III OSK 2477/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-03-15
NSAAdministracyjneŚredniansa
dostęp do informacji publicznejustawa o dostępie do informacji publicznejbezczynność organukoszty udostępnienia informacjiforma udostępnienia informacjiNSAskarga kasacyjnaStarosta

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej, uznając, że organ prawidłowo określił możliwość naliczenia dodatkowych kosztów związanych ze sposobem udostępnienia informacji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na bezczynność Starosty w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący złożył 22 wnioski o udostępnienie informacji dotyczących działek dróg powiatowych. Organ poinformował o kosztach udostępnienia informacji, na co skarżący nie zgodził się, żądając doręczenia przez pracownika lub kuriera. WSA uznał, że organ prawidłowo postąpił, informując o możliwości naliczenia dodatkowych kosztów zgodnie z art. 15 u.d.i.p. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na bezczynność Starosty w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący złożył 22 wnioski o udostępnienie informacji publicznej dotyczących działek stanowiących część dróg powiatowych, prosząc o informacje dotyczące nabycia tych działek, dokumentów potwierdzających to oraz numeru księgi wieczystej. Wnioski zostały wysłane pocztą elektroniczną. Organ poinformował skarżącego o kosztach udostępnienia informacji zgodnie z art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.), wskazując na możliwość odbioru osobistego lub wysyłki pocztą. Skarżący nie zgodził się na zaproponowane formy doręczenia, żądając dostarczenia informacji przez pracownika urzędu lub firmę kurierską. WSA w Warszawie uznał, że organ prawidłowo postąpił, informując o możliwości naliczenia dodatkowych kosztów związanych ze sposobem udostępnienia informacji, zgodnie z art. 15 ust. 1 u.d.i.p. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego za niezasadne. Sąd podkreślił, że organ nie miał obowiązku udostępniania informacji w sposób niemożliwy do realizacji technicznie, a koszty wysyłki listem poleconym mogą stanowić dodatkowe koszty w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.d.i.p. Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego został oddalony z powodu złożenia go po terminie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Organ jest zobowiązany udostępnić informację w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne mu na to nie pozwalają. Wówczas organ powinien powiadomić o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji w żądanej formie i wskazać, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. Organ może również pobrać opłatę odpowiadającą dodatkowym kosztom związanym ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p. oraz art. 15 ust. 1 u.d.i.p. pozwalają organowi na odmowę udostępnienia informacji w formie wskazanej we wniosku, jeśli jest to technicznie niemożliwe lub generuje dodatkowe koszty. Organ ma obowiązek poinformować o przyczynach i zaproponować alternatywne formy udostępnienia lub naliczyć opłatę za dodatkowe koszty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.d.i.p. art. 14 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.

u.d.i.p. art. 14 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie.

u.d.i.p. art. 15 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom.

u.d.i.p. art. 15 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek.

Pomocnicze

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 14 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 15 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 15 § 2

P.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 179

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ prawidłowo poinformował o możliwości naliczenia dodatkowych kosztów związanych ze sposobem udostępnienia informacji publicznej. Organ nie miał obowiązku udostępniania informacji w formie niemożliwej do realizacji technicznie. Koszty wysyłki pocztą tradycyjną mogą stanowić dodatkowe koszty w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.d.i.p. Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego złożony po terminie podlega oddaleniu.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz w związku z art. 7, art. 77 i art 80 k.p.a.) przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego oraz błędną ocenę zgromadzonych dowodów. Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.) przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż to organ, a nie skarżący określa formę udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 15 ust. 1 u.d.i.p.) przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że koszty przesyłki pocztowej stanowią dodatkowe koszty, a nie rutynowe, standardowe koszty bieżącego funkcjonowania urzędu. Zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 u.d.i.p. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w sytuacji stwierdzenia wystąpienia dodatkowych kosztów udostępnienia informacji za pośrednictwem poczty kurierskiej czy publikacji w BIP urzędu, organ nie miał obowiązku poinformowania wnioskodawcy o wysokości tych kosztów i umożliwienia mu ich akceptacji, zmiany bądź wycofania wniosku.

Godne uwagi sformułowania

organ nie miał obowiązku udostępniania informacji w sposób niemożliwy do realizacji technicznie koszty wysyłki listem poleconym informacji, w sytuacji gdy wnioskodawca żąda dużej ilości danych, które mają zostać osobno przesyłane, mogą stanowić dodatkowe koszty złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie określonym w art. 179 P.p.s.a. powoduje, że pismo to traci ten przymiot i staje się zwykłym pismem procesowym

Skład orzekający

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący

Przemysław Szustakiewicz

sprawozdawca

Dariusz Chaciński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów udostępniania informacji publicznej oraz możliwości odmowy udostępnienia w określonej formie ze względów technicznych lub kosztowych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji wniosków o informacje dotyczące dróg powiatowych i sposobu ich doręczenia. Interpretacja kosztów może być różna w zależności od konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i dostępem do informacji publicznej, ponieważ precyzuje zasady dotyczące kosztów i form udostępniania informacji oraz procedury związane z wnioskami.

Czy organ zawsze musi udostępnić informację w formie, o którą prosisz? NSA wyjaśnia zasady naliczania kosztów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2477/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 624/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-06-24
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1764
art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 624/18 w sprawie ze skargi J.S. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 24 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 624/18, oddalił skargę J.S. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie rozpoznania 22 wniosków z dnia 4 lutego 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej
J.S. w dniu 4 lutego 2018 r., działając w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U z 2017 r., poz. 933 , dalej: "u.d.i.p."), skierował do Starosty [...] pocztą elektroniczną, 22 odrębne wnioski dotyczące działek położonych we wskazanym w piśmie obrębie gm. K. Wszystkie działki stanowią część dróg powiatowych. W każdym wniosku prosił o pilne poinformowanie czy, a jeżeli tak to kiedy, od kogo i za ile organ nabył działki opisane we wnioskach i wnosił o przesłanie kopii dokumentu, który to potwierdza oraz o wskazanie KW dla tej nieruchomości. Poprosił o pilne potwierdzenie odbioru i rejestracji każdego wniosku oraz nie wyraził zgody na kierowanie do niego korespondencji pocztą elektroniczną. Wnioski zostały wysłane grzecznościowo za pośrednictwem poczty elektronicznej przez jego syna, bowiem sam nie posiada komputera i z racji wieku nie potrafi się nim posługiwać. Zwrócił się o doręczenie korespondencji bez kosztowo za pośrednictwem urzędnika starostwa w miejscu zamieszkania, tak jak to było już wcześniej praktykowane przez organ lub bez kosztowo za pośrednictwem firmy kurierskiej. Poinformował przy tym, że doręczono mu enigmatyczne pismo datowane na 19 lutego 2016 r. [...] nie precyzujące czego ono dokładnie dotyczy, informujące o przygotowaniu niesprecyzowanych odpowiedzi, nie informujące o oznaczeniach tych postępowań.
Następnie J.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłość i bezczynność Starosty [...] polegającą na nieudzieleniu informacji publicznej na wnioski z dnia 4 lutego 2018 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że pozbawiona jest ona uzasadnionych podstaw, ponieważ w ustawowym terminie (19 lutego 2018 r.) przewidzianym w u.d.i.p. wysłał pismo do skarżącego informujące o kosztach za udostępnienie informacji publicznej w odniesieniu/rozbiciu do każdego ze złożonych wniosków, w szczególności wskazując na poszczególne składowe tych kosztów, tj. kosztów wysyłki zgodnie z cennikiem operatora, na podstawie art. 15 u.d.i.p. Jednocześnie poinformowano, że można również zadeklarować chęć osobistego odbioru pism w Wydziale Geodezji Starostwa Powiatowego [...], co nie generuje kosztów. W dniu 5 marca 2018 r. skarżący wysłał pismo drogą elektroniczną z adresu [...]@vp.pl, które było jego odpowiedzią na pismo z dnia 19 lutego 2018 r. Stwierdził, że pismo Starosty jest bezprzedmiotowe, bowiem nie precyzuje ono treści wniosków z dnia 4 lutego 2018 r. Organ pismem z dnia 19 marca 2018 r. udzielił odpowiedzi na pismo z dnia 5 marca 2018 r. W piśmie tym wyjustował wnioski, które złożył skarżący za pośrednictwem poczty elektronicznej, jednocześnie wskazując dokładne daty i godziny wysłania ze skrzynki pocztowej, a także poinformował jaką sygnaturę otrzymały poszczególne wnioski. Podniósł, że jako autor 22 wniosków, skarżący powinien posiadać wiedzę odnośnie wysłanych przez siebie wniosków i znać ich treść. Treść złożonych wniosków mógł ustalić analizując wysłane przez siebie wiadomości ze skrzynki pocztowej w oparciu o przesłane w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r. daty i godziny nadania. Ponadto organ wskazał, że nie praktykuje doręczeń korespondencji za pośrednictwem pracownika urzędu w sprawach prowadzonych w trybie dostępu do informacji publicznej i innych, i nie dysponuje środkami technicznymi do udostępnienia informacji w ten sposób z uwagi na brak pracownika zatrudnionego na stanowisku z zakresem obowiązku do doręczeń osobistych korespondencji stronom postępowań. W związku z powyższym powiadomiono skarżącego, zgodnie z art. 14 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., o braku możliwości udostępnienia informacji poprzez doręczenie pism przez pracownika urzędu i poinformowano, iż dostępne metody doręczeń to: przesyłka za pomocą poczty elektronicznej, przesyłka za pośrednictwem operatora pocztowego lub osobisty odbiór korespondencji w siedzibie urzędu. Ponadto zaznaczono, że jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. Pismem z dnia 16 kwietnia 2018 r. organ ponownie wskazał, iż podstawę prawną do naliczenia opłaty związanej ze sposobem udzielenia informacji publicznej stanowi art. 15 ust. 1 u.d.i.p., w którym to ustawodawca stworzył możliwość naliczenia opłat w odniesieniu do informacji udostępnianych w trybie wnioskowym. Pismo zostało odebrane przez pełnoletniego domownika. Dalsza obfita korespondencja tocząca się pomiędzy stronami dotyczy metody doręczeń żądanej informacji.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny W Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej P.p.s.a.), uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji przypomniał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Natomiast w myśl art. 7 ust. 2 u.d.i.p., dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny, z zastrzeżeniem art. 15 u.d.i.p. W tym ostatnim przepisie ustawodawca zawarł wyjątek od tej zasady, określając w ust. 1, że jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p., podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Stosownie do art. 15 ust. 2 u.d.i.p. podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek.
W świetle przytoczonych przepisów zasadą ustaloną na gruncie u.d.i.p. jest nieodpłatne udostępnianie informacji.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wskazana zasada bezpłatności dostępu do informacji publicznej odnosi się do korzystania z informacji udostępnionych w BIP, w centralnym repozytorium, czy w ramach wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p., i dostępu do materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia. W przypadku natomiast udostępnienia informacji publicznej na wniosek, zasadą wynikającą z art. 15 ust. 1 u.d.i.p. jest możliwość pobierania opłaty w wysokości kosztów związanych z udostępnieniem wnioskowanej informacji. Nie oznacza to, że udostępnienie informacji staje się odpłatne, gdyż przepis ten wskazuje jedynie na możliwość zwrotu podmiotowi udostępniającemu kosztów, które poniósł realizując żądanie wniosku (por. wyrok NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 662/16). Przepis art. 15 ust. 1 u.d.i.p. nie stanowi podstawy prawnej do wykonywania czynności związanych z udostępnianiem informacji publicznej jako "czynności dodatkowych" w stosunku do normalnych zadań organu, co w każdym wypadku wiązałoby się z możliwością naliczenia opłaty. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko, że użyte w art. 15 ust. 1 u.d.i.p. pojęcie "dodatkowe koszty" wskazuje, iż nie chodzi o wszelkie koszty związane z żądaniem udostępnienia informacji publicznej. Nie należy więc utożsamiać tego pojęcia z kosztami każdej dodatkowej aktywności organu bądź jego pracowników (np. konieczność wykonania dodatkowej pracy, jak chociażby wyszukania określonych we wniosku informacji). Z treści omawianego przepisu wynika, że dopuszczalne jest obciążenie podmiotu zwracającego się o udostępnienie informacji publicznej jedynie "dodatkowymi kosztami" związanymi ze sposobem jej udostępnienia lub koniecznością jej przekształcenia, a takimi kosztami są wydatki rzeczywiście poniesione ponad koszt funkcjonowania bazy, związany z realizacją wskazanego we wniosku sposobu udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji. Z tego względu przez "dodatkowe koszty" udostępniania informacji na wniosek należy rozumieć rzeczywiste, ustalane każdorazowo przy realizacji danego wniosku, wykraczające poza normalne koszty funkcjonowania podmiotu udostępniającego informację, dodatkowe koszty rzeczowe lub osobowe poniesione przez ten podmiot w związku z określonym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. Przekształcanie informacji przez przeniesienie na nośnik papierowy lub elektroniczny generuje dodatkowe koszty, dlatego udostępnianie jej w taki sposób może łączyć się z ponoszeniem opłat. Często również przekształcenie informacji wiąże się z pozbawieniem danych chronionych odrębną ustawą, co z kolei angażuje środki materialne i osobowe podmiotu zobowiązanego do realizowania zadań innych niż te, do których został powołany (por. wyroki NSA: z 20 stycznia 2017 r., I OSK 2436/16; z 6 lipca 2016 r., I OSK 662/16; z 18 grudnia 2014 r., I OSK 266/14). Ewentualne opłaty muszą mieć charakter zindywidualizowany i zależeć od konkretnie poniesionych kosztów (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 65).
Bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej wystąpi wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, będący w jej posiadaniu, nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
W rozpoznawanej sprawie organ określił koszty poniesione tytułem udostępnienia żądanej informacji, o czym zawiadomił skarżącego.
Rozstrzygnięcie o ustaleniu opłaty ma charakter uznaniowy, ponieważ z brzmienia art. 15 ust. 1 u.d.i.p. nie wynika zobowiązanie do ustalenia opłaty przewidzianej w tym przepisie, a jedynie możliwość jej wymierzenia. Dlatego podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, ustalając wnioskodawcy opłatę, obowiązany jest starannie rozważyć czy w danym przypadku, w związku ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji jej zakresem lub koniecznością jej przekształcenia, należy obciążyć wnioskodawcę opłatą za udzielenie informacji publicznej, a także wykazać, że w wyniku udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem poniósł dodatkowe koszty. Ponadto obowiązkiem organu jest skrupulatne wykazanie, w jaki sposób żądana opłata została wyliczona oraz, że jej wysokość odpowiada rzeczywiście poniesionym kosztom. Zaoferowane przez organ wyliczenie nie jest jedynie hipotetyczne i nieudokumentowane, odzwierciedla koszty faktyczne. Przepis art. 15 ust. 2 u.d.i.p. precyzyjnie określa tryb postępowania w sytuacji, gdy podmiot obowiązany do udzielenia informacji doszedł do przekonania, że w związku ze wskazanym we wniosku sposobem jej udostępnienia będzie musiał ponieść dodatkowe koszty. Podmiot ten jest zobligowany wówczas powiadomić wnioskodawcę o wysokości opłaty w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Ma to na celu umożliwienie wnioskodawcy podjęcie decyzji o pokryciu kosztów udostępnianych informacji. Ze względu na wysokość opłaty, wnioskodawca może bowiem zrezygnować ze wskazanego we wniosku sposobu lub formy udostępnienia informacji, poprzestając na sposobie, z którym nie wiążą się żadne opłaty lub opłata jest znacznie niższa. Takie rozwiązanie gwarantuje prawidłową realizację prawa do informacji publicznej, gdyż nie dopuszcza do sytuacji, w której wysokość kosztów udostępnienia informacji stanowiłaby wyłączną i bezpośrednią przeszkodę w dostępie do informacji publicznych. Ustawodawca pozostawił wnioskodawcy 14 dni, licząc od dnia doręczenia mu powiadomienia, na cofnięcie wniosku lub jego zmianę w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji. Niedokonanie powyższych czynności w tym terminie skutkuje zaktualizowaniem się po stronie organu obowiązku udzielenia bez zbędnej zwłoki informacji w sposób i w formie wskazanych pierwotnie we wniosku i będzie wiązać się z koniecznością opłacenia przez wnioskodawcę kosztów określonych we wcześniejszym zawiadomieniu. Dlatego też, zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą.
W ocenie WSA w Warszawie, organ rozstrzygając sprawę – oparł się na materiale prawidłowo zebranym, i dokonał jego wszechstronnej oceny.
W dniu 12 listopada 2019 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty przez orzeczenie, że organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze, nakazanie rozpoznania wniosków i orzeczenie o kosztach postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz w związku z art. 7, art. 77 i art 80 k.p.a. - przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego oraz błędną ocenę zgromadzonych dowodów;
2. prawa materialnego, a to: art. 14 ust. 1 u.d.i.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż to organ, a nie skarżący określa formę udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej;
3. prawa materialnego, a to: art. 15 ust. 1 u.d.i.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że koszty przesyłki pocztowej stanowią dodatkowe koszty, a nie rutynowe, standardowe koszty bieżącego funkcjonowania urzędu;
4. art. 15 ust. 2 u.d.i.p. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w sytuacji stwierdzenia wystąpienia dodatkowych kosztów udostępnienia informacji za pośrednictwem poczty kurierskiej czy publikacji w BIP urzędu, organ nie miał obowiązku poinformowania wnioskodawcy o wysokości tych kosztów i umożliwienia mu ich akceptacji, zmiany bądź wycofania wniosku.
Pismem z dnia 23 stycznia 2020 r. stanowisko sprawie przestawił Starosta [...] wskazując, że zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem oraz wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, aczkolwiek nie określają formy naruszeń.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, możliwe jest badanie zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, WSA w Warszawie naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. - przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego oraz błędną ocenę zgromadzonych dowodów. Zarzut ten jest niezasadny.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W kontekście wynikającej z art. 134 § 1 P.p.s.a. zasady braku związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną należy podkreślić, że sąd pierwszej instancji nie jest zobowiązany szczegółowo odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji, w jego ocenie, niemających istotnego znaczenia dla zbadania zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi bowiem naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Natomiast rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, by skarżący zarzucał Sądowi pierwszej instancji tak rozumiane wyjście poza granice sprawy. W istocie więc uzasadnienie tego zarzutu dotyczy naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., wedle którego uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie winno nadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji nie pominął jego argumentacji, a jedynie jej nie podzielił. W kontrolowanej sprawie nie doszło zatem do niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Tym samym nie można też postawić WSA w Warszawie zarzutu obrazy przepisów k.p.a. odnoszących się do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W tym kontekście podkreślić należy, że w zarzucie skargi kasacyjnej błędnie został przytoczony art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., który to przepis w ogóle nie był zastosowany w sprawie, ponieważ dotyczy on kontroli przez sąd administracyjny innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a. aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tymczasem w sprawa o sygn. akt II SAB/Wa 624/18 dotyczyła bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej, a zatem podstawą działania WSA w Warszawie był art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.
Nie mogły również odnieść skutku zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Przypomnieć należy, że w złożonych za pośrednictwem poczty elektronicznej 22 wnioskach z dnia 4 lutego 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej wnioskodawca nie wskazał w jakiej formie chce otrzymać żądane dane. Wskazał jedynie, że nie wyraża zgody na otrzymanie informacji w drodze korespondencji elektronicznej. Wobec tego organ pismem z dnia 19 lutego 2018 r. zaproponował wysłanie pisma przesyłką poleconą lub odbiór osobisty pism w Wydziale Geodezji. Takie działanie Starosty było w pełni uzasadnione, ponieważ wobec odmowy odebrania pism w drodze elektronicznej, organ poinformował wnioskodawcę, w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., o sposobie w jaki może on mu doręczyć wnioskowaną informację publiczną.
Wnioskodawca nie zgodził się na zaproponowany przez organ sposób doręczenia i zaproponował, pismem z dnia 5 marca 2018 r., aby organ doręczył mu żądane dane za pośrednictwem pracownika lub firmy kurierskiej. Pismem z dnia 19 marca 2018 r. wnioskodawca został poinformowany o tym, że zaproponowany przez niego sposób doręczenia żądanej informacji publicznej ze względu na brak odpowiednich środków jest ze strony organu niemożliwy. Tak więc postępowanie organu mieściło się w granicach trybu określonego w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wedle którego, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W tym zakresie, wbrew zarzutom skargi, nie można Staroście przypisać działania sprzecznego z tym przepisem, a tym bardziej bezprawnego określenia formy w jakiej ma zostać udostępniona informacja publiczna. Oczywistym jest bowiem, że w sytuacji, w której podmiot zobowiązany nie może udostępnić danych w formie wskazanej we wniosku, powinien, zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p., powiadomić pisemnie w jaki sposób może on w inny sposób niż wskazany przez wnioskodawcę - udostępnić dane.
Niezasadny jest również zarzut obrazy art. 15 ust. 1 u.d.i.p., ponieważ przepis ten wskazuje, że koszty udostępnienia informacji publicznej mogą również obejmować "dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia", a zatem nie wyklucza on także kosztów wysyłki listem poleconym informacji, w sytuacji gdy wnioskodawca żąda dużej ilości danych, które mają zostać osobno przesyłane. Ewentualne zaś wyliczenie takich kosztów może być przedmiotem skargi na czynność organu w tym zakresie. Nie można również mówić, że w sprawie doszło do obrazy art. 15 ust. 2 u.d.i.p., ponieważ oczywistym jest, że organ nie mógł poinformować wnioskodawcy o kosztach doręczeń za pośrednictwem poczty kurierskiej lub innych sposobach doręczenia, w sytuacji, w której nie ma możliwości udostępnienia w sposób żądany. Niezrozumiałe jest też wskazanie w skardze kasacyjnej, że organ miałby poinformować wnioskodawcę o kosztach publikacji żądanych danych w BIP, ponieważ w sprawie w ogóle taka kwestia nie była poruszana, a nadto w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że kwestia treści Biuletynu Informacji Publicznej nie podlega orzecznictwu sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 maja 2022 r., II SAB/Łd 6/22; postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. I OSK 722/14; wyrok NSA z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. I OSK 611/08; postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. I OSK 1210/05; postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 30 maja 2011 r., sygn. II SAB/Ol 29/11; postanowienie WSA w Łodzi z dnia 22 września 2009 r., sygn. II SAB/Łd 59/09 oraz z dnia 16 października 2008 r., sygn. II SAB/Łd 40/08; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 czerwca 2005 r., sygn. II SA/Wa 408/05).
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w pkt. 1 wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny w pkt. 2 wyroku oddalił wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Pismo zawierające wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego zostało wniesione po upływie 14 dni od daty otrzymania skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 179 zd. 1 P.p.s.a. strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie czternastu dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie określonym w art. 179 P.p.s.a. powoduje, że pismo to traci ten przymiot i staje się zwykłym pismem procesowym (tak NSA w wyroku z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I FSK 1377/17).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI