IV SA/Wr 717/21

IV SA/Wr 717/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-06-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Marta Pająkiewicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OSK 2460/22 - Wyrok NSA z 2025-10-15
Skarżony organ
Zarząd Powiatu
Treść wyniku
*Stwierdzono nieważność aktu, niebędącego aktem prawa miejscowego w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1082
art. 63 ust. 10
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Protokolant: Iga Nowik po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skarg: H. Ł. i Wojewody D. na uchwałę Zarządu Powiatu W. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwały Zarządu Powiatu W. w sprawie powierzenia stanowiska Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego im. M. w W. I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; II. zasądza od Zarządu Powiatu W. na rzecz strony skarżącej – H. Ł. kwotę 797 (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zasądza od Zarządu Powiatu W. na rzecz strony skarżącej – Wojewody D. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. Zarząd Powiatu W., działając w powołaniu na art. 10 ust. pkt 6 i art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082) oraz art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 920 ze zm.) uchylił uchwałę Zarządu Powiatu W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. w sprawie powierzenia H. Ł. stanowiska Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w W. Zgodnie z § 3 tej uchwały, uchwała weszła życie z dniem jej podjęcia.
W uzasadnieniu podjętej uchwały Zarząd Powiatu wskazał, że w dniu 27 sierpnia 2021 r. strona zwróciła się z prośbą o rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron proponując jednocześnie dzień 31 sierpnia 2021 r. jako termin rozwiązania umowy. Swoją prośbę strona motywowała nabytym prawem do emerytury. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano również, że stronie zostało powierzone stanowisko dyrektora szkoły na okres od dnia 1 września 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. uchwałą Zarządu Powiatu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. W nawiązaniu do powyższego podniesiono, że zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, do przejścia na emeryturę wymagane jest rozwiązanie stosunku pracy, natomiast funkcja dyrektora przysługuje jedynie dyrektorowi, a więc osobie zatrudnionej w szkole (art. 62 ust. 1 Prawo oświatowe). Rozwiązując stosunek pracy dyrektor szkoły przestaje być nauczycielem i staje się emerytem.
Wspomniana uchwała została zaskarżona przez Wojewodę D. oraz H. Ł.
Wojewoda D. w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze zarzucił, że zaskarżona uchwała Zarządu Powiatu została podjęta z istotnym naruszeniem prawa, tj. art. 63 ust. 10 ustawy Prawo oświatowe, polegającym na odmowie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły kandydatowi wyłonionemu w drodze konkursu.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda podniósł, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi, który wygrał konkurs, nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora. Oznacza to, że z nauczycielem, który wygrał konkurs na dyrektora szkoły w której nie był do tej pory zatrudniony należy jednocześnie z powierzeniem nawiązać stosunek pracy. Wojewoda w tym kontekście zwrócił uwagę, że 31 sierpnia 2021 r, był ostatnim dniem zatrudnienia strony w Liceum Ogólnokształcącym. Podkreślił również, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały nie wykazano obiektywnych przesłanek uniemożliwiających ponowne jej zatrudnienie jako nauczyciel w związku z wygranym konkursem na stanowisko dyrektora szkoły. Zdaniem organu nadzoru, jedynymi przesłankami dopuszczającymi uchylenie zaskarżonej uchwały mogłyby być takie okoliczności jak: utrata wymaganych kwalifikacji, oświadczenie strony, że nie jest już zainteresowana objęciem stanowiska dyrektora Liceum Ogólnokształcącego, a także, unieważnienie konkursu na dyrektora. Żadna ze wskazanych przyczyn nie została natomiast wskazana ani w zaskarżonej uchwale, ani w piśmie Starosty z dnia 21 września 2021 r.
W podsumowaniu Wojewoda stwierdził, że podjęcie zaskarżonej uchwały w sprawie uchylenia uchwały Zarządu Powiatu nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. w sprawie powierzenia stronie stanowiska dyrektora Liceum Ogólnokształcącego jest tożsame z odmową powierzenia stanowiska dyrektora.
W odpowiedzi na skargę organu nadzoru, Powiat W. (dalej: Powiat) wniósł o jej oddalenie. Strona przeciwna wyjaśniła, że uchwałą Zarządu Powiatu nr [...] został ogłoszony na konkurs na stanowisko dyrektora Liceum Ogólnokształcącego. Procedura konkursowa została przeprowadzona w dniu 13 kwietnia 2021 r. W wyniku przeprowadzonego konkursu, w dniu [...] czerwca 2021 r. Zarząd Powiatu podjął uchwałę nr [...] w sprawie powierzenia skarżącej stanowiska dyrektora Liceum Ogólnokształcącego na okres 5 lat szkolnych, tj. od dnia 1 września 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2026 r. Niespodziewanie, w dniu 27 sierpnia 2021 r. (piątek), o godzinie 15.11, strona złożyła w sekretariacie Starostwa Powiatowego pismo, z treści którego wynikało, że w związku z nabyciem przez nią w dniu 13 października 2020 r. prawa do emerytury, strona zwróciła się w prośbą o rozwiązanie – na mocy porozumienia stron – umowy o pracę zawartej w dniu 19 lipca 2016 r. Jako termin rozwiązania tej umowy strony strona zaproponowała dzień 31 sierpnia 2021 r.
Na tle tych faktów Zarząd Powiatu podniósł, że z jednej strony nie miał możliwości zabronienia stronie przejścia na emeryturę i musiał postąpić zgodnie z jej wolą rozwiązując umowę o pracę zgodnie z wnioskiem, czyli z dniem 31 sierpnia 2021 r. Z drugiej strony zwrócił on uwagę na to, że przejście na emeryturę wiąże się z rozwiązaniem stosunku pracy nauczyciela, to zaś powoduje automatycznie zaprzestanie pełnienia funkcji dyrektora, ponieważ taka funkcja przysługuje nauczycielowi, a więc osobie zatrudnionej w szkole (art. 62 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe oraz art. 88 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela).
Uzupełniająco dodał, że złożenie przez stronę wniosku o rozwiązanie umowy o pracę z dniem 31 sierpnia 2021 r., na 30 minut przed końcem pracy Starostwa Powiatowego w dniu 27 sierpnia 2021 r., postawiło ten Powiat w bardzo trudnej sytuacji faktycznej i prawnej. W okolicznościach faktycznych sprawy istniało bowiem realne niebezpieczeństwo tego, że w dniu 1 września 2021 r. w Liceum Ogólnokształcącym nie będzie osoby dyrektora, który mógłby rozpocząć nowy rok szkolny i dopełnić związane z tym faktem liczne formalności.
W rozwinięciu tego stanowiska strona przeciwna zaznaczyła, że wprawdzie nie ma zakazu kierowania szkołą przez nauczycieli-emerytów, to jednak do zatrudnienia takiej osoby musiałyby zostać wypełnione pewne procedury związane z ponownym zatrudnieniem strony na stanowisku nauczyciela w Liceum Ogólnokształcącym, w szczególności, strona powinna była złożyć stosowny wniosek oraz wymagane do ponownego zatrudnienia załączniki (o czym strona jako wieloletni dyrektor szkoły nie mogła nie wiedzieć), a przede wszystkim, musiałyby zostać podpisane dokumenty o przekazaniu i przyjęciu odpowiedzialności za szkołę od dnia 1 września 2021 r.
Tymczasem, w świetle stanu faktycznego sprawy nie było najmniejszej szansy na to, by rozwiązując umowę z dniem 31 sierpnia 2021 r. strona dostarczyła przed godziną 8.00 rano w dniu 1 września 2021 r. komplet wymaganych prawem dokumentów, umożliwiających zawarcie nowej umowy o pracę i zgodne z prawem przejęcie odpowiedzialności za szkołę i uczniów od dnia 1 września 2021 r.
W odpowiedzi na skargę zaakcentowano, że strona miała prawo złożyć wniosek o emeryturę, ale nie byłoby problemów z kierowaniem szkołą w dniu rozpoczęcia nowego roku szkolnego, gdyby taki wniosek złożyła w innym terminie niż w przeddzień rozpoczęcia nowego roku szkolnego. Zwrócono uwagę, że w sprawie niesporną okolicznością jest to, że strona już w dniu 13 października 2020 r. nabyła uprawnienia emerytalne. Termin rozwiązania umowy o pracę z dniem 31 sierpnia 2021 r. strona wybrała sama oraz nie złożyła wniosku o zatrudnienie jej jako nauczyciel od dnia 1 września 2021 r.
W podsumowaniu podniesiono, że w świetle tych okoliczności organ prowadzący nie miał innego wyboru i uchwałą nr [...], podjętą w dniu [...] sierpnia 2021 r., uchylił uchwałę Zarządu Powiatu nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. w sprawie powierzenia stronie stanowiska dyrektora Liceum Ogólnokształcącego albowiem z dniem 31 sierpnia 2021 r. strona utraciła kwalifikacje umożliwiające jej objęcie stanowisko dyrektora szkoły z dniem 1 września 2021 r. Uchwała nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. stała się zatem bezprzedmiotowa.
Końcowo wskazano, że następnie, Zarząd Powiatu, postępując zgodnie z przepisami ustawy Prawo oświatowe, powierzył obowiązki dyrektora Liceum Ogólnokształcącego dotychczasowemu wicedyrektorowi.
H. Ł. (dalej: strona, skarżąca) zaskarżając uchwalę Zarządu Powiatu Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. wskazała na naruszenie następujących przepisów prawa:
- § 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce (dalej: rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r.) poprzez jego błędną wykładnię objawiającą się przyjęciem, że dyrektorem publicznej szkoły ponadpodstawowej może być jedynie nauczyciel zatrudniony w tejże szkole, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu pozwala poczynić wniosek, że owa norma nie zawiera takiego wymogu, na co zresztą wskazuje pośrednio jego pkt 1), w którym to wyraźnie postanowiono, że wystarczy iż dana osoba ma kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym przedszkolu, szkole lub placówce, a nie, że jest nauczycielem zatrudnionym w danej placówce;
2) art. 62 ustawy Prawo oświatowe w zw. z art. 9 ust. 1 Karty Nauczyciela poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że nauczycielem jest jedynie osoba zatrudniona w szkole, w sytuacji gdy nauczycielem jest osoba, która ma do tego kwalifikacje wskazane w art. 9 Karty Nauczyciela i to bez względu na fakt zatrudnienia w placówce oświatowej;
3) art. 63 ust. 10 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji podjęcie nieuzasadnionej uchwały, w następstwie której w sposób nieuzasadniony odmawia się skarżącej powierzenia jej stanowiska dyrektora Liceum Ogólnokształcącego.
W powołaniu na sformułowany w skardze zarzut oraz przytoczoną na jego uzasadnienie argumentację strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej od organu zwrotu kosztów wywołanych wniesieniem skargi.
W odpowiedzi na tę skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że wniosek strony z dnia 27 września 2021 r. zawierał wolę rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron oraz wolę rozwiązania umowy o pracę z dniem 31 sierpnia 2021 r. Zwrócił uwagę, że starosta udzielił pisemnej zgody na wszystkie żądania skarżącej. Wskazał, że w tych okolicznościach, Zarząd Powiatu podjął zaskarżoną uchwałę o uchyleniu uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. Następnie, Zarząd ten podjął uchwałę o powierzeniu obowiązków dyrektora szkoły dotychczasowemu dyrektorowi.
W odpowiedzi na skargę zwrócono uwagę, że w dniu 31 sierpnia2021 skarżąca odebrała z Działu Kadr Starostwa następujące dokumenty: 1) świadectwo pracy 2) pismo o wypłacie jednorazowej odprawy w związku z przejściem na emeryturę, 3) pismo o wypłacie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
W nawiązaniu do argumentacji skargi podniesiono, że podjęcie zaskarżonej uchwały wynikało z faktu rozwiązania, na zasadzie porozumienia stron, umowy o pracę w związku z przejściem skarżącej na emeryturę na jej wniosek, a nie w związku z nabyciem przez nią uprawnień emerytalnych.
Na rozprawie, na mocy zarządzenia podjętego na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) i wpisanego do protokołu rozprawy, Sąd postanowił połączyć sprawę o sygn. akt IV SA/Wr 717/21 ze sprawą o sygn. akt IV SA/Wr 897/21 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić dalej te sprawy pod jedną sygn. akt, tj. IV SA/Wr 717/21.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:
Skargi wniesione przez Wojewodę (dalej: organ nadzoru) oraz H. Ł. (dalej: skarżąca) na uchwałę Zarządu Powiatu nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r., wydaną w sprawie uchylenia uchwały Zarządu Powiatu nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. o powierzeniu stronie skarżącej stanowiska dyrektora Liceum Ogólnokształcącym zasługiwały na uwzględnienie.
Dla porządku należy wskazać, że zarówno organ nadzoru, jak i strona skarżąca posiadają legitymację procesową do zaskarżenia wymienionej uchwały.
W myśl art. 81 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, po upływie terminu, o którym mowa w art. 79 ust. 1, organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały organu powiatu. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Z kolei przepis art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W sprawie, nie mogło budzić wątpliwości, że skarżąca posiada interes prawny w zaskarżeniu wspomnianej uchwały, skoro uchwała ta została wydana w sprawie uchylenia uchwały, mocą której powierzono skarżącej stanowisko dyrektora Liceum Ogólnokształcącego na okres 5 lat szkolnych, tj. od dnia 1 września 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2026 r. Zakwestionowana uchwała bez wątpienia dotyczy zatem sytuacji prawnej skarżącej, jako osoby, która wygrała konkurs na stanowisko dyrektora publicznej szkoły ponadpodstawowej.
Idąc dalej trzeba wskazać, że objęty zarzutem naruszenia w obu skargach przepis art. 63 ust. 10 ustawy Prawo oświatowe stanowi, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora.
W okolicznościach faktycznych sprawy, niespornym było, że uchwałą Zarządu Powiatu nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. został ogłoszony konkurs na stanowisko dyrektora Liceum Ogólnokształcącego. Procedura konkursowa została przeprowadzona w dniu 13 kwietnia 2021 r., a skarżąca została wyłoniona jako kandydat na to stanowisko. W wyniku przeprowadzonego konkursu, w dniu [...] czerwca 2021 r. Zarząd Powiatu podjął uchwałę o powierzeniu stronie stanowiska dyrektora Liceum Ogólnokształcącego od dnia 1 września 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2026 r.
Konkurs nie został unieważniony. Wspomnieć również należy, że wcześniejszą uchwałą Zarządu Powiatu nr [...] dnia [...] kwietnia 2016 r. stronie powierzono funkcję dyrektora szkoły na okres od dnia 1 września 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r.
Podejmując zaskarżoną uchwałę, Zarząd Powiatu kierował się oświadczeniem strony, zawartym w piśmie z dnia 27 sierpnia 2021 r., zawierającym wniosek o rozwiązanie dotychczasowej umowy o pracę z dniem 31 sierpnia 2021 r. (na mocy porozumienia stron) z uwagi na "nabycie [...] w dniu 13 października 2020 r. prawa do emerytury".
W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały powołano się na prośbę strony skarżącej sformułowaną we wspomnianym piśmie z dnia 27 sierpnia 2021 r. oraz wskazano na przepis art. 88 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela oraz na art. 62 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe wyjaśniając, że do przejścia nauczyciela na emeryturę wymagane jest rozwiązanie stosunku pracy, natomiast funkcja dyrektora przysługuje jedynie nauczycielowi, a więc osobie zatrudnionej w szkole w tym charakterze.
Jak to wynika ze stanowiska Zarządu Powiatu przedstawionego w odpowiedzi na skargę Wojewody, strona przeciwna jest zdania, że okoliczności faktyczne sprawy należy traktować jako sytuację analogiczną do sytuacji utraty przez skarżącą wymaganych kwalifikacji, przy czym jednocześnie Zarząd Powiatu podnosi, że w przepisach prawa nie ma jakiegokolwiek zakazu kierowania szkołą przez nauczycieli-emerytów.
Jakkolwiek zatem Zarząd Powiatu nie kwestionuje, że strona, będąc na emeryturze, mogłaby piastować stanowisko dyrektora Liceum Ogólnokształcącego, to jednak musiałaby złożyć stosowny wniosek o ponowne zatrudnienie, zaś w sprawie nie było najmniejszej szansy na to, by rozwiązując umowę o pracę z dniem 31 sierpnia 2021 r. strona dostarczyła przed godziną 8.00 w dniu 1 września 2021 r. komplet wymaganych prawem dokumentów, umożliwiających zawarcie nowej umowy o pracę i zgodne z prawem przejęcie przez stronę odpowiedzialności za szkołę i uczniów z dniem 1 września 2021 r.
Zdaniem Zarządu Powiatu, złożenie przez stronę wniosku o rozwiązanie umowy o pracę w dniu 27 sierpnia 2021 r., na 30 minut przed końcem urzędowych godzin pracy Starostwa, a zatem praktycznie tuż przed rozpoczęciem roku szkolnego (27 sierpnia 2021 r. przypadał w piątek) stawiało Powiat w trudnej sytuacji prawnej i faktycznej, związanej m.in. z kwestią odpowiedzialności za bezpieczeństwo uczniów i nauczycieli w szkole.
Co w sprawie istotne, tak zarysowana argumentacja Zarządu Powiatu (przedstawiona w odpowiedzi na skargę), zupełnie pomija okoliczność i konsekwencje złożenia przez stronę pisma z dnia 30 sierpnia 2021 r., adresowanego do Starosty, w którym strona oświadczyła, że "w związku z nabyciem przez nią prawa do emerytury i rozwiązaniem umowy o pracę z dniem 31 sierpnia 2021 r., nie ma przeszkód do zatrudnienia jej z dniem 1 września 2021 r. w charakterze nauczyciela w Liceum Ogólnokształcącym. We wspomnianym piśmie swoje stanowisko skarżąca uzasadniała ogólnym odwołaniem się do unormowań ustawy Karta Nauczyciela oraz do § 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. Wskazała, że w arkuszu organizacji szkoły na rok szkolny 2021/2022 istnieje potrzeba zatrudnienia nauczyciela języka rosyjskiego. Zwróciła nadto uwagę, iż fakt uzyskania przez nią uprawnień emerytalnych oraz fakt uprzedniej rezygnacji z pracy w charakterze nauczyciela nie stanowi przeszkody – w świetle obowiązujących w tym zakresie przepisów – do zatrudnienia strony w charakterze nauczyciela i powierzenia stronie stanowiska dyrektora szkoły.
W ocenie Sądu, pismo skarżącej z dnia 30 sierpnia 2021 r. nie pozostawia wątpliwości, że intencją skarżącej była kontynuacja zatrudnienia w Liceum Ogólnokształcącym jako nauczyciel od dnia 1 września 2021 r. oraz piastowanie stanowiska dyrektora tej szkoły. Okoliczności te zostały zupełnie pominięte przez stronę przeciwną.
Oceniając ujawnione w sprawie okoliczności faktyczne pod kątem prawnym, a w konsekwencji, zgodność zaskarżonej uchwały z przepisami prawa (art. art. 63 ust. 10 ustawy Prawo oświatowe) Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała narusza prawo w sposób istotny, co dawało Sądowi podstawy do stwierdzenia nieważności takiej uchwały.
Po pierwsze, z powołanych w zaskarżonej uchwale przepisów prawa nie wynika podstawa prawna do uchylenia - w stanie faktycznym sprawy - uchwały o powierzeniu stronie stanowiska dyrektora Liceum Ogólnokształcącego w związku z wygranym konkursem. Po drugie, przyznać należy rację stanowisku Wojewody, że w zaskarżonej uchwale nie wskazano obiektywnych przesłanek uniemożliwiających ponowne zatrudnienie skarżącej jako nauczyciela w Liceum Ogólnokształcącym w związku z wygranym konkursem na stanowisko dyrektora tej szkoły. Trafnie podnosi Wojewoda, że przesłankami dopuszczającymi uchylenie uchwały Zarządu Powiatu nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. w sprawie powierzenia stronie stanowiska dyrektora szkoły byłyby takie okoliczności jak: 1) unieważnienie konkursu na dyrektora szkoły; 2) złożenie przez stronę oświadczenia, że nie już zainteresowana objęciem stanowiska dyrektora szkoły, czy też, 3) utrata przez nią wymaganych kwalifikacji.
Co się tyczy dwóch pierwszych okoliczności, to w sprawie nie ulega kwestii, że nie wystąpiły one w okolicznościach faktycznych sprawy. Konkurs na stanowisko dyrektora szkoły jaki został przeprowadzony, na podstawie uchwały nr [...], w dniu 13 kwietnia 2021 r. nie został unieważniony. Treść sygnalizowanego wcześniej pisma skarżącej z dnia 30 sierpnia 2021 r. (przesłanego na żądanie Sądu) nie pozostawia wątpliwości, że mimo złożenia przez stronę wniosku o rozwiązanie umowy o pracę na zasadzie porozumienia z uwagi na przejście na emeryturę, skarżąca nadal wyrażała wolę kontynuowania zatrudnienia w szkole jako nauczyciel oraz nadal wyrażała chęć piastowania stanowiska dyrektora tej szkoły.
Trzecia z wymienionych okoliczności stanowiła przedmiot sporu toczonego przed Sądem pomiędzy skarżącą a Zarządem Powiatu. Jakkolwiek Sąd nie podziela przedstawionej w skardze H. Ł. argumentacji co do samej definicji nauczyciela (uważa bowiem, że status nauczyciela można odnosić jedynie do osoby zatrudnionej w szkole), to jednak uważa, że Zarząd Powiatu w sposób nieuprawniony w świetle ustaleń faktycznych sprawy a zarazem przedwczesny utożsamia fakt przejścia skarżącej na emeryturę z sytuacją utraty przez nią kwalifikacji do piastowania stanowiska dyrektora. Akcentowany przez Zarząd Powiatu argument co do tego, że "przejście na emeryturę wiąże się z rozwiązaniem stosunku pracy nauczyciela, to zaś powoduje automatycznie zaprzestanie pełnienia funkcji dyrektora, ponieważ taka funkcja przysługuje nauczycielowi, a więc osobie zatrudnionej w szkole (art. 62 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe)" uznać należy – w świetle okoliczności spornych – za pewne uproszczenie sytuacji prawnej skarżącej jako osoby wyłonionej w konkursie na stanowisko dyrektora, co wymaga w tym miejscu szerszego omówienia.
Otóż, niewątpliwie, z treści art. 88 ustawy Karta Nauczyciela wynika, że warunkiem nabycia prawa do emerytury na podstawie art. 88 ustawy Karta Nauczyciela jest rozwiązanie stosunku pracy nauczyciela i spełnianie w dniu rozwiązania stosunku pracy warunków dotyczących stażu pracy. Przepis art. 88 Karta Nauczyciela zakłada pewną procedurę przechodzenia na emeryturę, zgodnie z którą, nauczyciel nie staje się emerytem z mocy samego prawa, lecz na skutek własnego działania, przez wyrażenie woli przejścia na emeryturę, poprzez złożenie wniosku w organie rentowym i rozwiązanie stosunku pracy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt III AUa 2326/15, LEX nr 2157866 ).
W sprawie, Zarząd Powiatu nie kwestionował tego, że w obowiązujących przepisach prawa nie ma zakazu kierowania szkołą przez nauczycieli-emerytów. Co w tym miejscu trzeba zaakcentować, wymagania formalne jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o stanowisko dyrektora m.in. publicznej szkoły ponadpodstawowej reguluje, wydane na podstawie art. 62 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe, rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r., którego § 1 stanowi, że: stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej i publicznej szkoły ponadpodstawowej, zwanych dalej "szkołami", oraz publicznej placówki może zajmować nauczyciel mianowany lub dyplomowany, który spełnia łącznie następujące wymagania:
1) posiada wykształcenie wyższe i tytuł zawodowy magister, magister inżynier lub równorzędny, oraz przygotowanie pedagogiczne i kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym przedszkolu, szkole lub placówce;
2) ukończył studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia, jednolite studia magisterskie lub studia podyplomowe, z zakresu zarządzania albo kurs kwalifikacyjny z zakresu zarządzania oświatą prowadzony zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli;
3) posiada co najmniej pięcioletni staż pracy pedagogicznej na stanowisku nauczyciela lub pięcioletni staż pracy dydaktycznej na stanowisku nauczyciela akademickiego;
4) uzyskał:
a) co najmniej bardzo dobrą ocenę pracy w okresie ostatnich pięciu lat pracy lub,
b) pozytywną ocenę dorobku zawodowego w okresie ostatniego roku albo
c) w przypadku nauczyciela akademickiego - pozytywną ocenę pracy w okresie ostatnich czterech lat pracy w uczelni,
- przed przystąpieniem do konkursu na stanowisko dyrektora, a w przypadku, o którym mowa w art. 63 ust. 11 i 12 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, jeżeli nie przeprowadzono konkursu - przed powierzeniem stanowiska dyrektora;
5) spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania pracy na stanowisku kierowniczym;
6) ma pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych;
7) nie był prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2019 r. poz. 2215 oraz z 2021 r. poz. 4), a w przypadku nauczyciela akademickiego - karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 i 619), lub karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.), oraz nie toczy się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne;
8) nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
9) nie toczy się przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego;
10) nie był karany zakazem pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ((Dz. U. z 2021 r. poz. 289);
11) w przypadku cudzoziemca - posiada znajomość języka polskiego poświadczoną na zasadach określonych w ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2021 r. poz. 672), ukończył studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, na kierunku filologia polska, lub jest tłumaczem przysięgłym języka polskiego.
Z kolei Sąd nie miał wątpliwości, że przez nauczyciela należy rozumieć osobę pozostającą w stosunku zatrudnienia w placówce oświatowej. Powyższa konkluzja wynika w szczególności z analizy § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 1289) w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (definiującego pojęcie nauczyciela) oraz art. 1 ustawy Karty Nauczyciela, albowiem w obu regulacjach jest mowa o nauczycielach, wychowawcach i innych pracownikach pedagogicznych zatrudnionych w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz placówkach doskonalenia nauczycieli.
Przy niespornej kwestii co do tego, że skarżąca mogła piastować stanowisko dyrektora szkoły będąc na emeryturze trzeba zauważyć, że pismo skarżącej z dnia 30 sierpnia 2021 r. nie pozostawia wątpliwości co do woli ponownego nawiązania przez nią zatrudnienia w szkole jako nauczyciel. W świetle tego faktu nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony przeciwnej, że wobec przejścia skarżącej na emeryturę wystąpiła sytuacja analogiczna do sytuacji utraty wymaganych przez nią kwalifikacji. Tym bardziej jeżeli wziąć pod uwagę intencje strony, jakie wynikają ze złożonego przez nią pisma z dnia 30 sierpnia 2021 r. Bezsprzecznie, rozwiązanie ze stroną stosunku pracy z dniem 31 sierpnia 2021 r. z uwagi na przejście na emeryturę istotnie skutkowało tym, że przestała ona być nauczycielem, a zarazem dyrektorem szkoły. Niemniej, nie można nie zauważyć, że w piśmie z dnia 30 sierpnia 2021 r. strona wyraziła wolę zatrudnienia jej (kontynuowania zatrudnienia) jako nauczyciel szkoły oraz piastowania stanowiska dyrektora tej szkoły. Ponowne nawiązanie stosunku zatrudnienia eliminowałoby by zatem przeszkodę, którą strona przeciwna w odpowiedzi na skargę Wojewody utożsamia z sytuacją "utraty przez stronę wymaganych kwalifikacji".
Czego w sprawie również nie można pominąć, na mocy uchwały Zarządu Powiatu nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. stronie zostało powierzone stanowisko dyrektora szkoły na okres od dnia 1 września 2016 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. Z treści jej pisma złożonego w dniu 27 sierpnia 2021 r. wynikała wola rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron z dniem 31 sierpnia 2021 r. Powyższe oznacza, że w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały (tj. 30 sierpnia 2021 r.) strona pozostawała jeszcze w zatrudnieniu w placówce oświatowej, a zatem do końca okresu zatrudnienia mogła złożyć oświadczenie w przedmiocie ponownego jej zatrudnienia w szkole (kontynuacji tego zatrudnienia) w związku z uprzednio podjętą uchwałą o powierzeniu jej stanowiska dyrektora szkoły na okres 5 lat szkolnych, tj. od dnia 1 września 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2026 r. Z tej perspektywy oraz niezależnie od przedstawionej już wcześniej argumentacji Sądu, podjęcie zaskarżonej uchwały ocenić należało jako przedwczesne. Uzupełniająco należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że istnieje ścisły związek pomiędzy postępowaniem konkursowym, którego celem jest wybranie kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki (art. 63 ust. 10 zdanie pierwsze ustawy Prawo oświatowe), a upoważnieniem organu oraz uprawnieniem osoby wygrywającej konkurs (wynikającym z art. 63 ust. 10 zdanie drugie tej ustawy) do powierzenia kandydatowi wyłonionemu w drodze konkursu stanowiska dyrektora (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 351/20). Na marginesie Sąd zauważa, że w sprawie nie było przeszkód do zaproponowania skarżącej, jako kandydatowi wyłonionemu w konkursie na stanowisko dyrektora szkoły, ponownego zatrudnienia w tej szkole, na warunkach jakie strona wyartykułowała w piśmie z dnia 30 sierpnia 2021 r. , a zatem na zasadzie pewnej analogii z przypadkiem osoby, która wygrała na konkurs na stanowisko dyrektora szkoły, nie będąc zatrudniona w tej szkole.
Odnosząc się do akcentowanego na rozprawie przez pełnomocnika strony przeciwnej faktu wydania wobec strony orzeczenia dyscyplinarnego z dnia 8 lutego 2022 r. należy wskazać, że orzeczenie to zostało wydane już po podjęciu zaskarżonej uchwały i nie może stanowić argumentu dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały w dniu jej podjęcia. Na marginesie należy wskazać, że z wcześniejszego stanowiska strony przeciwnej wynikało, że podjęcie zaskarżonej uchwały miało związek z rozwiązaniem umowy o pracę ze stroną, co skutkowało tym, z dniem 31 sierpnia 2021 r. strona przestała być nauczycielem i z tego też powodu nie mogła pełnić funkcji dyrektora, ponieważ funkcja ta – jak podkreślała strona przeciwna - przysługuje nauczycielowi, a więc osobie zatrudnionej w szkole.
W nawiązaniu do pozostałej argumentacji strony przeciwnej należy dodatkowo podnieść, że istnieje możliwość powierzenia obowiązków dyrektora placówki oświatowej wicedyrektorowi albo innemu nauczycielowi tej placówki.
Uznając, że zaskarżona uchwała narusza prawo w sposób istotny, Sąd działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, o czym orzekł jak w punkcie I wyroku. Niezgodna z prawem uchwała nie mogła wywołać zamierzonego skutku w sferze administracyjnoprawnej, a stan taki uzasadnia usunięcie jej z obrotu prawnego.
Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w punkcie II i III wyroku znajduje swoją podstawę w treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Na zasądzoną w punkcie II wyroku kwotę zwrotu kosztów sądowych składa się uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi w owoce 300 zł oraz koszty zastępstwa prawnego strony ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800), a także, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Na zasądzoną w punkcie III wyroku kwotę zwrotu kosztów sądowych składa się wynagrodzenie pełnomocnika Wojewody, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).