III OSK 2532/21

III OSK 2532/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1994/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-11-28
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 205 poz 1203
art. 4 pkt 15 lit. c
Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Beata Jezielska Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 22 września 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1994/19 w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1994/19, po rozpoznaniu skargi G. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 lutego 2019 r. nr [...].
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji wnioskiem z dnia 5 czerwca 2018 r. G. J. (dalej: "strona", "skarżący"), zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z wypadkiem oraz uszczerbkiem na zdrowiu, którego doznał podczas udziału w działaniach poza granicami państwa w Polskim Kontyngencie Wojskowym w składzie Międzynarodowych Sił Stabilizacyjnych w Republice Iraku.
Organ decyzją Nr [...] z dnia 1 lutego 2019 r. odmówił stronie przyznania statusu weterana poszkodowanego. Ustalił, że w dniu [...] grudnia 2004 r. ok. godz. [...] G. J., w ramach wykonywania obowiązków służbowych, wracał z inspekcji Szkoły Policyjnej w Bagdadzie w składzie koalicyjnego zespołu inspekcyjnego. Zespół ten jechał w składzie konwoju pojazdem HUMVEE do Camp [...]. W pewnym momencie dojeżdżając do skrzyżowania, które było zablokowane przez pojazdy cywilne, dowódca konwoju zdecydował zmienić pas ruchu na przeciwny, aby ominąć korek. W trakcie przejeżdżania na przeciwległy pas ruchu samochód gwałtownie podskoczył na pasie rozdzielającym pasy ruchu ulicy. W wyniku wstrząsu samochodu poszkodowany został podrzucony do góry. Bezpośrednio po tym poczuł silny ból w kręgosłupie. Następstwem zdarzenia u wnioskodawcy było [...]. Z tytułu uszczerbku na zdrowiu wnioskodawcy przyznano odszkodowanie. Organ uznał, że przyczyną wypadku był gwałtowny wstrząs i podrzut pojazdu w trakcie przejeżdżania na przeciwległy pas ruchu w celu ominięcia korka. Organ ocenił, że takie zdarzenie nie pozostaje w jakimkolwiek związku z wykonywaniem zadań przez PKW w Iraku. Powołano, że wnioskodawca nie działał w sytuacji bezpośredniego zagrożenia związanego z realizacją zadań wskazanego Kontyngentu, a tego rodzaju zdarzenie mogło wystąpić wszędzie w czasie pełnienia służby wojskowej, zatem nie może zostać zakwalifikowane jako wypadek w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 937 z późn. zm.) - dalej: "ustawa o weteranach". Organ zauważył, że nie jest uprawnione takie rozumienie ww. przepisu, zgodnie z którym jakiekolwiek zdarzenie skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu doznane przez żołnierza w czasie pobytu poza państwem miałoby uzasadniać przyznanie licznych świadczeń, które mają charakter wyjątkowy.
G. J. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] z dnia 10 czerwca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia 1 lutego 2019 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakichkolwiek przyczyn, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego, albowiem wypadek określony w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach ma postać kwalifikowaną w odróżnieniu od wypadku, o którym mowa w art. 5 ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 213 z późn. zm.). Organ uznał, że wypadek, któremu strona uległa jest wypadkiem, który nosi znamiona zwykłego wypadku komunikacyjnego i mógł mieć miejsce także w normalnym ruchu drogowym na terenie kraju.
G. J. w skardze na ostateczną decyzję Ministra Obrony Narodowej wniósł o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 1 lutego 2019 r. oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za zawierającą usprawiedliwione podstawy.
W ocenie Sądu organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a zatem wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocena dotycząca braku spełnienia przesłanki z art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach była przedwczesna.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskodawca nie działał w sytuacji bezpośredniego zagrożenia związanego z realizacją zadania wskazanego Kontyngentu, a zaistniałe zdarzenie mogło nastąpić wszędzie podczas pełnienia służby, a zatem nie może zostać zakwalifikowane jako wypadek w rozumieniu 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach. Natomiast organ odwoławczy wskazał, że wypadek, któremu uległ zainteresowany jest wypadkiem, który nosi znamiona zwykłego wypadku komunikacyjnego i mógł mieć też miejsce także w normalnym ruchu drogowym na terenie kraju. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że ani w Dowództwie Operacyjnym Rodzajów Sił Zbrojnych w Warszawie, ani w Wojskowym Biurze Historycznym w Warszawie nie odnaleziono dokumentów dotyczących stałych procedur operacyjnych i procedur taktycznych dotyczących wyjazdów żołnierzy i sprzętu poza bazy stacjonowania sił i środków koalicyjnych w Iraku, wnioskowanych przez stronę. Odnośnie twierdzeń skarżącego w kwestii pozostawania w wyposażeniu w chwili wypadku organ wskazał, że nie jest to okoliczność przemawiająca za uznaniem wypadku jako spełniającego przesłanki z art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach, jak również, że organ nie rozstrzyga o istnieniu dokumentów i rozkazów. *
Sąd pierwszej instancji powołał się na wyrok z dnia 12 sierpnia 2014 r. w sprawie sygn. I OSK 1026/13 (LEX nr 1511939), w którym to Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że: "wskazanie na bezpośredni związek wypadku z wykonywanymi zadaniami, zawarte w powołanym art. 4 pkt 15 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz.U. nr 205, poz. 1203), oznacza, że wypadek jest następstwem wykonywania przez żołnierza wyznaczonych zadań. Związek ten ma charakter czasowy, miejscowy oraz przede wszystkim funkcjonalny. Wykonywane przez żołnierza czynności muszą wiązać się z wykonywaniem zadań, do których została wyznaczona określona misja pokojowa lub stabilizacyjna, przy czym niosą one ze sobą realne zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Specyfika tych zadań jest odmienna od normalnych, zwykłych obowiązków służbowych żołnierzy". Również w innych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, za konieczne ustalenie istnienia związku funkcjonalnego wypadku z zadaniem wykonywanym przez żołnierza kontyngentu (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 października 2015 r. sygn. I OSK 432/14, LEX nr 1985928).
Sąd meriti stwierdził, że w sprawie nie ustalono okoliczności podnoszonych przez stronę, a dotyczących wykonywania zadań w ramach kontyngentu podczas powrotu z inspekcji do bazy, przejazdu w pełnym wyposażeniu i uzbrojeniu w strefie zagrożenia dla życia, specyfiki przejazdów konwoju, braku możliwości jego zatrzymania z uwagi na ryzyko ostrzału, wydanego rozkazu zjazdu na przeciwległy pas ruchu w związku z koniecznością utrzymania konwoju w ruchu i wynikłego z tego wyjechania na pas rozgraniczający jezdnie, co spowodowało wyrzut, a w następstwie uszczerbek na zdrowiu strony. Powyższe okoliczność były powoływane przez stronę w toku całego postępowania, jak również z złożonym odwołaniu. Ponadto, wnioskodawca na potwierdzenie swych twierdzeń, zwrócił się do organu o przeprowadzenia dowodu z dokumentu dotyczącego stałych procedur operacyjnych i procedur taktycznych dotyczących wyjazdów żołnierzy i sprzętu poza bazy stacjonowania sił i środków koalicyjnych w Iraku. Organ nie odnalazł przedmiotowego dowodu (zwrócił się jedynie do Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych w Warszawie, i za jego pośrednictwem do Wojskowego Biura Historycznego w Warszawie). Organ w żaden sposób nie zweryfikował twierdzeń strony odnośnie przyczyn i przebiegu wypadku, bezpodstawnie uznając, że był to zwykły wypadek komunikacyjny i mógł mieć miejsce w normalnym ruchu drogowym na terenie kraju. W ocenie Sądu wątpliwym jest, aby był to zwykły wypadek komunikacyjny zdarzający się na terenie kraju, w normalnym ruchu drogowym, skoro miał miejsce - według twierdzeń strony w strefie zagrożenia życia, w pełnym wyposażeniu bojowym, z odbezpieczoną bronią, w ruchu konwoju wojskowego, w sytuacji zatoru na drodze i w momencie wykonywania zadania kontyngentu wojskowego.
Sąd Wojewódzki wskazał również, że do skargi został dołączony dokument tj. wyciąg ze stałych procedur operacyjnych PKW IRAK Dowództwo PKW IRAK z dnia 12 lipca 2019 r. Oczywiście dokument ten nie może być przydatny do ustalania stanu faktycznego dotyczącego wypadku z 2004 r., ale uprawdopodabnia on wersję skarżącego, że takie procedury istniały również w 2004 r., i z mógł z nich wynikać m.in. sposób wykonywania konwojów i zakaz zatrzymywania samochodów jadących w konwoju. Niezrozumiała jest w ocenie Sądu pierwszej instancji bierność organu, który nie zwrócił się do innych organów celem uzyskania stosownych procedur obowiązujących w 2004 r. Wątpliwym jest, aby polskie organy pełniące zwierzchnictwo nad Wojskiem Polskim nie dysponowały takim dokumentem, istniała również możliwość zwrócenia się do organów innych państw będących w składzie Międzynarodowych Sił Stabilizacyjnych w Republice Iraku. Natomiast w przypadku ustalenia, że taki dokument nie istniał, organ winieni przeprowadzić postępowanie dowodowe celem ustalenia, jakie stosowano procedury w 2004 r. celem potwierdzenia, bądź wykluczenia wersji podanej przez wnioskodawcę.
Z uwagi na stwierdzone uchybienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019, poz. 2315, z późn. zm.) - dalej: "P.p.s.a.".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Obrony Narodowej. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie:
prawa materialnego, a to art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy o weteranach przez błędną wykładnię przesłanki zaistnienia wypadku podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza niż opisane w art. 4 pkt 15 lit. a i b polegającą na uznaniu, że okoliczności wskazywane przez Stronę są istotne z punktu widzenia ustalenia zaistnienia takiego związku;
- konsekwencją czego było nieprawidłowe ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i zastosowanie art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a.; Wojewódzki Sąd Administracyjny Wydział IV odwołując się do art. 3 i art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał na konieczność ustalenia związku funkcjonalnego wypadku z zadaniem wykonywanym przez żołnierza kontyngentu. Jednocześnie zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny Wydział IV stwierdził, że przed dokonaniem oceny zaistnienia związku funkcjonalnego, organ powinien w sposób prawidłowy ustalić stan faktyczny w sprawie, tu: dokonać ustaleń okoliczności podnoszonych przez Stronę, w tym przeprowadzić dowód z dokumentu dotyczącego stałych procedur operacyjnych. W ocenie organu stan faktyczny sprawy został ustalony w stopniu pozwalającym na ustalenie czy wypadek, któremu uległa Strona pozostawał w związku funkcjonalnym z zadaniami realizowanymi przez misję. Pomimo, że prima facie wydawać mogłoby się, że ustalenie okoliczności niezbędnych do dokonania oceny zaistnienia związku funkcjonalnego wymaganych art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach jest wyłącznie kwestią proceduralną, to zważyć należy, że w przedmiotowej sprawie błędna wykładnia wskazanej przesłanki determinowała ocenę Sądu co do zakresu obowiązku dowodowego. Innymi słowy, nieprawidłowa wykładnia normy doprowadziła do konstatacji Sądu, że okoliczności wskazane przez Stronę mają wpływ na ocenę zaistnienia związku funkcjonalnego. Wskazać należy, że wypadkiem w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach będzie tylko taki wypadek, który nastąpił w wyniku działań dla realizacji których utworzono misję czy kontyngent, a działania te są przyczyną powodującą wypadek i wywołującą uszczerbek. Tym samym inne przyczyny wypadków nie są relewantne dla ustalenia związku funkcjonalnego zgodnie z art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach Zdarzenie polegające na podrzuceniu w górę w wyniku wstrząsu samochodu wskutek przejechania na przeciwległy pas ruchu, następstwem czego było doznanie przez Stronę urazu nie może być więc uznane za wypadek w rozumieniu art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy o weteranach);
II. przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 145 § 1 lit c P.p.s.a. w zw. z:
art. 15 K.p.a. polegające na stwierdzeniu, że organ nie odniósł się do zarzutów odwołania, podczas gdy w postępowaniu w przedmiocie przyznania statusu weterana poszkodowanego stronie nie przysługuje prawo do wniesienia odwołania, lecz inny środek zaskarżenia - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy czym wskazać należy, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odniósł się do zarzutów Strony, co wynika z uzasadnienia decyzji Nr [...] z dnia 10 czerwca 2019 r., jak również podjął w toku postępowania wszelkie możliwe działania zmierzające do przeprowadzenia dowodu zawnioskowanego przez Stronę;
art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. polegające na przyjęciu przez Sąd, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego nie przeprowadzając dowodu z dokumentu - stałych procedur operacyjnych, a przeprowadzenie wskazanego dowodu pozwoliłoby na weryfikacje twierdzeń Strony odnośnie wykonywania zadania w strefie zagrożenia życia, a także że organ nie zweryfikował twierdzeń strony odnośnie przyczyn i przebiegu wypadku, bezpodstawnie uznając że był to zwykły wypadek komunikacyjny i mógł mieć miejsce w na terenie kraju w normalnym ruchu drogowym, co w ocenie Sądu jest wątpliwe, podczas gdy organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
- a mając na uwadze, że materiały sprawy nie potwierdzają, że do wypadku doszło w sytuacji realnego zagrożenia dla zdrowia lub życia Strony, to orzeczeniu nie zostało wydane w oparciu o akta sprawy przez co doszło do doszło do naruszenia przez Sąd art. 133 § 1 P.p.s.a.;
art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na:
pominięciu stanowiska strony (organu) odnośnie zbędności dla załatwienia sprawy dowodu ze stałych procedur operacyjnych PKW Irak co doprowadziło Sąd do ustalenia bierności organu i stwierdzenia naruszenia przepisów normujących postępowanie dowodowe;
nie wskazaniu art. 107 § 3 K.p.a. jako przepisu postępowania, który naruszył organ i niewyjaśnieniu w jaki sposób organ miał naruszyć wskazany przepis, przy jednoczesnym zaleceniu, że w dalszym postępowaniu uzasadnienie decyzji winno zostać sporządzone zgodnie ze wskazanym przepisem, co w istocie uznać należy za brak wskazań co do dalszego postępowania w sprawie;
niewyjaśnieniu w jaki sposób organ naruszył zasadę dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.) w postępowaniu w którym stronie nie przysługuje prawo do wniesienia odwołania i wpływu naruszenia wskazanego przepisu na wynik sprawy, bo za takie nie można uznać lakonicznego stwierdzenia, że organ nie odniósł się do zarzutów odwołania;
ogólnikowym wskazaniu, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien w szczególności przeprowadzić wszechstronne postępowanie dowodowe, a przede wszystkim do jakich instytucji i podmiotów organ winien się zwrócić o przedłożenie dokumentu o charakterze wewnętrznym (stałych procedur operacyjnych) i przesłuchać szczegółowo wnioskodawcę, nie wskazując jednocześnie jakie jeszcze konkretne czynności dowodowe organ winien podjąć i pomijając, że strona brała czynny udział w postępowaniu, przedstawiając swoje stanowisko w wystąpieniach pisemnych, co w istocie uniemożliwia realizację tychże wskazań w dalszym postępowaniu;
niewyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia poprzez niewykazanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Wydział IV, że gdyby nie stwierdzone naruszenia, to rozstrzygnięcie sprawy byłoby najprawdopodobniej inne;
art. 106 § 3 P.p.s.a. polegające na przeprowadzeniu dowodu z dokumentu - stałych procedur operacyjnych PKW Irak z 2019 r. bez wyjaśnienia dlaczego dowód ten w ogóle w ocenie Sądu był niezbędny dla ustalenia okoliczności faktycznych sprawy;
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozstrzygnięcia oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną G. J. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skargach zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Podstawy, na które można się powołać w skardze kasacyjnej, zostały sprecyzowane w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych formach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie główną oś sporu stanowią zarzuty naruszenia prawa materialnego, bo od prawidłowej wykładni art. 4 pkt 15 lit. c tir. 1 w zw. z art. 3 ustawy o weteranach zależy ocena procesowych obowiązków organu.
Zgodnie z art. 2 ustawy weteranem działań poza granicami państwa może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach: misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni (pkt 1), grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni (pkt 2). Zgodnie zaś z art. 3 powołanej ustawy weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej, podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Stosownie do art. 4 pkt 15 za wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa uznaje się zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z:
działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń,
zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa,
innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań:
przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa.
Do przyznania żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego na podstawie art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach, konieczne jest więc łączne spełnienie czterech pozytywnych przesłanek, tj.: wypadek musi mieć charakter nagły i powodować uszczerbek na zdrowiu, musi zostać wywołany przyczyną zewnętrzną oraz musi zaistnieć podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza, niż opisane w art. 4 pkt 15 lit. a-b. Negatywną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie uczestnikowi misji zagranicznej statusu weterana poszkodowanego, o której mowa w art. 4 pkt 15 lit. c, jest fakt nieprzestrzegania przepisów bhp przy wykonywaniu zadań przez uczestnika misji.
Wskazanie na bezpośredni związek wypadku z wykonywanymi zadaniami, zawarte w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach, oznacza, że wypadek jest następstwem wykonywania przez żołnierza wyznaczonych zadań. Związek ten ma charakter czasowy, miejscowy oraz przede wszystkim funkcjonalny. Wykonywane przez żołnierza czynności muszą wiązać się z wykonywaniem zadań do których została wyznaczona określona misja pokojowa lub stabilizacyjna, przy czym niosą one ze sobą realne zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Specyfika tych zadań jest odmienna od normalnych, zwykłych obowiązków służbowych żołnierzy.
W tej sprawie bezsporne jest, że skarżący, pełniąc służbę jako żołnierz w Polskim Kontyngencie Wojskowym w składzie Międzynarodowych Sił Stabilizacyjnych w Republice Iraku, uległ wypadkowi, który nastąpił w trakcie jazdy samochodem wojskowym, w ramach wykonywania obowiązków służbowych w trakcie drogi powrotnej z inspekcji Szkoły Policyjnej w Bagdadzie. Następstwem zdarzenia było [...]. Z tytułu uszczerbku na zdrowiu skarżącemu przyznano odszkodowanie.
Organ sam przyznaje, że ze zgromadzonej dokumentacji oraz oświadczenia wnioskodawcy wynika, że istotnie opisane zdarzenie miało miejsce, a skarżący został w jego konsekwencji poszkodowany. Zdaniem organu zdarzenie to nie było jednak wynikiem ataku z zewnątrz, a powstało na skutek nieodpowiedzialnego prowadzenia samochodu wojskowego przez kierowcę. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że ani w Dowództwie Operacyjnym Rodzajów Sił Zbrojnych w Warszawie, ani w Wojskowym Biurze Historycznym w Warszawie nie odnaleziono dokumentów dotyczących stałych procedur operacyjnych i procedur taktycznych dotyczących wyjazdów żołnierzy i sprzętu poza bazy stacjonowania sił i środków koalicyjnych w Iraku, wnioskowanych przez stronę. Odnośnie twierdzeń skarżącego w kwestii pozostawania w wyposażeniu w chwili wypadku organ wskazał, że nie jest to okoliczność przemawiająca za uznaniem wypadku jako spełniającego przesłanki z art. 4 pkt 15 lit. c ustawy, jak również, że organ nie rozstrzyga o istnieniu dokumentów i rozkazów.
Należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w sprawie nie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności podnoszonych przez skarżącego, a dotyczących wykonywania zadań w ramach kontyngentu podczas powrotu z inspekcji do bazy, przejazdu w pełnym wyposażeniu i uzbrojeniu w strefie zagrożenia dla życia, specyfiki przejazdów konwoju, braku możliwości jego zatrzymania z uwagi na ryzyko ostrzału, wydanego rozkazu zjazdu na przeciwległy pas ruchu w związku z koniecznością utrzymania konwoju w ruchu i wynikłego z tego wyjechania na pas rozgraniczający jezdnie, co spowodowało wyrzut, a w następstwie uszczerbek na zdrowiu strony. Nadto organ nie zweryfikował twierdzeń strony odnośnie przyczyn i przebiegu wypadku, bezpodstawnie uznając, że był to zwykły wypadek komunikacyjny i mógł mieć miejsce w normalnym ruchu drogowym na terenie kraju. Należy w tym miejscu zgodzić się z oceną wyrażoną przez Sąd meriti, że wątpliwym jest, aby był to zwykły wypadek komunikacyjny zdarzający się na terenie kraju, w normalnym ruchu drogowym, skoro miał miejsce - według twierdzeń strony - w strefie zagrożenia życia, w pełnym wyposażeniu bojowym, z odbezpieczoną bronią, w ruchu konwoju wojskowego, w sytuacji zatoru na drodze i w momencie wykonywania zadania kontyngentu wojskowego.
Bez wskazanych wyżej dokumentów, analiz i ustaleń przesądzenie, że nie był to wypadek w rozumieniu art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach jest nieuprawnione, a co najmniej przedwczesne. W konsekwencji nie są też zasadne podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż z całą pewnością materiał dowodowy nie był kompletny i nie został oceniony w całokształcie przez organ administracji.
Za bezpodstawny uznać należy również zarzut naruszenia art 141 § 4 P.p.s.a. Wywód Sądu pierwszej instancji jest bowiem prawidłowy oraz szczegółowo uzasadniony. Orzeczenie jest czytelne i zawiera wykładnię obowiązujących przepisów prawa administracyjnego materialnego. Fakt, że interpretacja przepisów prawa materialnego dokonana przez Sąd Wojewódzki nie odpowiada skarżącemu kasacyjnie nie może być uznany za naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jest skuteczny jeśli orzeczenie nie zwiera wszystkich elementów, o których mowa w powołanym przepisie lub napisane jest w sposób niestaranny, nadmiernie skrótowy lub niezrozumiały, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.