III OSK 2496/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta Katowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność § 1 pkt 2 uchwały Rady Miasta Katowice z dnia 29 lutego 2024 r. w sprawie zmian Statutu Dzielnicy, który przewidywał zryczałtowaną dietę dla członków okręgowej i obwodowej komisji wyborczych. Wojewoda powołał się na wcześniejszy wyrok NSA z 2023 r., który uznał, że praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i nie przysługują za nią diety. WSA w Gliwicach podzielił to stanowisko, uznając się za związany poprzednim wyrokiem NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok WSA. Sąd kasacyjny uznał, że WSA błędnie zastosował art. 170 P.p.s.a., wiążąc się poprzednim wyrokiem. Stwierdzono, że sprawa nie była tożsama z poprzednią, ponieważ dotyczyła innej uchwały (z 2024 r. zamiast z 2021 r.) i innego rozstrzygnięcia nadzorczego. NSA podkreślił, że przepisy dotyczące statutów jednostek pomocniczych (art. 35 ust. 3 u.s.g.) mają otwarty charakter, a rada gminy ma prawo regulować zasady i tryb wyborów, w tym kwestię diet, o ile nie narusza to prawa. Sąd wskazał, że brak możliwości przyznania diet mógł prowadzić do braku chętnych do pracy w komisjach, co utrudnia funkcjonowanie jednostek pomocniczych. NSA uznał, że Wojewoda niezasadnie stwierdził nieważność uchwały w zakresie przyznania diet, a skarga miasta była uzasadniona. W konsekwencji uchylono zaskarżony wyrok WSA oraz rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody i zasądzono koszty postępowania od Wojewody na rzecz Miasta Katowice.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu związania prawomocnym orzeczeniem w sprawach administracyjnych, interpretacja przepisów o statutach jednostek pomocniczych, zasada samodzielności samorządu terytorialnego w kontekście regulacji wewnętrznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostek pomocniczych w gminach i ich statutów, a także relacji między organami nadzoru a samorządem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny jest związany poprzednim prawomocnym wyrokiem NSA w sprawie dotyczącej podobnej uchwały rady gminy, jeśli stan faktyczny i prawny sprawy uległ zmianie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany poprzednim wyrokiem, jeśli sprawa dotyczy innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego, nawet przy tożsamości stron.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny uznał, że WSA błędnie zastosował art. 170 P.p.s.a., ponieważ sprawa nie była tożsama z poprzednią, gdyż dotyczyła innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego, mimo tożsamości stron.
Czy rada gminy ma prawo uregulować w statucie jednostki pomocniczej kwestię przyznawania diet członkom komisji wyborczych do organów tej jednostki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rada gminy ma prawo uregulować w statucie jednostki pomocniczej zasady i tryb wyborów, w tym kwestię diet dla członków komisji wyborczych, o ile nie narusza to przepisów prawa.
Uzasadnienie
Przepisy dotyczące statutów jednostek pomocniczych (art. 35 ust. 3 u.s.g.) mają otwarty charakter, a ustawodawca nie wyłączył możliwości regulowania przez radę gminy kwestii diet dla członków komisji wyborczych. Brak takiej regulacji mógłby utrudniać przeprowadzenie wyborów.
Czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały rady gminy w sprawie diet dla członków komisji wyborczych do rad dzielnic jest zgodne z zasadą samodzielności samorządu terytorialnego i zasadą proporcjonalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozstrzygnięcie nadzorcze było przejawem nadmiernej ingerencji i naruszało zasadę samodzielności samorządu oraz zasadę proporcjonalności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ingerencja Wojewody była nadmierna, a zasada samodzielności samorządu (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP) oraz zasady Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego (art. 3, 4 EKSL) zostały naruszone. Rada gminy ma prawo ustalać ustrój jednostek pomocniczych w granicach ustaw.
Przepisy (9)
Główne
u.s.g. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Statut jednostki pomocniczej ma zawierać regulacje dotyczące m.in. nazwy, obszaru, zasad i trybu wyborów organów, organizacji i zadań organów, zakresu zadań przekazywanych przez gminę oraz form kontroli.
Konstytucja RP art. 165 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Statuuje zasadę samodzielności samorządu terytorialnego.
Konstytucja RP art. 169 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy.
P.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże sąd i inne organy.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może rozpoznać skargę kasacyjną merytorycznie, jeśli istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
P.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej stronie przysługuje zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
u.s.g. art. 37b
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Dotyczy diet dla przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej, członków organu wykonawczego, rady dzielnicy/osiedla i rady sołeckiej.
Konstytucja RP art. 35
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy ochrony mniejszości narodowych i etnicznych, nie zasady równości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA błędnie zastosował art. 170 P.p.s.a., uznając się za związany poprzednim wyrokiem NSA, mimo że sprawa dotyczyła innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego. • Rada Miasta Katowice miała prawo uregulować w statucie jednostki pomocniczej kwestię przyznawania diet członkom komisji wyborczych. • Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stanowiło nadmierną ingerencję w samodzielność samorządu i naruszało zasadę proporcjonalności. • Przepisy dotyczące statutów jednostek pomocniczych mają otwarty charakter, pozwalając na regulowanie szerszego zakresu spraw niż tylko te wymienione wprost w ustawie.
Odrzucone argumenty
Argument Wojewody i WSA, że praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny i nie przysługują za nią diety. • Argument WSA, że sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem NSA z 2023 r.
Godne uwagi sformułowania
"Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy." • "W doktrynie podnosi się, że art. 170 P.p.s.a. dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów." • "Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego rozumiana jako prawo do ustalania treści statutów w taki sposób, by najlepiej dostosować je do lokalnych potrzeb i oczekiwań i granicą dopuszczalności takiej regulacji powinny być wyraźne przepisy ustawowe." • "Skoro wymóg społecznego udziału mieszkańców w komisjach wyborczych w wyborach do jednostek pomocniczych nie przyniósł żadnych efektów, a w szczególności mieszkańcy nie zgłosili się jako chętni do udziału w tych komisjach jako wolontariusze, to taka okoliczność dodatkowo uzasadnia stwierdzenie, że nie stanowiła naruszenia prawa regulacja przewidująca jednorazowe wynagrodzenie za pracę w takich komisjach wyborczych." • "Ingerencja Wojewody Śląskiego winna być od tej zasady wyjątkiem i możliwa jest jedynie w zakresie określonym w ustawie i z zachowaniem zasady proporcjonalności."
Skład orzekający
Artur Kuś
sędzia
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu związania prawomocnym orzeczeniem w sprawach administracyjnych, interpretacja przepisów o statutach jednostek pomocniczych, zasada samodzielności samorządu terytorialnego w kontekście regulacji wewnętrznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostek pomocniczych w gminach i ich statutów, a także relacji między organami nadzoru a samorządem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania samorządu lokalnego – samodzielności w kształtowaniu ustroju jednostek pomocniczych i możliwości przyznawania diet. Pokazuje konflikt między organem nadzoru a samorządem oraz interpretację przepisów P.p.s.a. w kontekście związania poprzednimi orzeczeniami.
“Samorząd wygrywa z Wojewodą: Diety dla radnych dzielnic mogą być legalne!”
Dane finansowe
WPS: 720 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.