III OSK 2427/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-05
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejinformacja przetworzonainteres publicznyprawo administracyjnesądownictwo administracyjneurzędy celno-skarboweopinie biegłychgry hazardowe

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy udostępnienia informacji publicznej o liczbie zleconych opinii z zakresu badania gier na automatach, uznając ją za informację przetworzoną, dla której nie wykazano szczególnie istotnego interesu publicznego.

Skarżący domagał się udostępnienia informacji publicznej dotyczącej liczby opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w latach 2017-2021. Organy administracji uznały żądane dane za informację przetworzoną, dla której skarżący nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że prawidłowo zakwalifikowano informację jako przetworzoną i nie wykazano przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej W. S. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora IAS w Gdańsku odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wnioskował o podanie liczby opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w latach 2017-2021. Organy administracji uznały te dane za informację przetworzoną, wymagającą podjęcia ponadstandardowych działań organizacyjnych i analitycznych. Skarżący nie wykazał, aby udostępnienie tej informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego, a jego argumentacja została uznana za wskazującą na indywidualny, a nie publiczny interes. WSA w Gdańsku podzielił to stanowisko, wskazując, że informacja przetworzona podlega udostępnieniu tylko w zakresie szczególnie istotnym dla interesu publicznego, a skarżący nie wykazał tej przesłanki. NSA w wyroku z dnia 5 grudnia 2025 r. oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że prawidłowo zakwalifikowano informację jako przetworzoną i nie wykazano szczególnie istotnego interesu publicznego, a także że ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Informacja ta stanowi informację publiczną przetworzoną, ponieważ jej przygotowanie wymaga podjęcia ponadstandardowych działań organizacyjnych i analitycznych przez organ.

Uzasadnienie

Przygotowanie informacji o liczbie opinii zleconych w określonym okresie wymaga analizy dokumentów źródłowych, ustalenia dysponentów danych, a także zaangażowania znacznych środków osobowych i czasu, co wykracza poza bieżące funkcjonowanie organu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.d.i.p. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Informacja przetworzona podlega udostępnieniu tylko w zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia tego przepisu jest nieskuteczny, gdy sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

k.p.a. art. 104 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.k.s. art. 107

Kodeks karny skarbowy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Informacja o liczbie zleconych opinii jest informacją przetworzoną, wymagającą ponadstandardowych nakładów pracy organu. Skarżący nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji przetworzonej. Ciężar wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego spoczywa na wnioskodawcy.

Odrzucone argumenty

Żądana informacja jest informacją prostą. Organ powinien wykazać brak szczególnie istotnego interesu publicznego, a nie wnioskodawca jego istnienie. Informacje o zlecaniu opinii znajdują się w księgowości organu. Skarżący działa w interesie publicznym, a nie indywidualnym.

Godne uwagi sformułowania

informacja publiczna przetworzona szczególnie istotne dla interesu publicznego ponadstandardowe nakłady organizacyjne indywidualny, a nie publiczny interes

Skład orzekający

Wojciech Jakimowicz

przewodniczący sprawozdawca

Olga Żurawska-Matusiak

sędzia

Hanna Knysiak-Sudyka

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, kiedy żądana informacja jest przetworzona i jakie są wymogi wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w celu jej uzyskania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji żądania informacji o charakterze statystycznym, wymagającej przetworzenia danych przez organ.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej, co jest tematem istotnym dla obywateli i prawników. Pokazuje, jak sądy interpretują pojęcie informacji przetworzonej i przesłankę interesu publicznego.

Czy żądanie statystyk o opiniach biegłych to zawsze informacja publiczna?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2427/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Olga Żurawska - Matusiak
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Gd 41/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2022-06-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 41/22 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 listopada 2021 r., nr 2201-IWK.0150.13.2021.4 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 41/22 oddalił skargę W. S. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej także jako: organ) z dnia 22 listopada 2021 r., nr 2201-IWK.0150.13.2021.4 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 19 marca 2021 r. skarżący, na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni (dalej także jako: organ I instancji, Naczelnik) o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
- liczby opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni odpowiednio za lata 2017-2021 (punkty 1, 3, 5, 7 i 9 wniosku);
- liczby opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych w latach 2017-2021 A. C. (punkty 2, 4, 6, 8 i 10 wniosku);
- łącznej kwoty wynagrodzenia wypłaconej A. C. za wydane na zlecenie Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni opinie z zakresu automatów do gier w latach 2017-2021 (punkt 11 wniosku).
W odpowiedzi na powyższy wniosek organ I instancji w pismach z dnia 6 kwietnia 2021 r. poinformował skarżącego, że informacja żądana w punktach 1, 3, 5, 7 i 9 wniosku, tj. dotycząca podania liczby opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni odpowiednio za lata 2017-2021 stanowi informację publiczną przetworzoną i w związku z tym wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez wykazanie powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Natomiast co do pozostałych informacji organ I instancji poinformował, że w jego ocenie nie stanowią one informacji publicznej.
Skarżący w piśmie z dnia 9 kwietnia 2021 r. przedstawił argumentację świadczącą – jego zdaniem – o wadliwości stanowiska wyrażonego przez organ I instancji – zarówno w zakresie uznania części żądanych informacji za informację publiczną przetworzoną, jak i części z nich za niestanowiące informacji publicznej. Jednocześnie skarżący powołał okoliczności, które w jego ocenie świadczą o wykazaniu zaistnienia szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w sprawie. Ponadto, wniósł o podanie informacji wykraczających poza pierwotny wniosek, tj. o podanie informacji w następującym przedmiocie:
- ile z wszystkich opinii zleconych A. C. w latach 2017- 2021 wskazywało, że urządzenia badane przez biegłego były urządzeniami hazardowymi, a w ilu przypadkach, że nie były urządzeniami hazardowymi (punkt 1 pisma);
- jakim innym podmiotom poza A. C., Naczelnik zlecał opinie w latach 2017-2021 i w jakiej ilości, z podziałem na poszczególne lata 2017-2021 (punkt 2 pisma);
- ile postanowień sądów nakazujących zwrot urządzeń zatrzymanych przez Naczelnika zostało wydanych w latach 2017-2021 oraz w ilu przypadkach Naczelnik nie wykonał prawomocnych orzeczeń (punkt 3 pisma).
Wobec powyżej przedstawionego stanowiska skarżącego organ I instancji decyzją z dnia 23 kwietnia 2021 r. odmówił W. S. udostępnienia informacji publicznej w zakresie żądania wniesionego w punktach 1, 3, 5, 7, 9 wniosku z dnia 19 marca 2021 r., tj. w zakresie tego, ile opinii z zakresu badania gier na automatach zlecono odpowiednio za lata 2017-2021, zaś pismem z dnia 23 kwietnia 2021 r. podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia 6 kwietnia 2021 r., iż żądane informacje w części dotyczącej punktów 2, 4, 6, 8,10 oraz 11 wniosku z dnia 19 marca 2021 r. nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Natomiast w pozostałych pismach z dnia 23 kwietnia 2021 r. organ I instancji odniósł się do punktu 1 wniosku z dnia 9 kwietnia 2021 r., tj. podania informacji, ile ze wszystkich opinii zleconych A. C. w latach 2017-2021 wskazywało, że urządzenia badane przez biegłego były urządzeniami hazardowymi, a w ilu przypadkach, że nie były urządzeniami hazardowymi, poprzez wskazanie, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu wyżej wskazanej ustawy oraz odniósł się do punktów 2 i 3 wniosku z dnia 9 kwietnia 2021 r. (dotyczącego odpowiednio informacji w przedmiocie: jakim innym podmiotom poza A. C. Naczelnik miał zlecać opinie w latach 2017-2021 i w jakiej liczbie, z podziałem na poszczególne lata 2017-2021, a także tego, ile postanowień sądów nakazujących zwrot urządzeń zatrzymanych przez Naczelnika zostało wydanych w latach 2017-2021 oraz w ilu przypadkach Naczelnik nie wykonał prawomocnych orzeczeń) poprzez uznanie tych informacji za informację publiczną przetworzoną. Pismem tym organ wezwał jednocześnie skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez wykazanie powodów, dla których spełnienie jego żądania w tym zakresie będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W następstwie powyższych okoliczności, skarżący pismami z dnia 12 maja 2021 r. podał okoliczności świadczące w jego ocenie o zaistnieniu szczególnie uzasadnionego interesu publicznego przemawiającego za udzieleniem informacji wskazanych w punktach 2 i 3 wniosku z dnia 9 kwietnia 2021 r., a także złożył odwołanie od decyzji z dnia 23 kwietnia 2021 r., którą Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie żądania wniesionego w punktach 1, 3, 5, 7, 9 wniosku z 19 marca 2021 r.
W konsekwencji złożonych przez skarżącego pism z dnia 12 maja 2021 r. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni wydał decyzję z dnia 24 maja 2021 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej w zakresie żądania wniesionego w punktach 1, 3, 5, 7, 9 wniosku z dnia 19 marca 2021 r. oraz punktach 2, 3 wniosku z dnia 9 kwietnia 2021 r.
Natomiast Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, rozpoznając odwołanie od decyzji z dnia 23 kwietnia 2021 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej w zakresie żądania wniesionego w punktach 1, 3, 5, 7, 9 wniosku z 19 marca 2021 r., decyzją z dnia 27 lipca 2021 r. uchylił niniejszą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ wskazał, że to, iż organ I instancji nie posiada gotowej, wytworzonej informacji będącej odpowiedzią na wniosek nie przesądza o szczególnie skomplikowanej, pracochłonnej i czasochłonnej operacji pozyskiwania danych. Podkreślono w konsekwencji, iż Naczelnik winien ponownie poddać analizie stan faktyczny sprawy, ustalając jakiej dokładnie analizie należy poddać dokumenty źródłowe, jakie powinny być podjęte inne (konkretne) działania tzw. pracochłonne i ponadstandardowe, ile konkretnie środków osobowych jest potrzebnych, aby zgromadzić wnioskowane dane. Decyzja ta została zaskarżona przez W. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W. S. złożył również odwołanie od decyzji Naczelnika z dnia 24 maja 2021 r. i w wyniku jego rozpoznania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku decyzją z dnia 1 września 2021 r. uchylił w całości tę decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. U podstaw wydanego rozstrzygnięcia legły analogiczne przesłanki, jak w decyzji z dnia 27 lipca 2021 r. Decyzja ta również została zaskarżona przez W. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Na skutek powyższych decyzji organ I instancji wydał decyzję z dnia 13 sierpnia 2021 r., którą po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawie art. 104 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie żądania wniesionego w punktach 1, 3, 5, 7 i 9 wniosku z dnia 19 marca 2021 r., tj. ile opinii z zakresu badania gier na automatach Naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni zlecił odpowiednio za lata 2017-2021.
W uzasadnieniu decyzji Naczelnik wskazał, że żądane przez skarżącego informacje publiczne w ww. części stanowią informację publiczną, ale o charakterze przetworzonym. Naczelnik nie posiada bowiem tych informacji w formie usystematyzowanej. W związku z zaleceniami organu sprowadzającymi się do konieczności wykazania w sposób szczegółowy, jakie konkretnie działania musiałby podjąć Naczelnik, aby udostępnić żądane informacje, tj. jakiej dokładnie analizie należy poddać dokumenty źródłowe, jakie powinny być podjęte inne (konkretne) działania tzw. pracochłonne i ponadstandardowe i ile konkretnie środków osobowych jest potrzebnych do ich zgromadzenia, Naczelnik wyjaśnił, że dokumenty źródłowe za poszczególne lata, tj. 2017, 2018, 2019, 2020 i 2021 należy poddać w pierwszej kolejności analizie zmierzającej do ustalenia ilości postanowień w poszczególnych latach, a następnie ustalić ilość opinii zleconych poszczególnym biegłym oraz poddać analizie ustalającej dysponenta danych zawartych w aktach poszczególnych postępowań (finansowy organ postępowania, Sąd, Prokurator). Naczelnik podał, że szacowana liczba spraw z zakresu art. 107 Kodeksu karnego skarbowego to: około 270 spraw w roku 2017, 284 sprawy w roku 2018, 279 spraw w roku 2019, 149 sprawy w roku 2020 i 80 spraw w roku 2021. Łącznie jest to zatem około 1062 spraw, z czego około 30% znajduje się w sądach, przez co należałoby wystosować do nich wnioski o udostępnienie akt. Ponadto, część spraw prowadzonych w ww. latach była wszczęta przed 2017 rokiem, co zwiększy liczbę spraw, które należy poddać weryfikacji w celu przeszukania postanowień. Organ I instancji zaznaczył także, że Pomorski Urząd Celno-Skarbowy w Gdyni nie prowadzi statystyk w zakresie liczby postanowień, co powoduje, że dane te należy pozyskać bezpośrednio z akt, które jak już wskazano, należy pozyskać z innych organów.
Naczelnik wyjaśnił, że w celu pozyskania wnioskowanych danych należałoby podjąć działania pracochłonne i ponadstandardowe polegające na zgromadzeniu danych o wydanych postanowieniach, poprzez ustalenie, w których postępowaniach zwracano się do biegłych o wydanie stosownej opinii, poprzez analizę bazy danych SI ESKS, tj. Ewidencji Spraw Karnych Skarbowych - rejestru postępowań przygotowawczych, materiałów własnych oraz pomocy prawnej i mandatów karnych. Kolejno należy ustalić ile z powyższych postanowień dotyczy powołania biegłego z zakresu informatyki, a ile biegłych innych specjalności (psychiatrzy, grafolodzy itp.). Brak jest natomiast w systemie SI ESKS raportów rozróżniających typy tych postanowień. W dalszej kolejności trzeba ustalić ile z ww. postępowań znajduje się na etapie postępowania, przygotowawczego, ile na etapie postępowania sądowego, wykonawczego, a ile jest już prawomocnie zakończonych.
Kolejnym w ocenie organu I instancji pracochłonnym i ponadstandardowym zadaniem jest zgromadzenie wnioskowanych dokumentów, poprzez pobranie ich z archiwum (postępowania zakończone, w tym umorzone), ich selekcja, pozyskanie przedmiotowych postanowień od organów, które nimi dysponują (sąd – na etapie postępowania sądowego; prokuratura – np. w sprawach zawieszonych).
Naczelnik podkreślił, że mając na uwadze okres, którego dotyczą żądane przez skarżącego informacje (2017-2021) brak jest jakiejkolwiek możliwości prostego wyciągnięcia z systemu tych informacji.
Natomiast odnosząc się do zaleceń Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku zawartych w decyzji z dnia 27 lipca 2021 r. co do wskazania ile konkretnie środków osobowych potrzebnych jest do zgromadzenia wnioskowanych danych, organ I instancji wskazał, że teoretycznie można założyć, że potrzebnych jest 6 osób, tj. po dwie osoby z każdej z trzech komórek zajmującej się tematyką postępowań o czyny z art. 107 Kodeksu karnego skarbowego. Czas ich pracy Naczelnik wyliczył na 2 tygodnie, przy czym wyliczenie to nie obejmuje czasu oczekiwania na uzyskanie zgody sądu na wgląd do akt sprawy.
Powyższe w ocenie Naczelnika świadczy o tym, że żądana przez skarżącego informacja publiczna ma charakter przetworzony i musiałaby zostać specjalnie przygotowana dla skarżącego – według wskazanych przez niego kryteriów.
Odnosząc się więc do próby wykazania przez skarżącego, że udostępnienie żądanej przez niego informacji byłoby szczególnie istotne dla interesu publicznego, organ I instancji wskazał, że skarżący uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie wskazał na artykuł prasowy zatytułowany "[...]" opublikowany w tygodniku [...] oraz podniósł, że wyjaśnienie kwestii opisanych w ww. artykule jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jednocześnie skarżący powołał się na dane pozyskane w tym zakresie od Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego.
W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że okoliczności te w jego ocenie nie wskazują na to, że uzyskanie przez skarżącego wnioskowanej informacji publicznej przetworzonej mogłoby być szczególnie istotne dla interesu publicznego. Naczelnik zwrócił uwagę na to, że skarżący nie wskazał jak dokładnie zamierza wykorzystać otrzymane informacje, a więc nie wykazał, aby posiadając żądane informacje mógłby chociażby podjąć działania realnie mogące wpłynąć na funkcjonowanie określonych Instytucji Państwa. Nie wykazał także tego czy posiada realne możliwości wpłynięcia na poszczególne działania organu.
Naczelnik zaznaczył przy tym, że w orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym owo realne wpływanie na poprawę działania organów Państwa powinno mieć charakter bezpośredni, bowiem tylko ów bezpośredni wpływ może być oceniany jako realny, tj. dający co najmniej duże szanse na poprawę określonej sytuacji. Tymczasem skarżący w ocenie Naczelnika nie wskazuje takiego bezpośredniego sposobu wpływania. Zdaniem organu I instancji przedstawiona przez skarżącego argumentacja świadczy o posiadaniu przez niego indywidualnego, a nie publicznego interesu w pozyskaniu żądanych informacji.
Reasumując, Naczelnik stwierdził, że zakres wnioskowanych przez skarżącego danych świadczy o tym, że stanowią one informację przetworzoną, zaś uzasadnienie żądania oraz argumentacja skarżącego nie spełniają przesłanki wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, co prowadzi do konkluzji o konieczności odmówienia udostępnienia skarżącemu wnioskowanych przez niego informacji.
Na marginesie odnosząc się do argumentacji dotyczącej udostępnienia wnioskowanej informacji przez Warmińsko-Mazurski Urząd Celno-Skarbowy, organ I instancji zaznaczył, że każdy urząd celno-skarbowy posiada swoją specyfikę i strukturę, stąd argumentacja w tym zakresie nie może mieć znaczenia.
Skarżący pismem z dnia 13 września 2021 r. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym zarzucił Naczelnikowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym uznaniu, że w przedmiotowej sprawie strona w swej argumentacji i uzasadnieniu nie wykazała przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego, podczas gdy wskazane przez skarżącego okoliczności, jego zdaniem, w całości uzasadniają jego żądanie, a także rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść decyzji, poprzez wydanie ponownej decyzji, pomimo iż decyzja organu uchylająca uprzednią wadliwą decyzję Naczelnika została zaskarżona do Sądu i podlega procesowej weryfikacji.
Wskutek rozpoznania powyższego odwołania organ decyzją z dnia 22 listopada 2021 r., nr 2201-IWK.0150.13.2021.4, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 16 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ uznał, że Naczelnik, rozpatrując w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wniosek skarżącego z dnia 19 marca 2021 r. – dotyczący udostępnienia informacji w przedmiocie liczby opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez Naczelnika w latach 2017-2021 (punkty 1, 3, 5, 7, 9 wniosku z dnia 19 marca 2021 r.), prawidłowo uznał, że żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną, a skarżący nie wykazał, by za udostępnieniem tej informacji przemawiał szczególnie uzasadniony interes publiczny.
W ocenie organu, Naczelnik prawidłowo przyjął, że wniosek obejmuje żądanie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, gdyż przygotowanie informacji o tym, ile opinii z zakresu badania gier na automatach zostało zleconych przez organ w poszczególnych latach od 2017 do 2021 roku powoduje konieczność podjęcia działań wymagających zaangażowania ponadstandardowych nakładów organizacyjnych, niepozostających bez wpływu na bieżące funkcjonowanie organu. Jak wynika ze stanowiska Naczelnika, przygotowanie informacji wiązałoby się z wyłączeniem od prowadzenia bieżących spraw łącznie sześciu pracowników z komórek zajmujących się tematyką postępowań o czyny z art. 107 Kodeksu karnego skarbowego. Pracownicy ci przez nie mniej niż 480 godzin najpierw ustalaliby dysponenta danej dokumentacji, następnie podejmowaliby kroki, by ją uzyskać, a następnie analizowaliby każdy dokument źródłowy, by stwierdzić, czy w danej sprawie był powołany biegły z zakresu badania gier na automatach. Z powyższego w ocenie organu wynika, że przygotowanie żądanej przez skarżącego informacji wymaga takich działań organizacyjnych, które będą zakłócały normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i które utrudnią wykonywanie przypisanych mu zadań. Zaangażowanie wskazanych osób, prowadzących w normalnym toku czynności śledztwa i dochodzenia, nie pozostałoby bez uszczerbku dla wykonywanych przez organ ustawowych zadań. Dokonanie analizy w tym zakresie i podjęcie wielorakich czynności w celu załatwienia wniosku o udostępnienie szeregu informacji prostych, w szczególności, gdy wniosek jest tak obszerny, stanowi udostępnienie informacji przetworzonej.
Przy czym, odnosząc się do argumentu skarżącego, że kwalifikacja żądania jest nieprawidłowa, gdyż wnioskodawca miał uzyskać podobną informację od innych organów podkreślono, iż skarżący nie udokumentował, aby inne organy rzeczywiście miały przedstawić dane w zakresie liczby zlecanych opinii za poszczególne lata od 2017 do 2021 r. Organ zauważył, że sam wnioskodawca w piśmie z dnia 9 kwietnia 2021 r. odwołuje się w tym zakresie do danych, które miał uzyskać od Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie w zakresie jednego roku (2020), nie zaś danych z przestrzeni 5 lat. Załączona do pisma z dnia 9 kwietnia 2021 r. tabela, mająca pochodzić od wskazanego organu, wyraźnie potwierdza brak pozyskania danych co do liczby opinii zleconych biegłym za lata 2017, 2018 i 2019. Tabela ta nie uwzględnia nadto wcale roku 2021. Przy czym, tak jak już podkreślono, ocena, czy dana informacja ma charakter informacji przetworzonej zależy od konkretnych okoliczności sprawy. Organ wskazał, że oceniał stan faktyczny przedstawiony przez Naczelnika i związany z tym ponadstandardowy nakład pracy w analizie dokumentów będących w jego posiadaniu i bezpośrednio wynikających ze skali prowadzonej przez niego działalności.
Organ podkreślił, że zakwalifikowanie żądanej informacji jako przetworzonej obligowało zatem wnioskodawcę - jak słusznie przyjął organ I instancji - do wykazania przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego. Organ przypomniał w związku z tym, że skarżący próbując wykazać swój szczególnie uzasadniony interes przemawiający za udzieleniem mu żądanych w piśmie z dnia 9 kwietnia 2021 r. informacji, stwierdził, że przemawiają za tym dane uzyskane z Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego. Z danych tych ma - jak twierdzi wnioskodawca - wynikać, że w 2020 roku ponad 77,5% opinii zostało zleconych jednemu biegłemu - co ma być jego zdaniem niepokojące, gdyż "ta sama osoba z reguły ocenia daną sytuację w jednakowy sposób". Dodatkowo, skarżący powołał się na artykuł prasowy "[...]" opublikowany w tygodniku [...] (Nr [...] 2013r.), z którego wynika, że A. C. miał zostać przeszkolony przez Prokuraturę Apelacyjną w B. do wydawania "korzystnych" dla organów ścigania opinii, co ma z kolei wzbudzać podejrzenie co do rzetelności tak zleceniodawcy, jak i zleceniobiorcy tych opinii. Celem działań skarżącego, jego zdaniem uzasadnionym na gruncie interesu publicznego, jest zatem ustalenie roli Naczelnika w opisanym "procederze". W uzasadnieniu do odwołania od uprzednio wydanej w tym przedmiocie decyzji, skarżący wskazywał przy tym na grożące w tym zakresie zjawisko nieprawidłowości wydatkowania środków publicznych, jak i kierowania aktów oskarżenia przeciwko niewinnym osobom, które prowadzą działalność gospodarczą w zakresie gier logicznych, niespełniających wymogów z ustawy o grach hazardowych. W przypadku potwierdzenia tego faktu wnioskodawca miałby zawiadomić "konkretne organy kontrolne Państwa, które w swoim zakresie działania mają kontrolę prawidłowości i rzetelności działania organów administracji jak i kontrolę wydatkowania środków publicznych".
W związku z powyższym organ podkreślił w pierwszej kolejności, że przedmiotem niniejszej sprawy jest wniosek o udzielenie informacji w przedmiocie liczby opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w latach 2017-2021 (punkty 1, 3, 5, 7 i 9 pisma z 19 marca 2021 r.). Zakresem niniejszej sprawy nie jest objęty wniosek o udzielenie informacji dotyczący tego ile opinii w powyższym zakresie czasowym miał wydać konkretny wskazany w tym wniosku biegły, czy też jakie miał on uzyskać wynagrodzenie z tego tytułu (żądanie to obejmowało punkty 2, 4, 6, 8, 10 i 11 pisma z dnia 19 marca 2021 r.), a jak już przedstawiono w stanie faktycznym sprawy, Naczelnik pismem z dnia 6 kwietnia 2021 r. poinformował wnioskodawcę, iż żądana w tym zakresie informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stanowisko to zostało powtórzone w piśmie Naczelnika z dnia 23 kwietnia 2021 r.
W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności mające potwierdzić istnienie szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w udzieleniu wnioskowanych informacji. Organ wyjaśnił bowiem, że nawet gdyby żądane informacje miały zostać udzielone zgodnie z wnioskiem, prezentowałyby one dane w zakresie liczby opinii ogółem, nie zaś opinii udzielonych przez konkretnego biegłego - tym bardziej opinii, które miałyby być dotknięte rzekomymi nieprawidłowościami, czy też stanowić o nieprawidłowym wydatkowaniu środków publicznych. Dlatego organ stwierdził, że argumentacja skarżącego nie koresponduje z wykazaniem jak miałby on realnie wykorzystać w publicznym interesie informację o liczbie wskazującej na aktywność organu w zlecaniu opinii w przedmiocie badania gier na automatach.
Niezależnie od powyższego organ podkreślił także, że samo przekonanie wnioskodawcy, że w działaniu instytucji publicznej dochodzi do pewnych nieprawidłowości, nie może być przesłanką dla zobowiązania danego podmiotu do przetwarzania informacji - co wiąże się z zaangażowaniem określonych środków publicznych - w celu przygotowania materiału, pozwalającego na ocenę, czy konkretne podejrzenia znajdują podstawy. Organ wyjaśnił, że szczególnie istotny interes publiczny przemawia za udostępnieniem informacji publicznej przetworzonej, gdy jej przydatność można obiektywnie uznać za pewną nie zaś hipotetyczną. W tym kontekście organ dodał, że stronie we właściwym postępowaniu - w tym, w którym została wydana dana opinia biegłego - służą określone środki zaskarżenia pozwalające na wykazywanie swych racji - co jest właściwą drogą do kwestionowania określonych nieprawidłowości, jeżeli te rzeczywiście wystąpią. Sam skarżący w treści odwołania wskazał przy tym, że opinia stanowi dowód w Sądzie, a zatem dowód ten podlega ocenie Sądu łącznie z innymi dowodami zebranymi w sprawie, a ponadto kierując się ustawowymi przesłankami, dany biegły może podlegać wyłączeniu, co również podlega odpowiedniej kontroli Sądu.
Organ zgodził się ze stanowiskiem Naczelnika, że skarżący nie wskazał jak dokładnie zamierza wykorzystać otrzymane informacje, a więc nie wykazał tego, aby posiadając żądane dane, chciał, czy też chociaż mógł podjąć działania mogące realnie wpłynąć na funkcjonowanie określonych instytucji Państwa. Organ podkreślił także, że działalność Naczelnika podlega stałemu nadzorowi odpowiednich organów, co bezpośrednio wynika z treści ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Nadzór ten sprawowany jest z urzędu, bez konieczności kierowania wniosków przez podmioty zewnętrzne.
Mając powyższe na uwadze, organ stwierdził, że skarżący nie wykazał szczególnego interesu publicznego w ujawnieniu żądanych przez niego informacji przetworzonych, a przywoływana przez niego argumentacja świadczy o indywidualnym, a nie publicznym interesie w ujawnieniu mu żądanych danych.
Końcowo, odnosząc się do wskazanego w odwołaniu zarzutu rażącego naruszenia prawa poprzez wydanie ponownej decyzji, pomimo iż decyzja tut. organu uchylająca poprzednią decyzję "podlega procesowej weryfikacji", organ podkreślił, że decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 lipca 2021 r. wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego była ostateczna i wywoływała określone w niej skutki prawne (tj. skutek w postaci ponownego przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania w zakresie rozpoznania żądania skarżącego) i nie wpłynęło na to jej zaskarżenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
W piśmie z dnia 10 stycznia 2022 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję organu z dnia 22 listopada 2021 r., nr 2201-IWK.0150.13.2021.4 i wnosząc o jej uchylenie w całości, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy po raz drugi przez organ oraz poprzestanie na niepełnym powtórzeniu wadliwej argumentacji organu I instancji;
2. art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy, poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów skutkujące dokonaniem przez organ dowolnych ustaleń, poprzez bezkrytyczne przyjęcie ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji, które to ustalenia nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, poprzez uznanie, iż:
- żądana przez skarżącego informacja stanowi informację publiczną przetworzoną, a wnioskodawca nie wykazał, aby za udostępnieniem informacji przemawiał szczególnie uzasadniony interes publiczny, podczas gdy żądana informacja ma charakter informacji prostej, co wprost wynika z jej istoty, a nadto jest to potwierdzone odpowiedziami udzielanymi przez organ w analogicznych sprawach oraz nawet gdyby przyjąć, iż ma ona charakter przetworzony, to ujawnianie nieprawidłowości w zakresie wydatkowania środków publicznych oraz wydawania opinii przez tych samych biegłych, z których część została nieformalnie i wbrew przepisom prawa przeszkolonych przez organy ścigania, tak aby wydawali oni opinie zgodnie z oczekiwaniami swoich zleceniodawców tj. naczelników urzędów celno-skarbowych, w każdym normalnym demokratycznym państwie prawa musi być uznane za szczególnie uzasadniony interes publiczny, jako że akceptowanie takiego stanu rzeczy jak ukrywanie przez organy administracji publicznej informacji w tym zakresie całkowicie podważa zaufanie obywatela do państwa oraz istotę działania organów administracji publicznej;
- przygotowanie informacji ile opinii z zakresu badań do gier na automatach zostało zleconych przez organ w latach 2017-2021 powoduje konieczność podjęcia działań wymagających ponadstandardowych nakładów organizacyjnych, niepozostających bez wpływu na bieżące funkcjonowanie organu, podczas gdy wystarczyło sprawdzić dane w księgowości w zakresie faktur VAT wystawianych przez biegłych, z czego organ zdaje sobie sprawę z racji udzielania analogicznych informacji;
- przygotowanie żądanej informacji wymaga takich działań organizacyjnych, które zakłócać będą normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i które utrudnią wykonywanie przypisanych mu zadań, podczas gdy to właśnie działanie podmiotu zobowiązanego, który za wszelką cenę próbuje uniknąć przekazania informacji publicznej, uniemożliwia mu wykonywanie zadań do których jest powołany, w tym do działania na podstawie i w granicach prawa, zaś zlecanie badań urządzeń do gier tej samej wyselekcjonowanej grupie osób powoduje, że podmiot zobowiązany tylko formalnie wykonuje swoje ustawowe obowiązki jednocześnie pozorując brak wiedzy w zakresie nieprawidłowości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 41/22 oddalił skargę W. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 listopada 2021 r., nr 2201-IWK.0150.13.2021.4 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji odnosząc się do kwestii spornych pomiędzy stronami wyjaśnił, że ustawodawca nie doprecyzował na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej pojęcia "informacja przetworzona", a zatem ciężar dookreślenia tego pojęcia został przeniesiony na podmioty stosujące prawo. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że analiza dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych daje podstawę do stwierdzenia, iż informacją publiczną przetworzoną jest taka informacja, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste. Ponadto dodał, że przyjmuje się również, że informacja publiczna przetworzona nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją. Może ona bowiem obejmować dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się musi zatem z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać, np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona. Jak wyjaśnił Sąd I instancji, dotyczy to zwłaszcza takiej sytuacji, gdy utworzenie zbioru informacji prostych wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, które negatywnie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na podmiot zobowiązany, a w szczególności wymaga analizowania całego zespołu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych, których oczekuje wnioskodawca. Proces przetwarzania informacji prostych prowadzić musi przy tym do wyodrębnienia informacji publicznej o nowej treści, co oznacza, że wytworzona informacja - w momencie złożenia wniosku - jeszcze nie istniała i powstała wyłącznie z inicjatywy osoby domagającej się jej udostępnienia.
Przenosząc powyższe rozważania na ocenę niniejszej sprawy, Sąd I instancji podzielił pogląd co do stwierdzenia, że czynności, które musiałby wykonać Naczelnik wskazują na to, że żądana przez skarżącego informacja (punkty 1, 3, 5, 7 i 9 wniosku z dnia 19 marca 2021 r.), nie może być uznana za informację prostą. W analizowanej sprawie, jak wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, adresat wniosku nie dysponuje takim dokumentem (ewidencją), który wprost określałby ilość opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez ten organ w latach 2017–2021.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że organ posiada wprawdzie część dokumentów, które stanowią jej źródło, tj. akta prowadzonych postępowań kontrolnych oraz postępowań karnych skarbowych za lata 2017-2021, jednak część tej dokumentacji została przekazana do sądów, do których organ musiałby wystąpić o jej udostępnienie. Zarówno to, jak i przetworzenie tej dokumentacji w celu uzyskania żądanej informacji wymagałoby powierzenia znacznej grupie pracowników wykonanie czynności polegających na dokonywaniu bardzo szczegółowej analizy wszystkich akt postępowań kontrolnych i karnych skarbowych, w których powoływani byli biegli z zakresu badania gier na automatach w całym okresie 2017-2021. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że nie podziela stanowiska przedstawionego w skardze, iż żądana informacja znajduje się w komórce księgowej organu. Zauważył bowiem, że żądanie skarżącego dotyczyło ilości opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez Naczelnika w latach: 2017, 2018, 2019, 2020, 2021. Natomiast w komórce księgowej organu mogą znajdować się jedynie informacje dotyczące płatności za tego rodzaju usługi. W ocenie Sądu I instancji te informacje nie muszą się pokrywać, albowiem samo zlecenie wykonania opinii nie jest tożsame z dokonaniem zapłaty za tę usługę.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że informacja, o udostępnienie której zawnioskował skarżący w piśmie z dnia 19 marca 2021 r., byłaby rzeczywiście informacją przygotowaną według wskazanych przez niego kryteriów spełniających określone szczegółowe warunki, co wymagałoby dodatkowego znacznego nakładu pracy. W konsekwencji Sąd I instancji przyjął, że organy trafnie zakwalifikowały informację publiczną, o jakiej mowa w pkt 1, 3, 5, 7 i 9 powyższego wniosku, powstałą w efekcie wskazanych czynności, jako informację przetworzoną, nie zaś prostą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyjaśnił, że powyższe oznacza, że organ zasadnie uznał, że w tym zakresie zastosowanie znajdzie przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowiący, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Odnosząc się natomiast do kwestii, czy skarżący wykazał, że uzyskanie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, Sąd I instancji wyjaśnił, że dla dokonania prawidłowej oceny, czy udzielenie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, ma znaczenie nie tylko intencja wnioskodawcy i wskazany przez niego cel, lecz także istota i charakter żądanej informacji. W przepisie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej chodzi bowiem m.in. o to, czy uzyskanie danej informacji przetworzonej może mieć realne znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych w konkretnej dziedzinie życia społecznego i wpływać na usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego danej społeczności.
W związku z tym, że skarżący dopatruje się szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji publicznej dotyczącej ilości opinii z zakresu badania gier na automatach zleconych przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w latach: 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, w przeciwdziałaniu nieprawidłowościom opisanym w prasie w 2013 roku dotyczącym sporządzania tych opinii oraz działania organów administracji skarbowej, Sąd I instancji stwierdził, że powyższe nie uzasadnia, iż w sprawie interes tego szczególnego rodzaju skarżący posiada. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zauważył, iż wiarygodność opinii stanowiących środek dowodowy w postępowaniach kontrolnych oraz karnych skarbowych weryfikowana jest w toku tych postępowań przez podmioty orzekające w poszczególnych sprawach (organy oraz sądy). Weryfikacji podlegają również biegli w toku procedur wpisywania ich na odpowiednie listy. Także organy administracji skarbowej podlegają cyklicznym kontrolom zarówno resortowym jak i Najwyższej Izby Kontroli. Sąd I instancji podkreślił, że informacje prasowe, na które powołał się skarżący zostały opublikowane kilka lat przed złożeniem przez niego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący natomiast nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, że informacje te zostały pozytywnie zweryfikowane w toku podjętych postępowań karnych. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podkreślił, że szczególnie istotny interes publiczny dla uzyskania informacji publicznej nie może polegać na tym, że skarżący próbuje zastąpić właściwe organy, których ustawowym zadaniem jest przeciwdziałanie występowaniu nieprawidłowości w życiu publicznym i to w sytuacji gdy te rzekome, opisane w prasie nieprawidłowości nie zostały zweryfikowane przez wiele lat.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący i zaskarżając ten wyrok w całości, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku ze wskazaniami co do dalszego toku postępowania, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, a także o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 982/21 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 744/21 wraz z uzasadnieniami, albowiem wyroki te zostały wydane w sprawach wszczętych przez skarżącego przed organami w Białymstoku i Lublinie, w których Wojewódzkie Sądy Administracyjne uznały istnienie szczególnego interesu publicznego w uzyskaniu tożsamych informacji jak na gruncie niniejszego postępowania, a zatem jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
I. prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w celu uzyskania informacji o charakterze przetworzonym wnioskodawca zobowiązany jest wykazać, iż jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, podczas gdy wnioskodawca występujący o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej nie musi wskazywać powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego, albowiem to organ zobowiązany jest do wykazania braku istnienia tej przesłanki ustawowej, w przypadku wydania decyzji odmownej;
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 134 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez dokonanie całkowicie wadliwej kontroli decyzji organów obu instancji, co w konsekwencji doprowadziło do uznania za prawidłowe, a następnie przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia błędnych ustaleń dokonanych przez organy obu instancji polegających na przyjęciu, iż:
a) skarżący nie wskazał, że uzyskanie wnioskowanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, podczas gdy skarżący wykazał, że żądana informacja publiczna ma znaczenie dla dobra społeczeństwa, albowiem uzyskanie informacji publicznej o ilości opinii z zakresu badania gier na urządzeniach zleconych przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni w latach 2017-2021, w tym opinii zleconych na rzecz A. C., pozwoli na zweryfikowanie prawidłowości wydatkowania środków pochodzących ze środków publicznych i może doprowadzić do wyeliminowania z działalności organów administracji skarbowej ewentualnych niewłaściwych praktyk;
b) skarżący nie wskazał, w jaki sposób zamierza wykorzystać otrzymane informacje, a w konsekwencji nie wykazał, aby posiadając żądane dane mógł podjąć działania mogące realnie wpłynąć na funkcjonowanie określonych instytucji Państwa, podczas gdy skarżący w toku postępowania wskazał, że w sytuacji potwierdzenia faktów współpracy pomiędzy biegłym, a organem zawiadomi konkretne organy kontrolne Państwa, które w swym zakresie działania mają możliwość kontroli prawidłowości i rzetelności organów administracji, jak i kontroli wydatkowania środków publicznych;
c) żądane informacje publiczne nie znajdują się w komórce księgowej organu, albowiem samo zlecenie wykonania opinii nie jest tożsame z dokonaniem zapłaty za tę usługę, podczas gdy każdy dokument rozliczeniowy wystawiony przez dowolny podmiot na rzecz organu podlega weryfikacji, a następnie akceptacji przez odpowiednie komórki organu (w postaci adnotacji na fakturze), natomiast uregulowanie należności z wystawionych dokumentów rozliczeniowych możliwe jest chociażby na podstawie wyciągu z rachunku bankowego, do którego bez wątpienia organ ma dostęp;
d) skarżący zwracając się z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznych próbuje zastąpić właściwe organy, których ustawowym zadaniem jest przeciwdziałanie występowaniu nieprawidłowości w życiu publicznym, podczas gdy skarżący jednoznacznie wskazał, że w sytuacji potwierdzenia faktu współpracy pomiędzy biegłym, a organami zawiadomi konkretne organy kontrolne Państwa sprawujące kontrolę prawidłowości i rzetelności działania organów administracji, jak i wydatkowania środków publicznych, a w konsekwencji informacje, które zamierza uzyskać nie dotyczą wyłącznie interesu skarżącego, lecz działa on w interesie publicznym, a nadto w sytuacji gdy sam organ, jak i organ nadzoru nie wiedzą komu i ile opinii zlecają, niezbędna jest kontrola obywatelska, bądź kontrola Najwyższej Izby Kontroli;
e) odmowa udostępnienia żądanych w niniejszym postępowaniu informacji jest uzasadniona, albowiem żądane przez skarżącego informacje znajdują się w aktach spraw sądowych, podczas gdy wszelkie informacje niezbędne do udzielania informacji publicznej znajdują się lub też winny się znajdować w dyspozycji organu powołującego biegłego, a dalsze losy postępowania w żaden sposób nie wpływają na informację posiadaną przez organ, zaś fakt twierdzenia przez organ, iż pozyskanie tej informacji wymaga ponadprzeciętnej aktywności organu oraz zaangażowania poszczególnych pracowników jest najdobitniejszym dowodem tego, iż organ nie ma świadomości komu i ile opinii zleca, a co za tym idzie jakie środki publiczne są wydatkowane na ten cel;
f) biegli w toku procedur wpisywania na odpowiednie listy podlegają weryfikacji, podczas gdy weryfikacja ta polega wyłącznie na wpisywaniu osób legitymujących się odpowiednim wykształceniem i w żaden sposób nie weryfikuje ich profesjonalizmu, rzetelności czy uczciwości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że wyrok Sądu I instancji jest wadliwy w stopniu rażącym, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozstrzygając sprawę całkowicie zaakceptował wszystkie błędy, jakich dopuściły się organy w toku postępowania administracyjnego.
Skarżący kasacyjnie podkreślił, że z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika jednoznacznie, że wnioskodawca nie musi wykazywać powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Natomiast podmiot zobowiązany do udostępnienia Informacji publicznej, przetworzonej w przypadku wydania decyzji odmownej, musi wykazać brak istnienia przesłanki ustawowej wskazanej w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji zdaniem skarżącego kasacyjnie, wbrew twierdzeniom organów oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, ocena tego, czy w konkretnej sprawie występuje szczególny interes publiczny należy do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej i to organ zobowiązany jest do wykazania braku istnienia przesłanki ustawowej przy wydaniu decyzji odmownej, natomiast ocena charakteru interesu leżącego u podstaw wniosku powinna być dokonana wyłącznie według kryteriów obiektywnych i abstrahować od ewentualnych subiektywnych intencji wnioskodawcy.
W ocenie skarżącego kasacyjnie organy obu instancji nie wykazały w sposób prawidłowy, że w omawianym stanie faktycznym nie występuje istotny interes publiczny w uzyskaniu wnioskowanych informacji, w szczególności nie uwzględniając przy wydaniu zaskarżonych decyzji stanowiska prezentowanego przez skarżącego, że wnioskowane informacje mogą mieć znaczenie z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania organów administracji publicznej. Skarżący kasacyjnie podkreślił, że w toku postępowania wielokrotnie podnosił, że bezspornym jest, iż ocena zasadności i zgodności z prawem zlecania opinii z zakresu badań do gier na automatach wybranym biegłym, a następnie przyznawanie im wysokich wynagrodzeń, może skutkować (a w ocenie skarżącego skutkuje) nieprawidłowościami w funkcjonowaniu organów celno-skarbowych. Uzyskanie zaś takich informacji niewątpliwie ma znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania tychże organów państwowych. Prowadzenie ewidencji przez organ zlecający takie opinie, pozwoliłoby natomiast wykluczyć sytuację, do jakiej doszło na terenie Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie, gdzie ponad 77,5% opinii z 2020 roku zostało zleconych jednemu i temu samemu biegłemu.
Skarżący kasacyjnie podniósł ponadto, że w toku postępowania jednoznacznie informował, że w sytuacji potwierdzenia faktu współpracy pomiędzy biegłym, a organami zawiadomi konkretne organy kontrolne Państwa sprawujące kontrolę prawidłowości i rzetelności działania organów administracji, jak i wydatkowania środków publicznych. W konsekwencji, wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, skarżący kasacyjnie wykazał, że informacje, które zamierza uzyskać nie dotyczą wyłącznie jego interesu, lecz działa on w interesie publicznym.
Skarżący kasacyjnie dodał, że już sam brak stosowania rejestrów oraz ewidencji przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego oraz akceptowanie tego stanu rzeczy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej stanowi zaprzeczenie istoty sprawnej administracji, a jednocześnie stanowi naruszenie zasady transparentności oraz jasności działania organów administracji. Powyższe w zestawieniu z kwotami należności wypłacanymi tym samym biegłym na przestrzeni ostatnich lat przez Naczelników Pomorskiego, jak i Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego oraz akceptowanie tego stanu rzeczy przez organy odwoławcze prowadzi do pozbawienia jakiejkolwiek kontroli wydatkowania środków, co sprzyja powstawaniu sytuacji mogących prowadzić do nieprawidłowości wydatkowania środków publicznych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniających dowodów ze wskazanych przez organ dokumentów, zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz oddalenie wniosku skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających. Organ wskazał, że ocena prawna i faktyczna dokonana w zaskarżonym orzeczeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, a ponadto uwzględnia wszelkie okoliczności faktyczne zaistniałe w sprawie, a okoliczność, że skarżący nie podziela stanowiska Sądu I instancji, jak i przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia, nie może czynić zarzutów skargi kasacyjnej uzasadnionymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).
W ramach drugiej podstawy kasacyjnej skarżący kasacyjnie wskazał na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., którego to naruszenia autor skargi kasacyjnej upatruje w uznaniu przez Sąd I instancji szeregu ustaleń faktycznych dokonanych przez organy obu instancji za prawidłowe. Zarzut ten nie mógł odnieść skutku.
Odnosząc się do konstrukcji zarzutu w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca strona skarżąca kasacyjnie, podobnie zresztą jak art. 149 § 1, czy § 1a, art. 146 § 1, art. 147, czy też art. 151 i art. 161 § 1 p.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepisy nie mogą zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zobowiązana jest więc bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). Niezależnie jednak od tego, z uwagi na to, że strona skarżąca kasacyjnie wytyka naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. podkreślenia wymaga przede wszystkim to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę w niniejszej sprawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oczywiście nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., określającego kompetencje sądu w razie uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, a zatem przede wszystkim z tego powodu nie mógł naruszyć tego przepisu.
Niezależnie jednak od powyższego, w związku z tym, że strona skarżąca kasacyjnie powiązała zarzut naruszenia niestosowanego w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. z wytknięciem naruszenia art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., wyjaśnić należy, odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., że zgodnie z treścią ww. przepisu "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". W odniesieniu do art. 134 § 1 p.p.s.a., wskazać więc należy, że przepis ten określa granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznając skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 listopada 2021 r., nr 2201-IWK.0150.13.2021.4 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, i tym samym nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga, a prawidłowości tej oceny nie można podważać na podstawie zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.
Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać należy, że może on być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to, jak już wskazywano, musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Co istotne, za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, jak i niemożliwe jest także kwestionowanie w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji wskazał powody, dla których uznał, że skarga skarżącego nie zasługiwała na uwzględnienie. Należy podkreślić, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Treść uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku czyni go w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej, których prawidłowość nie może być kwestionowana w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
W związku z nieskutecznością podniesionego przez autora skargi kasacyjnej zarzutu w oparciu o drugą podstawę kasacyjną, wskazać należy, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji.
Przechodząc zatem do oceny zarzutu sformułowanego przez stronę skarżącą kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).
Strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji dokonanie błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p., poprzez uznanie, że w celu uzyskania informacji o charakterze przetworzonym wnioskodawca zobowiązany jest wykazać, iż jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, podczas gdy wnioskodawca występujący o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej nie musi wskazywać powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego, albowiem to organ zobowiązany jest do wykazania braku istnienia tej przesłanki ustawowej, w przypadku wydania decyzji odmownej. Zarzut ten jest bezzasadny.
Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że podnosząc zarzut błędnej wykładni określonych przepisów prawa strona skarżąca kasacyjnie powinna wskazać, na czym polega błędne rozumienie tych przepisów i jaka, jej zdaniem, powinna być ich prawidłowa wykładnia. Przedstawiona przez autora skargi kasacyjnej wykładnia przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie jest jednak prawidłowa, zaś Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zaprezentował właściwe rozumienie ww. przepisu.
Z treści art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, co już zostało wyjaśnione zarówno przez organy, jak i Sąd I instancji, że informacja publiczna przetworzona podlega udostępnieniu tylko w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Gdy zatem uwzględni się istotę informacji publicznej przetworzonej jako rezultatu określonego działania zmierzającego do jej przygotowania, to należy przyjąć, że przesłanka szczególnej istotności takiej informacji dla interesu publicznego stanowi podstawę dla podjęcia scharakteryzowanych wyżej działań – zmierzających do przygotowania wnioskowanej informacji - przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Proces przetworzenia informacji publicznej w celu jej udostępnienia musi znajdować uzasadnienie w przesłance szczególnej istotności dla interesu publicznego. Niewątpliwie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. będąc podstawą do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, w istocie ogranicza do niej dostęp, wskazując na konieczność wykazania, że jej udzielenie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ograniczenie to dokonane aktem rangi ustawowej przewidziane jest w art. 61 ust. 2 Konstytucji RP i odpowiada regulacji art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej, a ustawodawca, ograniczając w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. dostęp do informacji przetworzonej, czyni to w zgodzie z zasadą proporcjonalności i nie można w tym przypadku mówić o łamaniu konstytucyjnych uprawnień obywatela, skoro przedkładając interes publiczny nad interes strony, prawodawca ma na względzie zapewnienie prawidłowego funkcjonowania organów Państwa i innych podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej.
Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, ciężar wykazania szczególności interesu publicznego jako podstawy żądania udzielenia informacji przetworzonej spoczywa przy tym co do zasady na wnioskodawcy, zgodnie z regułą koniecznego współdziałania organu i podmiotu ubiegającego się o załatwienie danej sprawy w określony sposób. Konieczność wykazania przez wnioskodawcę szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji nie oznacza oczywiście zwolnienia podmiotu, do którego kierowany jest wniosek z obowiązku analizy powyższej ustawowej przesłanki na gruncie stanu faktycznego konkretnej sprawy, czego zresztą nie wskazano ani w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, ani w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Analiza ta została dokonana przez organy obu instancji, a następnie oceniona przez Sąd I instancji. Chodzi jedynie o podkreślenie, że brak wskazania przez wnioskodawcę, w czym upatruje on szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji publicznej istotnie ogranicza możliwość poczynienia przez podmiot zobowiązany stosownych ustaleń i w konsekwencji uwzględnienia wniosku.
W związku z powyższym podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji stwierdzając, że brak jest podstaw do udzielenia informacji publicznej przetworzonej podmiotowi, który nie wykazał, że uzyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, dokonał prawidłowej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Uzyskanie informacji przetworzonej jest możliwe po wykazaniu przez wnioskodawcę - wezwanego do wykazania powodów, dla których spełnienie jego żądania udzielenia informacji publicznej będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego - szczególnej istotności dla interesu publicznego udostępnienia żądanej informacji (art. 14 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). W związku z powyższym omawiany zarzut dokonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. uznać należało za bezzasadny.
Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Natomiast w odniesieniu do wniosków dowodowych sformułowanych zarówno przez skarżącego kasacyjnie w skardze kasacyjnej, jak i organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną należy przypomnieć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że ze względu na konstrukcję skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie nie występują wątpliwości wymagające wyjaśnienia, oddalił ww. wnioski dowodowe.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI