III OSK 2491/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta Katowice od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność części uchwały Rady Miasta Katowice dotyczącej zmiany statutu jednostki pomocniczej, a konkretnie przepisu przyznającego diety członkom okręgowych i obwodowych komisji wyborczych. WSA uznał, że jest związany wcześniejszym wyrokiem NSA i nie badał sprawy merytorycznie. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował art. 170 p.p.s.a. NSA podkreślił, że poprzednia sprawa dotyczyła innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego, a także nieco odmiennej treści przepisu dotyczącego diet. Sąd uznał, że Miasto Katowice miało prawo uregulować w statucie kwestię diet dla członków komisji wyborczych, co stanowiło wyraz samodzielności samorządowej i wspierania aktywności obywatelskiej. Brak możliwości przyznania diet doprowadził do braku chętnych do pracy w komisjach i faktycznego paraliżu funkcjonowania rad dzielnic. NSA uwzględnił skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA i rozstrzygnął sprawę merytorycznie, uznając uchwałę Rady Miasta Katowice za zgodną z prawem. Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do TSUE. Zasądzono koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady związania prawomocnym orzeczeniem (art. 170 p.p.s.a.) w kontekście aktów prawa miejscowego i rozstrzygnięć nadzorczych. Potwierdzenie zakresu samodzielności samorządu terytorialnego w kształtowaniu statutów jednostek pomocniczych, w tym kwestii finansowych związanych z wyborami.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z aktami prawa miejscowego i rozstrzygnięciami nadzorczymi. Interpretacja art. 170 p.p.s.a. może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny jest związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem stwierdzającym nieważność przepisu aktu prawa miejscowego, w sytuacji, gdy kolejny akt prawa miejscowego, uchwalony po wydaniu wyroku i dotyczący tych samych stron, zawiera przepis regulujący materię objętą wcześniej unieważnionym przepisem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany, jeśli kolejny akt prawa miejscowego dotyczy innej uchwały lub zawiera przepis o odmiennej treści, nawet jeśli strony są te same.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że tożsamość sprawy, która wiąże mocą prawomocnego wyroku, dotyczy materialnego aspektu sprawy, w tym stron, podstawy prawnej i faktycznej oraz treści praw i obowiązków. W tej sprawie, mimo tożsamości stron, przedmiot kontroli obejmował odrębne rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczące innej uchwały i innego przepisu, co wykluczało zastosowanie art. 170 p.p.s.a.
Czy rada gminy ma uprawnienie do uregulowania w statucie jednostki pomocniczej kwestii przyznawania diet członkom okręgowych i obwodowych komisji wyborczych do organów jednostki pomocniczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rada gminy ma takie uprawnienie, o ile nie narusza to przepisów prawa.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 35 ust. 3 u.s.g. wskazuje katalog spraw, które statut jednostki pomocniczej ma regulować 'w szczególności', co oznacza, że dopuszczalne jest uregulowanie innych kwestii związanych z funkcjonowaniem jednostki. Przyznanie diet stanowi formę wspierania aktywności obywatelskiej i idei samorządowej, a brak takich diet prowadził do braku chętnych do pracy w komisjach.
Czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, stwierdzające nieważność uchwały Rady Miasta w sprawie diet dla członków komisji wyborczych, było zgodne z zasadą samodzielności samorządu terytorialnego i zasadą proporcjonalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozstrzygnięcie nadzorcze było przejawem nadmiernej ingerencji i naruszało zasadę samodzielności samorządu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 165 ust. 2 Konstytucji RP statuuje zasadę samodzielności samorządu, która obejmuje m.in. samodzielność statutową. Ingerencja w tę sferę musi być zgodna z Konstytucją, określona ustawą i uzasadniona. Rozstrzygnięcie nadzorcze, ograniczające możliwość uregulowania diet, stanowiło nadmierną ingerencję w samodzielność samorządu.
Przepisy (25)
Główne
u.s.g. art. 35 § ust. 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Katalog spraw regulowanych w statucie jednostki pomocniczej jest otwarty ('w szczególności'), co pozwala na uregulowanie innych kwestii, w tym zasad i trybu wyborów organów jednostki pomocniczej.
Konstytucja RP art. 165 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Statuuje zasadę samodzielności samorządu terytorialnego, która obejmuje m.in. samodzielność statutową.
Konstytucja RP art. 169 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące.
EKSL art. 3 § ust. 1
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Samorząd lokalny oznacza prawo i zdolność społeczności lokalnych do kierowania i zarządzania zasadniczą częścią spraw publicznych na własną odpowiedzialność.
EKSL art. 4 § ust. 2
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Społeczności lokalne mają pełną swobodę działania w każdej sprawie, która nie jest wyłączona z ich kompetencji lub nie wchodzi w zakres kompetencji innych organów władzy.
EKSL art. 4 § ust. 4
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Kompetencje przyznane społecznościom lokalnym powinny być w zasadzie całkowite i wyłączne.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania prawomocnym orzeczeniem.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania prawomocnym orzeczeniem.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej przez NSA.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie przez NSA w przedmiocie skargi.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Podstawa prawna stwierdzenia nieważności uchwały przez organ nadzoru.
u.s.g. art. 35 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Statut jednostki pomocniczej.
u.s.g. art. 35 § ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zakres spraw regulowanych w statucie jednostki pomocniczej.
u.s.g. art. 37b
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Diety dla członków organów jednostek pomocniczych.
u.s.g. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zakres spraw przekazywanych jednostkom pomocniczym.
u.s.g. art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zasada subsydiarności w kontekście jednostek pomocniczych.
u.s.g. art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zadania własne gminy, w tym wspieranie idei samorządowej.
Dz.U. 2024 poz 935 art. 170
Związanie prawomocnym orzeczeniem.
Pomocnicze
u.s.g. art. 37b
Ustawa o samorządzie gminnym
Przepis ten dotyczy diet dla przewodniczącego organu wykonawczego, członków organu wykonawczego oraz członków rady dzielnicy/sołeckiej, mających charakter rekompensaty za czas wykonywania funkcji, a nie jednorazowej zapłaty za pracę w komisji wyborczej.
p.p.s.a. art. 170
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne sądy i organy państwowe. Moc wiążąca dotyczy tożsamości stosunku prawnego.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania w przedmiocie skargi kasacyjnej, gdy istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
u.u.m.st. Warszawy art. 7 § ust. 2
Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy
Wyjątek dotyczący wyborów w dzielnicach Warszawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa nie była tożsama z poprzednią, w której NSA orzekał w podobnej materii, co wykluczało związanie mocą wyroku na podstawie art. 170 p.p.s.a. • Miasto Katowice miało prawo uregulować w statucie jednostki pomocniczej kwestię przyznawania diet członkom komisji wyborczych. • Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stanowiło nadmierną ingerencję w samodzielność samorządową i naruszało zasadę proporcjonalności. • Brak możliwości przyznania diet prowadził do braku chętnych do pracy w komisjach i paraliżu funkcjonowania rad dzielnic.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA o związaniu wcześniejszym wyrokiem NSA. • Argumentacja Wojewody o braku podstawy prawnej do przyznawania diet.
Godne uwagi sformułowania
Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. • Samodzielność statutowa rozumiana jako prawo do ustalania treści statutów w taki sposób, aby najlepiej dostosować je do lokalnych potrzeb i oczekiwań. • Rozstrzygnięcie nadzorcze stanowiło przejaw nadmiernej ingerencji wynikającej z wykładni rozszerzającej przepisów prawa.
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
przewodniczący sprawozdawca
Artur Kuś
sędzia
Kazimierz Bandarzewski
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady związania prawomocnym orzeczeniem (art. 170 p.p.s.a.) w kontekście aktów prawa miejscowego i rozstrzygnięć nadzorczych. Potwierdzenie zakresu samodzielności samorządu terytorialnego w kształtowaniu statutów jednostek pomocniczych, w tym kwestii finansowych związanych z wyborami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z aktami prawa miejscowego i rozstrzygnięciami nadzorczymi. Interpretacja art. 170 p.p.s.a. może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii samodzielności samorządu terytorialnego i interpretacji zasady związania prawomocnym orzeczeniem, co ma znaczenie praktyczne dla prawników i samorządowców. Pokazuje, jak odmienne uchwały mogą prowadzić do odmiennych rozstrzygnięć, nawet przy podobnych stronach.
“NSA: Samorząd może ustalać diety w statutach, nawet jeśli poprzednio uchwałę w tej sprawie uchylono.”
Dane finansowe
WPS: 720 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.