-22
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 701
art. 237 ust. 1 pkt 1, art. 200 ust. 1 i 2 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1837/19 w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za przekazanie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów po terminie 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 maja 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz S. L. kwotę 574 (pięćset siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1837/19, oddalił skargę S. L. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 maja 2019 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za przekazanie zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów po terminie.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji ww. decyzją Główny Inspektor Ochrony Środowiska – dalej: "GIOŚ", po rozpatrzeniu odwołania S. L., prowadzącego działalność́ gospodarczą pod nazwą X od decyzji Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 24 kwietnia 2018 r., Nr [...], wymierzającej administracyjną karę pieniężną w wysokości 500 zł za przekazanie Marszałkowi Województwa Zachodniopomorskiego zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów za 2014 r., po upływie terminu ustawowego - utrzymał tę decyzję w mocy. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za to naruszenie i poprzestania na pouczeniu.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skarżący sam przyznał, że zbiorcze zestawienie za 2014 r. wysłał z niemal miesięcznym opóźnieniem. Jego zdaniem, nie powinno to jednak stać na przeszkodzie owemu odstąpieniu. Nie doszło bowiem do istotnego naruszenia prawa (przez nieterminowe złożenie zestawienia) jak też nie wystąpił brak możliwości zaprzestania tego naruszenia. Wysokość́ nałożonej kary, stałej i wynoszącej 500 zł, świadczy zaś o tym, że to naruszenie prawa nie zostało uznane przez ustawodawcę za szczególnie istotne. W ocenie skarżącego, fakt złożenia zbiorczego zestawienia należy natomiast uznać́ za zaprzestanie naruszania prawa przez stronę̨. Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał tę argumentację za niezasadną. Podał, że sporządzone przez stronę zbiorcze zestawienie danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów za 2014 r. wysłane zostało do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego pocztą w dniu 14 kwietnia 2015 r. (data stempla pocztowego), a więc po ustawowym terminie upływającym w dniu 15 marca 2015 r. (w 2015 r. termin ten przedłużony był do dnia 16 marca z uwagi na fakt, że dzień 15 marca przypadał w niedzielę). Zdaniem GIOŚ, w związku ze stwierdzonym naruszeniem organ I instancji zobligowany był z mocy prawa do wydania zaskarżonej decyzji w trybie art. 200 ust. 1, w związku z art. 237 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 701)- dalej: "ustawa o odpadach".
Nie zgadzając się z powyższą decyzją S. L. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji obydwu instancji.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżący nie negował i nie kwestionował ustaleń organów obu instancji, że sprawozdanie roczne za 2014 rok zostało przez niego złożone z niemal miesięcznym uchybieniem terminu. Za trafne uznał Sąd meriti uwagi skarżącego, że nowelizacja K.p.a., która weszła w życie w dniu 1 czerwca 2017 r., wprowadziła jednolite zasady wymierzania administracyjnej kary pieniężnej, udzielania ulg w jej wykonaniu, terminów przedawnienia nakładania tej kary, jak również odstępowania od jej nałożenia. Przepisy K.p.a. dotyczące pieniężnych kar administracyjnych stosuje się w zakresie, w jakim przepisy ustaw szczególnych nie regulują tej kwestii w sposób odmienny. Jako, że ustawa o odpadach nie zawiera przepisów odnoszących się do ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za nieterminowe złożenie zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, zastosowanie znajduje zatem przepis art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Na jego podstawie, organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Przy spełnieniu tych przesłanek, odstąpienie przez organ od wymierzenia kary jest obligatoryjne. W ocenie jednakże Sądu Wojewódzkiego, wskazane okoliczności, wyłączające nałożenie tej kary, będące przedmiotem badania organów obu instancji - nie wystąpiły łącznie w rozpatrywanej sprawie. Zatem o ile waga naruszenia prawa nie była znikoma, to w kwestii niezaprzestania naruszenia przez skarżącego prawa, Sąd pierwszej instancji stanął na odmiennym stanowisku, niż przyjęły to organy. Złożenie zestawienia z przekroczeniem terminu, wbrew stanowisku organów obu instancji, oznacza de facto, iż strona zaprzestała naruszania prawa.
Odnosząc się̨ z kolei do przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa podnieść należy, że ustawodawca nadając administracyjnej karze pieniężnej za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia obligatoryjny charakter, tj. czyniąc obligatoryjnym wymierzenie jej bez względu na przyczyny, okoliczności czy nawet liczbę̨ dni opóźnienia uznał, że waga tego naruszenia nie jest znikoma, a tym samym terminowość́ składania sprawozdań́ ma zasadnicze znaczenie. Wynika to z faktu, że nieterminowe składanie przez podmioty sprawozdań́, w tym owych zbiorczych zestawień́, zasadniczo utrudnia organom administracji publicznej wykonywanie ich obowiązków i planowanie gospodarki opadami. Wobec tego nieterminowe złożenie przedmiotowego zestawienia za 2014 r., szczególnie w sytuacji gdy opóźnienie to trwało prawie miesiąc, nie mogło być uznane za znikome naruszenie prawa. Oceniając wagę popełnionego przez skarżącego naruszenia trzeba uwzględnić przede wszystkim cel, w jakim podmioty zobligowane zostały do przekazywania zbiorczych zestawień i bezpośrednie następstwa, jakie wywołuje nieterminowe ich przekazywanie, na które to okoliczności trafnie zwrócił uwagę GIOŚ. Celem przekazywania zbiorczych zestawień jest bowiem dostarczenie marszałkowi województwa danych w zakresie szeroko pojętego postępowania podmiotów z odpadami (wytwarzanie odpadów, ich zbieranie, poddawanie ich odzyskowi w instalacjach lub urządzeniach bądź poza nimi, jak też przekazywanie w celu ich wykorzystania osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym, niebędącym przedsiębiorcami, na ich własne potrzeby). Dane te niezbędne są marszałkowi województwa do planowania gospodarowania odpadami na terenie województwa. Nie przekazując sprawozdań terminowo podmioty uniemożliwiają wskazanemu organowi rzetelną realizację jego zadań, ponieważ będąc zobligowany do opracowania planu gospodarowania odpadami, często musi czynić to na podstawie niepełnych danych, co niewątpliwie wypacza obraz stanu rzeczywistego i wpływa na rzetelność opracowywanego planu. Zdaniem Sądu meriti, wbrew twierdzeniom skargi, miesięczne opóźnienie nie stanowi zatem znikomej wagi naruszenia prawa. Argumentacja ta trafna jest zwłaszcza wobec faktu, że na przekazanie zbiorczych zestawień zobowiązane podmioty i tak mają już dwa i pół miesiąca, tj. od dnia 1 stycznia do dnia 15 marca danego roku, który to okres już należy uznać za obiektywnie stosunkowo długi. Opóźnienie miesięczne, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie, wydłuża ten okres aż do trzech i pół miesiąca. Nie mamy więc w niniejszej sprawie do czynienia ze znikomą wagą naruszenia prawa. W ocenie Sądu meriti, organy nie mają natomiast racji twierdząc, że naruszenie prawa przez stronę̨, polegające na nieterminowym przekazaniu zbiorczego zestawienia jest nieusuwalne, gdyż̇ - jak twierdzą - złożonego nieterminowo dokumentu za dany rok nie można już̇ złożyć́ w terminie. W tym zakresie Sąd Wojewódzki uznał, iż złożenie takiego zestawienia, nawet z uchybieniem terminu, stanowi o zaprzestaniu naruszenia. Podmiot zobowiązany, pomimo złożenia tego zestawienia nieterminowo, jednak obowiązek ten dopełnił. Nie jest to jednak warunek wystarczający. Do odstąpienia, jak wskazano, muszą zaistnieć obie przesłanki łącznie. Oprócz stwierdzenia przez organ faktu, że strona zaprzestała naruszania prawa, konieczne jest ustalenie, że waga stwierdzonego naruszenia prawa jest znikoma. Brak tego drugiego elementu (warunku) – nie pozwolił w niniejszej sprawie na uwzględnienie skargi. Z tego względu, w ocenie Sądu pierwszej instancji, organ nie miał podstaw do odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary i poprzestania na pouczeniu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", orzekł jak w sentencji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. L. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił:
1) naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób nie wyjaśniający dostatecznie okoliczności faktycznych i motywów (bądź w sposób błędnie je ustalający), jakimi Sąd pierwszej instancji kierował się przy wydawaniu wyroku w niniejszej sprawie, w zakresie oceny ziszczenia się w sprawie przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa przez skarżącego, a polegające jedynie na ogólnikowym stwierdzeniu, że nieterminowe składanie przez podmioty rocznych zestawień danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów utrudnia pracę organom administracji publicznej, zaś terminowość składania tych sprawozdań jest istotna, co w konsekwencji czyni zaskarżony wyrok arbitralnym i niepoddającym się kontroli instancyjnej, jak również znacznie ogranicza możliwość sformułowania podstaw kasacyjnych;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 80 oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nie rozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonanie przez Sąd I instancji dowolnej oceny dowodów oraz występujących w sprawie okoliczności, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że waga naruszenia przez skarżącego prawa nie jest znikoma, w sytuacji gdy okoliczności sprawy, a w szczególności długość opóźnienia w złożeniu wymaganej dokumentacji (niecały 1 miesiąc) wprost wskazują na znikomość wagi naruszenia prawa przez skarżącego;
3) naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 237 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 200 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o odpadach poprzez ich błędną wykładnię polegającą na założeniu, iż samo naruszenie polegające na nieterminowym złożeniu w/w zestawienia uniemożliwia uznanie naruszenia prawa za znikome, jako że nieterminowe składanie sprawozdań utrudnia organom administracji publicznej wykonywanie nałożonych na nie obowiązków, zaś ustawodawca nadając administracyjnej karze pieniężnej za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia obligatoryjny charakter, uznał że waga powyższego naruszenia nie jest znikoma, co oznacza że terminowość składania sprawozdań jest istotna, która to wykładania skutkowała uznaniem braku możliwości odstąpienia w niniejszej sprawie od nałożenia na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł:
1. na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji tj. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
2. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, przy uwzględnieniu opłat skarbowych od udzielonych w niniejszej sprawie pełnomocnictw,
3. o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano, wskazując na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1411/18, który uznał, że do pieniężnych kar administracyjnych za nieterminowe złożenie zestawienia nakładanych na podstawie art. 200 ust. 1 i 2 pkt 2 w związku z art. 237 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach stosuje się art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Oznacza to, zdaniem autora skargi kasacyjnej, że zaistnienie tych przesłanek należy oceniać w świetle indywidualnych okoliczności danej sprawy, a nie w świetle charakteru naruszenia prawa, za które dana kara może być nałożona. Ponadto, oznacza to również, iż możliwe musi być zaniechanie naruszenia prawa przez stronę.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż tylko jeden z podniesionych zarzutów mógł odnieść zamierzony skutek.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skargach zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że tożsama pod względem przedmiotowym skarga kasacyjna, zawierająca takie same zarzuty, była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 2411/21. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie niniejszym w pełni podziela zawarte w tym rozstrzygnięciu argumenty i przyjmuje je jako własne.
Odnosząc się zatem do podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów wskazać należy, że zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., jak i w związku z art. 237 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach oraz w związku z art. 200 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o odpadach. Zarzut ten został prawidłowo określony jako zarzut naruszenia prawa procesowego, ponieważ dotyczy przede wszystkim dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w kontekście możliwości odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej nałożonej na skarżącą na materialnoprawnej podstawie z art. 237 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 200 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o odpadach.
Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego. Jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. A. Cebera, J. G. Firlus [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 189f).
W tej sprawie Sąd pierwszej instancji w istocie powielił stanowisko organu w zakresie oceny przesłanki "znikomości" naruszenia prawa, wskazując, że naruszenie to utrudnia organom administracji publicznej wykonywanie obowiązków, ponieważ organy nie są pewne, kiedy można przyjąć, że wszystkie zobowiązane podmioty złożyły sprawozdania i że posiadane już przez organy dane są pełne i odzwierciedlają rzeczywisty stan. Dane w tym zakresie są natomiast niezbędne organowi do prawidłowej realizacji zadań m. in. planowania gospodarowania odpadami. Ponadto ustawodawca nadając administracyjnej karze pieniężnej za nieterminowe przekazanie zbiorczego zestawienia obligatoryjny charakter (obligatoryjne wymierzenie tej kary przez organ) i wyznaczając stałą kwotę 500 zł, uznał, że waga powyższego naruszenia nie jest znikoma, a tym samym terminowość składania sprawozdań jest istotna. Stanowisko to jest ogólnikowe i częściowo nieprawidłowe. Bez znaczenia jest bowiem, że przedmiotowa administracyjna kara pieniężna ma charakter obligatoryjny. Istotą odpowiedzialności administracyjnej jest jej zobiektywizowanie, a więc co do zasady jest nakładana w przypadku spełnienia przesłanek określonych w odpowiednim przepisie prawa oraz jest niezależna od okoliczności jej towarzyszących, w tym przede wszystkim zawinienia strony. To właśnie z tego powodu ustawodawca przewidział określone rozwiązania prawne pozwalające na odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, ulgi w jej spłacie a także przypadki, w których kara nie może już być wymierzona lub egzekwowana. Większość administracyjnych kar pieniężnych ma charakter obligatoryjny, a ewentualne miarkowanie możliwe jest w granicach wyznaczonych przepisami ustawy. Nie wyklucza to jednak zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., o ile oczywiście spełnione są przesłanki wynikające z tej normy. Interpretacja przedstawiona przez organ i zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji prowadziłaby do tego, że norma z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. stałaby się przepisem martwym, który nie mógłby w żadnej sytuacji znaleźć zastosowania. Wbrew twierdzeniom organu, ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od wymierzenia przedmiotowej kary, a podstawę tą stanowią przepisy działu IVa K.p.a., w tym art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Ponadto przesłanka "znikomości" naruszenia prawa została oceniona w sposób niewystarczający. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesłanka "znikomości" uchybienia nie może być jednak rozstrzygnięta przez Sąd pierwszej instancji, bowiem ocena ta należy do organu. To organ powinien ocenić, czy w sprawie zaszły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Uznając zatem, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona i nie będąc związanym wnioskami procesowymi, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Głównego Inspektor Ochrony Środowiska z dnia 30 maja 2019 r.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wszystkie te elementy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera, w tym podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz szczegółowe wyjaśnienie powodów, dla których Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu Wojewódzkiego wyrażone w tym zakresie jest wystarczające i pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej. Natomiast zarzutem naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można kwestionować oceny prawnej wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ponadto, w świetle uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie oczywiście nie nastąpiło.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut podnoszący naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., ponieważ Sąd pierwszej instancji nie stosuje powołanych przepisów K.p.a., a jedynie ocenia zastosowanie ich przez właściwy organ administracji publicznej. W szczególności Sąd pierwszej instancji nie dokonuje na ich podstawie rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zasadnicze znaczenie w tej sprawie miała ocena przesłanek z art. 189f ust. 1 pkt 1 K.p.a., natomiast Sąd Wojewódzki prawidłowo orzekł, że w tej sprawie nie doszło do naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a.
Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
O zasądzeniu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 203 pkt 1 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na zasądzoną kwotę 574 zł złożyło się wynagrodzenie fachowego pełnomocnika (240 zł), opłaty skarbowe od pełnomocnictw (łącznie 34 zł), wpis od skargi (100 zł), wpis od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji (100 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej (100 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI