III OSK 2450/21

III OSK 2450/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Olga Żurawska - Matusiak
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 702/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-11-12
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 2 i art. 13 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt I i ust. 3, art. 5 ust 1-3, art. 6 ust. 1 pkt 2f, pkt 3d, pkt 4a tiret trzeci
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 702/19 w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 12 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 702/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.M. (dalej: "Skarżący") na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie (dalej: "Prezes SA") z [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej – oddalił skargę.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wnioskiem z [...] listopada 2018 r. złożonym za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, Skarżący wniósł o udostępnienie i przekazanie za pośrednictwem poczty elektronicznej następujących informacji dotyczących orzecznictwa III Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Warszawie w latach 2014 - 2018:
I.1) liczby wniosków skierowanych do III Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Warszawie o udzielenie zwolnienia od kosztów sądowych, z podziałem na poszczególne lata,
2) liczby udzielonych zwolnień od kosztów sądowych i liczbę udzielonych zwolnień od opłaty sądowej, z podziałem na poszczególne lata,
3) liczby wniosków skierowanych do III Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Warszawie o udzielenie zwolnienia od kosztów sądowych, z podziałem na poszczególne lata, w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa,
4) liczby udzielonych zwolnień od kosztów sądowych i liczby udzielonych zwolnień od opłaty sądowej, z podziałem na poszczególne lata, w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa,
5) liczby spraw, w których referendarz sądowy odmówił udzielenia zwolnienia od kosztów sądowych, a sędzia rozpatrujący skargę strony na jego postanowienie, zmienił postanowienie referendarza sądowego i udzielił zwolnienia od kosztów sądowych lub od opłaty sądowej,
6) liczby spraw, w których odmówiono stronom zwolnienia od kosztów sądowych mimo wykazania braku majątku i/lub braku dochodów postanowieniami komornika/- ów o umorzeniu egzekucji przeciwko stronie z uwagi na bezskuteczność i/lub decyzji o przyznaniu stronie pomocy społecznej,
7) liczby spraw, w których udzielono stronom zwolnienia od kosztów sądowych z powodu braku majątku i/lub braku dochodów, wykazanych postanowieniami komornika/ -ów o umorzeniu egzekucji przeciwko stronie z uwagi na bezskuteczność i/lub decyzji o przyznaniu stronie pomocy społecznej,
II. Liczby udzielonych przez Sąd Okręgowy w Warszawie w latach 2014-2018 zwolnień od kosztów sądowych lub opłaty sądowej wnioskodawcy M.M., synowi Z., ur. [...] r.
W odpowiedzi na wniosek Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie (dalej: "Prezes SO") w dniu [...] listopada 2018 r. udzielił Skarżącemu odpowiedzi na pytania nr I. 1 i 2. Odnośnie pytań I. 3-7 Prezes SO wyjaśnił, że sprawy nie są rejestrowane pod oddzielnym symbolem, zaś repertoria sądowe prowadzone w systemie elektronicznym SAWA nie pozwalają na zidentyfikowanie spraw według podanych kryteriów. W kontekście zaś pytania nr II Prezes SO wskazał, że informacja w tym zakresie dotyczy określonej z imienia i nazwiska osoby fizycznej i nie jest związana z funkcjonowaniem władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. Informacja ta zmierza do ustalenia konkretnej sytuacji prawnej określonej osoby fizycznej i jej sytuacji procesowej, a zatem nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 – dalej: "u.d.i.p.").
Pismem z [...] grudnia 2018 r. Skarżący ponowił swój wniosek w zakresie pkt I. 3-7 oraz pkt II.
W piśmie z [...] grudnia 2018 r. Prezes SO wezwał Skarżącego do wykazania w terminie 14 dni, dlaczego uzyskanie żądanych w pkt I. 3-7 wniosku informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Odnosząc się do pkt II wniosku Prezes SO podtrzymał stanowisko, że dane dotyczące wskazanej we wniosku osoby nie są informacją publiczną, bowiem zmierzają do ustalenia jej sytuacji procesowej.
Pismem z [...] grudnia 2018 r. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, kwestionując zakwalifikowanie przez informacji zawartych w pkt I. 3-7 wniosku, jako informacji publicznej przetworzonej.
Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2018 r. Prezes SO odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie pkt I. 3-7 wniosku, uznając, że informacja ta stanowi informację przetworzoną, w związku z czym jej udostępnienie może nastąpić w zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, czego Skarżący nie uczynił.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie art. 10 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm. – dalej: "k.p.a."), art. 61 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 i 2 , art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 2 i art. 13 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt I i ust. 3, art. 5 ust. 1-3, art. 6 ust. 1 pkt 2f, pkt 3d, pkt 4a tiret trzeci u.d.i.p.
Decyzją z [...] lutego 2019 r. Prezes SA utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie.
Prezes SA podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że zakres żądanych przez Skarżącego informacji prowadzi do konieczności przetworzenia posiadanych informacji w celu ich udostępnienia. W ocenie Prezesa SA, Prezes SO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił prawidłowo i szczegółowo, że Sąd dysponuje ogólnymi statystykami dotyczącymi informacji o zwolnieniu od kosztów sądowych, które to informacje stanowią informację prostą. Niemniej jednak nie jest możliwym na podstawie tychże danych statystycznych udzielenie informacji w zakresie objętym zaskarżoną decyzją, bowiem Sąd nie prowadzi tak szczegółowych statystyk zawierających żądane przez Skarżącego dane. W związku z powyższym koniecznym w celu realizacji wniosku byłoby przejrzenie fizycznie akt wszystkich postępowań sądowych z udziałem Skarbu Państwa, których w III Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w Warszawie jest kilka tysięcy, celem wyodrębnienia spraw, w których złożono wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych, a następnie zweryfikowanie treści postanowień wydanych w tym przedmiocie. Dopiero wówczas możliwym było by sporządzenie danych statystycznych obejmujących żądane informacje celem ich udostępnienia Skarżącemu. Wszystkie te czynności doprowadziłyby dopiero w efekcie do stworzenia zbioru danych możliwych do udostępnienia. Powyższe wymagałoby znacznego zaangażowania intelektualnego i czasowego, co w konsekwencji wpłynęłoby na tok realizacji ustawowych zadań.
W ocenie Prezesa SA udostępnienie informacji publicznej w formie przetworzonej zgodnie z żądaniem Skarżącego nie jest istotne dla interesu publicznego. W przepisie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p chodzi bowiem m. in. o to, czy uzyskanie danej informacji przetworzonej może mieć realne znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych w konkretnej dziedzinie życia społecznego i wpływać na usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego danej społeczności. Skarżący takiego szczególnego interesu publicznego nie wykazał.
Prezes SA podkreślił, że to sąd dokonuje kontroli instancyjnej orzeczeń wydanych przez referendarzy sądowych w trybie art. 39823 § 1 k.p.c., a nie Skarżący, czy też szerzej społeczeństwo. Nie jest to więc w żadnym wypadku argument świadczący o występowaniu szczególnie istotnego interesu społecznego w niniejszej sprawie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego. W uzasadnieniu wyroku WSA w pierwszej kolejności podkreślił, że wniosek inicjujący postępowanie dotyczył informacji publicznej, zaś organ, do którego wniosek został skierowany, był podmiotem zobowiązanym - w myśl u.d.i.p., do udostępnienia informacji publicznej. WSA wyjaśnił również, że skoro decyzja Prezesa SO rozstrzygała wniosek wyłącznie w zakresie żądania określonego w pkt I. 3-7 wniosku, to przedmiotem badania nie może być poprawność działania organu w reakcji na pkt II wniosku. Ponadto, Prezes SO nie mógł odmówić sporną decyzją udostępnienia informacji publicznej w zakresie żądania, którego przedmiotu nie zakwalifikował jako należącego do tej kategorii.
Następnie WSA przytaczając orzeczenia sądów administracyjnych wyjaśnił, że ze względu na treść żądania, udostępnienie wnioskodawcy konkretnej informacji publicznej nawet o prostym charakterze, wiązać się może z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem. Takie zabiegi czynią informacje proste, informacją przetworzoną, której udzielenie jest skorelowane z potrzebą istnienia przesłanki interesu publicznego.
WSA wskazał, że jak wynika z oświadczenia Prezesa SO, nie posiadał on gotowej - wytworzonej informacji będącej odpowiedzią na wniosek. Informacja ta nie była bowiem dostępna wprost z żadnych zestawień prowadzonych przez Sąd. Ponadto znaczny okres czasu, jakiego dotyczył wniosek (4 lata), jak też konieczność analizy dużej liczby dokumentów (kilku tysięcy akt postępowań toczących się przed daną jednostką organizacyjną Sądu) w celu ustalenia, czy nie zawierają danych podlegających prawnej ochronie sprawiało, że w celu rozpoznania wniosku Prezes SO byłby zmuszony ponieść dodatkowe koszty oraz zaangażować dodatkową pracę urzędników. Powyższe świadczy więc o tym, że nie posiadając w sposób wyodrębniony informacji będącej przedmiotem wniosku, Prezes SO byłby zobligowany do jej wytworzenia. Byłaby to więc informacja jakościowo nowa, a więc nosząca już znamiona informacji przetworzonej. Działania Prezesa SO konieczne do przedsięwzięcia w celu wytworzenia żądanej informacji, wiązałyby się zaś z możliwością destabilizacji pracy pytanego podmiotu. Prezes SO prawidłowo zakwalifikował więc sporną informację, jako informację publiczną przetworzoną. Wniosek taki usprawiedliwia zarówno znaczny zakres nakładu pracy koniecznej do wykonania przez Organ, jak też fakt, że efektem tych prac będzie informacja nowa jakościowo i nieistniejąca w chwili składania wniosku.
WSA podkreślił, że w niniejszym postępowaniu kluczowe znaczenia ma sfera faktów. Istotne jest więc jedynie to, czy Prezes SO w chwili otrzymania wniosku, posiadał wyodrębnione dane stanowiące odpowiedź na zadane pytania. Badaniu nie podlegała zaś kwestia tego, w jaki sposób, lub ewentualnie czy poprawnie, Organ archiwizuje posiadane dane i czy powinien mieć wyszczególnione określone informacje. W sytuacji więc, gdy Prezes SO oświadczył Skarżącemu, że nie posiada gotowych do udostępnienia danych objętych wnioskiem, problematyka prawidłowości przechowywania danych, pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie.
W świetle powyższego WSA uznał, że skoro Skarżący wezwany do wykazania, że uzyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, nie uczynił zadość zobowiązaniu, zasadnym było wydanie decyzji odmawiającej udzielenia spornej informacji. Skarżący nie podał bowiem, jak dokładnie zamierza wykorzystać otrzymane informacje, nie wykazał także tego, aby posiadając żądane dane chciał, czy też chociaż był w stanie podjąć działania mogące realnie wpłynąć na funkcjonowanie określonych instytucji Państwa.
WSA podkreślił, że kluczowe dla rozstrzygnięcia jest ustalenie posiadania przez Skarżącego realnej możliwości wpłynięcia na poprawę funkcjonowania Sądu Okręgowego w Warszawie w zakresie chociażby szanowania zasady równości stron i dbałości o finanse publiczne. Gdyby bowiem w sprawach tego rodzaju co niniejsza, przyjmować za wystarczające takie argumenty jakie wskazał Skarżący, to ustawowy wymóg wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego (postrzeganego przez pryzmat możliwości realnego oddziaływania na funkcjonowanie organów Państwa) stałby się wymogiem wyłącznie iluzorycznym. Ponadto w realiach niniejszej sprawy Prezes SO nie mógł wykazać, że za udostępnieniem żądanej informacji nie przemawia przesłanka szczególnej istotności dla interesu publicznego, skoro Skarżący nie odpowiedział w sposób szczegółowy na wezwanie do wykazania omawianego interesu publicznego. Nie znając dokładnych zamierzeń strony, Prezes SO nie posiadał materiału dowodowego, który mógłby poddać badaniu.
Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a."):
I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 3 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., polegające na tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę, mimo że zaskarżona decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej została wydana z pominięciem w toczącym się postępowaniu przepisów art. 7, 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy kwalifikujących żądany przez Skarżącego zakres informacji (pkt I ppkt 3-7 wniosku) jako informacji przetworzonej w zakresie braku przedstawienia wiarygodnych informacji o faktycznej ilości materiału koniecznego do analizy (ilości akt sądowych III Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Warszawie z udziałem Skarbu Państwa) i związanego z tym braku skonkretyzowania wielkości obciążenia finansowego i osobowego, jaki jest konieczny dla zrealizowania żądania z wniosku Skarżącego oraz poprzez brak wyjaśnienia i ustalenia sytuacji Skarżącego w zakresie jego realnych możliwości wpłynięcia na zmianę sposobu funkcjonowania Sądu Okręgowego w Warszawie, w zakresie gospodarowania mieniem publicznym Skarbu Państwa,
2) art. 3 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i w zw. z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., polegające na tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę, mimo że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 107 § 3 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegającym na braku należytego uzasadnienia faktycznego decyzji poprzez nie wskazanie w niej faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej i dowolne uznanie, że zakres żądanej informacji stanowi informację przetworzoną, oraz że żądana przez Skarżącego informacja nie posiada przymiotu szczególnej istotności dla interesu publicznego,
3) art. 3 § 1, art. 151 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 5) i 6) k.p.a. i w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p., polegające na tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę, mimo że zaskarżona decyzja odmawiająca udzielenia informacji publicznej została wydana z naruszeniem przepisów art. 107 § 1 pkt 5) i 6) k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p., polegającym na niepotraktowaniu przez WSA podczas kontroli decyzji Organu jako całości, a jedynie objęcie kontrolą decyzji Organu w części dot. rozstrzygnięcia odnoszącej się do pkt I wniosku Skarżącego, a pominięcie kontrolą części odnoszącej się do pkt II wniosku zawartej w uzasadnieniu decyzji Organu, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że z powodu tego ze sentencja Organu I instancji rozstrzygała wniosek wyłącznie w zakresie żądania z pkt I wniosku Skarżącego, to WSA nie mógł badać prawdziwości działania Organu w reakcji na pkt II wniosku Skarżącego,
4) art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez:
1) niewyjaśnienie zastosowanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak przedstawienia przez WSA własnego stanowiska w rozpoznanej sprawie, czego wyrazem jest ograniczenie części dyspozytywnej uzasadnienia do powtórzenia co do zasady wybranych fragmentów argumentacji zawartej przede wszystkim w decyzjach Organu I instancji i Organu odwoławczego oraz odpowiedzi na skargę, a także oparcie się na tzw. linii orzeczniczej, która nie mogła mieć zastosowania w sprawie,
2) odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do podniesionych w skardze zarzutów Skarżącego w sposób lakoniczny, ogólnikowy i zbiorczy, podczas gdy uzasadnienie adekwatnie do okoliczności sprawy odnosić się powinno nie tylko do wszystkich podniesionych zarzutów, ale nadto winno w sposób pełny i wszechstronny te zarzuty rozważyć,
3) nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi oraz twierdzeń i argumentów podniesionych przez Skarżącego w ich uzasadnieniu, czego wyrazem jest brak odniesienia się przez WSA do poszczególnych zarzutów, twierdzeń i argumentów Skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
II. W konsekwencji na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu i przyjęciu, że w stanie faktycznym sprawy zakres informacji żądanej w pkt I ppkt 3-7 wniosku Skarżącego stanowi informację przetworzoną, a w konsekwencji wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej.
Wobec powyższych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania. Ponadto Skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący przedstawił argumentację na poparcie postawionych zarzutów. Skarżący w szczególności podniósł, że dane statystyczne na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Sądu Okręgowego w Warszawie wskazują, że liczba spraw z udziałem Skarbu Państwa, które wpłynęły do sądów w całej apelacji warszawskiej w latach 2015-2018 zarówno w I jak i II instancji, wynosi nie kilka tysięcy spraw jak stwierdził Prezes SO, a jedynie ok. 229 spraw (w roku 2015 - 114 spraw, w roku 2016 - 27 sprawy, w roku 2017 - 22 sprawy, w roku 2018 - 69 spraw). Ponadto analiza ilościowa spraw sprowadzona być powinna do obrębu spraw prowadzonych jedynie w III Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w Warszawie. Jak zaś wynika z danych aktualizowanych każdego dnia na portalu orzeczeń sądów powszechnych, na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, dokonane zawężenie do wyszukiwania spraw prowadzonych w latach 2014 - 2018 w Wydziale Cywilnym w Sądzie Okręgowym w Warszawie z udziałem Skarbu Państwa wskazuje, że w powyższym okresie w Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w Warszawie toczyły się zaledwie trzy sprawy z udziałem Skarbu Państwa. Oznacza to, że Prezes SO bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wskazał na niewiarygodną lub błędnie podaną ilość spraw do analizy, która w dalszej kolejności z uwagi na jej wielkość stała się podstawą dla formułowania abstrakcyjnych danych dotyczących konieczności poniesienia obciążeń finansowych i osobowych, dezorganizujących codzienną pracę Organu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes SA wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. W jego ramach skarżący kasacyjnie wytyka, że w sprawie nie ustalono okoliczności faktycznych relewantnych z perspektywy wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Wywodzi, że WSA nie ustalił w sposób należyty rzeczywistej ilości akt spraw, które podlegałyby analizie celem przygotowania wnioskowanej do udostępnienia informacji. Nie wskazano również konkretów parametryzujących nakłady finansowe i osobowe, jakie należałoby zaangażować w celu przygotowania wnioskowanych informacji.
W pierwszej kolejności należy odnotować, że Skarżący nie zauważa, iż wnioskowane do udostępnienia informacje, nie obejmowały wyłącznie spraw z udziałem Skarbu Państwa. Jedynie pkt I.3 i I.4 wniosku dotyczył spraw z udziałem Skarbu Państwa: pkt I.3 - liczby wniosków skierowanych do III Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Warszawie o udzielenie zwolnienia od kosztów sądowych, z podziałem na poszczególne lata, w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa i pkt I.4 - liczby udzielonych zwolnień od kosztów sądowych i liczby udzielonych zwolnień od opłaty sądowej, z podziałem na poszczególne lata, w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa.
Punkty I.5 - I.7 wniosku dotyczyły ogółu spraw w Wydziale III Cywilnym Sądu Okręgowego w Warszawie, niewyodrębnionych podmiotowo, lecz z uwagi na przyjęty przez Skarżącego kwantyfikator:
- pkt I.5 - liczba spraw, w których referendarz sądowy odmówił udzielenia zwolnienia od kosztów sądowych, a sędzia rozpatrujący skargę strony na jego postanowienie, zmienił postanowienie referendarza sądowego i udzielił zwolnienia od kosztów sądowych lub od opłaty sądowej,
- pkt I.6 liczba spraw, w których odmówiono stronom zwolnienia od kosztów sądowych mimo wykazania braku majątku i/lub braku dochodów postanowieniami komornika/- ów o umorzeniu egzekucji przeciwko stronie z uwagi na bezskuteczność i/lub decyzji o przyznaniu stronie pomocy społecznej,
- pkt I.7 liczba spraw, w których udzielono stronom zwolnienia od kosztów sądowych z powodu braku majątku i/lub braku dochodów, wykazanych postanowieniami komornika/ -ów o umorzeniu egzekucji przeciwko stronie z uwagi na bezskuteczność i/lub decyzji o przyznaniu stronie pomocy społecznej.
Prezes Sądu wyjaśnił, że prowadzone urządzenia ewidencyjne nie pozwalają na systemowo-informatyczne wyodrębnienie spraw według przyjętych przez Skarżącego kryteriów. Skarżący kasacyjnie kwestionuje to ustalenia z powołaniem się na informację znajdujące się na stronie BiP Sądu Okręgowego. Należy odnotować, że podane w skardze kasacyjnej informacje nie dają się zweryfikować. Do skargi kasacyjnej nie dołączono żadnych dowodów, które potwierdzałyby tezę o nieznacznej ilości spraw z udziałem Skarbu Państwa w III Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w Warszawie w okresie objętym wnioskiem. Pod podanym w skardze kasacyjnej adresem internetowym: bip.warszawa.so.gov.pl/ znajduje się główna strona Biuletynu Informacji Publicznej Sądu. W zakładce: informacja publiczna/sprawozdania znajdują się sprawozdania z działalności całego Sądu Okręgowego w Warszawie za poszczególne lata. Każde z tych sprawozdań ma ponad 100 stron. Skarżący kasacyjnie nie konkretyzuje, z jakich źródeł na stronie BiP pozyskał informację o konkretnych danych liczbowych dotyczących liczby spraw z udziałem Skarbu Państwa, w poszczególnych latach w III Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w Warszawie. Nie jest rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego poszukiwanie dowodów na potwierdzenie twierdzeń uzasadniających podniesione zarzuty kasacyjne. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw, aby dezawuować ustalenia faktyczne, na których oparł się Sąd pierwszej instancji.
Niezależnie od powyższego, raz jeszcze należy podkreślić, że wniosek dostępowy Skarżącego, jedynie w części dotyczył postępowań z udziałem Skarbu Państwa. W pozostałej części dotyczył wszystkich spraw z III Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Warszawie, rozpoznanych w latach 2014 – 2018, w których, w określonych w tym wniosku konfiguracjach udzielono bądź odmówiono udzielenia zwolnienia z kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma żadnych wątpliwości, że przygotowanie informacji publicznej w tym zakresie z uwagi na okres czasu, którego dotyczy wniosek oraz kryteria wyodrębnianej informacji publicznej, wiąże się z tak znacznym zaangażowaniem czasowym, osobowym i kosztowym, że uzasadnione jest twierdzenie o przetworzonym charakterze tej informacji – art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W uzasadnieniu wyroku z 16 marca 2018 r. I OSK 915/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że analiza dotychczasowego orzecznictwa sądowego daje podstawę do odkodowania opisowej definicji tego pojęcia stanowiącej wynik wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Informacja publiczna przetworzona to zatem między innymi taka informacja publiczna, której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej liczby dokumentów - "informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej to nie tylko taka, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji (...); w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia wielu dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej - por. wyroki NSA z: 2 października 2014 r., I OSK 140/14, 21 września 2012 r., I OSK 1477/12, 9 sierpnia 2011 r., I OSK 792/11, 8 czerwca 2011 r., I OSK 426/11, 17 października 2006 r., I OSK 1347/05.
Jak z powyższego wynika, w pewnych przypadkach suma informacji prostych posiadanych przez adresata wniosku może przekształcić się w informację przetworzoną, jeżeli uwzględnienie wniosku wymaga ich zgromadzenia poprzez przegląd materiałów źródłowych, w których są zawarte, a ilość informacji prostych konieczna dla sporządzenia wykazu wskazanego we wniosku jest znaczna i angażuje po stronie wnioskodawcy środki i zasoby konieczne dla jego prawidłowego funkcjonowania - zob. wyrok NSA z 6 października 2011 r., I OSK 1199/11; podobnie wyrok NSA z 17 maja 2012 r., I OSK 416/12. W referowanym tu nurcie orzeczniczym przyjmuje się więc - ogólnie rzecz ujmując - że także suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (zanonimizowania) wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznana za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. - por. wyroki NSA: z 9 sierpnia 2011 r., I OSK 792/11; z 25 kwietnia 2012 r., I OSK 202/12; z 5 marca 2015 r., I OSK 863/14; z 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1645/14; z 25 listopada 2016 r., I OSK 1513/15; z 14 kwietnia 2017 r., I OSK 2791/16; z 26 marca 2018 r., I OSK 2349/17; z 27 marca 2018 r., I OSK 1526/16.
Wbrew twierdzeniom Skarżącego nie można wymagać od Prezesa Sądu, aby podał konkretne dane dotyczące czasu i kosztów przetworzenia wnioskowanej informacji. Takie dane można ustalić jedynie aproksymatywnie, w kontekście ilości danych niezbędnych do przeanalizowania w celu wyodrębnienia wnioskowanych informacji. W swojej decyzji Prezes podał, że przygotowanie wnioskowanych danych, z uwagi na brak możliwości skorzystania z systemów informatycznych, wymagałoby przeanalizowania kilku tysięcy spraw i tę wielkość trzeba uznać za miarodajną dla estymacji czasu oraz środków kadrowych i finansowych do podjęcia takiego działania.
Nie ma również podstaw, aby zarzucać Prezesowi, że nie wyjaśnił, jak konkretnie Skarżący mógłby wykorzystać udostępnioną informację na rzecz interesu publicznego. Co do zasady obowiązek wyjaśnienia okoliczności istotnych w sprawie spoczywa na organie administracji publicznej – art. 7 K.p.a. W realiach niniejszej sprawy podjęto działania celem ustalenia, czy Skarżący posiada szczególnie istotny interes publiczny w udostępnieniu informacji publicznej przetworzonej – art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Prezes Sądu skierował do Skarżącego pismo z wezwaniem do jego wykazania. W odpowiedzi Skarżący zakwestionował przetworzony charakter wnioskowanych informacji oraz podał, że z posiadanych przez niego informacji wynika, że w Sądzie Okręgowym w Warszawie narusza się przepisy prawa regulujące zasady zwalniania z kosztów sądowych. Wolą Skarżącego było zweryfikować, czy Sąd zgodnie z normatywnym paradygmatem dysponuje środkami publicznymi w ramach instytucji zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego uzasadniające dostęp do przetworzonej informacji publicznej powinno polegać na przedstawieniu realnego wpływu na działalność instytucji publicznej. Chęć zapoznania się z działalnością organów władzy publicznej i wyrobienia sobie oceny, co do prawidłowości tej działalności, jakkolwiek jest podstawą realizacji konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, to jednak nie przekłada się na możliwość oddziaływania na tę działalność. Nie świadczy więc o posiadaniu szczególnego interesu publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Z tych samych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i w zw. z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.
Nie ma racji Skarżący stawiając tezę, że WSA powinien był skontrolować zaskarżoną decyzję również w zakresie odnoszącym się do pkt II wniosku dostępowego – zarzut naruszenia art. 3 § 1, art. 151 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 5) i 6) k.p.a. i w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Z komparycji decyzji z [...] grudnia 2018 roku wynika jednoznacznie, iż sformułowane nią rozstrzygnięcie dotyczyło odmowy udostępnienia informacji publicznej w zakresie punktów I.3.-I.7. wniosku dostępowego z [...] listopada 2018 roku. Zawarty w uzasadnieniu decyzji passus odnoszący się do punktu II wniosku miał charakter informacyjny i jednoznacznie nawiązywał do pisma Prezesa Sądu z [...] grudnia 2018 roku, w którym poinformowano Skarżącego, że informacja wnioskowana w pkt II wniosku, nie jest informacją publiczną. Słusznie więc WSA ocenił, że decyzja z [...] lutego 2019 roku, jako decyzja afirmatywna względem decyzji z [...] grudnia 2018 roku, nie obejmowała swoim rozstrzygnięciem pkt II wniosku dostępowego.
Negatywnej weryfikacji podlegał zarzut naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. WSA niewątpliwe orzekał w granicach sprawy, wyznaczonych treścią wniesionej skargi. WSA zbadał zgodność z prawem decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie z [...] lutego 2019 r. nr [...], tak jak wskazano w skardze.
Nie można również przyjąć, aby Sąd pierwszej instancji zastosował inne kryterium kontroli, niż zgodność z prawem - art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Treść uzasadnienia wyroku WSA nie wskazuje, aby doszło do naruszenia przepisów postępowania pozwalających zasadnie twierdzić, że Sąd ten uchylił się od realizacji swojej ustrojowej funkcji - art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.
Powołany art. 141 § 4 p.p.s.a. określa obligatoryjne elementy uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego zaliczając do nich zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego - wyrok NSA z 29 listopada 2022 r., sygn. III OSK 6413/21.
Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Sam fakt braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie stanowi podstawy do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. - zob. wyrok NSA 28 marca 2023 r., sygn. III OSK 2009/21.
W realiach niniejszej sprawy kolektywne odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skardze było uzasadnione. Większość z nich w swej formule sprowadzała się do kwestionowania oceny Prezesa Sądu Apelacyjnego, że w sprawie nie doszło do naruszenia konkretnych przepisów u.d.i.p. WSA wyjaśnił, podstawy normatywne zaskarżonej decyzji oraz okoliczności faktyczne, kształtujące sformułowane w niej rozstrzygnięcie. Nie odniósł się wprawdzie po kolei do każdego z zarzutów, niemniej nie można tego uznać za uchybienie, w sytuacji gdy proces kształtowania się wydanego rozstrzygnięcia jest logiczny, spójny i transparentny. Co kluczowe, w skardze kasacyjnej nie wykazano, że brak odniesienia się do konkretnego zarzutu skargi, mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 174 pkt p.p.s.a.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Na podstawie art. 207 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, ponieważ skarżący korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych.