III OSK 2459/24

III OSK 2459/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Ol 52/24 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2024-06-25
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Umorzono postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193, art. 25 § 1-4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komitetu Wyborczego [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Ol 52/24 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Komitetu Wyborczego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 23 kwietnia 2024 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. (dalej określane jako "Stowarzyszenie") zwróciło się do Komitetu Wyborczego [...] o udostępnienie informacji publicznej w postaci dokumentów dotyczących wpłat na rzecz Komitetu Wyborczego [...], dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków komitetu oraz wykazu przyjętych korzyści finansowych o charakterze niepieniężnym.
Pismem z 6 maja 2024 r. Stowarzyszenie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Komitetu Wyborczego [...] w zakresie rozpatrzenia wniosku z 23 kwietnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 – u.d.i.p.) oraz wnosząc o: zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia wydania wyroku i zasądzenie od organu kosztów postępowania.
Wyrokiem z 25 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Ol 52/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zobowiązał Komitet Wyborczy [...] do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia [...] z 23 kwietnia 2024 r. - w terminie 14 dni, stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zasądził od Komitetu Wyborczego [...] na rzecz skarżącego Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania sądowego.
Komitet Wyborczy [...] pismem z 23 lipca 2024 r. wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku z 25 czerwca 2024 r., zaskarżając wyrok w całości.
Odpowiadając na skargę kasacyjną Stowarzyszenie wniosło o jej oddalenie, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu urzędowego - Komunikatu Komisarza Wyborczego w O. z dnia 23 lipca 2024 r. w sprawie udostępniania do wglądu sprawozdań finansowych Komitetów Wyborczych w związku z wyborami do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz wyborami wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, zarządzonymi na dzień 7 kwietnia 2024 r. na okoliczność wykazania, że dane będące przedmiotem wniosku Stowarzyszenia są informacją publiczną udostępnianą na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej określanej jako "P.p.s.a.", w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W myśl art. 25 § 1-4 P.p.s.a., zdolność sądową, czyli zdolność występowania w charakterze strony mają osoby fizyczne, osoby prawne, organ administracji publicznej, państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, a także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Według postanowień art. 26 § 1 P.p.s.a., zdolność procesową posiadają osoby fizyczne mające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest z urzędu, na każdym etapie postępowania, oceniać wymogi posiadania przez stronę postępowania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej (art. 25 oraz art. 26 w zw. z art. 193 w zw. z art. 58 § 1 pkt 5 i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Jedną ze stron postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonej wydaniem objętego skargą kasacyjną wyroku z 25 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Ol 52/24, był Komitet Wyborczy [...]. Komitety wyborcze są podmiotami o szczególnym charakterze. Zgodnie z art. 100 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365), komitet wyborczy, z zastrzeżeniem § 2 i 3, ulega rozwiązaniu z mocy prawa po upływie 60 dni od dnia:
1) przyjęcia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego przez właściwy organ wyborczy albo
2) bezskutecznego upływu terminu do wniesienia skargi albo odwołania, o których mowa w art. 145 § 1 i 5, albo
3) wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 145 § 2 albo 5, uwzględniającego skargę albo odwołanie na postanowienie właściwego organu wyborczego w przedmiocie odrzucenia sprawozdania.
. Komitet wyborczy, któremu przysługuje prawo do dotacji podmiotowej, o której mowa w art. 150 lub art. 151, ulega rozwiązaniu z mocy prawa po upływie 6 miesięcy od dnia otrzymania dotacji (art. 100 § 2). Jeżeli wniesiono protest przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu wyborczym lub ważności wyboru określonej osoby, komitet wyborczy, który zarejestrował listy kandydatów lub kandydata, nie ulega rozwiązaniu przed uprawomocnieniem się orzeczenia sądu (art. 100 § 3).
Z przedstawionych regulacji wynika, że komitety wyborcze są podmiotami działającymi w ściśle określonym czasie (tj. temporalnymi). Wykonują czynności wyborcze od dnia przyjęcia przez właściwy organ wyborczy zawiadomienia o ich utworzenia do dnia wyborów, a kończą swój byt z dniem rozwiązania (por. Kazimierz W. Czaplicki i inni, Kodeks wyborczy. Komentarz, wyd. II, WKP z 2018 r.).
Z opublikowanego Komunikatu Komisarza Wyborczego w O. z dnia 19 marca 2025 r., nr [...] o przyjętych i odrzuconych sprawozdaniach finansowych komitetów wyborczych uczestniczących w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzonych w dniu 7 kwietnia 2024 r. oraz w dniu 21 kwietnia 2024 r. wynika, że Komisarz Wyborczy w Olsztynie III zbadał 90 przedłożonych sprawozdań i zgodnie z art. 144 § 1 Kodeksu wyborczego, postanowił przyjąć bez zastrzeżeń sprawozdania 53 Komitetów Wyborczych, wymienionych w załączniku nr 1 do Komunikatu. Wśród tych komitetów, pod poz. 7 wymieniony został Komitet Wyborczy [...]. Uwzględniając ten fakt oraz przepis art. 100 § 1 pkt 1 Kodeksu wyborczego uzasadnione jest przyjęcie, że wraz z upływem 60 dni od dnia przyjęcia sprawozdania finansowego Komitetu Wyborczego [...] (19 maja 2025 r.), Komitet ten uległ rozwiązaniu z mocy prawa.
Skoro Komitet Wyborczy [...] uległ rozwiązaniu to tym samym utracił zdolność sądową. Komitet wyborczy w postępowaniu wywołanym wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej pełnił rolę specyficznego podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku. Komitetowi wyborczemu nie można przypisać roli organu administracji publicznej, względem którego możliwe byłoby poszukiwanie organu realizującego zasadę ciągłości administracji publicznej. W tym przypadku brak jest następcy prawnego Komitetu będącego dotychczas stroną postępowania sądowoadministracyjnego.
Mając na względzie przedstawione okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie przestała istnieć jedna ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co nastąpiło już po wniesieniu skargi kasacyjnej. Ze względu na przedmiot postępowania uznać należy, że obowiązki związane z rozpoznaniem wniosku o udostępnienie informacji publicznej były ściśle związane z jego adresatem - Komitetem Wyborczym, które nie przeszły na inny podmiot wraz z rozwiązaniem tego Komitetu. Dalsze procedowanie sprawy stało się bezprzedmiotowe, obligując Naczelny Sąd Administracyjny do umorzenia postępowania kasacyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego w związku z tym, że umorzenie postępowania ze względu na utratę przez stronę zdolności sądowej nie znajduje się w katalogu orzeczeń wymienionych enumeratywnie w art. 209 P.p.s.a.