III OSK 244/25

III OSK 244/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III SA/Gl 766/24 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2024-10-15
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art.1 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 4, art. 16 ust.1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61 ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2025 poz 46
art. 156 § 5, art. 156 § 5b
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. – redaktora naczelnego czasopisma L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 766/24 w sprawie ze skargi M. J. – redaktora naczelnego czasopisma L. na zarządzenie Prokuratora Rejonowego w T. z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. akt 4118-5 Ds.587.2024 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 766/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę M. J. – redaktora naczelnego czasopisma L. (dalej także jako: skarżący) na zarządzenie Prokuratora Rejonowego w T. z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. akt [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił na wstępie, że przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest udostępnienie informacji publicznej, poprzez udzielenie dostępu do akt postępowania o sygnaturze [...] w całości w celu wykonania fotokopii akt lub przesłanie w całości skanów wszystkich kart z akt tego postępowania.
Oceniając powyższą kwestię Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zauważył, że przepis art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi, że "Przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi" i wyjaśnił, że zawarta w tym przepisie norma kolizyjna wyłącza stosowanie jej przepisów zawsze w przypadku istnienia regulacji szczególnych o dostępie do informacji publicznych. Jak wskazał Sąd I instancji, ww. przepis należy rozumieć w ten sposób, że wyłącza on ustawę o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności do informacji publicznych.
Sąd I instancji podkreślił, że unormowanie kwestii dotyczących przeglądania akt sprawy, czynienie odpisów i kserokopii przewiduje Kodeks postępowania karnego w rozdziale 17 działu IV regulującego czynności procesowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyjaśnił, że zgodnie z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania karnego "Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie". Przepis ten w § 2 stanowi natomiast, że "Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Zarządzenie w przedmiocie wniosku może wydać również referendarz sądowy. Od kopii wykonanej samodzielnie nie pobiera się opłaty". W art. 156 § 5 i § 5a Kodeksu postępowania karnego przewidziano zaś zasady, tryb i formę udostępnienia akt postępowania przygotowawczego. Ma tu zatem miejsce odmienne uregulowanie kwestii udostępniania określonych informacji publicznych, tj. zawartych w aktach spraw prowadzonych przez prokuraturę. I tak w myśl art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego zasadą jest, że w toku postępowania przygotowawczego, tylko stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów i kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. Jedynie za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione także innym osobom. Jeżeli postępowanie karne nie jest zakończone, to wgląd do akt sprawy w toku postępowania przygotowawczego podlega rygorom art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego.
Sąd I instancji wskazał, że w związku z rozbieżnościami w orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie 7 sędziów z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13 (ONSAiWSA z 2014 r. nr 3, poz. 37) przyjął, że żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W zakresie zaś możliwości dostępu do akt trwającego postępowania karnego Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w uzasadnieniu tej uchwały pogląd, zgodnie z którym: "Przepis art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. oraz art. 525 k.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i w aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 omawianej ustawy, w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej".
Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, przedmiot inicjowanej sprawy w całości dotyczy zaś postępowania karnego, będącego szczególnym w odniesieniu do ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz regulowanego w odmienny sposób. Co więcej, Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone zarządzenie zawierało również pouczenie, zgodnie z którym na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym "innym osobom" w rozumieniu art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego zażalenie nie przysługuje (art. 159 Kodeksu postępowania karnego).
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że sprawa objęta niniejszą skargą pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiódł w dniu 18 października 2024 r. skarżący i zaskarżając to postanowienie w całości oraz wnosząc o wyznaczenie rozprawy zdalnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania lub ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosków skargi w całości, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego, wpisu oraz stawiennictwa na rozprawie, według klucza 350 km x 2 strony x 1,15 zł/km, co stanowi 805 zł za każdą rozprawę stacjonarną przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zarzucił "kwalifikowane naruszenie":
1. art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, poprzez wadliwą wykładnię i uznanie, że informacja zawarta w aktach zakończonego postępowania karnego nie stanowi informacji publicznej o działalności organów władzy publicznej, a w szczególności o sposobie procedowania i przyczynach zakończenia procedowania w określonej sprawie mającej znaczenie publiczne;
2. art. 5 ust. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez wadliwą wykładnię i uznanie, że ograniczenie dostępu do informacji publicznej na podstawie "innej" ustawy może być uzależnione od swobodnej, by nie rzec dowolnej decyzji podmiotu zobowiązanego, która nie podlega weryfikacji merytorycznej i ocenie przez właściwy Sąd powołany ustawą;
3. art. 156 § 5 w związku z art. 156 § 5b Kodeksu postępowania karnego i art. 5 ust. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 61 ust. 1 i 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez wadliwą wykładnię i uznanie, że ograniczenie dostępu do informacji publicznej na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego może być uzależnione od swobodnej, by nie rzecz dowolnej decyzji podmiotu zobowiązanego, która nie podlega weryfikacji merytorycznej i ocenie przez właściwy Sąd powołany ustawą;
4. art. 156 § 5 w związku z art. 156 § 5b Kodeksu postępowania karnego, poprzez wadliwą wykładnię i uznanie, że ograniczenie dostępu do informacji publicznej na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego uniemożliwia z definicji stronie wnioskowanie o dostęp do informacji publicznej znajdującej się w aktach zakończonego postępowania karnego;
5. art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez pominięcie, a to poprzez uznanie, iż odmowa dostępu do informacji publicznej może być wyrażona pismem informacyjnym podmiotu zobowiązanego;
6. art. 58 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez wadliwe zastosowanie do sprawy, której przedmiotem jest dostęp do informacji publicznej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie zaznaczyła, że znana jest jej treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołanej przez Sąd I instancji i wskazała, że zgadza się z jej częścią, w której wyjaśniono, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej normy Kodeksu postepowania karnego stanowią regulację o charakterze lex specialis, a zatem ustawa o dostępie do informacji publicznej nie znajduje zastosowania do sytuacji, które są w nich unormowane. Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła jednak przy tym, że art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jednocześnie, że zawarte w aktach postępowania karnego dokumenty nie są informacją publiczną, a jedynie, że nie podlegają ujawnieniu na zasadach ogólnych ustawy, lecz na zasadach określonych w ustawie odrębnej – tu w Kodeksie postępowania karnego. Natomiast za chybione strona skarżąca kasacyjnie uznała twierdzenie, że w związku z tym, że akta postępowania przygotowawczego – jako całość – są zbiorem różnorodnych materiałów, to żądanie udostępnienia akt sprawy jako całości, także akt zakończonego postępowania przygotowawczego, nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, ale żądaniem udostępnienia określonego zbioru materiałów. Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła bowiem, że żądanie udzielenia informacji publicznej nie dotyczy żądania w zakresie wszystkich materiałów z akt postępowania, ale wyłącznie tych, które definiuje ustawa o dostępie do informacji publicznej, a więc dokumentów lub treści z nich wynikających. Jeśli więc skarżący wniósł o udostępnienie informacji publicznej w postaci dostępu do akt zakończonego postępowania, to nie wnioskował o ujawnienie dowodów rzeczowych, zapisków technicznych, czy innych pism niestanowiących dokumentów.
Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że zarówno w doktrynie, jak i judykaturze wskazuje się na możliwość udostępnienia całości akt zakończonych postępowań przygotowawczych jako informacji publicznej, bowiem stanowią one informację o działalności organów publicznych, do której dostęp gwarantuje art. 61 Konstytucji RP. Strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że o ile wgląd do akt sprawy w toku postępowania przygotowawczego podlegać będzie rygorom art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego wprost, o tyle już akta zakończonego postępowania przygotowawczego, w tym również umorzonego, podlegają udostępnieniu na zasadach określonych co prawda w art. 156 § 5b Kodeksu postępowania karnego, ale jedynie odpowiednio.
Strona skarżąca kasacyjnie zaznaczyła, że wbrew stanowisku zawartemu w zaskarżonym postanowieniu akta zakończonego postępowania stanowią informację publiczną, gdyż informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych, a więc każda informacja wytworzona przez władze publiczne w zakresie wykonywanych przez nie zadań ustawowych, a w szczególności jest nią treść dokumentów wskazująca na zakres i sposób działania organów powołanych do wykonywania zadań ustawowych, w tym sądów i prokuratury, a więc treść i postać dokumentów urzędowych wytworzonych i sporządzonych w związku z wykonywaniem przez organ zadań publicznych powierzonych mu w ustawie. W związku z powyższym strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że chybiony jest pogląd, zgodnie z którym informacje zawarte w aktach postępowania karnego, po jego zakończeniu, nie stanowią informacji publicznej, przy założeniu, że "sprawa" w postępowaniu karnym ma związek ze sprawą publiczną, bowiem informacje te stanowią informację publiczną, a dostęp do nich może być jedynie limitowany w trybie określonym w art. 156 § 5b Kodeksu postępowania karnego w związku z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Strona skarżąca kasacyjnie zauważyła przy tym, że akta postępowania przygotowawczego stanowią szczególny rodzaj informacji publicznej, jako zbiór materiałów zawierających wszelkie informacje zebrane w toku postępowania, spośród których niektóre mogą mieć charakter poufny, jednak jest to zdaniem strony skarżącej kasacyjnie jedynie kwestia sposobu i formy udzielenia informacji, nie zaś podstawa do wyłączenia akt spod działania ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Strona skarżąca kasacyjnie podniosła także, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej po wpłynięciu do niego wniosku o ujawnienie informacji publicznej winien jest podjąć działania zmierzające do udzielenia tej informacji, a jeśli dochodzi do wniosku, że jest to wykluczone przepisem odrębnym, np. art. 156 § 5b Kodeksu postępowania karnego w związku z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, to powinien wydać w przedmiotowym zakresie decyzję administracyjną. Natomiast uzasadnienie tej decyzji, choć nie musi wskazywać na konkretną treść informacji publicznej, której udostępnienia się odmawia, to jednak winno być sporządzone w sposób i w formie pozwalającej sądom administracyjnym na zweryfikowanie zasadności odmowy udzielenia informacji publicznej.
Biorąc powyższe pod uwagę w ocenie strony skarżącej kasacyjnie organ nie wykonał obowiązku ciążącego na nim na mocy ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem pomimo wniosku skarżącego nie ujawnił informacji publicznej, jak i nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie nie jest właściwą formą rozpoznania wniosku strony przesłanie pisma informacyjnego niestanowiącego decyzji, a wyrażającego chybiony pogląd, że żądana informacja nie może być udostępniona i nie jest informacją publiczną.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i podtrzymał stanowisko prezentowane w dotychczasowym toku postępowania, a także zgodził się z uzasadnieniem skarżonego postanowienia, w którym wskazano, że kwestionowane przez skarżącego zarządzenie nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Znajdując podstawę do zastosowania powołanego przepisu, Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku strony skarżącej kasacyjnie o przeprowadzenie w niniejszej sprawie rozprawy i rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Ze względu na sposób skonstruowania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z faktu związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika wykluczenie możliwości domniemywania intencji strony składającej ten środek zaskarżenia, konkretyzowania jego zarzutów, czy też uzupełniania występujących w nim braków dotyczących podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia.
Ze względu na wymogi konstrukcyjne skargi kasacyjnej, ich sporządzanie zostało powierzone profesjonalnym podmiotom, których fachowość powinna gwarantować prawidłowe skonstruowanie zarzutów, zgodnie z przepisami p.p.s.a. Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Podkreślić należy, że zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w uchwale pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny (...) obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została sporządzona niestarannie, a zwłaszcza nie sprecyzowano w niej podstaw kasacyjnych, o jakich stanowi art. 174 p.p.s.a. ze wskazaniem, czy w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną miało miejsce naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Skarga kasacyjna nie przyporządkowuje zarzutów do konkretnego punktu art. 174 p.p.s.a. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego brak ten nie uzasadnia wprawdzie stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie spełnia ustawowych wymogów określonych w art. 176 p.p.s.a. i podlega odrzuceniu (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2006 r., II FSK 684/05, LEX nr 273665), nie stanowi jednak wypełnienia koniecznego wymogu profesjonalizmu we wnoszeniu skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika i w znacznym stopniu determinuje wynik kontroli instancyjnej.
Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej został sformułowany jako "kwalifikowane" naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej zwanej: u.d.i.p. w związku z art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, poprzez dokonanie przez Sąd I instancji ich wadliwej wykładni i uznanie, że "informacja zawarta w aktach zakończonego postępowania karnego nie stanowi informacji publicznej o działalności organów władzy publicznej, a w szczególności o sposobie procedowania i przyczynach zakończenia procedowania w określonej sprawie mającej znaczenie publiczne". Zarzut ten nie mógł odnieść skutku.
Poza wskazaną wyżej kwestią niewypełnienia przez autora skargi kasacyjnej obowiązku oznaczenia podstaw kasacyjnych poprzez wskazanie konkretnego naruszenia, czy to z podstawy art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jako naruszenia prawa materialnego, czy z podstawy art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jako naruszenia przepisów procesowych, z uwagi na treść powyższego zarzutu podkreślenia wymaga to, że podnosząc zarzut błędnej wykładni określonych przepisów prawa strona skarżąca kasacyjnie powinna wskazać, na czym polega błędne rozumienie tych przepisów i jaka, jej zdaniem, powinna być ich prawidłowa wykładnia. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie tylko nie wykazała na czym polega błędne rozumienie art. 1 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, ani też jaka powinna być prawidłowa wykładnia tych przepisów, lecz w ogóle nie odnosiła się do kwestii ich rozumienia przyjętego przez Sąd I instancji.
Niezależnie jednak od powyższego o wadliwości tego zarzutu świadczy przede wszystkim to, że analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wykazuje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie wyraził poglądu o tym, że "informacja zawarta w aktach zakończonego postępowania karnego nie stanowi informacji publicznej o działalności organów władzy publicznej, a w szczególności o sposobie procedowania i przyczynach zakończenia procedowania w określonej sprawie mającej znaczenie publiczne". Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji wydając zaskarżone postanowienie badał dopuszczalność wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zarządzenie organu z dnia 10 lipca 2024 r., sygn. akt [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wydane na podstawie art. 156 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (tj. Dz.U. z 2025 r., poz. 46), dalej także jako: k.p.k. i w konsekwencji stwierdził brak kognicji sądów administracyjnych w tym zakresie i tym samym odrzucił skargę wniesioną na ww. zarządzenie. Nie oceniał zatem w niniejszej sprawie spełnienia zakresu przedmiotowego u.d.i.p., lecz dopuszczalność wniesienia skargi na ww. zarządzenie organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał co prawda w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że "żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p.". Nie jest to jednak tożsame z przypisywanym Sądowi I instancji na podstawie omawianego zarzutu poglądem, zgodnie z którym każda informacja zawarta w aktach zakończonego postępowania karnego nie stanowi informacji publicznej o działalności organów władzy publicznej. Skoro więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie wyraził przypisywanego mu na podstawie omawianego zarzutu poglądu, to nie mógł w taki sposób naruszyć jakiegokolwiek przepisu prawa, w tym i art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP.
Z kolei w ramach drugiego zarzutu strona skarżąca kasacyjnie podniosła "kwalifikowane" naruszenie art. 5 ust. 4 u.d.i.p. w związku z art. 61 ust. 1 i 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, którego upatruje ponownie w dokonaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ich wadliwej wykładni, poprzez uznanie, że "ograniczenie dostępu do informacji publicznej na podstawie "innej" ustawy może być uzależnione od swobodnej, by nie rzec dowolnej decyzji podmiotu zobowiązanego, która nie podlega weryfikacji merytorycznej i ocenie przez właściwy Sąd powołany ustawą".
Także ten zarzut nie mógł odnieść skutku ze względu na jego wadliwą konstrukcję i niewypełnienie przez autora skargi kasacyjnej obowiązku oznaczenia podstaw kasacyjnych poprzez wskazanie konkretnego naruszenia, czy to z podstawy art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jako naruszenia prawa materialnego czy z podstawy art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jako naruszenia przepisów procesowych. Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie ponownie podnosi zarzut błędnej wykładni określonych przepisów nie wskazując na czym polega błędne rozumienie tych przepisów i jaka, jej zdaniem, powinna być ich prawidłowa wykładnia, co również świadczy o nieskuteczności ww. zarzutu.
W świetle treści omawianego zarzutu skargi kasacyjnej, na podstawie którego strona skarżąca kasacyjnie zarzuca, że zaskarżone w niniejszej sprawie zarządzenie, na mocy którego ograniczono skarżącemu dostęp do informacji publicznej, zostało wydane w sposób dowolny i jednocześnie kwestionuje uznanie przez Sąd I instancji, że zaskarżony akt nie podlega ocenie i weryfikacji, a tym samym kognicji sądów administracyjnych, istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma także brak podniesienia w ramach omawianego zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w sytuacji gdy to ten przepis stanowił podstawę odrzucenia skargi przez Sąd I instancji, w powiązaniu z przepisami regulującymi zastosowanie w niniejszej sprawie regulacji szczególnej, tj. art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 156 § 5 k.p.k. Zamiast tego strona skarżąca kasacyjnie wytyka Sądowi I instancji naruszenie art. 5 ust. 4 u.d.i.p., który dotyczy ograniczenia dostępu do informacji publicznej, ale na podstawie u.d.i.p. oraz przepisy konstytucyjne, tj. art. 45 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, co nie mogło odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku.
W związku z powyższym nie mógł także odnieść skutku kolejny zarzut, który został przez stronę skarżącą kasacyjnie uzasadniony w ten sam sposób, bowiem skarżący kasacyjnie zarzucając tym razem Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach dokonanie błędnej wykładni art. 156 § 5 i § 5b k.p.k. w związku z art. 5 ust. 4 u.d.i.p. i art. 61 ust. 1 i 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP ponownie wytyka na jego podstawie "uznanie, że ograniczenie dostępu do informacji publicznej na podstawie przepisów k.p.k. może być uzależnione od swobodnej, by nie rzecz dowolnej decyzji podmiotu zobowiązanego, która nie podlega weryfikacji merytorycznej i ocenie przez właściwy Sąd powołany ustawą". Strona skarżąca kasacyjnie również na podstawie tego zarzutu nie wypełnia obowiązku oznaczenia podstaw kasacyjnych, wytykając dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokonanie błędnej wykładni określonych przepisów nie wskazuje na czym polega ich błędne rozumienie przez Sąd I instancji i jaka, jej zdaniem, powinna być ich prawidłowa wykładnia, a także zarzucając nieprawidłowe uznanie braku kognicji sądów administracyjnych w niniejszej sprawie nie powołuje podstawy odrzucenia skargi, tj. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w powiazaniu z przepisami, którym zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy.
W ramach kolejnego zarzutu strona skarżąca kasacyjnie wytyka Sądowi I instancji "kwalifikowane" naruszenie art. 156 § 5 i art. 156 § 5b k.p.k., poprzez dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach błędnej wykładni ww. przepisów i uznanie, że "ograniczenie dostępu do informacji publicznej na podstawie przepisów k.p.k. uniemożliwia z definicji stronie wnioskowanie o dostęp do informacji publicznej znajdującej w aktach zakończonego postępowania karnego". Ten zarzut także okazał się bezskuteczny.
Sąd I instancji nie wyraził powyższego, przypisywanego mu stanowiska, zgodnie z którym ograniczenie dostępu do informacji publicznej na podstawie przepisów k.p.k. uniemożliwia z definicji stronie wnioskowanie o dostęp do informacji publicznej znajdującej w aktach zakończonego postępowania karnego, a zatem nie mógł przez przypisywane mu zachowanie naruszyć jakichkolwiek przepisów prawa, w tym również objętych treścią omawianego zarzutu art. 156 § 5 i art. 156 § 5b k.p.k. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13, że "żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej", co nie wyklucza dostępu do zawartej w tym zbiorze informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu, a zatem stanowisko to nie jest tożsame z tym, które strona skarżąca kasacyjnie usiłuje przypisać Sądowi I instancji w ramach omawianego zarzutu. Dlatego również zarzut naruszenia art. 156 § 5 i art. 156 § 5b k.p.k., poprzez dokonanie ich błędnej wykładni, okazał się niezasadny.
Nie mógł także odnieść skutku zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach art. 16 ust. 1 u.d.i.p., poprzez jego pominięcie i uznanie, że odmowa dostępu do informacji publicznej może być wyrażona pismem informacyjnym podmiotu zobowiązanego.
W związku z treścią powyższego zarzutu niezależnie od tego, że autor skargi kasacyjnej na jego podstawie ponownie nie precyzuje podstawy kasacyjnej, podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684). Zgodnie jednak z dominującym poglądem wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że Sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04, Lex 120212; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05, LEX nr 190971; wyrok NSA z dnia 15 marca 2011 r., II OSK 323/10, LEX nr 1080252). Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w jego konstruowaniu w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2013 r., II FSK 1020/12, LEX nr 1382183). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., II GSK 400/10, LEX nr 1080145), a sąd nie dostrzegając właściwej podstawy oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie niewłaściwej. Należy zatem stwierdzić, że nie dyskwalifikowałoby omawianego zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie na niezastosowanie określonego przepisu jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepis, który w jej przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez nią wskazywanego wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Wymogu tego skarga kasacyjna jednak nie spełnia, co tym samym czyni omawiany zarzut nieskutecznym. Niezależnie od tego podkreślenia również wymaga, z uwagi na treść omawianego zarzutu, przede wszystkim to, że prawidłowość zaskarżonego w niniejszej sprawie zarządzenia, które strona skarżąca kasacyjnie określiła jako "pismo informacyjne" w realiach niniejszej sprawy nie była badana przez Sąd I instancji, który uznał w tym zakresie brak właściwości sądów administracyjnych.
Wreszcie nieskuteczny okazał się również zarzut naruszenia art. 58 § 1 p.p.s.a., którego strona skarżąca kasacyjnie upatruje w wadliwym zastosowaniu do sprawy, której przedmiotem jest dostęp do informacji publicznej.
Poza wskazaną wyżej kwestią niewypełnienia przez autora skargi kasacyjnej obowiązku oznaczenia podstaw kasacyjnych poprzez wskazanie konkretnego naruszenia, czy to z podstawy art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jako naruszenia prawa materialnego, czy z podstawy art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jako naruszenia przepisów procesowych, skarżący kasacyjnie powołał w sposób nieprecyzyjny na podstawie omawianego zarzutu przepis, którego naruszenie zarzuca Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Nie dostrzegł bowiem, że "art. 58 § 1 p.p.s.a." składa się z kilku mniejszych jednostek redakcyjnych, tj. z siedmiu punktów, a zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, LEX nr 1495144; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12, LEX nr 13562450; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10, LEX nr 1145608; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10, LEX nr 1138117).
Niezależnie jednak od powyższego o wadliwości tego zarzutu świadczy przede wszystkim jego konstrukcja, bowiem nieprecyzyjnie przywołany przez autora skargi kasacyjnej "art. 58 § 1" p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, bowiem ma on charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia "art. 58 § 1" p.p.s.a. zobowiązana była bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jego zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). W związku z tym, że w rozpoznawanej skardze kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie nie powiązała zarzutu naruszenia przepisu o charakterze ogólnym (blankietowym) z zarzutem naruszenia innych przepisów, zarzut ten nie mógł osiągnąć zamierzonego skutku.
W związku z powyższym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.