III OSK 2518/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-04
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo wodneprawo samorządoweakty prawa miejscowegodelegacja ustawowazakres kompetencjiwarunki techniczneminimalny poziom usługumowyodbiorcy usług

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Gminy dotyczącą uchwały w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, uznając, że część jej postanowień wykraczała poza delegację ustawową.

Gmina wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Gmina zarzucała błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, kwestionując m.in. sposób określenia warunków technicznych i obowiązki wnioskodawców. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że część postanowień regulaminu, takich jak wymóg dołączania dodatkowych dokumentów czy nieprecyzyjne określenie minimalnego poziomu usług, wykraczała poza delegację ustawową.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Gmina zarzucała sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, w tym art. 19 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (u.z.z.w.), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Kwestionowano m.in. sposób ustalania okresów rozliczeniowych, warunki techniczne dostępu do usług, obowiązek dołączania do wniosku oświadczeń i schematów instalacji, a także określenie minimalnych parametrów ciśnienia wody. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków jest aktem prawa miejscowego, który musi być zgodny z ustawą i mieścić się w granicach delegacji ustawowej. NSA stwierdził, że niektóre postanowienia regulaminu, takie jak wymóg dołączania do wniosku oświadczenia o poinformowaniu osób korzystających z lokali oraz schematu instalacji wodociągowej, wykraczały poza upoważnienie ustawowe, ponieważ nakładały dodatkowe obowiązki na odbiorców, nieprzewidziane w ustawie. Ponadto, sąd uznał, że regulamin nie określał w sposób wystarczający minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo, w szczególności w zakresie ilości dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków, a także nieprecyzyjnie określał warunki techniczne dostępu do usług. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, regulamin nie może nakładać dodatkowych obowiązków, które nie wynikają z przepisów prawa, gdyż wykracza to poza zakres delegacji ustawowej.

Uzasadnienie

Nakładanie obowiązków na obywateli musi wynikać z wyraźnego upoważnienia ustawowego. Dodatkowe wymogi w regulaminie stanowią przeszkodę w przyłączeniu do sieci i są niedopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.z.z.w. art. 19 § 5

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Pomocnicze

Ustawa z dnia 2 września 1994 r. o dodatku i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu. art. 19 § 5

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 4 § 1

u.z.z.w. art. 6 § 2

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.z.w. art. 6 § 4

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.z.w. art. 6 § 5

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.z.w. art. 6 § 6

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.z.w. art. 15 § 4

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.z.w. art. 15 § 5

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

u.z.z.w. art. 21

Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków

Konstytucja art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 87 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Część postanowień regulaminu nakładała na odbiorców dodatkowe obowiązki, nieprzewidziane w ustawie. Regulamin nie określał w sposób wystarczający minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo. Odesłania w regulaminie do planów rozwoju i modernizacji urządzeń lub planów zagospodarowania przestrzennego nie stanowiły określenia technicznych warunków dostępu do usług.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące § 12 ust. 1 Regulaminu w zakresie minimalnych okresów rozliczeniowych i sposobu rozliczania w przypadku braku możliwości odczytu. Zarzuty dotyczące § 17 i 18 Regulaminu w zakresie warunków technicznych określających możliwości dostępu do usług. Zarzuty dotyczące § 4 pkt 1 Regulaminu w zakresie określenia minimalnych parametrów ciśnienia wody.

Godne uwagi sformułowania

Regulacja ta ma charakter wyczerpujący, co należy rozumieć w ten sposób, że uchwalając na jej podstawie regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków rada gminy powinna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w ustawie zagadnień. Podstawowymi dyrektywami wykładni norm o charakterze kompetencyjnym są: zakaz domniemania kompetencji, powinność interpretowania normy upoważniającej w sposób ścisły i literalny oraz zakaz dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych i wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Nakładanie jakichkolwiek obowiązków na obywateli, w tym obowiązku przedłożenia odpowiedniej dokumentacji, musi wynikać z wyraźnego upoważnienia ustawowego.

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący

Teresa Zyglewska

sprawozdawca

Kazimierz Bandarzewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu delegacji ustawowej do tworzenia aktów prawa miejscowego, w szczególności regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków, oraz zasady nakładania obowiązków na obywateli."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii prawa wodnego i samorządowego, ale zasady interpretacji przepisów kompetencyjnych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej materii prawa wodnego i samorządowego, a interpretacja przepisów kompetencyjnych ma znaczenie praktyczne dla samorządów i odbiorców usług.

Samorządy nie mogą tworzyć własnych, dodatkowych obowiązków dla mieszkańców w regulaminach – NSA wyjaśnia granice prawa miejscowego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2518/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
I SA/Op 386/19 - Wyrok WSA w Opolu z 2019-12-04
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 111 poz 537
art. 19 ust. 5
Ustawa z dnia 2 września 1994 r. o dodatku i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Op 386/19 w sprawie ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Op 386/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (dalej: Sąd I instancji) w wyniku rozpoznania skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości (pkt I) i zasądził od Gminy [...] na rzecz Wojewody [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się Gmina [...] (dalej: skarżąca kasacyjnie), zarzucając mu naruszenie prawa materialnego - ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2023 r., poz. 537) – dalej: u.z.z.w., przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:
1. naruszenie art. 19 ust. 5 u.z.z.w. przez uznanie, że:
a. § 12 ust. 1 Regulaminu wbrew przepisowi pkt 2 nie ustala minimalnych okresów rozliczeniowych oraz sposobu rozliczania w przypadku braku możliwości dokonania odczytów urządzenia pomiarowego;
b. § 17 i 18 Regulaminu nie zawierają obligatoryjnego elementu zawartego w pkt 5 - warunków technicznych określających możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych;
c. w § 8 ust. 2 pkt 2 i 3 Regulaminu nałożono na osobę ubiegającą się o zawarcie umowy obowiązek dołączenia do wniosku oświadczenia wnioskodawcy o poinformowaniu osób korzystających z lokali o zasadach rozliczania różnic i o obowiązku ponoszenia dodatkowych opłat, schematu wewnętrznej instalacji wodociągowej w budynku wielolokalowym za wodomierzem głównym wraz z określeniem lokalizacji wszystkich punktów czerpalnych;
d. w § 4 pkt 1 Regulaminu określenie wyłącznie minimalnych parametrów ciśnienia wody na przyłączu wodociągowym mierzonym na zaworze za wodomierzem głównym umożliwiającym użytkowanie wody, nie wskazują minimalnej wielkości dostarczanej wody oraz odprowadzanych ścieków;
e. wskazanie w § 16 przy przystąpieniu do robót przyłączeniowych konieczności wcześniejszego uzgodnienia dokumentacji technicznej z przedsiębiorstwem oraz pisemne zlecenie wykonania robót określających w szczególności zakres prac budowlano-montażowych i odbiorowych wykonanych przez strony oraz terminy budowy przyłącza i niezbędnych prób.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie wyroku, oddalenie skargi Wojewody [...] z dnia 7 czerwca 2019 r., zasądzenie od Wojewody [...] kosztów postępowania za obie instancje, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie przedstawiła argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej. Skarżąca kasacyjnie podniosła m.in., że nie jest możliwe określenie szczegółowych warunków technicznych w Regulaminie, który siłą rzeczy ma charakter ogólny, gdyż nie może wskazywać warunków dla konkretnej nieruchomości. Określenie szczegółowych warunków technicznych przyłączenia do sieci mogłoby dotyczyć wyłącznie jednej i to abstrakcyjnej nieruchomości. Dlatego też zdecydowano się na takie rozwiązanie, w którym wskazuje się dokumenty, w których potencjalny odbiorca usług może się zorientować jakie warunki techniczne należy spełnić, aby skorzystać ze świadczonych przez przedsiębiorstwo usług. § 18 Regulaminu zawiera przesłanki przyłączenia do sieci i wyraźnie wskazuje, że muszą istnieć wynikające z dokumentów wymienionych w § 17 możliwości techniczne oraz możliwość świadczenia usług przez przedsiębiorstwo. Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że konkretne, indywidualne dla każdej nieruchomości warunki techniczne przyłączenia do sieci są określane w umowie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda [...] – pismem z 25 lutego 2020 r. – wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw i zasądzenie na rzecz Wojewody [...] kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków jest aktem prawa miejscowego, a zgodnie z art. 94 Konstytucji akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Taką delegację ustawową upoważniającą do wydania ww. regulaminu jest art. 19 u.z.z.w.
Zgodnie z art. 19 ust. 5 u.z.z.w. regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:
1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków;
2) warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług;
3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach;
4) warunki przyłączania do sieci;
5) warunki techniczne określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych;
6) sposób dokonywania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne odbioru wykonanego przyłącza;
7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków;
8) standardy obsługi odbiorców usług, w tym sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków;
9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, art. 19 u.z.z.w. nie daje radzie gminy prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w cytowanym przepisie ani podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Regulacja ta ma charakter wyczerpujący, co należy rozumieć w ten sposób, że uchwalając na jej podstawie regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków rada gminy powinna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w ustawie zagadnień. Wskazując zakres zagadnień mających być objętymi regulaminem, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej nie posłużył się sformułowaniem "może określić", ale sformułowaniem "regulamin powinien określać", co prowadzi do wniosku, że treść regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej. Wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w art. 19 ust. 5 ustawy przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie nieważności w całości bądź w części (por. np.: wyroki WSA z Krakowie z 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 279/19; z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 136/19; wyrok WSA w Rzeszowie z 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 191/19; wyrok WSA w Łodzi z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 156/19).
Należy w tym miejscu zaakcentować, że akty prawa miejscowego, jako źródło powszechnie obowiązującego prawa o ograniczonym zasięgu terytorialnym (art. 87 ust. 2 Konstytucji) zajmują określone miejsce w systemie źródeł prawa, który w Polsce zbudowany jest hierarchicznie. Wszystkie więc akty normatywne niższego rzędu, powinny być zgodne z aktami normatywnymi wyższego rzędu. Takimi aktami niższego rzędu są akty prawa miejscowego w stosunku do ustaw jako aktów wyższego rzędu. W konsekwencji więc, organ realizujący ustawową normę kompetencyjną w zakresie tworzenia aktu prawa miejscowego zobligowany jest do podjęcia tego aktu w granicach upoważnienia zawartego w ustawie i zgodnie z treścią ustawy. Konstytucyjna zasada praworządności określona w art. 7, nakazuje, aby organy władzy publicznej działały w granicach i na podstawie prawa. Każda norma kompetencyjna musi być zatem tak realizowana, aby nie naruszała przepisów ustawy i uwzględniała treść delegacji ustawowej. Podstawowymi dyrektywami wykładni norm o charakterze kompetencyjnym są: zakaz domniemania kompetencji, powinność interpretowania normy upoważniającej w sposób ścisły i literalny oraz zakaz dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych i wyprowadzania kompetencji w drodze analogii.
Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej konieczne jest podkreślenie, że ze względu na to, że konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1688/07, LEX nr 1095923). Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna powinna zawierać wskazanie konkretnych przepisów naruszonych - zdaniem skarżącego - przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Ważne jest też zwrócenie uwagi, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2140/13, LEX nr 1682677), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/11, LEX nr 1218340).
Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia powyższych wymogów. Artykuł 19 ust. 5 u.z.z.w. składa się z wielu punktów. W skardze kasacyjnej przywołano jedynie art. 19 ust. 5 u.z.z.w. nie precyzując (poza trzema wyjątkami) w odniesieniu, do których punktów tego przepisu odnoszą się poszczególne zarzuty. Kontrola zaskarżonego wyroku możliwa była jedynie w oparciu o uzasadnianie skargi kasacyjnej.
Jako niezasadny należy uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. poprzez uznanie, że § 12 ust. 1 Regulaminu wbrew przepisowi pkt 2 nie ustala minimalnych okresów rozliczeniowych oraz sposobu rozliczania w przypadku braku możliwości dokonania odczytów urządzenia pomiarowego. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił tego zarzutu skargi, a wadliwości postanowień § 12 ust. 1 Regulaminu dopatrzył się z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Zdaniem Sądu I instancji, nie okoliczność podniesiona w skardze, lecz fakt że regulacja ta odsyła w zakresie ustalenia częstotliwości okresów rozliczeniowych do postanowień umowy, a w konsekwencji przekracza zakres delegacji ustawowej stanowiło przyczynę uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwości tego postanowienia Regulaminu. W konsekwencji zaś ten zarzut skargi kasacyjnej nie mógł zostać uznany za uzasadniony. Zauważyć należy, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor odnosi się do § 12 Regulaminu przywołując argumentację związaną z reklamowaniem należności. Okoliczność ta, która faktycznie odnosi się do § 12 ust. 2 Regulaminu nie była przedmiotem badania Sądu i nie stanowiła podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały. Kwestie dotyczące § 10 Regulaminu były przedmiotem oceny Sądu I instancji, który zasadnie uznał, że regulacja ta odsyła do ustawy co narusza konstytucyjny system hierarchii źródeł prawa, wskazując na prymat zapisów regulaminowych nad ustawą. Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie w § 10 Regulaminu, że "Rozliczenie za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków prowadzone są przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne z odbiorcami w trybie art. 26 ust. 1 ustawy", nie wypełnia obowiązku o jakim mowa w art. 15 ust. 5 pkt 3 u.z.z.w., to jest nie określa sposobu rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach.
W konsekwencji nie można uznać za uzasadniony zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 19 ust. 5 pkt 3 u.z.z.w. w zw. z § 10 Regulaminu.
Przechodząc do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. w zw. z § 8 ust. 2 pkt 2 i 3 Regulaminu, który dotyczy nałożenia na właściciela budynku lub zarządcę budynku wielolokalowego obowiązku dołączenia do wniosku o zawarcie umowy z osobą korzystającą z lokalu, oświadczenia o poinformowaniu osoby korzystającej z lokalu o zasadach rozliczeń oraz schematu wewnętrznej instalacji wodociągowej w budynku wielolokalowym za wodomierzem głównym wraz z określeniem lokalizacji wszystkich punktów czerpalnych, należy zgodzić się z Sądem I instancji, że brak jest podstaw do uznania, iż norma kompetencyjna zawarta w art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. przyznawała Radzie Miejskiej upoważnienie, do wymagania od odbiorcy przedstawienia dokumentów, który to obowiązek nie wynika z przepisów prawa. Nakładanie jakichkolwiek obowiązków na obywateli, w tym obowiązku przedłożenia odpowiedniej dokumentacji, musi wynikać z wyraźnego upoważnienia ustawowego. Upoważnienia takiego nie sposób więc wyinterpretować z art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. Dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, a odbiorcą usług. W myśl art. 6 ust. 2 u.z.z.w. przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci, i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Przepis art. 6 ust. 4 u.z.z.w. określa zaś, że umowa, o której mowa w ust. 1, może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. W myśl zaś art. 6 ust. 5 u.z.z.w. jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym lub budynkami wielolokalowymi, umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków jest zawierana z ich właścicielem lub z zarządcą. Przepis art. 6 ust. 6 u.z.z.w. stanowi, że na wniosek właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne zawiera umowę, o której mowa w ust. 1, także z osobą korzystającą z lokalu wskazaną we wniosku, jeżeli:
1) instalacja wodociągowa w budynku jest wyposażona w wodomierze, zainstalowane zgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi, przy wszystkich punktach czerpalnych;
2) jest możliwy odczyt wskazań wodomierzy w terminie uzgodnionym przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z właścicielem lub zarządcą;
3) właściciel lub zarządca rozlicza, zgodnie z art. 26 ust. 3, różnicę wskazań między wodomierzem głównym a sumą wskazań wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych wody;
4) właściciel lub zarządca na podstawie umowy, o której mowa w ust. 1, reguluje należności wynikające z różnicy wskazań między wodomierzem głównym a sumą wskazań wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych wody;
5) właściciel lub zarządca określa warunki utrzymania wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych oraz warunki pobierania wody z punktów czerpalnych znajdujących się poza lokalami;
6) został uzgodniony z właścicielem lub zarządcą sposób przerwania dostarczania wody do lokalu bez zakłócania dostaw wody do pozostałych lokali; w szczególności przez możliwość przerwania dostarczania wody do lokalu rozumie się założenie plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu;
7) został uzgodniony z właścicielem lub zarządcą sposób przerywania dostarczania wody z punktów czerpalnych znajdujących się poza lokalami, bez zakłócania dostaw wody do lokali.
Z przytoczonych regulacji wynika, że ustawodawca nie wymaga od osoby ubiegającej się o zawarcie umowy, na wniosek właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych, z osobą korzystającą z lokalu wskazaną we wniosku niczego więcej, jak tylko spełnienia warunków określonych w powołanych wyżej przepisach. Wskazanie w Regulaminie na powinność złożenia dodatkowych dokumentów oznacza, że prawodawca lokalny ustanowił dodatkowe, nieprzewidziane w ustawie, warunki zawarcia umowy. Wymogi te stwarzają dodatkowe ograniczenia i obowiązki dla odbiorców usług i wprowadzają w związku z tym nieprzewidziane przez ustawę utrudnienia przy zawieraniu umowy o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków - co jest niedopuszczalne i istotnie narusza prawo. Zatem, jak prawidłowo wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, za wykraczające poza zakres umocowania ustawowego organu gminy do stanowienia prawa miejscowego, należy uznać te regulacje Regulaminu, w myśl których osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci powinna dołączyć do wniosku oświadczenie wnioskodawcy o poinformowaniu osób korzystających z lokali o zasadach rozliczeń oraz schemat wewnętrznej instalacji wodociągowej w budynku wielolokalowym za wodomierzem głównym, wraz z określeniem lokalizacji wszystkich punktów czerpalnych. Natomiast w świetle art. 15 ust. 4 u.z.z.w. przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19 u.z.z.w., oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Z powyższej regulacji wynika zatem istniejący po stronie przedsiębiorcy obowiązek przyłączenia do sieci, w sytuacji gdy określone warunki zostały spełnione. Organ stanowiący nie ma zatem uprawnień do formułowania w regulaminie przesłanek stanowiących przeszkodę w przyłączeniu nieruchomości do sieci, lecz do określenia warunków, które należy spełnić aby nieruchomość została do sieci przyłączona. Powyższe rozróżnienie ma znaczenie, szczególnie dla odbiorcy usług, który w wypadku spełnienia określonych w regulaminie warunków, ma podstawy oraz prawo oczekiwać, że jego wniosek o przyłączenie do sieci zostanie uwzględniony.
W odniesieniu zaś do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 19 ust. 5 pkt 5 u.z.z.w. stwierdzić należy, że przepis ten nie dotyczy obowiązku określenia minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i oprowadzania ścieków, lecz odnosi się do warunków technicznych określających możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych. Kwestia zaś minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i oprowadzania ścieków została uregulowana w art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w. Stwierdzić należy, że zaskarżony regulamin nie realizuje w sposób oczekiwany postanowień tego artykułu. Przepis ten stanowi: regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków.
Z powyższego wynika, że ustawodawca nałożył na radę gminy obowiązek określenia w regulaminie minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Dlatego odpowiednie regulacje stanowionego regulaminu winny zobowiązywać przedsiębiorstwo do zapewnienia usługobiorcom minimalnego ciśnienia wody, minimalnej ilości dostarczanej wody oraz określać minimalne wymagania dotyczące jakości dostarczanej wody. W orzecznictwie sądowym wielokrotnie podkreślano, że pod ustawowym pojęciem "minimalny poziom usług" należy rozumieć zarówno ilość dostarczanej wody, jej ciśnienie, ciągłość dostaw, a także jej jakość (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 257/18, WSA w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 300/18). W zaskarżonym regulaminie (§ 4 pkt 1), nie wyrażono tych koniecznych z punktu widzenia minimalnego poziomu usług zbiorowego dostarczania wody, parametrów ciśnienia dostarczania wody, poza kwestią dotyczącą minimalnego ciśnienia wody na przyłączu wodociągowym nie wskazując przy tym minimalnej ilości dostarczanej wody, jak również odprowadzanych ścieków.
Brak zatem zawarcia w regulaminie pełnego określenia minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne świadczy, że Regulamin nie zawiera elementu obligatoryjnego wynikającego z dyspozycji art. 19 ust. 5 pkt 1 u.z.z.w.
Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 19 ust. 5 pkt 5 u.z.z.w. w zakresie postanowień zawartych w § 17 i 18 Regulaminu. Odnośnie do tego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy, że zgodnie z powołanym przepisem regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym warunki techniczne określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych. W Regulaminie wskazano (§ 17), że informację o dostępności usług wodociągowo-kanalizacyjnych potencjalni odbiorcy tych usług mogą uzyskać w Urzędzie Miejskim, który udostępnia do wglądu: studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, warunki udzielania zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, a w siedzibie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego poza Regulaminem udostępniany jest także do wglądu wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych. Słusznie Sąd I instancji uznał, że odesłania do wieloletnich planów rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych nie mieszczą się w pojęciu "technicznych warunków określających możliwość dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych", a ponadto są nieprecyzyjne. Problematyka wieloletnich planów rozwoju i modernizacji urządzeń, została odrębnie i szczegółowo unormowana w art. 21 u.z.z.w., zaś art. 19 nie daje podstaw prawnych do wprowadzania tej kwestii do regulaminu. Nie spełnia także wymagania określenia technicznych warunków możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych odesłanie do aktu prawa wewnętrznego jakim jest studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, czy też niedookreślonego planu miejscowego, który jako akt prawa miejscowego nie koncentruje się na zagadnieniach, o których mowa w art. 19 ust. 5 pkt 5 u.z.z.p. lecz ustala przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu (art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz. U. z 2023, poz. 977).
Odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej było niemożliwe z uwagi na brak spełnienia warunków jakie powinna spełniać skarga kasacyjna, to jest przytoczenia podstawy prawnej zaskarżenia. Zarzuty te bowiem powołują się tylko na określone paragrafy zaskarżonego Regulaminu, bez wskazania podstawy prawnej w oparciu, o które skarga kasacyjna kwestionuje prawidłowość oceny Sądu I instancji dokonaną w odniesieniu do tych postanowień zaskarżonego Regulaminu.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI