III OSK 4754/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na bezczynność organu, uznając, że bieg terminów procesowych został zawieszony z powodu pandemii COVID-19.
Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) w przedmiocie rozpoznania skargi na przetwarzanie danych osobowych. WSA uznał organ za bezczynny, ale nie z rażącym naruszeniem prawa. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że bieg terminów procesowych został zawieszony z powodu pandemii COVID-19, co uniemożliwiło organowi wydanie decyzji w ustawowym terminie. W konsekwencji NSA oddalił skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) za bezczynny w sprawie rozpoznania skargi na przetwarzanie danych osobowych, ale nie stwierdził rażącego naruszenia prawa. Skarżący zarzucał organowi zwłokę w działaniu, mimo zebrania materiału dowodowego. Prezes UODO argumentował, że bieg terminów procesowych został zawieszony z powodu pandemii COVID-19. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok WSA, podzielając argumentację organu. NSA uznał, że trzymiesięczny termin na rozpatrzenie skargi, wynikający z RODO, został zawieszony na mocy przepisów wprowadzonych w związku z pandemią. W związku z tym, organ nie pozostawał w bezczynności w rozumieniu przepisów, a skarga podlegała oddaleniu. NSA podkreślił, że wykładnia WSA dotycząca terminów była błędna.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych ulega zawieszeniu w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z COVID-19 przewidują zawieszenie biegu terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
RODO art. 78 § 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.d.o. art. 62
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
ustawa antycovidowa art. 15zzs § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych został zawieszony z powodu pandemii COVID-19, co uniemożliwiło organowi wydanie decyzji w ustawowym terminie. Trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO jest terminem szczególnym i jego bieg został zawieszony na mocy przepisów antycovidowych.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie uznał, że organ pozostawał w bezczynności, nie uwzględniając wpływu pandemii na bieg terminów procesowych.
Godne uwagi sformułowania
bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres termin z art. 78 ust. 2 RODO musi być terminem szczególnym, w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a.
Skład orzekający
Wojciech Jakimowicz
przewodniczący
Teresa Zyglewska
członek
Dariusz Chaciński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wpływu pandemii COVID-19 na biegi terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych oraz stosowanie art. 78 ust. 2 RODO w kontekście bezczynności organów nadzorczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu pandemii i związanych z nią przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z wpływem pandemii na postępowania administracyjne, co miało szerokie konsekwencje dla obywateli i organów.
“Pandemia zawiesiła terminy organów? NSA wyjaśnia, kiedy bezczynność nie jest bezczynnością.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 4754/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
647 Sprawy związane z ochroną danych osobowych
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 268/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-10-06
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 35 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1781
art. 62
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant: sekretarz sądowy Małgorzata Samuła po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 268/20 w sprawie ze skargi M. K. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia 26 grudnia 2019 r. na przetwarzanie danych osobowych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od M. K. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 października 2020 r. II SAB/Wa 268/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z 26 grudnia 2019 r. na przetwarzanie danych osobowych:
1. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności,
2. stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,
3. oddalił skargę w pozostałym zakresie,
4. zasądził koszty postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujące okoliczności sprawy.
M. K. w piśmie z 26 grudnia 2019 r. skierował do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych skargę, wskazując na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez spółkę N[...], które polegać miały na bezprawnym przetwarzaniu danych osobowych skarżącego i niezrealizowaniu wobec niego obowiązku informacyjnego.
Z uwagi na brak reakcji ze strony Prezesa UODO skarżący w piśmie z 27 stycznia 2020 r., działając na podstawie art. 37 k.p.a., wniósł do organu nadzorczego ponaglenie w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku (skargi) z 26 grudnia 2019 r.
Pismem z 28 stycznia 2020 r. Prezes UODO wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi - poprzez wskazanie adresu poczty tradycyjnej oraz poprzez sprecyzowanie, jakich działań w przedmiotowej sprawie skarżący oczekuje od organu nadzorczego w świetle art. 58 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, ze zmianą ogłoszoną w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2, dalej: "RODO").
Skarżący podtrzymał stanowisko, że wnosi skargę na przetwarzanie danych bez zgody osoby, której dane dotyczą, co winno obligować organ nadzorczy do wszczęcia postępowania.
W piśmie z 14 lutego 2020 r. Prezes UODO poinformował skarżącego o pozostawieniu podania bez rozpoznania w części dotyczącej żądania "zaprzestania przetwarzania danych osobowych" na skutek nieuzupełnienia braków formalnych wniosku we wskazanym przez organ terminie. Skarżący został jednocześnie poinformowany przez organ nadzorczy, że postępowanie prowadzone będzie wyłącznie w kierunku dopełnienia obowiązku informacyjnego w zakresie wskazanym w skardze.
Pismem z 20 lutego 2020 r. Prezes UODO wystąpił do spółki o pisemne ustosunkowanie się do treści skargi oraz o złożenie pisemnych wyjaśnień. O podjętych czynnościach wyjaśniających organ poinformował skarżącego.
W dniu 3 marca 2020 r. do Prezesa UODO wpłynęły wyjaśnienia spółki.
Pismem z 13 marca 2020 r. Prezes UODO poinformował strony postępowania, że został zebrany w sprawie materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji administracyjnej oraz pouczył strony o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a.
Z uwagi na upływ 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego i niewydanie przez organ nadzorczy decyzji administracyjnej, skarżący 25 marca 2020 r. wniósł kolejne ponaglenie, w którym - powołując się na art. 37 k.p.a. - wezwał Prezesa UODO do zakończenia postępowania.
Z uwagi na brak reakcji ze strony organu nadzorczego, w piśmie z 18 kwietnia 2020 r. skarżący, działając za pośrednictwem tego organu, skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z 26 grudnia 2019 r.
Skarżący stwierdził, że organ nadzorczy co najmniej od 13 marca 2020 r. dysponuje dowodami, które umożliwiają mu wydanie stosownej decyzji administracyjnej. Zauważył jednocześnie, że termin na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego upłynął 20 marca 2020 r., a zatem niezwłocznie po tej dacie organ nadzorczy powinien był najpóźniej wydać zapowiadaną przez siebie decyzję.
Skarżący zarzucił, że Prezes UODO - pozostawiając jego żądanie zobligowania spółki do zaprzestania przetwarzania danych osobowych skarżącego bez rozpoznania - mylnie uznał, że skarżący zobowiązany był wnieść uprzednio sprzeciw do administratora. Zdaniem skarżącego, takie żądanie nie znajduje jakichkolwiek podstaw prawnych i jest kolejnym pretekstem, który ma uzasadniać odmowę wykonania ustawowych powinności przez organ nadzorczy. Skarżący wskazał, że brak sprzeciwu nie stanowi zatem ani o nieprawidłowym działaniu skarżącego, ani o braku złożonego podania.
Skarżący stwierdził, że nielegalne przetwarzanie danych osobowych bez zgody osoby zainteresowanej jest wystarczającą podstawą do wniesienia skargi do organu nadzorczego, który winien zażądać, aby podmiot przetwarzający dane doprowadził do stanu zgodnego z prawem.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie. Organ nadzorczy zwrócił uwagę na art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) z którego wynika, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, a zatem od 14 marca 2020 r., bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Wskazał, że pismo informujące o zebraniu materiału dowodowego w niniejszej sprawie zostało wysłane stronom postępowania 13 marca 2020 r. Niemniej, 14 marca 2020 r., z powodu ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego, bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych uległ zawieszeniu, co spowodowało, że Prezes UODO, mając na uwadze zdrowie swoich pracowników, jak i interesantów, nie mógł zapewnić stronom postępowania realizacji ich praw wynikających z ww. przepisów.
W piśmie procesowym z 5 czerwca 2020 r. Prezes UODO poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że 2 czerwca 2020 r. wydał w przedmiotowej sprawie decyzję administracyjną, załączając jej odpis.
Uwzględniając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 6 października 2020 r. II SAB/Wa 268/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zachowanie Prezesa UODO mieści się niewątpliwie w zakresie pojęcia bezczynności, albowiem załatwienie sprawy zainicjowanej skargą (wnioskiem) strony skarżącej z 26 grudnia 2019 r. w sposób ewidentny naruszało regulację prawną, o której mowa m.in. w art. 35 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1781 ze zm.; dalej: "u.o.d.o.").
Organ nadzorczy, zamiast podjąć niezwłocznie stosowne czynności wyjaśniające, dopiero w piśmie z 28 stycznia 2020 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia rzekomych braków formalnych skargi, w tym m.in. poprzez sprecyzowanie, jakich działań w przedmiotowej sprawie skarżący oczekuje od organu nadzorczego. Zdaniem Sądu I instancji, powyższe działanie organu nadzorczego nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, albowiem intencja strony wnoszącej skargę, w rozumieniu art. 57 ust. 1 lit. f RODO, na bezprawne - w jej ocenie - naruszanie przez w/w spółkę przepisów o ochronie danych osobowych - poprzez nieuprawnione przetwarzanie jej danych osobowych oraz jednoczesny brak realizacji obowiązków informacyjnych, była jasna i nie wymagała doprecyzowania. Ze wspomnianej skargi wynikało bowiem jednoznacznie, że skarżący oczekiwał od organu nadzorczego, aby ten skorzystał z właściwych uprawnień naprawczych, o których mowa w art. 58 ust. 2 RODO, w tym przede wszystkim poprzez zobowiązanie podmiotu bezprawnie przetwarzającego dane osobowe strony skarżącej, aby całkowicie zaprzestał przetwarzania tych danych osobowych.
W tej sytuacji, za bezprawną należy uznać praktykę wzywania przez organ nadzorczy podmiotu wnoszącego skargę, w rozumieniu art. 57 ust. 1 lit. f RODO, aby ten sprecyzował, jakich działań w przedmiotowej sprawie oczekuje od organu nadzorczego, pod rygorem pozostawienia skargi (wniosku) bez rozpoznania.
Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych jest jednym z postępowań administracyjnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych. O takim jego charakterze rozstrzyga art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, który postępowanie z rozdziału 7 tej ustawy kwalifikuje jako administracyjne i przewiduje w sprawach w niej nieuregulowanych stosowanie do tego postępowania Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawodawca w art. 7 ust. 1 u.o.d.o. nie przewiduje stosowania odpowiedniego, oznacza to zatem stosowanie przepisów ogólnej procedury administracyjnej wprost, z modyfikacjami wynikającymi z regulacji ustawy o ochronie danych osobowych.
W przepisach ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych nie została zmodyfikowana ogólna reguła wyrażona w art. 35 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później, niż w ciągu miesiąca, natomiast sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
W tej sytuacji, Prezes UODO w przypadku zaistnienia konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego obowiązany jest do wydania decyzji w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania, natomiast w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej w ciągu dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania (tak również: /w:/ Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, pod red. dr. Pawła Litwińskiego, wyd. 1, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018, teza 1 i teza 5 komentarza do art. 62 u.o.d.o.).
Wprawdzie art. 78 ust. 2 RODO stanowi, że organ nadzorczy, do którego wniesiono skargę, informuje skarżącego o postępach i efektach rozpatrywania skargi, a w tym o możliwości skorzystania z prawa do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli właściwy organ nadzorczy nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie 3 miesięcy o postępach lub efektach rozpatrzenia skargi. Niemniej, uznać należy, że termin 3-miesięczny podany w RODO jest terminem maksymalnym. Mocą art. 62 ustawy o ochronie danych osobowych został on de facto skrócony, bowiem zgodnie z przepisami k.p.a., które w tym zakresie nie były modyfikowane, załatwienie sprawy nawet szczególnie skomplikowanej nie powinno zająć organowi dłużej niż 2 miesiące od chwili wszczęcia postępowania i w tym terminie powinno nastąpić zawiadomienie o przyczynach zwłoki wraz ze wskazaniem wymienionych w art. 62 u.o.d.o. elementów.
W niniejszej sprawie nie mogły mieć również kluczowego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy regulacje prawne przewidziane w powołanych przez organ nadzorczy przepisach art. 15zzs ust. 1 pkt 6 i ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), albowiem mając nawet na względzie zawieszenie biegu terminów procesowych z uwagi na pandemię SARS-CoV-2, organ i tak nie wywiązał się należycie ze swoich obowiązków, wydając stosowne rozstrzygnięcie dopiero 2 czerwca 2020 r., a więc po wniesieniu skargi do Sądu.
W świetle powyższego, stan bezczynności Prezesa UODO ustał dopiero na skutek wydania przez organ decyzji administracyjnej z 2 czerwca 2020 r. W tym stanie rzeczy, Sąd nie mógł zobowiązać organu nadzorczego do rozpoznania skargi (wniosku) skarżącego, w trybie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Niemniej, z uwagi na to, że organ pozostawał jednak na dzień wniesienia skargi w bezczynności, Sąd obowiązany był rozważyć, czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu I instancji, bezczynność Prezesa UODO w załatwieniu skargi (wniosku) skarżącego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W niniejszej sprawie brak jest podstaw do nałożenia na organ wnioskowanej przez stronę skarżącą grzywny, albowiem nie tylko brak rażącego naruszenia prawa po stronie organu nadzorczego, ale również nieznaczny stopień jego zawinienia w zakresie podejmowanych czynności, nie pozwalają, aby dopatrywać się racji mogących przemawiać za dodatkowym nakładaniem na organ obciążeń finansowych w postaci wymierzenia grzywny, której domagał się skarżący w treści skargi. W tej sytuacji, w tym zakresie Sąd I instancji skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2020 r. II SAB/Wa 268/20, wniósł Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Zaskarżając wyrok w części, w zakresie punktów 1 i 4, zarzucił mu naruszenie "prawa materialnego i procesowego", tj.:
1. art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 3 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że powyższy przepis k.p.a. ma zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy do określania terminu załatwienia przedmiotowej sprawy miał zastosowanie art. 78 ust. 2 RODO, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2. art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 4 k.p.a. oraz art. 78 ust. 2 RODO, poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
3. art. 62 ustawy z dnia 10 marca 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) w zw. z art. 78 ust. 2 RODO poprzez błędne uznanie, że mocą art. 62 u.o.d.o. został skrócony termin trzymiesięczny określony w art. 78 ust. 2 RODO na poinformowanie osoby, której dane dotyczą o postępach lub efektach rozpatrywania skargi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i "rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny", ewentualnie, o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu według norm prawem przepisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako "p.p.s.a.") – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 RODO, "Bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77." W doktrynie można spotkać pogląd, że "Zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż wskazane w treści tego artykułu. Takim przepisem szczególnym nie jest jednak art. 78 ust. 2 rozporządzenia 2016/679 [RODO], nie określa on bowiem terminu załatwienia skargi przez organ nadzorczy. Termin trzech miesięcy, o jakim mowa w tym przepisie, odnosi się do wykonania przez organ nadzorczy obowiązku poinformowania strony, której dane dotyczą, o postępach i efektach rozpoznawania jej skargi, z jego upływem RODO łączy możliwość uruchomienia przez podmiot danych środków ochrony prawnej przed sądem – wniesienia skargi na bezczynność organu nadzorczego" (I. Bogucka [w:] Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, red. D. Lubasz, Warszawa 2019, art. 62). Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie nie podziela tego poglądu.
Po pierwsze, trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 RODO, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, co wynika z treści przepisu ("jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował ..."). Rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 78 ust. 2 RODO w zw. z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Nie jest więc uprawnione twierdzenie, że art. 78 ust. 2 RODO nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej. Skoro upływ trzymiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 78 ust. 2 RODO, uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność (jak podnosi przywołana wyżej doktryna; zob. też P. Fajgielski [w:] Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych [w:] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 62, uw. 4) – a bezczynność wiąże się z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (zob. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) – to termin z art. 78 ust. 2 RODO musi być terminem szczególnym, w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 78 ust. 2 RODO należy odczytywać w ten sposób, że obowiązek organu nadzoru poinformowania osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi, staje się aktualny, jeśli skarga nie została rozpatrzona w tym terminie (czyli nie została wydana decyzja administracyjna) i zachodzi potrzeba jego wydłużenia, w trybie art. 36 k.p.a., co koresponduje z art. 62 u.o.d.o., nakazującym dodatkowo w takiej sytuacji poinformowanie stron o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach. Zgodnie bowiem z art. 62 u.o.d.o. "W przypadku, o którym mowa w art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Prezes Urzędu, zawiadamiając strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, jest obowiązany również poinformować o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach."
Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie w złożeniu skargi na przewlekłość postępowania, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), nawet przed upływem trzymiesięcznego terminu z art. 78 ust. 2 RODO, lub po jego upływie, ale niezasadnie przedłużonym. W tej sprawie mieliśmy jednak do czynienia ze skargą na bezczynność, a zatem należało wykazać, stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., że normatywnie określone terminy lub ustalone przez organ w trybie art. 36 k.p.a., zostały przekroczone.
Wykładnia przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów powołanych w pkt 1 i 3 skargi kasacyjnej, dokonana przez Sąd I instancji, okazała się zatem błędna, ponieważ Sąd ten przyjął, że wiążące są terminy z art. 35 § 3 k.p.a., a termin 3-miesięczny podany w art. 78 ust. 2 RODO jest terminem maksymalnym, który z mocy art. 62 u.o.d.o. został de facto skrócony, bowiem zgodnie z przepisami k.p.a., które w tym zakresie nie były modyfikowane, załatwienie sprawy nawet szczególnie skomplikowanej nie powinno zająć organowi dłużej niż 2 miesiące od chwili wszczęcia postępowania i w tym terminie powinno nastąpić zawiadomienie o przyczynach zwłoki wraz ze wskazaniem wymienionych w art. 62 u.o.d.o. elementów.
W tej sprawie postępowanie zostało wszczęte 26 grudnia 2019 r., a zatem trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO upływał 26 marca 2020 r. Z mocy art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Stan zagrożenia epidemicznego został ogłoszony od 14 marca 2020 r. (zob. § 1 rozporządzenia MZ z 13 marca 2020 r. – Dz. U. poz. 433). Tak więc od 14 marca 2020 r. bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych został zawieszony. Rozpoczął ponownie bieg od 24 maja 2020 r. (zob. art. 68 ust. 7 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2; Dz. U. poz. 875). Do 2 czerwca 2020 r. (do dnia wydania decyzji przez organ nadzoru) termin trzymiesięczny, z powodu zawieszenia jego biegu, nie upłynął, a zatem o bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. nie mogło być mowy. Treść wydanej decyzji nie podlega natomiast kontroli w trybie skargi na bezczynność organu.
Zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 4 k.p.a. oraz art. 78 ust. 2 RODO jest więc także usprawiedliwiony, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i oddaleniem skargi, w oparciu o art. 188 w zw. z art. 193 i art. 151 p.p.s.a. Mimo tego, że wyrok został zaskarżony jedynie w pkt 1 i 4, to pozostałe jego rozstrzygnięcia nie mają samodzielnego bytu, jeżeli skuteczne okazały się zarzuty odnośnie pkt 1 wyroku, wydanego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Dlatego też zaskarżony wyrok został uchylony w całości, a skarga podlegała oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI