III OSK 2494/24

III OSK 2494/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Kazimierz Bandarzewski
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6266 Jednostki pomocnicze
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III SA/Gl 449/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-07-02
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz rozstrzygnięcie nadzorcze
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Katowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 449/24 w sprawie ze skargi Miasta Katowice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 5 kwietnia 2024 r. nr NPII.4131.1.280.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności w części uchwały w sprawie zmiany statutu jednostki pomocniczej 1) uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; 2) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz Miasta Katowice kwotę 720 (słownie: siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 449/24 oddalił skargę Miasta Katowice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 5 kwietnia 2024 r. nr NPII.4131.1.280.2024 w przedmiocie uchwały w sprawie zmiany statutu jednostki pomocniczej.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 5 kwietnia 2024 r. nr NPII.4131.1.280. 2024, wydanym na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm., dalej w skrócie: "u.s.g."), Wojewoda Śląski stwierdził nieważność § 1 pkt 2 uchwały Rady Miasta Katowice z dnia 29 lutego 2024 r. nr LXXIV/1521/24 w sprawie uchwalenia zmian Statutu Dzielnicy nr 6 Ligota-Panewniki – jako sprzecznej z art. 35 ust. 1 i ust. 3 pkt 1-5 w związku z art. 37b ust. 1 i ust. 2 u.s.g. Zakwestionowana regulacja prawna miała następujące brzmienie: "§ 1. W załączniku do uchwały nr XLI/896/21 Rady Miasta Katowice z dnia 25 listopada 2021 r. w sprawie nadania Statutu Dzielnicy nr 6 Ligota-Panewniki (Dz. Urz. Woj. Śląskiego poz. 7678), wprowadzić następujące zmiany: (...) 2) w § 19 dodaje się ust. 9a, który otrzymuje brzmienie: "9a. Osobom wchodzącym w skład okręgowej i obwodowej komisji przysługuje zryczałtowana dieta za czas realizacji czynności związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem wyborów, w wysokości ustalonej odrębną uchwałą Rady Miasta Katowice".". Organ nadzoru zaakcentował, że kwestia dotycząca przyznawania zryczałtowanej diety dla osób wchodzących w skład okręgowych i obwodowych komisji wyborczych powołanych do przeprowadzenia wyborów do Rad Dzielnic w Katowicach była już przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1793/22, dotyczącym statutu jednej z Dzielnic w Katowicach, praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny, a fakt wykonywania określonych czynności nie skutkuje nawiązaniem stosunku pracy z gminą, w związku z czym członkom komisji na tej podstawie nie będą przysługiwać diety, wynagrodzenie lub zwrot innych kosztów. NSA podkreślił, że ustawodawca nie upoważnił organu stanowiącego gminy do kreowania takiego uprawnienia w drodze uchwały, tak jak to uczynił regulacją przepisu art. 5b ust. 11, art. 25 ust. 4, czy art. 37b u.s.g.
Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze, Miasto Katowice złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu nadzorczemu zarzuciło naruszenie:
1) art. 165 ust. 2 w zw. z art. 169 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 2 i 4 oraz art. 8 ust. 3 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607, dalej w skrócie: "EKSL"), poprzez ich niezastosowanie i pominięcie zasady samodzielności społeczności lokalnych, gdzie ingerencja Wojewody Śląskiego winna być od tej zasady wyjątkiem i możliwa jest jedynie w zakresie określonym w ustawie i z zachowaniem zasady proporcjonalności, podczas gdy zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze stanowi przejaw nadmiernej ingerencji wynikającej z wykładni rozszerzającej przepisów prawa;
2) art. 35 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.s.g., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że strona skarżąca ma uprawnienia do wskazywania w statucie jednostki pomocniczej – dzielnicy wyłącznie przedmiotu spraw wskazanych w przepisach prawa, podczas gdy literalna i funkcjonalna wykładnia w/w przepisu wskazuje na otwarty charakter katalogu spraw, które mogą zostać uregulowane w statucie dzielnicy oraz poprzez pominięcie uprawnienia rady gminy do tworzenia jednostek pomocniczych w celu wypełnienia zasady subsydiarności, a także pominięcie faktu, że status publicznoprawny jednostek pomocniczych wyznaczany jest przez uprawnienia publiczne, a więc zdolność do załatwiania określonych spraw, które gmina im przekaże;
3) art. 35 ust. 3 w zw. z art. 37b u.s.g., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy z literalnego brzmienia aktu prawnego wynika, że strona skarżąca ma uprawnienie do uregulowania wyborów w dzielnicy, w tym do określenia diet dla członków okręgowej i obwodowej komisji wyborczej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku podkreślił, że sporna kwestia przyznania członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczej prawa do diety była już przedmiotem rozważań sądów obu instancji. NSA wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1919/22 uchylił wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/GI 271/22 (w sprawie ze skargi Miasta Katowice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 29 grudnia 2021 r. nr NPII.4131.1.1178.2021 w przedmiocie uchwały Rady Miasta Katowice z dnia 25 listopada 2021 r. nr XLI/896/21 w sprawie nadania statutu jednostce pomocniczej – Dzielnicy nr 6 Ligota-Panewniki) i oddalił skargę Miasta Katowice, stwierdzając, że wnioskowanie oparte na argumencie a maiori od minus jest nieuprawnione. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że jest w całości związany wyrokiem NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1919/22 i dlatego przytoczył zawartą w jego uzasadnieniu argumentację, zgodnie z którą w stosunkach publicznoprawnych stosuje się zasadę, że dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje, gdyż stosownie do art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a zatem samodzielność i swoboda organów gminy istnieje wyłącznie w granicach ustanowionego prawa. Organ samorządowy może podejmować jakiekolwiek działania władcze ze skutkiem prawnym jedynie w przypadku, gdy przepis ustawy na to wyraźnie zezwala. Jednostki samorządu terytorialnego są podmiotami zdecentralizowanymi, samodzielnymi i samorządnymi w swoich działaniach, ale w granicach obowiązującego powszechnie porządku prawnego, zatem nieautonomicznymi i niesuwerennymi poza państwowym porządkiem prawnym. Praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny, a fakt wykonywania określonych czynności nie skutkuje nawiązaniem stosunku pracy z gminą, w związku z czym członkom komisji na tej podstawie nie będą przysługiwać diety, wynagrodzenie lub zwrot innych kosztów. Ponadto NSA w w/w wyroku zauważył, że ustawodawca nie upoważnił organu stanowiącego gminy do kreowania takiego uprawnienia w drodze uchwały, tak jak to uczynił regulacją przepisu art. 5b ust. 11, art. 25 ust. 4, czy art. 37b u.s.g. Wobec braku wyraźnej podstawy prawnej dla rady gminy do ustalenia diet dla członków komisji wyborczych działających w wyborach do organów jednostki pomocniczej, za niezgodny z prawem uznano wskazany przepis uchwały.
Mając na uwadze powyższe, Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro kwestia przyznania członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczej prawa do diety dla Dzielnicy nr 6 Ligota-Panewniki w Katowicach została prawomocnie przesądzona w/w wyrokiem NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1919/22, to tym samym na mocy art. 170 i art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie: "p.p.s.a.") skład orzekający w niniejszej sprawie jest związany tymże wyrokiem i wyrażoną w nim oceną prawną. Niedopuszczalne jest w związku z tym dokonywanie samodzielnej kontroli przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, skoro Sąd ten jest związany w/w wyrokiem NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1919/22. Z tych względów skarga nie mogła odnieść pożądanego przez stronę skarżącą skutku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Miasto Katowice. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzuciło:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 170 i art. 171 p.p.s.a., poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do zastosowania w/w przepisów, podczas gdy przepisy te nie znajdują zastosowania w tej sprawie z uwagi m.in. na zmianę jej stanu faktycznego oraz naruszenia podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego, w tym zasady równości wobec prawa oraz prawa międzynarodowego;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 165 ust. 2 w zw. z art. 169 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 2 i 4 oraz art. 8 ust. 3 EKSL, poprzez ich niezastosowanie i pominięcie zasady samodzielności społeczności lokalnych, gdzie ingerencja Wojewody Śląskiego winna być od tej zasady wyjątkiem i możliwa jest jedynie w zakresie określonym w ustawie i z zachowaniem zasady proporcjonalności, podczas gdy zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze stanowi przejaw nadmiernej ingerencji wynikającej z wykładni rozszerzającej przepisów prawa;
b) art. 35 Konstytucji RP, polegające na niezgodnym z zasadą równości zróżnicowaniu sytuacji prawnej strony skarżącej w porównaniu z jednostkami samorządu terytorialnego, przejawiające się w zróżnicowaniu podmiotów prawnych posiadających wspólną cechę relewantną przez odmienne kształtowanie uprawnień wynikających z przepisów u.s.g., tj. uniemożliwienie Miastu Katowice przyznania diet członkom komisji wyborczych do rad jednostek pomocniczych, przy jednoczesnym uznaniu takiego uprawnienia w stosunku do innych gmin województwa śląskiego;
c) art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez jego pominięcie i orzeczenie wbrew konstytucyjnej zasadzie samodzielności jednostki samorządu terytorialnego, polegające na uznaniu, że w ramach autonomii jednostek samorządu terytorialnego Rada Miasta Katowice nie posiada uprawnień do przyznania diet stanowiących zryczałtowaną rekompensatę kosztów poniesionych w związku z wykonywaniem obowiązków wobec społeczności lokalnej dla osób pełniących funkcje społeczne w komisjach wyborczych do organów jednostek pomocniczych – Rady Dzielnicy, podczas gdy konstytucyjna zasada uprawnia jednostkę samorządu terytorialnego do takiego działania;
d) art. 35 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.s.g., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że strona skarżąca ma uprawnienia do wskazywania w statucie jednostki pomocniczej – dzielnicy wyłącznie przedmiotu spraw wskazanych w przepisach prawa, podczas gdy literalna i funkcjonalna wykładnia w/w przepisu wskazuje na otwarty charakter katalogu spraw, które mogą zostać uregulowane w statucie dzielnicy oraz poprzez pominięcie uprawnienia rady gminy do tworzenia jednostek pomocniczych w celu wypełnienia zasady subsydiarności, jak również pominięcie faktu, że status publicznoprawny jednostek pomocniczych wyznaczany jest przez uprawnienia publiczne, a więc zdolność do załatwiania określonych spraw, które gmina im przekaże;
e) art. 35 ust. 3 w zw. z art. 37b u.s.g., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy z literalnego brzmienia aktu prawnego wynika, że strona skarżąca ma uprawnienie do uregulowania wyborów w dzielnicy, w tym do określenia diet dla członków okręgowej i obwodowej komisji wyborczej.
Wskazując na powyższe zarzuty, Miasto Katowice wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosło o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Dodatkowo wniosło o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym, czy ograniczenie zasady pomocniczości, poprzez brak możliwości uregulowania przez jednostkę samorządu terytorialnego treści statutu wyborów do Rady Dzielnicy Miasta Katowice, w tym poprzez możliwości uregulowania płatności w formie diet na rzecz członków komisji wyborczej, jest zgodne z treścią art. 5 ust. 3 oraz art. 10 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej?
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Miasto Katowice przedstawiło argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 października 2025 r. sygn. akt III OPS 1/25, po rozpoznaniu – w sprawie ze skargi kasacyjnej Miasta Katowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 450/24 w sprawie ze skargi Miasta Katowice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 5 kwietnia 2024 r. nr NPII.4131.1.281.2024 w przedmiocie uchwały w sprawie zmiany statutu jednostki pomocniczej – zagadnienia prawnego przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2491/24: "Czy sąd administracyjny jest, na podstawie art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem stwierdzającym nieważność przepisu aktu prawa miejscowego, w sytuacji, jeżeli kolejny akt prawa miejscowego, uchwalony po wydaniu wyroku i dotyczący tych samych stron, zawiera przepis regulujący materię objętą wcześniej unieważnionym przepisem?" – odmówił podjęcia uchwały.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Jednym z podstawowych zagadnień objętych sporem w niniejszej sprawie jest ocena, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie pominął kontrolę merytoryczną zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, uznając, że sprawa ta była już przedmiotem rozstrzygania przed sądami administracyjnymi i wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1919/22 ma moc wiążącą w tej sprawie, a tym samym przesądził o sposobie jej rozstrzygnięcia.
W związku z powyższym, zaskarżony wyrok zostanie w pierwszej kolejności skontrolowany w zakresie zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 170 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego wadliwe zastosowanie i uznanie, że w tej sprawie zachodzą podstawy do jego zastosowania, podczas gdy przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi m.in. na zmianę stanu faktycznego sprawy oraz naruszenia podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego, w tym zasady równości wobec prawa oraz prawa międzynarodowego.
Kontrolując zaskarżony wyrok w oparciu o w/w zarzut, wskazać należy, że zgodnie z powołanym art. 170 p.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W doktrynie podnosi się, że przepis art. 170 p.p.s.a. dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Orzeczenie wiąże również inne osoby, ale tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie. Związanie dotyczy zarówno prawa (związania dyspozycją zawartej w wyroku skonkretyzowanej normy prawnej wywiedzionej przez sąd z norm generalnych zawartych w przepisach prawnych), jak i ustaleń faktycznych. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu lub prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. W odniesieniu do ustaleń faktycznych związanie ogranicza dowodzenie określonych faktów stwierdzonych w orzeczeniu prejudycjalnym (por. B. Dauter, komentarz do art. 170, [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, 2024, LEX/el.).
W orzecznictwie dominuje pogląd, zgodnie z którym wynikająca z art. 170 p.p.s.a. moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r. sygn. akt III FSK 966/24). Ocena prawna o charakterze wiążącym dotyczy właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa lub prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Tym samym nie powinno budzić wątpliwości, że o mocy wiążącej prawomocnego wyroku można mówić tylko wtedy, gdy dotyczy on tej samej sprawy będącej przedmiotem ponownej kontroli. Trafnie zostało to wskazane w wyrokach NSA z dnia: 11 maja 2024 r. sygn. akt I GSK 1361/20 oraz 28 czerwca 2022 r. sygn. akt II GSK 272/19, zgodnie z którymi ustanowiona w art. 170 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Tym samym podstawą do prawidłowego stosowania art. 170 p.p.s.a. powinno być wykazanie, że dany prawomocny wyrok zawiera rozstrzygnięcie w konkretnej sprawie poddanej kontroli sądowej i w tej sprawie zapadły wyrok wiąże nie tylko strony, ale i inne sądy oraz organy administracji publicznej, przy czym przepisy ustawowe mogą rozciągnąć moc wiążącą takiego wyroku także i na inne podmioty.
W postępowaniach administracyjnych o charakterze jurysdykcyjnym moc wiążąca prawomocnego wyroku zasadniczo nie budzi wątpliwości. Nie można ponownie poddać pod ocenę sądu sprawy, która już została prawomocnie rozstrzygnięta. Tak wniesiona skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Także w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że powaga rzeczy osądzonej, o której stanowi art. 170 w związku z art. 171 p.p.s.a., stanowi przyczynę niedopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 981/20). Natomiast w przypadku skarg na akty organów nadzoru każdorazowo rozważenia wymaga, czy poprzednio wydany prawomocny wyrok dotyczy tej samej sprawy, czy też innej sprawy. Zasada związania prawomocnym wyrokiem musi być stosowana z dużą ostrożnością przez sąd orzekający w sprawie późniejszej, w której pojawia się kwestia już uprzednio oceniona. Chodzi o to, aby sąd prawidłowo przyjął zakres związania innym wyrokiem i żeby zbyt pochopnie nie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie (późniejszej) nie wolno mu już dokonywać żadnych ocen w tym zakresie.
Sprawa zakończona prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1919/22 obejmowała kontrolę zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 271/22, którym uchylono rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 29 grudnia 2021 r., stwierdzające częściowo nieważność uchwały Rady Miasta Katowice z dnia 25 listopada 2021 r. nr XLI/896/21 w sprawie nadania statutu Dzielnicy nr 6 Ligota-Panewniki. Wskazanym powyżej wyrokiem NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę Miasta Katowice na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego.
Jednym z zakresów unieważnionego Statutu Dzielnicy nr 6 Ligota-Panewniki był § 19 ust. 9 o następującej treści: "Osobom wchodzącym w skład okręgowej i obwodowej komisji przysługują diety w wysokości ustalonej odrębną uchwałą Rady Miasta Katowice". Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że prawomocny wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1919/22 wiąże w zakresie dokonywania ponownej oceny zgodności z prawem § 19 ust. 9 w/w Statutu, ale tylko w zakresie wskazanej powyżej treści. Natomiast niniejsza sprawa, objęta skargą kasacyjną wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 449/24, nie dotyczy ponownej kontroli § 19 ust. 9 Statutu o w/w treści, ani też kontroli rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Śląskiego z dnia 29 grudnia 2021 r., co było przedmiotem sprawy zakończonej wyrokiem NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1919/22. W tej sprawie Rada Miasta Katowice w dniu 29 lutego 2024 r. podjęła inną uchwałę, tj. uchwałę nr LXXIV/1521/24 w sprawie uchwalenia zmian Statutu Dzielnicy nr 6 Ligota-Panewniki (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego z dnia 7 marca 2024 r., poz. 1883), w której m.in. do obowiązującego § 19 Statutu Dzielnicy nr 6 Ligota-Panewniki dodała ustęp 9a o następującej treści: "Osobom wchodzącym w skład okręgowej i obwodowej komisji przysługuje zryczałtowana dieta za czas realizacji czynności związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem wyborów, w wysokości ustalonej odrębną uchwałą Rady Miasta Katowice". Tak dodany przepis został objęty rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody Śląskiego z dnia 5 kwietnia 2024 r. nr NPII.4131.1.280.2024, a nie rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody Śląskiego z dnia 29 grudnia 2021 r., skontrolowanym ostatecznie w/w wyrokiem NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że kończący postępowanie sądowe wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1919/22 obejmował inną sprawę niż ta, która stała się przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 449/24. Mimo bowiem tożsamości stron (Miasto Katowice i Wojewoda Śląski), przedmiot kontroli sądowej obejmuje w tej sprawie odrębne rozstrzygnięcie nadzorcze w stosunku do sprawy zakończonej wyrokiem NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1919/22. W obu tych sprawach rozstrzygnięcia nadzorcze zostały wydane wobec dwóch różnych uchwał – jednej z 2021 r. i drugiej z 2024 r. Co istotne, także treść zakwestionowanych w obu sprawach przepisów – § 19 ust. 9 pierwotnej wersji Statutu Dzielnicy nr 6 Ligota-Panewniki i dodanego na mocy uchwały z dnia 29 lutego 2024 r. nr LXXIV/1521/24 ust. 9a do § 19 tego Statutu – nie jest ściśle tożsama. Trafnie wskazuje na to strona skarżąca kasacyjnie, podkreślając, że czym innym jest regulacja dotycząca generalnego przyznania diet osobom wchodzącym w skład okręgowej i obwodowej komisji, a czym innym jest regulacja, która wyraźnie określa takie diety członkom takich komisji tylko za czas realizacji czynności związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem wyborów.
Także w orzecznictwie sądowym podnosi się, że moc wiążąca w granicach danej sprawy dotyczy sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym, na którą składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy, przy czym tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt I GSK 767/17).
W związku z tym nie można stwierdzić, aby sprawa objęta zaskarżonym wyrokiem Sądu pierwszej instancji z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 449/24 stanowiła tożsamą sprawę z tą, która prawomocnie została zakończona wyrokiem NSA z dnia 2 sierpnia 2023 r. sygn. akt III OSK 1919/22. Skargi wnoszone na różne rozstrzygnięcia nadzorcze, obejmujące nawet w niewielkim zakresie, ale jednak odmienne co do treści uchwały lub zarządzenia, mimo tożsamości stron nie stanowią, co do zasady, tożsamych spraw. Przyjęcie za zasadny pogląd Sądu pierwszej instancji prowadziłoby do znaczącego ograniczenia konstytucyjnie chronionego prawa samorządu do sądowej ochrony jego samodzielności, wynikającego wprost z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 29 października 2009 r. sygn. K 32/08 (OTK-A 2009/9/139) wprost stwierdził, że samodzielność samorządu w aspekcie negatywnym oznacza wolność od arbitralnej ingerencji ze strony innych organów władzy publicznej. Wszelkie formy ingerencji w sferę działania jednostek samorządu terytorialnego muszą być zgodne z Konstytucją RP, określone przez ustawy i uzasadnione koniecznością zapewnienia ochrony wartości konstytucyjnych. Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego wyraża się m.in. w możliwości uchwalania statutu, wyboru organów, stanowienia prawa miejscowego, uchwalania budżetu i w prowadzeniu gospodarki finansowej. Procesową gwarancję tej samodzielności stanowi przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego uprawnienie do zaskarżania aktów nadzoru do sądu administracyjnego – art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2021 r. sygn. akt I OSK 1341/21). Tym samym ograniczanie możliwości zaskarżania aktów nadzoru skierowanych bezpośrednio do organów jednostek samorządu terytorialnego stanowi naruszenie jednego z podstawowych filarów samodzielności samorządu, a za ewentualnym wprowadzeniem takiego ograniczenia muszą przemawiać wartości konstytucyjne, które byłyby naruszone respektowaniem prawa samorządu do sądowej ochrony przed władczą ingerencją podmiotów nadzorczych. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega w tej sprawie takich wartości konstytucyjnych, które byłyby naruszone odmową poddania kontroli sądu administracyjnego rozstrzygnięcia nadzorczego wprost ingerującego w moc obowiązywania przepisu prawa miejscowego.
Powyższe stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to istnieje oparta na art. 188 p.p.s.a. podstawa do orzekania w zakresie wniesionej przez Miasto Katowice skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 5 kwietnia 2024 r. nr NPII.4131.1.280.2024, którym stwierdzono nieważność § 1 pkt 2 uchwały Rady Miasta Katowice z dnia 29 lutego 2024 r. nr LXXIV/1521/24 w sprawie uchwalenia zmian Statutu Dzielnicy nr 6 Ligota-Panewniki.
Większość zarzutów skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, poprzez dokonanie błędnej wykładni i w związku z tym także wadliwego zastosowania art. 35 ust. 3 w związku z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.s.g. oraz w związku z art. 37b u.s.g., polegającego na przyjęciu, że strona skarżąca kasacyjnie ma uprawnienia do wskazywania w statucie jednostki pomocniczej – Dzielnicy wyłącznie przedmiotu spraw wskazanych w przepisach prawa, bez wykonania delegacji ustawowej wynikającej z powołanego art. 35 ust. 3 u.s.g.
Zgodnie z powołanym art. 35 ust. 3 u.s.g., statut każdej jednostki pomocniczej ma zawierać regulację obejmującą w szczególności: 1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej; 2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej; 3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej; 4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji i 5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Nie jest to jedyna delegacja ustawowa określająca zakres spraw objętych regulacją statutów jednostek pomocniczych, jednakże w tej sprawie to wykładnia art. 35 ust. 3 u.s.g. ma istotne znaczenie w procesie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Trafnie strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że zakres spraw przekazanych do uregulowania w statucie jednostki pomocniczej nie został określony w sposób pełny w powołanym art. 35 ust. 3 u.s.g. Skoro ustawodawca wskazuje, że "w szczególności" statut takiej jednostki ma regulować sprawy objęte punktami 1-5 tego ustępu, to oznacza, że także i inne kwestie niewyrażone wprost w tej delegacji ustawowej mogą się znaleźć w statucie jednostki pomocniczej, o ile będą dotyczyły regulacji samej jednostki pomocniczej i jednocześnie nie naruszają żadnego przepisu obowiązującego prawa.
Zakres regulacji statutowej jednostek pomocniczych obejmuje także określenie zasad i trybu wyborów jej organów. Co istotne, poza niezwykle fragmentaryczną w tym zakresie regulacją art. 35a, art. 36 ust. 2 i art. 37 ust. 4 u.s.g., pozostały zakres uregulowania zasad i trybu wyborów musi być zawarty właśnie w statucie jednostki pomocniczej i to bez możliwości nawet posiłkowego stosowania przepisów Kodeksu wyborczego. Wyjątek dotyczy wyborów w dzielnicach, jako jednostkach pomocniczych Warszawy, ale nie ma on zastosowania w tej sprawie (art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy). W ocenie tak Sądu pierwszej instancji, jak i organu nadzoru, niedopuszczalne jest określenie trybu przeprowadzania wyborów do organów stanowiących dzielnic w tym zakresie, w którym członkowie takich komisji wyborczych otrzymywaliby jakiekolwiek wynagrodzenie za pracę w tych komisjach. Wyraźnie wskazuje się, że praca w komisji wyborczej w wyborach do organów jednostek pomocniczych ma charakter społeczny i tylko taki. Tak zajęte stanowisko doprowadziło w tej sprawie do braku przeprowadzenia jakichkolwiek wyborów do Rady Dzielnicy nr 6 Ligota-Panewniki w Katowicach, tak jak i do pozostałych dzielnic w tym mieście. Nie znaleziono chętnych do społecznej pracy w komisjach. Fakt ten ma charakter notoryjny – za np. https://mieszkancydlakatowic pl/koniec-rad-dzielnic-w-katowicach/ (dostęp 24.03.2026); http://rjp19.katowice.pl/ (dostęp 24.03.2026); https://slaskaopinia.pl/2025/01/10/z-katowic-znikaja-rady-dzielnic-wszystko-przez-konflikt-prawny/ (dostęp 24.03.2026). Wprawdzie same dzielnice, jako jednostki pomocnicze w Mieście Katowice, nie zostały zlikwidowane, to jednak od końca marca 2025 r. nie funkcjonują już rady dzielnic, ponieważ nie zdołano przeprowadzić do nich wyborów. Brak zaś funkcjonowania organu stanowiącego na poziomie jednostki pomocniczej oznacza, że i sama jednostka przestaje wykonywać jakiekolwiek swoje zadania. Skoro wymóg społecznego udziału mieszkańców w komisjach wyborczych w wyborach do jednostek pomocniczych nie przyniósł żadnych efektów, a w szczególności mieszkańcy nie zgłosili się jako chętni do udziału w tych komisjach jako wolontariusze, to taka okoliczność dodatkowo uzasadnia stwierdzenie, że nie stanowiła naruszenia prawa regulacja przewidująca jednorazowe wynagrodzenie za pracę w takich komisjach wyborczych. Praca w komisjach wyborczych stanowi istotną część trybu przeprowadzenia wyborów, a żaden przepis nie zakazuje, aby regulacja w tym zakresie nie mogła obejmować wydatkowania środków publicznych, obejmujących w istocie przeprowadzenie samych wyborów. Kolejnym faktem powszechnie znanym jest i to, że przed każdymi wyborami do jednostek pomocniczych należy wydatkować środki publiczne obejmujące np. zapłatę za wydrukowanie odpowiednich ogłoszeń, za wydrukowanie kart do głosowania, ewentualnie zakup urn wyborczych i wyposażenia pomieszczeń, w których odbywają się głosowania. Skoro na tak określone wydatki także nie ma odrębnej podstawy ustawowej, to także jako wydatki "wyborcze" należy uznać jednorazową zapłatę członkom komisji za ich pracę w czasie wyborów do organów jednostek pomocniczych.
Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił również znaczenie wykładni art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g., w odniesieniu do realizacji zadania własnego samorządu, jakim jest wspieranie i upowszechnianie idei samorządowej, w tym tworzenie warunków do działania i rozwoju jednostek pomocniczych i wdrażania programów pobudzania aktywności obywatelskiej (art. 7 ust. 1 pkt 17 u.s.g.). Jest to istotna wartość, która powinna być chroniona, a do jej likwidacji prowadziłoby wymaganie, aby członkowie komisji wyborczych pełnili swoje obowiązki jedynie jako wolontariusze. Znajduje to uzasadnienie w treści art. 8 ust. 3, zgodnie z którym kontrola administracyjna społeczności lokalnych powinna być sprawowana z zachowaniem proporcji między zakresem interwencji ze strony organu kontroli a znaczeniem interesów, które ma on chronić. Środki ingerencji nadzorczej mają także uwzględniać interesy społeczności, a niewątpliwie jednym z istotniejszych takich interesów jest rozwijanie idei samorządowej dla najmniejszych społeczności lokalnych.
Trafnie podnosi też strona skarżąca kasacyjnie, że art. 37b u.s.g. posługuje się pojęciem "dieta", ale dotyczy ona wykonywania funkcji przez przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej, pozostałych członków organu wykonawczego jednostki pomocniczej oraz członków rady dzielnicy (osiedla) i rady sołeckiej. Dieta ta nie ma charakteru jednorazowego i stanowi formę rekompensaty za czas wykonywania czynności w ramach jednostek pomocniczych przez osoby pełniące w/w funkcje, w którym te osoby nie mogły zarobkować. Natomiast dieta objęta treścią unieważnionej przez organ nadzoru uchwały stanowiła jednorazową zapłatę za realizację czynności związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem wyborów, a więc nie miała charakteru rekompensaty, tylko stanowiła formę zapłaty za konkretną pracę.
Trafnie strona skarżąca kasacyjnie powołuje się ponadto na treść art. 165 ust. 2 w związku z art. 169 ust. 4 Konstytucji RP i w zw. z art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ust. 2 i 4 EKSL, poprzez pominięcie zasady samodzielności społeczności lokalnych, zasady proporcjonalności oraz przyjęcie, że ingerencja organu nadzoru nie musi opierać się na wyraźnej podstawie prawnej, a przy tym stanowiła ona w tej sprawie przejaw nadmiernej ingerencji wynikającej z wykładni rozszerzającej przepisów prawa. Przepis art. 165 ust. 2 Konstytucji RP statuuje zasadę samodzielności samorządu terytorialnego. Samodzielność ta realizowana jest w różnych aspektach. Obejmuje ona np. samodzielność budżetową, samodzielność organizacyjną, samodzielność finansową, itd. Jednym z istotniejszych zakresów owej samodzielności jest także samodzielność statutowa, rozumiana jako prawo do ustalania treści statutów w taki sposób, aby najlepiej dostosować je do lokalnych potrzeb i oczekiwań, a granicą dopuszczalności takiej regulacji powinny być wyraźne przepisy ustawowe. Znajduje to wprost potwierdzenie w treści art. 169 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące. Tym samym skoro Konstytucja RP przesądza, że organy stanowiące mają obowiązek uregulowania ustroju każdej jednostki samorządu terytorialnego i to nie "na podstawie przepisu", tylko "w granicach ustaw" to oznacza to, że regulacja treści ustrojowych w statutach nie jest oparta na kazuistycznej delegacji ustawowej szczegółowo określającej jego treść. Tak określona konstytucyjna regulacja prawidłowo oddaje istotę samorządu jako jednej z podstawowych form decentralizacji terytorialnej władzy publicznej, polegającej na każdorazowym przyznawaniu samorządowi jakiegoś zakresu samodzielności w wykonywaniu zadań publicznych. Im większy zakres tej samodzielności, tym pełniej realizowana jest konstytucyjna zasada decentralizacji (art. 15 ust. 1 Konstytucji RP). Tym samym, jeżeli ustawodawca w zakresie regulacji materii ustrojowej jednostek pomocniczych gmin wskazał, że ich statuty mają regulować zasady i tryb wyborów ich organów, to jest to przykład delegacji ustawowej w pełni respektującej zasadę decentralizacji. Każda rada gminy ustali własny tryb i zasady wyborów do organów jednostki pomocniczej i taka regulacja będzie niezgodna z prawem tylko wtedy, gdy nie będzie regulowała tej materii (a więc ani trybu ani zasad przeprowadzania wyborów), lub gdy będzie wprost niezgodna z konkretnym przepisem prawa.
Na uwzględnienie zasługują także zarzuty naruszenia art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ust. 2 i 4 EKSL. Przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa Sąd pierwszej instancji, jak i organ nadzoru, nie uwzględniły koncepcji samorządu terytorialnego zawartej we wiążącej polski system prawny Europejskiej Karcie Samorządu Lokalnego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 EKSL, samorząd lokalny oznacza prawo i zdolność społeczności lokalnych, w granicach określonych prawem, do kierowania i zarządzania zasadniczą częścią spraw publicznych na ich własną odpowiedzialność i w interesie ich mieszkańców, a art. 4 ust. 2 EKSL stanowi, że społeczności lokalne mają – w zakresie określonym prawem – pełną swobodę działania w każdej sprawie, która nie jest wyłączona z ich kompetencji lub nie wchodzi w zakres kompetencji innych organów władzy. Wprawdzie pod pojęciem społeczności lokalnych zwartym w w/w Karcie należy rozumieć wspólnoty samorządowe, to jednak zasada, zgodnie z którą wspólnoty te powinny mieć pełną swobodę działania w każdej sprawie w zakresie określonym prawem – chyba że jest ona wyłączona z ich kompetencji lub wchodzi w zakres kompetencji innych organów władzy – także została w tej sprawie naruszona. Skoro ustawodawca zobowiązał radę gminy do ustalenia w statucie jednostki pomocniczej zasad i trybu przeprowadzenia wyborów, to tylko wyraźne przepisy prawa mogłyby w tym zakresie ograniczać zakres regulacji statutowej. Potwierdza to treść art. 4 ust. 4 EKSL, zgodnie z którym kompetencje przyznane społecznościom lokalnym powinny być w zasadzie całkowite i wyłączne oraz mogą zostać zakwestionowane lub ograniczone przez inny organ władzy, centralny lub regionalny, jedynie w zakresie przewidzianym prawem.
Zasadny nie jest natomiast tylko jeden z zarzutów skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 35 Konstytucji RP. Przepis ten dotyczy ochrony mniejszości narodowych i etnicznych w Rzeczypospolitej Polskiej, a nie zasady równości, jak wynikałoby z uzasadnienia do tego zarzutu. Wprawdzie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca podnosi, że organ nadzoru nie kwestionował uchwał w innych miastach, w których organy stanowiące określiły wysokość diet dla członków komisji wyborczych w wyborach do organów jednostek pomocniczych, ale także i taka argumentacja nie może doprowadzić do uwzględnienia w/w zarzutu. Ponadto w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie może oceniać czynności lub braku czynności organu nadzoru wobec organu stanowiącego innej gminy (innego miasta). Nie można zatem dokonywać w tej sprawie kontroli uchwały Rady Miasta Tychy i na tej podstawie oceniać, czy została naruszona zasada równości.
Wskazane powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej Miasta Katowice i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę Miasta Katowice, uznając ją za zasadną, bowiem Wojewoda Śląski nieprawidłowo stwierdził w części nieważność zaskarżonej uchwały. Przeprowadzona w granicach zarzutów skargi kasacyjnej kontrola zaskarżonego wyroku wykazała, że uchwała ta w zakresie obejmującym jej § 1 pkt 2 nie narusza prawa.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 148 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Należy także zauważyć, że w niniejszej sprawie nie zaistniała podstawa do wystąpienia do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym zgodności z art. 5 ust. 3 oraz art. 10 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej z ograniczeniem zasady pomocniczości, poprzez brak możliwości uregulowania przez jednostkę samorządu terytorialnego treści statutu wyborów do Rady Dzielnicy Miasta Katowice, w tym możliwości uregulowania płatności w formie diet na rzecz członków komisji wyborczej. Przepis art. 5 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej dotyczy rozdziału kompetencji między organami Unii Europejskiej a organami Państw Członkowskich Unii, a art. 10 ust. 3 w/w Traktatu przyznaje każdemu obywatelowi prawo uczestniczenia w życiu demokratycznym Unii, zaś decyzje mają być podejmowane w sposób jak najbardziej otwarty i zbliżony do obywatela. Wykładnia w/w przepisów nie miała istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej stronie, która wniosła tę skargę należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W tej sprawie należało zasądzić od Wojewody Śląskiego na rzecz Miasta Katowice kwotę 720 zł, stanowiącą zwrot kosztów obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone w oparciu o art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 118).
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był art. 182 § 2 i 3 in fine p.p.s.a.