III OSK 2473/25

III OSK 2473/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Gl 333/25 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2025-08-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku G.P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej G.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 333/25 w sprawie ze skargi A.P. i G.P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] z dnia 14 stycznia 2025 r. nr C.RUZ.4219.24.2024.2.BS w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia urządzeń wodnych postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 333/25 oddalił skargę A.P. i G.P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] z dnia 14 stycznia 2025 r. nr C.RUZ.4219.24.2024.2.BS w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia urządzeń wodnych. Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] z dnia 26 września 2024 r. nr GL.ZUZ.3.534.1.2023.RL, który na podstawie art. 419 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1087, dalej w skrócie: "p.w.") nałożył na A. i G. P. obowiązek usunięcia urządzeń wodnych, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego decyzją Starosty [...] z dnia 20 września 2011 r., którego termin ważności upłynął z dniem 31 sierpnia 2021 r., tj. stawu rybnego na działce nr [...], obręb [...], o powierzchni całkowitej 0,1075 ha, powierzchni lustra wody 0,10 ha i rzędnej lustra wody 238.96 m n.p.m. oraz urządzenia piętrzącego wodę – zastawki betonowej o świetle 0,60 m, rzędnej dna 238,66 m n.p.m. i rzędnej piętrzenia 238,96 m n.p.m. (pkt I) oraz ustalił termin wykonania obowiązku likwidacji urządzenia wodnego do dnia 31 marca 2025 r. (pkt II).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł G.P. Zaskarżając wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie wskazanych przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego.
W piśmie procesowym z dnia 14 stycznia 2026 r. skarżący kasacyjnie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), załączając stosowną dokumentację na poparcie swoich twierdzeń. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie prowadziło do usunięcia stawu oraz urządzenia piętrzącego wodę – zastawki betonowej, a więc spowoduje nieodwracalne skutki lub co najmniej skutki ciężkie do odwrócenia. Samo obniżenie terenu, w którym znajduje się staw, istnieje od zawsze. Spływa tam woda z opadów oraz wody gruntowe. Zbiornik ten jest za zgodą Powiatu [...] połączony przepustem z rowem melioracyjnym, który jest połączony z rzeką Stradunią. Przedmiotowy zbiornik jest elementem małej retencji, odbierając nadmiar wody z rowu melioracyjnego i chroniąc wieś przed zalaniem lub podtopieniem, zwłaszcza w okresach zwiększonych opadów deszczu lub odbioru wody z roztopów. Woda w zbiorniku pochodzi ze źródeł w czaszy stawu, które pozostaną i będą stale wybijały również w przypadku likwidacji urządzeń wodnych. Zamknięcie przepustu czy zasypanie zbiornika spowoduje zatem, iż woda ze źródeł w czaszy stawu będzie nadal napływała do zbiornika, a brak odpływu spowoduje z kolei zmiany w terenie, przekształcenie go w teren podmokły i bagienny. Jednocześnie podniesie się poziom wód gruntowych na terenach przyległych bez naturalnego odpływu. Utracone zostaną pozytywne aspekty dla retencji wodnej na terenach przyległych, jak również zabezpieczenia przeciwpowodziowego dla wsi. Dodatkowo przeprowadzenie prac wynikających z zaskarżonej decyzji związane jest z koniecznością wynajęcia ciężkiego sprzętu i zaangażowania na terenie wykonawcy obsługującego ten sprzęt. Wymaga to nie tylko poniesienia przez skarżącego znacznych kosztów finansowych, ale również rozebrania części ogrodzenia, aby umożliwić wjazd sprzętem na teren przy zbiorniku. Teren wokół zostanie rozjechany, zniszczeniu ulegną nasadzenia i trawnik, które będą wymagały odtworzenia. Odwrócenie tych czynności będzie wymagało kolejnych znacznych nakładów finansowych, osobowych i sprzętowych oraz będzie czasochłonne. Wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi finalnie do zniszczenia fauny i flory w zbiorniku, a z uwagi na to, że w znajdują się w nim ryby, zaistnieje konieczność ich utylizacji. Konieczność utylizacji ryb żywych będzie niewątpliwe sprzeczna z dobrem zwierząt, czego konsekwencje będą nieodwracalne. Ponadto stawki za utylizację kształtują się na poziomie ok. 1000 zł za tonę i są uzależnione od ilości odpadów i odległości od zakładu utylizacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt I GPS 1/07 przyjął, że na podstawie w/w przepisu dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu także w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę.
Wydając orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, Naczelny Sąd Administracyjny powinien zbadać, czy zaistniały ustawowe przesłanki takiego wstrzymania, tj. niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została zatem do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanki ochrony tymczasowej wystąpiły.
Przedmiotem kontroli w tej sprawie jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w [...] z dnia 14 stycznia 2025 r. nr C.RUZ.4219.24.2024.2.BS w przedmiocie nałożenia na A. i G. P. obowiązku usunięcia urządzeń wodnych w postaci stawu rybnego na działce nr [...], obręb [...], o powierzchni całkowitej 0,1075 ha, powierzchni lustra wody 0,10 ha i rzędnej lustra wody 238.96 m n.p.m. oraz urządzenia piętrzącego wodę – zastawki betonowej o świetle 0,60 m, rzędnej dna 238,66 m n.p.m. i rzędnej piętrzenia 238,96 m n.p.m.
Skarżący kasacyjnie dostatecznie uprawdopodobnił, że na skutek wykonania w/w decyzji mogą wystąpić skutki trudne, a wręcz niemożliwe do odwrócenia. Należy zgodzić się co do tego, że ewentualne zrealizowanie kwestionowanej decyzji na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego spowoduje niemożność przywrócenia stanu poprzedniego, a tego rodzaju działanie powinno być postrzegane jako spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Usunięcie wskazanych w decyzji urządzeń wodnych przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej, a następnie skargi, udzielona skarżącemu kasacyjnie ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.