III OSK 2481/25

III OSK 2481/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III OSK 236/22 - Wyrok NSA z 2025-05-20
II SA/Bk 516/21 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2021-10-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 58 par 1 pkt 5, art. 276
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi B.P. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 236/22 w sprawie ze skargi kasacyjnej B.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 516/21 w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 16 czerwca 2021 r., nr SKO.412/15/2021 w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia niezabudowanej części nieruchomości w związku z koniecznością niezwłocznego usunięcia odpadów postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 20 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 236/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną B.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 7 października 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 516/21 w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z 16 czerwca 2021 r., nr SKO.412/15/2021 w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia niezabudowanej części nieruchomości w związku z koniecznością niezwłocznego usunięcia odpadów.
Pismem z 15 grudnia 2025 r. (nadanym 15 grudnia 2025 r.) r.pr. A.W. wniosła w imieniu B.P. skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 236/22.
W piśmie z 22 grudnia 2025 r. Wójt Gminy P. poinformował o śmierci skarżącego. Na wezwanie Sądu, przy piśmie z 4 lutego 2026 r. Urząd Stanu Cywilnego w P. nadesłał odpis skróconego aktu zgonu B.P., z którego wynika, że zmarł on 13 grudnia 2025 r.
W piśmie z 27 stycznia 2026 r. również r.pr. A.W. poinformowała o śmierci B.P., przesyłając uwierzytelnioną kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), znajdującym zastosowanie w postępowaniu wznowieniowym z uwagi na art. 276 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeśli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Natomiast wedle art. 26 § 1 p.p.s.a. zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25 p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 25 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Jest to więc zdolność do zajmowania pozycji podmiotu postępowania sądowoadministracyjnego. Granice natomiast zdolności sądowej osób fizycznych, poza przepisami szczególnymi, wyznaczają generalnie granice zdolności prawnej - która zgodnie z art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r., poz. 1071 ze zm.) rozpoczyna się od chwili urodzenia. Zdolność prawna człowieka kończy się natomiast z chwilą jego śmierci. Z tą chwilą traci on status osoby fizycznej i przestaje być podmiotem prawa, a przysługujące mu dotychczas prawa lub obciążające go obowiązki wygasają lub przechodzą na inne osoby. Skoro osoba nieżyjąca nie ma zdolności prawnej, nie ma również zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie jestem możliwe podejmowanie przez osobę zmarłą czynności procesowych, nawet przez pełnomocnika (z wyjątkiem art. 43 p.p.s.a.). Tym samym sąd administracyjny nie może prowadzić postępowania sądowoadministracyjnego w stosunku do osoby nieżyjącej.
Wobec powyższego uznać należy, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi o wznowienie postępowania po śmierci skarżącego. W realiach niniejszej sprawy skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 236/22 została wniesiona w dniu 15 grudnia 2025 r., a więc już po śmierci skarżącego (vide odpis skrócony aktu zgonu – k. 34 akt sądowych sprawy). Tym samym w dacie jej wniesienia nie istniał podmiot zdolny do działania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a ewentualne wcześniejsze umocowanie wygasło z mocy prawa. Nie znajduje przy tym zastosowania art. 43 zdanie drugie p.p.s.a. przewidujący możliwość dalszego działania pełnomocnika do czasu zawieszenia postępowania, gdyż regulacja ta dotyczy wyłącznie sytuacji, w której śmierć strony następuje w toku już toczącego się postępowania sądowego (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 363/21 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku wniesienia skargi o wznowienie postępowania po śmierci skarżącego nie dochodzi do skutecznego wszczęcia postępowania, a zatem brak jest podstaw do jego zawieszenia.
W sytuacji, gdy utrata zdolności sądowej strony nastąpiła przed wniesieniem skargi o wznowienie postępowania do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga ta jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 w zw. art. 276 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.