III OSK 2463/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo uchylił orzeczenie o niezdolności do służby wojskowej z powodu naruszenia przepisów proceduralnych przez organy orzekające.
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił orzeczenie o niezdolności do zawodowej służby wojskowej żołnierza. WSA uznał, że organy lekarskie nie zebrały należycie materiału dowodowego, ignorując wyniki badań przedstawione przez żołnierza, które kwestionowały pierwotne ustalenia dotyczące obecności barbituranów i poziomu kreatyniny. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na naruszeniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego, a zarzut zastosowania nieobowiązującego przepisu rozporządzenia był niezasadny.
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) zaskarżyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił orzeczenie o niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej J. K. WSA uznał, że zarówno orzeczenie CWKL, jak i utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) naruszyły przepisy K.p.a. (art. 7, 77 § 1) poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego. Problem dotyczył wyników badań laboratoryjnych: pozytywnego na obecność barbituranów i podwyższonego stężenia kreatyniny, które RWKL uznała za podstawę do orzeczenia o niezdolności do służby. J. K. zakwestionował te wyniki, przedstawiając własne badania z późniejszymi, negatywnymi wynikami na barbiturany i prawidłowym poziomem kreatyniny. CWKL utrzymała w mocy orzeczenie RWKL, argumentując, że decydujący jest wynik badania zleconego przez komisję i że późniejsze badania nie mają wpływu. WSA uznał, że organy lekarskie powinny były zlecić ponowne badania, zwłaszcza że skarżący podważył wiarygodność pierwszego badania, a przepisy rozporządzenia MON w sprawie badań na obecność substancji psychoaktywnych przewidują weryfikację wyników. NSA oddalił skargę kasacyjną CWKL. Sąd kasacyjny stwierdził, że sąd pierwszej instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na naruszeniu przepisów procesowych K.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80), dotyczących obowiązku organu do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Zarzut CWKL dotyczący zastosowania przez WSA nieobowiązującego przepisu rozporządzenia został uznany za niezasadny, ponieważ główną podstawą wyroku WSA było naruszenie przepisów K.p.a., a przepisy rozporządzenia miały charakter pomocniczy. NSA podkreślił, że obowiązek wyjaśnienia sprawy spoczywa na organie, a nie na stronie, i że organy lekarskie nie dopełniły tego obowiązku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, ponieważ nie zebrały i nie zbadały całości materiału dowodowego, w szczególności nie zleciły ponownych badań weryfikujących wyniki badań laboratoryjnych, które zostały zakwestionowane przez stronę.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że organy lekarskie naruszyły przepisy K.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80) poprzez zaniechanie należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżący przedstawił wyniki badań własnych, które zaprzeczały wynikom badań zleconych przez komisję. Organy nie podjęły działań w celu weryfikacji tych rozbieżności, opierając się wyłącznie na pierwszym, kwestionowanym badaniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny mocy dowodowej materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny (w tym pkt 1 lit. a - naruszenie prawa materialnego, pkt 1 lit. c - naruszenie przepisów postępowania).
p.p.s.a. art. 135
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny (możliwość orzekania co do istoty sprawy).
p.p.s.a. art. 174 § § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania).
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.
rozp. MON z 7.06.2022 r. § § 72 pkt 1 załącznika nr 1
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach
Pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnych jako podstawa do orzeczenia o niezdolności do zawodowej służby wojskowej (kategoria N).
Pomocnicze
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, w tym wskazanie podstaw faktycznych i prawnych.
u.o.o. art. 84 § ust. 2
Ustawa o obronie Ojczyzny
u.o.o. art. 190 § ust. 1 i 10
Ustawa o obronie Ojczyzny
rozp. MON z 7.06.2022 r. § § 48 pkt 10 załącznika nr 1
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach
Podwyższone stężenie kreatyniny do diagnostyki jako schorzenie powodujące niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
rozp. MON z 7.06.2022 r. § § 11 ust. 1 i § 12 ust. 1, 2 i 3
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach
rozp. MON z 24.08.2012 r. § § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy lekarskie nie zebrały należycie materiału dowodowego i nie wyjaśniły stanu faktycznego, ignorując wyniki badań przedstawione przez skarżącego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na naruszeniu przepisów proceduralnych K.p.a.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie przez sąd pierwszej instancji nieobowiązującego przepisu rozporządzenia stanowiło rażące naruszenie prawa materialnego.
Godne uwagi sformułowania
Organy wojskowe lekarskie nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy, bowiem nie zebrały w sposób należyty i nie zbadały całości materiału dowodowego wymaganego dla wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego. Sąd pierwszej instancji stwierdził naruszenie przepisów regulujących obowiązki organu w zakresie wyjaśniania sprawy z urzędu oraz regulujących przebieg postępowania wyjaśniającego. Obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę.
Skład orzekający
Mariusz Kotulski
sędzia
Przemysław Szustakiewicz
przewodniczący
Rafał Stasikowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Należyciejsze wyjaśnianie stanu faktycznego przez organy administracyjne, obowiązek organu do uzupełniania materiału dowodowego, nawet jeśli strona przedstawiła niepełny materiał, oraz znaczenie prawidłowości badań laboratoryjnych w sprawach dotyczących zdolności do służby wojskowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi i sądowoadministracyjnego kontroli ich orzeczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, a konkretnie obowiązku organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i znaczenia prawidłowych badań laboratoryjnych w kontekście służby wojskowej. Pokazuje, jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia orzeczeń.
“Czy jedno badanie laboratoryjne może przekreślić karierę wojskową? Sąd NSA wyjaśnia, jak organy muszą postępować.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 2463/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6246 Orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2214/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-06-20
Skarżony organ
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 183 § 1, art. 174 § 1, art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1a i 1c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2214/23 w sprawie ze skargi J. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 12 września 2023 r. nr 3017/O/2023 w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oddala skargą kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2214/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. K. ("skarżący") na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 12 września 2023 r. nr 3017/O/2023 w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, uchylił zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu (dalej RKWL we Wrocławiu) z dnia 18 lipca 2023 r. nr 00693/3/2023/210.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
RWKL we Wrocławiu, na podstawie skierowania Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji we Wrocławiu z 7 lipca 2023 r., po przeprowadzeniu badań lekarskich i konsultacji specjalistycznych, rozpoznała u J. K., wśród schorzeń powodujących niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej "dodatni wynik na obecność barbiturantów" (§ 72 pkt 1) oraz "podwyższone stężenie kreatyniny do diagnostyki" (§ 48 pkt 10) i orzeczeniem z 18 lipca 2023 r. uznała go za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej - kategoria N, zał. 1, grupa III.
Pismem z 28 lipca 2023 r. skarżący złożył odwołanie od orzeczenia RWKL we Wrocławiu wskazując m.in., że ponownie wykonał badanie na obecność barbituranów, które dały wynik ujemny. Do odwołania załączono wyniki badań z 20 lipca 2023 r. i 25 lipca 2023 r. potwierdzające powyższe. Skarżący załączył również wyniki badań z 28 lipca 2023 r., gdzie badany poziom kreatyniny mieścił się w normie.
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (dalej CWKL) orzeczeniem z 12 września 2023 r. nr 3017/O/2023, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.), art. 84 ust. 2 oraz art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U z 2022 r. poz. 2305), § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013, z późn. zm.), a także § 11 ust. 1 i § 12 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1243, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we Wrocławiu z 18 lipca 2023 r. nr 00693/3/2023/210 uznające kandydata za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria N.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazała, że skarżący został skierowany do RWKL we Wrocławiu przez Wojskowe Centrum Rekrutacyjne we Wrocławiu w celu ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Po przeprowadzeniu badań RWKL we Wrocławiu rozpoznała u orzekanego: 1. dodatni wynik na obecność barbituranów - § 72 pkt 1 oraz 2. podwyższone stężenie kreatyniny do diagnostyki - § 48 pkt 10, stwierdzając, że rozpoznania te powodują u kandydata niezdolność do zawodowej służby wojskowej.
W ocenie CWKL analiza dokumentacji orzeczniczej przedmiotowej sprawy wykazała, że RWKL we Wrocławiu po przeprowadzeniu stosownych konsultacji specjalistycznych i badań prawidłowo ustaliła rozpoznania. Zaznaczyła, że kluczowym w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej okazał się stwierdzony u orzekanego jednorazowo pozytywny wynik na obecność barbituranów w moczu, co RWKL we Wrocławiu zakwalifikowała wg. § 72 pkt 1, zapis którego brzmi: "Pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnych", stanowiący wg przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. jednoznacznie o kategorii N - zał. 1, grupa III – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Rozpoznanie ustalono na podstawie badania laboratoryjnego moczu na obecność narkotyków 17 lipca 2023 r. Uzyskano wynik pozytywny na obecność barbituranów. W zaistniałej sytuacji przepisy orzecznictwa są jednoznaczne, stwierdzony pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnej jest kwalifikowany wg § 72 pkt 1, w grupie III kandydatów do zawodowej służby wojskowej prawodawca ustalił wyłącznie kategorię N. Ponadto w wyniku badania krwi z 17 lipca 2023 r. stwierdzono nieznacznie podwyższony poziom kreatyniny wynoszący 1,31 mg/dl (norma 0,72 – 1,25). Wynik ten zakwalifikowano do § 48 pkt 10 przypisanego do nieprawidłowych wartości biochemicznych wskaźników wydolności nerek do diagnostyki. Do odwołania dołączone zostały wyniki badań na obecność barbituranów w moczu z 20 lipca 2023 r. oraz 25 lipca 2023 r., obydwa wyniki ujemne. Wyniki tych badań nie mają wpływu na zmianę rozpoznania kwalifikowanego do § 72 pkt 1, gdyż w objaśnieniach szczegółowych prawodawca wskazał, iż decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego. Natomiast prawidłowy wynik kreatyniny dołączony do odwołania nie ma istotnego wpływu w kwestii zmiany orzeczonej kategorii N.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia CWKL z 12 września 2023 r. oraz zalecenie skierowania go na ponowne badania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu.
Uchylając zaskarżone orzeczenie sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarówno zaskarżone orzeczenie, jak i utrzymane nim w mocy orzeczenie RWKL we Wrocławiu z 18 lipca 2023 r. naruszają prawo (art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.) w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W ocenie Sądu wymienione orzeczenia nie zawierają należytego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie dokonanego rozpoznania, a w konsekwencji dokonanego ustalenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. W rozpatrywanej sprawie wojskowe komisje lekarskie nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy, bowiem nie zebrały w sposób należyty i nie zbadały całości materiału dowodowego wymaganego dla wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu wojskowe komisje lekarskie całkowicie pominęły w procesie orzeczniczym potrzebę przeprowadzenia ponownych badań lekarskich zwłaszcza, że skarżący w odwołaniu od orzeczenia RWKL we Wrocławiu zakwestionował wynik badania z 17 lipca 2023 r. na obecność barbituranów w jego organizmie wskazując, że nigdy nie przyjmował żadnych leków ani narkotyków. Zaznaczył, że przeprowadził na własny koszt 20 lipca 2023 r. i 25 lipca 2024 r. ponowne badanie na obecność barbituranów w moczu, które wykazały wynik ujemny. Wykonał także we własnym zakresie badanie kreatyniny, który wykazał poziom 1,21, tj. mieszczący się w widełkach referencyjnych (norma 0,72-1,25).
Zgodnie z objaśnieniami do § 72 załącznika do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w przypadku pozytywnego wyniku badania na obecność substancji odurzających lub psychotropowych w ślinie lub moczu w ciągu 24 godzin wykonuje się powtórne badanie w celu weryfikacji obecności tych substancji z ponownie pobranej pod kontrolą próbki śliny, moczu lub krwi. W związku z powyższym, nie odnosząc się do aspektu oceny medycznej zaistniałego stanu, należy stwierdzić, że z punktu widzenia procesowego rację ma skarżący twierdząc, iż jego sprawa nie została załatwiona w oparciu o kompletny materiał dowodowy. Bezspornie wyniki badań wykonanych przez skarżącego 20 lipca 2023 r. i 25 lipca 2023 r. wskazują na ujemny wynik barbituranów w moczu. Zatem brak zlecenia przez organ drugiej instancji kolejnych badań laboratoryjnych i konsultacji lekarskiej celem weryfikacji dotychczasowego wyniku ma istotne znaczenie dla ustalenia zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w dacie orzekania. Nie sposób jest bowiem zaakceptować zgodnego stanowiska wojskowych komisji lekarskich, które opierały się wyłącznie na badaniu przeprowadzonym w dniu 17 lipca 2023 r. Z objaśnień do § 72 wynika, iż w sytuacji stwierdzenia u badanego obecności substancji odurzających lub psychotropowych w moczu należy powtórnie wykonać badanie w celu weryfikacji występowania tych substancji w organizmie badanego. Decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego. Skoro badanie moczu skarżącego, w którym stwierdzono obecność barbituranów, nie zostało powtórzone w ciągu 24 godzin od pierwszego badania, to nie można przyjąć, iż jest ono wiarygodne i stanowi niepodważalny dowód w sprawie. Wykonane przez skarżącego we własnym zakresie i przedłożone organowi drugiej instancji wraz z odwołaniem ujemne wyniki badań obecności bilirubiny, wyraźnie przeczą ustaleniom orzekających komisji lekarskich.
W okolicznościach niniejszej sprawy stanowisko organów, iż w przypadku skarżącego zasadne jest stwierdzenie rozpoznania z § 72 pkt 1 załącznika do rozporządzenia z 7 czerwca 2022 r., nie ma oparcia w wiarygodnym materiale dokumentacyjnym sprawy i jako nieudowodnione wymaga zakwestionowania. CWKL nie dostrzegła bowiem, iż przeprowadzone przez organ pierwszej instancji badanie zostało wykonane nieprawidłowo, w sposób sprzeczny z przepisami prawa (niezgodnie z objaśnieniami do § 72 załącznika nr 1 do rozporządzenia). Nie była zatem uprawniona do zaakceptowania prawnie wadliwego orzeczenia, lecz powinna uzupełnić materiał dowodowy i wydać orzeczenie reformatoryjne.
W związku z powyższym oraz uwzględniając wykonane przez skarżącego 28 lipca 2023 r. i dołączone do odwołania badania poziomu kreatyniny (wynik w normie), należy zakwestionować także stanowisko CWKL o braku potrzeby uzupełniania materiału dowodowego, na podstawie § 12 ust. 2 powołanego rozporządzenia, ponad materiał aktowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji.
Słusznie skarżący nie może zaakceptować powyższej sytuacji, jeżeli weźmie się pod uwagę doniosłe skutki orzeczenia o jego niezdolności do służby. Organ administracyjny powinien kierować się zasadą praworządności i zaufania przewidzianymi w art. 7 i art. 8 K.p.a., których w tej sprawie nie przestrzegano. W tych okolicznościach poprzestanie na materiale dowodowym ustalony przez wojskową komisję lekarską pierwszej instancji w zakresie obecności barbituranów w organizmie naruszyło również art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła CWKL, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc :
1) na podstawie art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej p.p.s.a.) o ponowne rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu i uchylenie zaskarżonego wyroku ze względu na oczywiście usprawiedliwione podstawy skargi kasacyjnej,
2) na podstawie art. 185 § P.p.s.a. o uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II SA/Wa 1990/23 z dnia 11 czerwca 2024 r.),
3) na podstawie art. 188 w związku z art. 185 § 1 P.p.s.a., w przypadku uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 1990/23 z dnia 11 czerwca 2024 r.) i rozpoznanie skargi;
4) na podstawie art. 203 pkt 2) w związku z art. 205 § 1 i P.p.s.a. o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w tym zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. CWKL oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie i na podstawie art. 182 § 1 i § 2 P.p.s.a. wnosi o rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu rażące naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) P.p.s.a. w związku z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach oraz § 72 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. poz. 1243) w brzmieniu ustalonym przez rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 listopada 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach poprzez zastosowanie przepisu nieobowiązującego.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga kasacyjna oparta została na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a zatem na naruszeniu prawa materialnego. Sądowi pierwszej instancji zarzucono rażące naruszenie przepisu art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 a p.p.s.a. w zw. z § 3 pkt 1 rozporządzenia MON z 7 czerwca 2022 r. oraz § 72 pkt 1 załącznika 1 tegoż rozporządzenia poprzez zastosowanie przepisu nieobowiązującego.
Rozpoznanie zarzutu wymaga przypomnienia, iż podstawą prawną wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji było stwierdzenie naruszenia przepisów prawa procesowego. Sąd ten stwierdził naruszenie przez organy wydające orzeczenia przepisów regulujących obowiązki organu w zakresie wyjaśnienia sprawy z urzędu oraz regulujących przebieg postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji stwierdzenia naruszenia przepisów dopełnienia, sąd pierwszej instancji działając na podstawie prawnej określonej w art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Wynika z tego, iż podstawą orzekania przez sąd pierwszej instancji nie był przepis art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 a p.p.s.a. Tym samym nie mógł zostać naruszony przepis art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1a p.p.s.a., gdyż sąd pierwszej instancji nie stosował go rozpoznając skargę. Zarzut naruszenia tego przepisu nie mógł zatem odnieść zamierzonego skutku.
Powołanie przepisu art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1a p.p.s.a. pozostaje w sprzeczności z pozostałymi przepisami, z których skonstruowany został zarzut, gdyż mają one charakter przepisów procesowych. Pomimo wewnętrznej sprzeczności zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny dąży zawsze do zapewnienia stronom postępowania prawa do sądu i rozpoznaje zarzuty merytorycznie w zakresie, w którym możliwe jest ustalenie woli strony. Z tej przyczyny rozpoznano merytorycznie zarzut w pozostałym zakresie.
Podnieść należy, iż analiza treści uzasadnienia wyroku wskazuje, że sąd pierwsze instancji w pierwszym rzędzie stwierdził naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.. Następnie dopatrzył się naruszenia normy bardziej szczegółowej w postaci § 9 ust. 3 rozporządzenia, a dopiero na końcu omówienia do § 72 załącznika nr 1 do tegoż rozporządzenia. Podkreślić przy tym należy, że wszystkie wyżej wskazane przepisy mają charakter procesowy, w tym również przepis § 71 załącznika nr 1 cytowanego rozporządzenia. Wracając jednak do zagadnienia wyjściowego, brak jest wątpliwości po zapoznaniu się z pisemnym uzasadnieniem, iż Sąd w pierwszym rzędzie stwierdził naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które regulują obowiązki organu w zakresie wyjaśniania sprawy. Postępowanie w tym zakresie prowadzone jest na zasadzie oficjalności i zmierza do ustalenia prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym, której ustalenie jest celem czynności wyjaśniających (art. 7 k.p.a.).
Podstawą prawną oficjalności procesu dowodzenia jest przepis art. 77 § 1 k.p.a., nakazujący organowi z urzędu podjęcie wszelkich kroków koniecznych do zakreślenia granic postępowania wyjaśniającego, pozyskania do akt sprawy administracyjnej danego środka dowodowego (np. dowodu z dokumentu), wydania postanowienia o dopuszczeniu dowodu, przeprowadzenia bezpośrednio przez organ orzekający dowodu (ewentualnie w drodze pomocy prawnej), a następnie bezpośredniego zapoznania się z nim, zapewnienia stronie udziału w czynnościach przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, z ustnej opinii biegłego (tj. dowodu z opinii biegłego) oraz z oględzin, wraz z prawem zadawania im pytań oraz złożenia przez stronę własnych wyjaśnień oraz określonym w art. 10 § 1 k.p.a. obowiązkiem zapewnienia możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznano m.in., że obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę, a jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić (tak NSA w wyroku z 11.07.2002 r., sygn. SA/Po 788/00).
Mając na uwadze powyższe przepisy Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż wojskowe komisje lekarskie nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy, bowiem nie zebrały w sposób należyty i nie zbadały całości materiału dowodowego wymaganego dla wydania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.
Jak wynika z akt sprawy RWKL we Wrocławiu, na podstawie skierowania Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji we Wrocławiu z 7 lipca 2023 r., po przeprowadzeniu badań lekarskich i konsultacji specjalistycznych, rozpoznała u J. K., wśród schorzeń powodujących niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej "dodatni wynik na obecność barbiturantów" (§ 72 pkt 1) oraz "podwyższone stężenie kreatyniny do diagnostyki" (§ 48 pkt 10) i orzeczeniem z 18 lipca 2023 r. uznała go za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej - kategoria N, zał. 1, grupa III. Po rozpatrzeniu odwołania CWKL orzeczeniem z 12 września 2023 r. nr 3017/0/2023 utrzymała w mocy orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej pierwszej instancji, wskazując, że wyniki badań dołączone na etapie odwołania, które wykazały brak obecności barbituranów w organizmie kandydata nie mają wpływu na zmianę rozstrzygnięcia, bowiem decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego, a prawidłowy wynik kreatyniny dołączony do odwołania także nie ma istotnego wpływu w kwestii zmiany orzeczonej kategorii N.
Sąd pierwszej instancji uznał zatem, iż organy przeszły do orzekania, mimo że stan faktyczny był niewyjaśniony, bowiem skarżący zgłosił zastrzeżenia do prawidłowości wyniku badania zleconego przez organ, a swoje twierdzenie oparł na dwóch wynikach analogicznych badań przeprowadzonych na własny koszt, które wskazywały na błędność wyników wynikających z badania zleconego prze organ. Sąd pierwszej uznał zatem, iż w takiej sytuacji obowiązkiem organów było zlecenie dodatkowego badania, które miało rozstrzygnąć wątpliwości i niewyjaśnione okoliczności.
Dopiero po stwierdzeniu naruszenia powyższych zasad postępowania, którymi winien kierować się organ w toku postępowania wyjaśniającego Sąd wzmocnił swoją argumentację wskazując na treść § 72 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia w wersji, która wówczas nie obowiązywała. Wypływa z tego konkluzja, iż przepisy rozporządzenia wskazane w zarzucie miały jedynie charakter dodatkowych podstaw prawnych, wzmacniających proces argumentacyjny sądu pierwszej instancji, zaś głównymi podstawami prawnymi orzekania Sądu było stwierdzenie naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez organy.
Tezę tę potwierdza treść pisemnego uzasadnienia sądu, w którym czytamy: "(...)Słusznie skarżący nie może zaakceptować powyższej sytuacji, jeżeli weźmie się pod uwagę doniosłe skutki orzeczenia o jego niezdolności do służby. Organ administracyjny powinien kierować się zasadą praworządności i zaufania przewidzianymi w art. 7 i art. 8 k.p.a., których w tej sprawie nie przestrzegano. W tych okolicznościach poprzestanie na materiale dowodowym ustalony przez wojskową komisję lekarską pierwszej instancji w zakresie obecności barbituranów w organizmie naruszyło również art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.".
Konkludując, zasadniczą podstawą prawną sentencji wyroku nie były przepisy cyt. Rozporządzenia wskazane w treści zarzutu. Ich rolę można określić jako rolę norm współstosowanych, wzmacniających wnioski wypływające z zastosowania przepisów art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Tym samym zastosowanie przepisu nieobowiązującego w takiej sytuacji nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż do jego treści prowadziło stwierdzenie naruszenia wyżej skazanych przepisów k.p.a. Wobec tego zarzut ten nie mógł okazać się uzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI