III OSK 2449/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-21
NSAAdministracyjneŚredniansa
odpadypostępowanie administracyjnesądy administracyjneskarga kasacyjnaumowa cywilnoprawnaoświadczenieustawa o odpadachbezczynność organu

Podsumowanie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Krakowie, uznając, że żądanie złożenia oświadczenia dotyczącego umowy użytkowania nieruchomości zawartej przed nowelizacją ustawy o odpadach nie podlega kognicji sądów administracyjnych.

Spółka P. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie złożenia oświadczenia wymaganego przez nowelizację ustawy o odpadach (art. 41b ust. 2 i 4), które miało dostosować umowę użytkowania nieruchomości z 1998 r. do nowych przepisów. WSA w Krakowie odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną, ponieważ żądana czynność nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, a jedynie modyfikacją umowy cywilnoprawnej. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA.

Spółka P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie złożenia oświadczenia wymaganego przez nowelizację ustawy o odpadach (art. 41b ust. 2 i 4). Oświadczenie to miało na celu dostosowanie umowy użytkowania nieruchomości z 1998 r. do nowych przepisów, które weszły w życie 5 września 2018 r. Spółka argumentowała, że bez tego oświadczenia nie uzyska nowego zezwolenia na przetwarzanie odpadów, co zagrozi jej działalności. Prezydent Miasta odmówił złożenia oświadczenia, wskazując, że przepisy te nie mają zastosowania do umów zawartych przed ich wejściem w życie i że żądanie modyfikacji umowy cywilnoprawnej nie leży w jego kompetencjach. WSA w Krakowie odrzucił skargę jako niedopuszczalną, uznając, że żądana czynność nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, a jedynie próbą modyfikacji umowy cywilnoprawnej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że oświadczenie z art. 41b ust. 2 i 4 u.o. nie ma charakteru publicznoprawnego i nie jest podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną w ramach władczych działań, a ponadto przepisy nowelizujące nie przewidziały zastosowania tych wymogów do umów zawartych przed ich wejściem w życie.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, żądanie złożenia takiego oświadczenia nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, a jedynie próbą modyfikacji umowy cywilnoprawnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że oświadczenie z art. 41b ust. 2 i 4 u.o. nie ma charakteru publicznoprawnego, nie jest podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną w ramach władczych działań, a przepisy nowelizujące nie przewidziały zastosowania tych wymogów do umów zawartych przed ich wejściem w życie. W związku z tym, żądanie modyfikacji umowy cywilnoprawnej nie podlega kognicji sądów administracyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które nie są decyzjami ani postanowieniami, mają charakter zewnętrzny, indywidualny, publicznoprawny i władczy.

u.o. art. 41b § ust. 2 i 4

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Przepisy wprowadzające obowiązek złożenia oświadczenia o masie i rodzaju odpadów oraz oświadczenia o świadomości odpowiedzialności solidarnej przy ustanowieniu użytkowania nieruchomości.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola obejmuje bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej.

p.p.s.a. art. 149

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący orzekania sądu administracyjnego w sprawach bezczynności organu.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie art. 12

Przepis dotyczący odpowiedzialności solidarnej.

k.c. art. 64

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący zastąpienia oświadczenia woli prawomocnym orzeczeniem sądu.

k.p.a. art. 7, 77, 80, 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące postępowania dowodowego i uzasadnienia decyzji.

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw

Ustawa nowelizująca, która wprowadziła art. 41b do ustawy o odpadach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Żądanie złożenia oświadczenia dotyczącego umowy cywilnoprawnej zawartej przed wejściem w życie przepisów nowelizujących ustawę o odpadach nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Przepisy art. 41b ust. 2 i 4 u.o. nie mają zastosowania do umów zawartych przed dniem 5 września 2018 r. z uwagi na brak przepisów przejściowych.

Odrzucone argumenty

Bezczynność organu w przedmiocie złożenia oświadczenia jest czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądów administracyjnych. Przepisy art. 41b ust. 2 i 4 u.o. powinny być stosowane do umów zawartych przed ich wejściem w życie w celu dostosowania ich do aktualnych przepisów.

Godne uwagi sformułowania

oświadczenie o ustanowieniu użytkowania nie ma charakteru publicznoprawnego nie jest podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną nie podlega kognicji sądów administracyjnych nie przewidziała żadnych przepisów przejściowych

Skład orzekający

Mirosław Wincenciak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kognicji sądów administracyjnych w sprawach dotyczących umów cywilnoprawnych i stosowania przepisów wprowadzonych nowelizacjami bez przepisów przejściowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ustawą o odpadach i umowami zawartymi przed określoną datą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej zakresu kognicji sądów administracyjnych i stosowania przepisów prawa do umów zawartych w przeszłości, co jest istotne dla prawników procesowych.

Czy sąd administracyjny może zmusić organ do modyfikacji umowy sprzed lat? NSA odpowiada.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 2449/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 101/24 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2024-06-14
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 101/24 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie złożenia oświadczenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 29 marca 2024 r. P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej w skrócie: "Spółka" lub "skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie złożenia przez organ oświadczenia w formie i treści, o których mowa w art. 41b ust. 2 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm., dalej w skrócie: "u.o."). Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta Miasta [...] do złożenia oświadczenia lub o uznanie jej uprawnienia do uzyskania oświadczenia, a tym samym stwierdzenie obowiązku ciążącego w tym zakresie na organie. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że w 1998 r. zawarła z organem umowę odpłatnego użytkowania nieruchomości na okres 40 lat, celem wybudowania i prowadzenia kompostowni. Następnie skarżąca wystąpiła do Marszałka Województwa Małopolskiego o wydanie nowego zezwolenia na przetwarzanie odpadów (zmiana terminu obowiązywania). Nowelizacja przepisów u.o. wprowadziła jednak nowy obowiązek wnioskodawców, polegający na przedłożeniu oświadczenia o masie i rodzaju odpadów, które mogą być zbierane lub przetwarzane w okresie roku na nieruchomości (art. 41b ust. 2 u.o.) oraz oświadczenia, że są świadomi odpowiedzialności solidarnej, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. W konsekwencji skarżąca, chcąc dalej prowadzić swoją statutową działalność i realizować cel zawartej umowy, musi uzyskać sporne oświadczenie i przedłożyć je marszałkowi województwa jako załącznik do wniosku o wydanie decyzji. Spółka podkreśliła, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska potwierdziło, iż nowy obowiązek dotyczy także umów zawartych przed wejściem w życie omawianej nowelizacji, gdyż nie przewiduje ona zwolnienia w tym przypadku, toteż dotychczasowe oświadczenie powinno zostać zmienione lub zastąpione nowym, które spełnia aktualne wymagania. Podobne stanowisko prezentują na terenie całego kraju inne organy (właściciele nieruchomości), które przedkładają stosowne oświadczenia. Bez spornego oświadczenia skarżąca nie uzyska nowego zezwolenia i nie będzie mogła prowadzić działalności w zakresie wynikającym z umowy oraz statutu, co spowoduje utratę płynności finansowej, konieczność redukcji zatrudnienia i być może zaprzestanie funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Prezydent Miasta [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że poprzednik prawny skarżącej w dniu 21 marca 2019 r. zażądał spornego oświadczenia, jednakże z literalnego brzmienia art. 41b ust. 2 i 4 u.o., które statuują dodatkowe wymogi co do formy i treści czynności prawnej, jakie mają być spełnione przy ustanawianiu użytkowania na nieruchomości, nie wynika konieczność dopełnienia tych wymogów w przypadku prawa użytkowania, które ustanowiono przed dniem 5 września 2018 r. Gdyby przepisy te miały zastosowanie do użytkowania ustanowionego przed w/w datą, to ustawodawca uregulowałby w przepisach przejściowych nowelizacji termin i skutki niedopełnienia dodatkowych wymogów. Przepisy przejściowe kwestii tej jednak nie regulują. Należy zatem uznać, iż złożenie oświadczenia wiedzy o świadomości odpowiedzialności solidarnej, o której mowa w art. 12 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, nie może skutkować powstaniem takiej odpowiedzialności solidarnej w sytuacji, gdy przepisy prawa jej nie przewidują. Organ dodał, że poinformował skarżącą w 2019 i 2023 r., iż nie jest obowiązany do złożenia spornego oświadczenia, gdyż oświadczenie takie składa się w umowie o ustanowieniu użytkowania nieruchomości, a tę zawarto w 1998 r. Wątpliwości prawne co do zmiany treści umowy budzi fakt, że prawo użytkowania zostało ustanowione w wyniku przeprowadzonego przetargu ustnego nieograniczonego, a zmiana treści umowy względem warunków przetargu przez zawarcie aneksu byłaby naruszeniem równego traktowania oferentów, uczciwej konkurencji, bezstronności i obiektywizmu oraz legalizmu i jawności. W ocenie organu, złożenie spornego oświadczenia doprowadziłoby do zmian w umowie, które miałyby następczo legalizować prowadzenie na nieruchomości działalności wykraczającej poza cel, na jaki nieruchomość została oddana w użytkowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 101/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie złożenia oświadczenia, odrzucił skargę (pkt I); zwrócił stronie skarżącej kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi (pkt II).
W uzasadnieniu postanowienia powołał treść art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") oraz stwierdził, że skarga na bezczynność może dotyczyć bezczynności organów w tych przypadkach, kiedy toczy się postępowanie administracyjne, które ma zostać zakończone decyzją administracyjną lub postanowieniem (takim, na które służy zażalenie; kończącym postępowanie lub rozstrzygającym sprawę co do istoty) albo toczy się postępowanie egzekucyjne lub zabezpieczające w ramach którego ma zostać wydane postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Dodatkowo bezczynność może dotyczyć innych niż w/w aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu pierwszej instancji, żądana przez skarżącą czynność niewątpliwie nie jest decyzją ani postanowieniem wydawanym w toku postępowania administracyjnego, egzekucyjnego czy zabezpieczającego. Do rozważenia pozostaje zatem, czy jest ona "aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa". WSA w Krakowie podkreślił, że przepisy art. 41b ust. 2 i 4 u.o. określają dodatkowe wymogi co do formy i treści czynności prawnej przy ustanawianiu użytkowania ("w oświadczeniu o ustanowieniu użytkowania"), czy też przy zawarciu umowy dzierżawy nieruchomości, na której będą zbierane lub przetwarzane odpady. Przepis art. 41b u.o. został dodany z dniem 5 września 2018 r. na mocy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1592 ze zm., dalej w skrócie: "ustawa nowelizująca"), a nowelizacja ta nie przewidziała żadnych przepisów przejściowych dotyczących stosowania art. 41b u.o. wobec umów już zawartych i obowiązujących. Ponadto literalne brzmienie art. 41b ust. 4 u.o. wprost stanowi, że obowiązek zawarcia odpowiednich oświadczeń dotyczy momentu zawierania umów dzierżawy i składania oświadczeń o ustanowieniu użytkowania, a zatem nie może dotyczyć modyfikacji czynności prawnych (umów) lub oświadczeń dokonanych w przeszłości, czyli przed dniem 5 września 2018 r., tj. dniem wejścia w życie w/w przepisu. Wobec tego nie powstał po stronie oddającego nieruchomość w użytkowanie (ewentualnie wydzierżawiającego) żaden obowiązek w tym zakresie, w szczególności zaś obowiązek w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarżąca domaga się bowiem w istocie od Prezydenta Miasta [...] modyfikacji zawartej w 1998 r. umowy cywilnoprawnej. Pomiędzy stronami istnieje natomiast spór co do tego, czy w ogóle taką odpowiedzialność solidarnie ponoszą, a więc tym bardziej kwestia złożenia oczekiwanego oświadczenia modyfikującego umowę cywilnoprawną nie jest po stronie właściciela nieruchomości (Gminy [...]) obowiązkiem. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność zmierza do uzyskania wyroku sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 149 p.p.s.a., który w istocie rzeczy miałby zastąpić konstytutywne orzeczenie sądu powszechnego, o którym mowa w art. 64 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje to oświadczenie. Wskazując na powyższe, WSA w Krakowie uznał skargę za niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Zaskarżając postanowienie w całości zarzuciła:
I) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 5 pkt 1 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z powodu, do którego miałoby zmierzać rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, tj. wydania wyroku mającego zastąpić konstytutywne orzeczenie sądu powszechnego, podczas gdy treść skargi dotyczyła stwierdzenia bezczynności organu w przedmiocie złożenia przedmiotowego oświadczenia – mającego na celu dostosowanie go do aktualnie obowiązujących przepisów prawa i intencji stron w związku z treścią łączącej skarżącą z organem umowy, przy czym ewentualne egzekwowanie w/w obowiązku objęte byłoby kognicją sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych w oparciu o art. 64 Kodeksu cywilnego (rozstrzygnięcie WSA w Krakowie stanowiłoby podstawę roszczenia w postępowaniu cywilnym, w żadnym zakresie nie miałoby go zastąpić);
2) art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., poprzez uznanie, że organ nieprawidłowo przyjął, iż żądanie ustalenia obowiązku złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 41b ust. 2 i 4 u.o., nie jest uprawnieniem wynikającym z przepisów prawa, podczas gdy żądana czynność jest czynnością z zakresu administracji publicznej i jest konsekwencją wynikającą z przepisów prawa (uchwały organu, której intencją jest budowa i prowadzenie przez skarżącą kompostowni);
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegającego na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia wykładani przepisu art. 41 b ust. 2 i ust. 4 u.o. w zakresie konieczności złożenia przez organ oświadczenia mającego na celu dostosowania zawartej umowy do intencji i celu uchwały organu (tj. budowy i prowadzenia przez skarżącą kompostowni);
4) art. 141 § 4 i art. 135 p.p.s.a., poprzez brak odniesienia się do kluczowych zarzutów skargi (wynikających ze stanowisk Marszałka Województwa Małopolskiego oraz Ministra Klimatu i Środowiska), w tym również bezrefleksyjnym przyjęciu i przedstawieniu w uzasadnieniu wydanego orzeczenia okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy w sposób pobieżny i sprzeczny z treścią przekazanych akt sprawy w zakresie uznania braku pozostawania przez organ w bezczynności w zakresie wydania oświadczenia, o którym mowa w art. 41b ust. 2 i 4 u.o., jak również braku merytorycznego rozpoznania istoty sprawy, co budzi uzasadnione wątpliwości co do zgodności z prawem materialnym i procesowym dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny zaskarżonej bezczynności organu – powyższe nie pozwoliło zrekonstruować okoliczności sprawy oraz odnieść się do jej meritum, tj. stwierdzenia, czy organ pozostawał w bezczynności w zakresie przedłożenia żądanego przez skarżącą oświadczenia;
II) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 41b ust. 2 i 4 u.o., polegające na ich niewłaściwym zinterpretowaniu oraz w konsekwencji uznaniu, że przepisy te nie znajdują zastosowania do przedmiotowego stanu sprawy, poprzez stwierdzenie, że gdyby intencją ustawodawcy było wprowadzenie obowiązku zmiany/dostosowania umów dzierżawy lub użytkowania zwartych przed dniem 5 września 2018 r. do stanu prawnego przewidzianego w art. 41b ust. 2 i 4 u.o. (wprowadzonego ustawą nowelizującą), to odpowiednie regulacje winny znaleźć się w ustawie nowelizującej – co jest stwierdzeniem błędnym i nieznajdującym odzwierciedlenia w przepisach prawa, a Sąd pierwszej instancji nie wskazał w tym zakresie podstawy prawnej uzasadniającej w/w twierdzenie.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W piśmie procesowym z dnia 18 września 2024 r. Prezydent Miasta [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 182 § 3 p.p.s.a., rozpoznając tego rodzaju sprawę na posiedzeniu niejawnym, orzeka w składzie jednego sędziego.
W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, bowiem postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 219), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi do Sądu pierwszej instancji Spółka uczyniła bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie złożenia przez ten organ oświadczenia w formie i treści, o których mowa w art. 41b ust. 2 i 4 u.o. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta Miasta [...] do złożenia oświadczenia lub o uznanie jej uprawnienia do uzyskania oświadczenia, a tym samym stwierdzenie obowiązku ciążącego w tym zakresie na organie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Krakowie prawidłowo uznał, iż w rozpoznawanej sprawie zaskarżona bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie złożenia w/w oświadczenia nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Podkreślenia wymaga, iż zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest – na mocy powyższych przepisów – zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności.
Skarżąca kasacyjnie Spółka twierdzi, iż bezczynność Prezydenta Miasta [...] dotyczy czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, tj. czynności, o której mowa w art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W związku z tym zauważyć należy, iż w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że akty i czynności, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., mają następujące cechy: 1) nie są decyzją, ani postanowieniem; 2) mają charakter zewnętrzny, tj. są skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi; 3) są skierowane do indywidualnego podmiotu, a więc nie mają charakteru generalnego; 4) mają charakter publicznoprawny (należą do materii z zakresu administracji publicznej i mają charakter władczy); 5) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 6) podejmowane są przez podmiot wykonujący administrację publiczną. Elementy te określa się jako konstytuujące pojęcie aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 14/13 oraz B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych – art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego z 2006 r., nr 2, str. 16).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – wbrew twierdzeniu Spółki – oświadczenie, o którym mowa w art. 41b ust. 2 i 4 u.o., nie ma charakteru publicznoprawnego oraz nie jest podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną. Fakt, że w niniejszej sprawie ustanawiającym użytkowanie jest Prezydent Miasta [...] nie powoduje, iż działa on jako organ administracji publicznej. Z przepisów art. 41b ust. 2 i 4 u.o. nie wynika bowiem w żaden sposób publicznoprawny charakter regulowanych nimi kwestii w zakresie przedmiotowego oświadczenia. Ustanawiającym użytkowanie, o którym mowa w art. 41b ust. 4 u.o., mogą być różne podmioty, ale nie oznacza to jeszcze, że jeżeli ustanawiającym użytkowanie jest samorząd terytorialny, który jest właścicielem danej nieruchomości (w tym przypadku Gmina [...]) to fakt ten – sam przez się – powoduje że w takiej sytuacji relacja takiego organu w stosunku do użytkownika ma charakter władczy, a omawiane oświadczenie należy do materii z zakresu administracji publicznej. Tak ukształtowany w w/w przepisach obowiązek złożenia oświadczenia nie podlega zatem kontroli sądowoadministracyjnej.
Niezależnie od powyższego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że przepis art. 41b u.o. został dodany z dniem 5 września 2018 r. na mocy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, a nowelizacja ta nie przewidziała żadnych przepisów przejściowych dotyczących stosowania art. 41b u.o. wobec umów już zawartych i obowiązujących. Wobec tego po stronie oddającego nieruchomość w użytkowanie nie powstał żaden obowiązek w w/w zakresie, w szczególności obowiązek w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Spółka domaga się bowiem w istocie od Prezydenta Miasta [...] modyfikacji umowy cywilnoprawnej zawartej przed dniem 5 września 2018 r.
Z tych względów zarzuty naruszenia art. 41b ust. 2 i 4 u.o. oraz art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. należało uznać za nieuzasadnione.
Oczekiwanego przez skarżącą kasacyjnie skutku nie mogły odnieść także zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 5 pkt 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 141 § 4 i art. 135 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniu Spółki, powodem odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji nie była wcale – wspomniana jedynie ubocznie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – okoliczność, że rozstrzygnięcie WSA w Krakowie miałoby zastąpić konstytutywne orzeczenie sądu powszechnego, o którym mowa w art. 64 Kodeksu cywilnego. Ponadto podkreślenia wymaga, iż sporządzone prawidłowo uzasadnienie orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez ten sąd do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego orzeczenia. W judykaturze przyjmuje się, że z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd administracyjny pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżone orzeczenia zostało wydane z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt I GSK 2343/15). WSA w Krakowie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia szczegółowo przytoczył stan faktyczny sprawy i w kontekście dokonanych na jego podstawie ustaleń w sposób dostateczny wyjaśnił oraz wskazał, z jakich powodów uznał, że skarga jest niedopuszczalna.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę