III OSK 2522/24

III OSK 2522/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący/
Mariusz Kotulski
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III SAB/Gd 78/24 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-06-06
Skarżony organ
Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt III SAB/Gd 78/24 w sprawie ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 6 czerwca 2024 r., III SAB/Gd 78/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wnioskiem, który wpłynął do organu 29 stycznia 2024 r., G. K. wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w [...] o udzielenie informacji publicznej w zakresie:
1. udostępnienia pełnych raportów stosowania środków przymusu bezpośredniego wobec skazanych, które stosowano od czerwca 2023 r. do lutego 2024 r., jako że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie o sygn. akt III SAB/Gd 89/22 takie informacje w całości podlegają udostępnieniu;
2. wskazania jaką kwotę wydał tutejszy Zakład Karny na zakup ziemniaków, kaszy, ryżu oraz cukru na wyżywienie osadzonych w styczniu 2024 r. oraz w grudniu 2023 r.;
3. wskazania jak w tutejszym Zakładzie Karnym w roku 2023 była zorganizowana wigilia dla osadzonych oraz jakie środki przeznaczono na ten cel przez Zakład Karny;
4. wskazania jakie środki finansowe zostaną przeznaczone lub już zostały przeznaczone dla oddziału terapeutycznego na programy terapeutyczne oraz resocjalizacyjne w lutym 2024 r.;
5. wskazania jakie na dzień dzisiejszy Zakład Karny oferuje kursy do ukończenia dla osadzonych (chodzi o każde kursy);
6. wskazania jaka na dzień dzisiejszy jest dostępna praca płatna dla osadzonych w tutejszym Zakładzie Karnym oraz na jakich stanowiskach pracy;
7. wskazania jaka na dzień dzisiejszy jest dostępna praca nieodpłatna dla osadzonych w tutejszym Zakładzie Karnym oraz na jakich stanowiskach pracy;
8. wskazania jaką kwotę finansową wydał tutejszy Zakład Karny na zakup materacy do spania dla osadzonych, poduszek oraz prześcieradeł, jak również ścierek do wycierania naczyń w roku 2023;
9. wskazania jaką kwotę finansową wydał tutejszy Zakład Karny na zakup płynów do naczyń oraz WC, jak również zakupu szamponów, mydła, maszynek do golenia dla osadzonych oraz proszków do prania - należy podać ilość zakupionych tych rzeczy oraz jaką sumę zapłacono za te rzeczy (chodzi o dane z grudnia 2023 r. oraz stycznia 2024 r.);
10. ilu osadzonych w tutejszym Zakładzie Karnym ma status osoby chronionej na dzień dzisiejszy oraz za jakie przestępstwa oni odbywają karę, że posiadają oni taki status, że muszą być te osoby chronione przez tutejszą służbę więzienną.
Pismem z 12 lutego 2024 r. Dyrektor Zakładu Karnego w [...] poinformował, że udzielenie stosownej odpowiedzi nie będzie możliwe w terminie określonym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej "u.d.i.p.") z uwagi na konieczność zajęcia stanowiska przez właściwe komórki merytoryczne. Dodał, że stosowna odpowiedź udzielona zostanie do 27 lutego 2024 r.
Pismem z 23 lutego 2024 r., odpowiadając na pytania wskazane we wniosku, organ wyjaśnił, że w odniesieniu do pytania w punkcie 10. żądana informacja (tj. "ilu osadzonych w tutejszym ZK ma status osoby chronionej na dzień dzisiejszy oraz za jakie przestępstwa oni odbywają karne że posiadają oni taki status że muszą być te osoby chronione przez tutejszą służbę więzienna") stanowi informację publiczną przetworzoną, wobec czego wezwał wnioskodawcę do wykazania w terminie 14 dni, że za udostępnieniem wnioskowanej informacji przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny. Poinformował, że w przypadku niewykazania w wyznaczonym terminie szczególnie uzasadnionego interesu publicznego na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. zostanie wydana decyzja odmawiająca udostępnienia ww. informacji publicznej. Co do pozostałych pytań organ udzielił skarżącemu odpowiedzi, za wyjątkiem punktu 1. wniosku.
Odnosząc się do pytania zawartego w punkcie 1., organ poinformował wnioskodawcę, że odpowiedź zostanie mu udzielona 4 marca 2024 r. w związku z przebywaniem na urlopie wypoczynkowym osoby odpowiedzialnej za udzielenie odpowiedzi co do powyższego. Następnie pismem z 1 marca 2024 r. organ w tym zakresie poinformował stronę, że stosownie do treści art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o Służbie Więziennej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2470; dalej "u.s.w.") osobie pozbawionej wolności nie udostępnia się informacji przetwarzanych w Centralnej Bazie lub innym zbiorze danych prowadzonym w systemie teleinformatycznym, w zakresie odpowiadającym informacjom zawartym w aktach, uzasadniającym ograniczenie dostępu do tych akt.
W związku z powyższym skarżący wywiódł skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wniósł o: 1) stwierdzenie, że informacje, o które wnioskował w punkcie 1. jego wniosku stanowią informację publiczną; 2) stwierdzenie przez Sąd, że w sprawie nastąpiła bezczynność i przewlekanie postępowania; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4) zasądzenie na jego rzecz oraz wymierzenie organowi grzywny w kwocie 500 zł za nieudostępnienie ww. informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę, sąd I instancji wskazał, że istotną kwestią z punktu widzenia oceny bezczynności jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Zdaniem sądu w rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego w [...] należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu i jest uprawniony do jej udostępnienia, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W związku z powyższym istota sprawy sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy żądanie udzielenia informacji objętej punktem 1. ww. wniosku skarżącego z 29 stycznia 2024 r. (tj. udostępnienia pełnych raportów stosowania środków przymusu bezpośredniego wobec skazanych, które stosowano od czerwca 2023 r. do lutego 2024 r.) stanowiło informację publiczną oraz czy można uznać, że Dyrektor ZK w [...] w świetle treści odpowiedzi udzielonej skarżącemu w piśmie z 1 marca 2024 r. pozostaje w bezczynności.
Sąd wyjaśnił, że zasadniczo informacja dotycząca stosowania przez funkcjonariuszy wobec osadzonych przymusu bezpośredniego stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p. Jest to bowiem informacja utrwalona w formie pisemnej i bezpośrednio związana z działalnością i funkcjonowaniem Służby Więziennej, wytworzona w ramach działalności organu administracji publicznej i dotycząca sfery faktów odnoszących się do sposobu prowadzenia spraw i wykonywania prawem przepisanych zadań, tj. art. 2 ust. 2 pkt 4 i 6 u.s.w. Nie oznacza to jednak w każdym przypadku podlega udostępnieniu. Pismem z 1 marca 2024 r. organ odmówił udostępnienia informacji objętych punktem 1. wniosku, powołując się na przepis art. 24 ust. 5 pkt 2 u.s.w.
Mając na uwadze udzielenie skarżącemu przez organ odpowiedzi w ww. piśmie z 1 marca 2024 r., sąd I instancji przyjął, że Dyrektor Zakładu Karnego w [...] nie dopuścił się bezczynności w zakresie punktu 1. wniosku. Sąd powołał się na art. 13 u.d.i.p. oraz przytoczył okoliczności faktyczne sprawy. Pismem z 1 marca 2024 r. organ udzielił skarżącemu odpowiedzi co do punktu 1. wniosku, co miało miejsce w dopuszczalnym w okolicznościach sprawy dwumiesięcznym terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. W piśmie tym organ udzielił skarżącemu odpowiedzi, z której wynika, że odmawia udostępnienia żądanej w punkcie 1. przedmiotowego wniosku informacji publicznej, wskazując podstawę prawną takiego działania oraz wyjaśniając zasadnicze motywy takiego rozpoznania (rozstrzygnięcia) w tym zakresie wniosku skarżącego. Co prawda, stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji, to jednak – w ocenie sądu I instancji – pismo Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z 1 marca 2024 r. należy uznać za "ułomną decyzję administracyjną", bowiem spełnia ono wszystkie i konieczne dla stwierdzenia bytu decyzji administracyjnej cechy. Pismem tym organ administracji publicznej (dyrektor zakładu karnego) ukształtował sytuację prawną konkretnego adresata (skarżącego) poprzez odmowę udostępnienia mu żądanej informacji publicznej z uwagi na obowiązujące szczególne uregulowanie, tj. art. 24 ust. 5 pkt 2 u.s.w., podpisując to pismo ze wskazaniem imienia, nazwiska oraz stanowiska służbowego. Jakkolwiek organ nie nadał swojemu działaniu expressis verbis formy decyzji – błędnie przyjmując, że w niniejszej sprawie nie ma obowiązku wydawania decyzji administracyjnej o odmowie udzielenia informacji, to jednak cechy jakie wskazanemu pismu nadał, zawarta w nim treść, jak też ukształtowanie prawa strony - adresata, pozwalają na stwierdzenie, że stanowi ono wadliwie formalnie skonstruowaną decyzję, od której przysługuje odwołanie do organu II instancji.
Sąd wyjaśnił, że z uwagi na to, że w treści pisma (decyzji) Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z 1 marca 2024 r. nie zostało zawarte pouczenie co do prawa odwołania, to skarżący może - stosownie do art. 111 § 1 w zw. z art. 58 k.p.a. - wystąpić do organu z wnioskiem o uzupełnienie tej co do prawa odwołania, składając jednocześnie do organu żądanie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając wyrok
w całości. Wniósł o uchylenie wyroku w całości i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Nadto zrzekł się rozprawy, zaś pełnomocnik skarżącego ustanowiona w ramach prawa pomocy wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów nieopłaconej ani w części, ani w całości pomocy prawnej udzielonej z urzędu wraz z należnym podatkiem VAT za sporządzenie skargi kasacyjnej.
Na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ wynik sprawy tj.:
a) art. 151 w zw. z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, iż organ w sposób całkowicie dowolny odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej nie przytaczając żadnych szczególnych okoliczności uzasadniających ograniczenie skarżącemu dostępu do danych zgromadzonych w systemie teleinformatycznym;
b) art. 151 w zw. z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, iż pismo 1 marca 2024 roku nie zawiera elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzji administracyjnej, w szczególności nie pozwala na dokładną identyfikację organu oraz osoby reprezentującej organ, uzasadnienia faktycznego i prawnego, przez co nie może zostać uznane za "wadliwą decyzję administracyjną";
c) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a. polegające na przyjęciu, iż art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. uzasadnia wydłużenie terminu na udostępnienie informacji publicznej w sytuacji, w której brak jest obiektywnych przeszkód dla dokonania czynności materialnotechnicznej z zachowaniem terminu wskazanego w treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 24 ust. 5 pkt 2 u.s.w. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie znajdują zastosowanie ograniczenia w udostępnianiu informacji osobie pozbawionej wolności w postaci informacji przetwarzanych w Centralnej Bazie lub innym zbiorze danych prowadzonym przez w systemie teleinformatycznym, w zakresie odpowiadającym informacjom zawartym w aktach osobowych, podczas gdy w rzeczywistości skarżącemu powinna zostać udzielona informacja publiczna również w zakresie pkt 1 wniosku z 29 stycznia 2024 r.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, zaś organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądał jej przeprowadzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zarzuty naruszenia przepisów prawa zostały skonstruowane w sposób wadliwy. Jeżeli chodzi o zarzuty 1 a) i b), to po pierwsze przedmiotem postępowania była – zgodnie z treścią skargi - kontrola bezczynność organu w zakresie rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej. Kompetencję orzeczniczą sądu administracyjnego w tego rodzaju skargach regulują przepisy art. 149 p.p.s.a. Nie mógł więc zostać naruszony przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który odnosi się do kompetencji orzeczniczych sądu w sprawach, w których przedmiotem kontroli jest skarga na wydaną przez organ decyzję lub postanowienie. Nadto zarówno art. 151 p.p.s.a., jak i błędnie powołany art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., mają ma charakter ogólny (blankietowy) i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. W związku z tym w orzecznictwie podkreśla się, że zarzut skargi kasacyjnej nie może ograniczać się do wskazania naruszenia tego rodzaju przepisów bez powiązania go z zarzutem naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (zob. wyroki NSA: z 7 maja 2014 r., I OSK 2595/13; z 11 marca 2015 r., I OSK 2383/14; z 20 listopada 2019 r, I OSK 4346/18), chyba że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość wykładni tego rodzaju przepisu przez sąd I instancji, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (zob. wyrok NSA z 5 listopada 2021 r., III OSK 946/21). Takiego powiązania również w omawianych zarzutach nie dokonano, co stanowi dodatkową przesłankę do uznania ich za bezskuteczne z uwagi na wady konstrukcyjne.
Odnosząc się zaś do zarzutu 1 c), poza nieprawidłowym wskazaniem na art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a., który tak jak art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie mógł zostać naruszony z przyczyn podanych wyżej, wskazać należy, że ma on charakter abstrakcyjny. W zarzucie skargi kasacyjnej w przypadku formułowania zarzutu naruszenia przepisów postępowania należy wskazać konkretnie na czym polega owo naruszenie, a także wykazać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Omawiany zarzut nie został w jakikolwiek sposób osadzony w realiach niniejszej sprawy. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił też w zarzucie, dlaczego jego zdaniem w sprawie brak było obiektywnych przeszkód do udostępnienia informacji do udostępnienia informacji publicznej, mimo że organ takowe podawał. Ustosunkowując się do tego zarzutu wystarczy więc wskazać, że sąd I instancji, oddalając skargę, nie naruszył prawa materialnego w postaci art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., bowiem prawidłowo uznał, że powołanie się przez organ na ten przepis zasadniczo uzasadnia wydłużenie terminu na udostępnienie informacji publicznej. Pismem z 12 lutego 2024 r. Dyrektor poinformował skarżącego, że udzielenie stosownej odpowiedzi nie będzie możliwe w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. z uwagi na konieczność zajęcia stanowiska przez właściwe komórki merytoryczne. Dodał, że stosowna odpowiedź udzielona zostanie do 27 lutego 2024 r. Następnie pismem z 23 lutego 2024 r., odnosząc się do pytania zawartego w punkcie 1., organ poinformował wnioskodawcę, że odpowiedź zostanie mu udzielona 4 marca 2024 r. w związku z przebywaniem na urlopie wypoczynkowym osoby odpowiedzialnej za udzielenie odpowiedzi co do powyższego. Następnie pismem z 1 marca 2024 r. organ w ww. zakresie poinformował stronę o treści art. 24 ust. 5 pkt 2 u.s.w. Pismo z 1 marca 2024 r. zostało przez organ nadane w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Sąd I instancji nie naruszył więc art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w sposób wskazany w zarzucie.
Zarzut 2 a) nie zasługiwał na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie zwrócić należy, iż jego konstrukcja stwarza istotne problemy interpretacyjne. Nie sposób jednoznacznie wywieść na czym miałby polegać błąd wykładni lub błąd niewłaściwego zastosowania wskazanym w nim przepisów. Tego rodzaju niedoskonałości a limine są wystarczające do uznania zarzutu za pozbawiony podstaw, gdyż rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zastępowanie strony w zakresie jej podstawowych obowiązków procesowych. Sąd drugiej instancji dąży jednak zawsze do podjęcia próby merytorycznego odniesienie się do każdego zarzutu, jeśli pozwala na to jego interpretacja łączna z uzasadnieniem. Postępując w ten sposób Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że o nieskuteczności tego zarzutu świadczy także to, że strona skarżąca kasacyjnie na podstawie zarzutów dokonania przez sąd I instancji błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 24 ust. 5 pkt 2 u.s.w. kwestionowała ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy, jaki i naruszenie przepisów procesowych w zakresie braku stosowanego uzasadnienia odmowy. Przechodząc do kwestii pierwszej wskazać należy, że naruszenia przepisów wskazanych w zarzucie strona skarżąca kasacyjnie upatrywała w przyjęciu przez sąd I instancji, że w sprawie znajdują zastosowanie ograniczenia w udostępnianiu informacji osobie pozbawionej wolności w postaci informacji przetwarzanych w Centralnej Bazie lub innym zbiorze danych prowadzonym przez w systemie teleinformatycznym, w zakresie odpowiadającym informacjom zawartym w aktach osobowych, podczas gdy w rzeczywistości skarżącemu powinna zostać udzielona informacja publiczna również w zakresie pkt 1. wniosku z 29 stycznia 2024 r. Treść zaś uzasadnienia przekonuje (s. 4 ostatni akapit skargi kasacyjnej), że w istocie autorka skargi kasacyjnej kwestionuje poprawność ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku Sądu pierwszej instancji. W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyroki NSA: 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; z 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyroki NSA: z 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; z 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię - niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11). Omawiany zarzut naruszenia prawa materialnego niewątpliwie zmierzał do zakwestionowania oceny stany faktycznego dokonanej przez sąd I instancji, co jak wyżej wskazano, nie mogło być skuteczne.
Na marginesie należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Z ogólnej normy art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wynika, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Takim przepisem jest art. 24 ust. 5 pkt 2 u.s.w. Trafnie zatem podmiot zobowiązany poinformował o powyższym wnioskodawcę w drodze czynności materialnotechnicznej. Wbrew stanowisku sądu I instancji w tej sytuacji nie było podstawy do wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W sytuacji, gdy zasady i tryb udostępniania informacji publicznej zostały odmiennie określone w innych ustawach w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p., właściwą formę załatwienia wniosku dostępowego stanowi zawiadomienie o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej (por. H. Knysiak-Molczyk, Granice prawa do informacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, Warszawa 2013, s. 238-239 i G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, w: Dostęp do informacji publicznej - rozwój czy stagnacja?, Warszawa 2008, s. 33; wyrok NSA z 22 października 2024 r., III OSK 3433/23, LEX nr 3820293).
Po drugie, zarzut materialny nigdy nie może służyć kwestionowaniu naruszenia prawa procesowego. Jeśli autorka skargi kasacyjnej uważa, iż naruszono przepisy procesowe wskazujące na brak koniecznych elementów uzasadnienia faktycznego i prawnego, to nie jest możliwe skuteczne poddanie kontroli sądowoadministracyjnej w tym zakresie przez zarzut materialnoprawny. W tym celu winien zostać zbudowany zarzut składający się z przepisów procesowych, który winien zostać oparty o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i zawierać wszystkie wynikające z niej elementy. Czyni to omawiany zarzut nieuzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a. W kontekście niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny przypomina wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu o możliwości stosowania art. 250 § 2 p.p.s.a.