III OSK 2419/24

III OSK 2419/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Olga Żurawska - Matusiak
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 648/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-06-04
III OZ 120/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-19
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zobowiązano organ do załatwienia wniosku oraz stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art.1 ust.1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 648/22 w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie do rozpoznania wniosku M.J. z 3 sierpnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku wraz z aktami sprawy, 3. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie w udzieleniu informacji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie na rzecz M. J. kwotę 800 (słownie: osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 648/22, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., oddalił skargę M. J. - redaktora naczelnego czasopisma "[...]" na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z 3 sierpnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 3 sierpnia 2022 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie (dalej zwanego także "organem") o udostępnienie informacji publicznej w postaci "postanowienia wraz z uzasadnieniem w przedmiocie zabezpieczenia powództwa K. przeciwko F. (M. S.A)".
W odpowiedzi na wniosek, organ 17 sierpnia 2022 r. poinformował skarżącego, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022, poz. 902, ze zm., dalej: "u.d.i.p."), w związku z tym nie podlega udostępnieniu w trybie określonym tą ustawą. Zdaniem organu orzeczenia sądów bez wątpienia stanowią informację publiczną, niemniej żądanie ich udostępnienia musi dotyczyć konkretnych spraw sądowych, w których zapadły takie orzeczenia. Biorąc pod uwagę treść wniosku organ stwierdził, że wnioskowana informacja zmierza do ustalenia sytuacji procesowej podmiotu prywatnego, dotyczy wiedzy o sprawach sądowych podmiotu prywatnego, nie zaś informacji o sprawach, w których stroną postępowania jest osoba pełniąca funkcję publiczną w zakresie jej czynności uregulowanych ustawowo.
W takiej sytuacji bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżący uczynił przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie do rozpatrzenia powyżej wskazanego wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że spór w sprawie sprowadza się do kwalifikacji żądanej informacji jako informacji publicznej. Zdaniem Sądu rację ma organ kwalifikując żądane informacje jako niedotyczące spraw publicznych. Dobór żądanych informacji nie wskazuje, aby dotyczyła ona spraw publicznych, w szczególności aby zawierała w sobie element wykonywania władzy publicznej. W niniejszej sprawie żądanie zmierza do ustalenia sytuacji procesowej podmiotu prywatnego, dotyczy wiedzy o sprawach sądowych podmiotu prywatnego, nie zaś informacji o sprawach, w których stroną postępowania jest osoba pełniąca funkcję publiczną w zakresie jej czynności uregulowanych ustawowo. Zaś złożony wniosek obejmuje informacje istotne z perspektywy prywatnego użytku skarżącego, ponadto wnioskodawca nie powołał się w swym żądaniu na konkretną sygnaturę sprawy, wskazał natomiast strony postępowania. Sąd podzielił podgląd, zgodnie z którym orzeczenia sądów powszechnych stanowią informację publiczną, jednak żądanie ich udostępnienia musi dotyczyć konkretnych spraw sądowych, w których zapadły takie orzeczenia. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu I instancji organ nie dopuścił się bezczynności, wobec czego skarga podlegała oddaleniu.
Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił kwalifikowane naruszenie:
1. art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 2 Konstytucji przez dopuszczenie do udziału w składzie orzekającym osoby bezskutecznie powołanej na urząd sędziego, która nie stanowi Sądu państwa Unii Europejskiej w rozumieniu TFUE,
2. art. 6 EKPC przez dopuszczenie do udziału w składzie orzekającym osoby bezskutecznie powołanej na urząd sędziego, która nie stanowi Sądu państwa Unii Europejskiej w rozumieniu TFUE co narusza normę art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka,
3. art. 47 KPP przez dopuszczenie do udziału w składzie orzekającym osoby bezskutecznie powołanej na urząd sędziego, która nie stanowi Sądu państwa Unii Europejskiej w rozumieniu TFUE, co narusza normę art. 47 Karty Praw Podstawowych,
4. art. 183 § 2 ust. 4 p.p.s.a. w związku z art. 47 KPP, art. 6 EKPC, art. 45 ust. 1 Konstytucji w ten sposób, iż w składzie Sądu brała udział osoba nieuprawniona,
5. art. 1 ust. 1 u.d.i.p. przez chybioną wykładnię, a to przez uznanie iż dokument z akt postępowania przed Sądem nie stanowi informacji publicznej w sytuacji gdy został on sporządzony w trybie wskazanym w ustawie na jej podstawie w związku z wykonywaniem zadań publicznych wskazanych przez podmiot zobowiązany,
6. "art. 4 ust. c u.d.i.p." przez chybioną wykładnię, a to przez uznanie, iż dokument z akt postępowania sporządzony ze środków publicznych w trybie wskazanym w ustawie na jej podstawie w związku z wykonywaniem zadań publicznych wskazanych przez podmiot zobowiązany - nie stanowi informacji publicznej, skoro (w zakresie stanowiącym zakres zainteresowania skarżącego) stanowi on o działaniu organów władzy publicznej co do sposobu wykonywania przez nie zadań publicznych w związku z działalnością partii politycznych.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, zniesienie postępowania i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie wniosków skargi w całości. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa prawnego, wpisu oraz stawiennictwa na rozprawie wg podanego klucza.
W skardze kasacyjnej wniesiono także o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania pytań prejudycjalnych zawartych przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 października 2023 r. sygn. akt III CB 40/23, w którym to SN zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej m.in. z pytaniem prawnym dot. tego, czy już same okoliczności powołania na stanowisko sędziowskie mogą wskazywać na niespełnienie wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego, jeżeli prowadzą do ukonstytuowania sądu, który narusza prawo jednostki do sądu, ewentualnie że o niespełnieniu tych wymogów decyduje bierna akceptacja (polegająca na orzekaniu) przez sędziego nieprawidłowości procedury jego powołania na stanowisko sędziowskie prowadzących do ukonstytuowania sądu, który narusza prawo jednostki do sądu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w sprawie wystąpiła nieważność postępowania z uwagi na wydanie wyroku z udziałem osoby niemającej statusu niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. W odniesieniu do stanowiska Sądu I instancji wskazano, że postępowanie dotyczy sposobu i zakresu działania partii politycznej. Skoro w zbiorze dokumentów urzędowych w określonym postępowaniu sądowym znajduje się dokument, w którym niezawisły i bezstronny sąd dokonuje oceny zarzutów operatora portalu F. wobec partii politycznej pod kątem znamion niedopuszczalnych praktyk w świetle art. 13 Konstytucji, to w ten sposób sporządzony ma status dokumentu urzędowego. Ponadto w ocenie strony każda informacja zawarta w aktach postępowania sądowego jest informacją publiczną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. (w tym z pkt 4) i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna ma częściowo uzasadnioną podstawę
Nie są zasadne zarzuty nr 1, 2, 3 i 4, tj. naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 2 Konstytucji RP, art. 6 EKPC, art. 47 KPP i art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 6 EKPC, art. 47 KPP i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Zarzuty te opierają się na twierdzeniu, że w składzie orzekającym brała udział osoba nieuprawniona bo bezskutecznie powołana na urząd sędziego, zatem taki skład orzekający nie stanowi Sądu państwa Unii Europejskiej. Tymczasem ani w zarzucie ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie podano, który członek składu orzekającego nie był uprawniony do orzekania w niniejszej sprawie. Sformułowanie zarzutów wskazuje, że dotyczą one osoby powołanej na urząd sędziego. Potwierdza to uzasadnienie tych zarzutów zawarte w skardze kasacyjnej, w którym cała argumentacja dotyczy sędziów powołanych przez Prezydenta RP na urząd sędziego na skutek rekomendacji (wniosku) Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Tymczasem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu jest wiadomo, że sędziowie Izabela Głowacka-Klimas i Andrzej Wieczorek zostali powołanymi na urząd sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego na wiele lat przed ukształtowaniem Krajowej Rady Sądownictwa ustawą z 8 grudnia 2017 r. W omawianych zarzutach i ich uzasadnieniu nie nawiązuje się do trzeciego członka składu orzekającego asesora WSA Mateusza Rogali, powołanego do pełnienia urzędu według odmiennych reguł niż sędziowie WSA. Autor skargi kasacyjnej nie przedstawił jakiejkolwiek argumentacji zmierzającej do wykazania wadliwości powołania tego członka składu orzekającego. Zatem należy uznać, że omawiane zarzuty nie dotyczą tegoż asesora. Te okoliczności przesądzają o bezzasadności tych zarzutów i czynią zbędnym merytoryczne odnoszenie się do argumentacji podniesionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na potwierdzenie omawianych zarzutów.
Bezskuteczny jest zarzut nr 6 naruszenia "art. 4 c ustawy od.d.i.p.". Należy wyjaśnić, że przez przytoczenie podstaw kasacyjnych, o których stanowi art. 176 p.p.s.a., należy rozumieć szczegółowe określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie i ich uzasadnienie. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd do domyślania się, który przepis prawa, w zakresie wyrażonej w nim normy prawnej, autor skargi kasacyjnej miał na uwadze (postanowienie NSA z 20 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 206/19, LEX nr 2623560, ponadto por. wyrok NSA z 3 listopada 2015 r. sygn. I OSK 755/14; wyrok NSA z 3 września 2015 r. sygn. II OSK 41/14; wyrok NSA z 14 kwietnia 2015 r. sygn. II OSK 2081/13; wyrok NSA z 2 kwietnia 2014 r. sygn. I OSK 614/1; wyrok NSA z 7 listopada 2013 r. sygn. II OSK 1280/12). Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera przepisu "art. 4 c". Także uzasadnienie skargi kasacyjnej nie pozawala na ustalenie jakiego przepisu dotyczy omawiany zarzut. To uniemożliwia odniesienie się do tak sformułowanego zarzutu.
Usprawiedliwiony jest natomiast zarzut nr 5, tj. naruszenia art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Słusznie zarzucono, że Sąd I instancji błędnie uznał, iż żądane postanowienie, tj. dokument wytworzony w trybie wskazanym w ustawie w związku z wykonywaniem zadań publicznych przez podmiot zobowiązany, nie stanowi informacji publicznej. Sąd I instancji uznał, że będące przedmiotem wniosku dostępowego postanowienie o zabezpieczeniu powództwa nie jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., bowiem nie dotyczy spraw publicznych. W ocenie tego Sądu - nie wszystkie informacje o prowadzonych postępowaniach posiadają walor informacji publicznej. Dobór żądanych informacji nie wskazuje, aby dotyczyła ona spraw publicznych, w szczególności aby zawierała w sobie element wykonywania władzy publicznej. Żądanie zmierza do ustalenia sytuacji procesowej podmiotu prywatnego, dotyczy wiedzy o sprawach sądowych podmiotu prywatnego, nie zaś informacji o sprawach, w których stroną postępowania jest osoba pełniąca funkcję publiczną w zakresie jej czynności uregulowanych ustawowo. Zaś złożony wniosek obejmuje informacje istotne z perspektywy prywatnego użytku skarżącego, ponadto wnioskodawca nie powołał się w swym żądaniu na konkretną sygnaturę sprawy, wskazał natomiast strony postępowania. Ponadto Sąd I instancji powołał się na art. 525 k.p.c., który stanowi regulację określającą konkretne zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowań sądowych, w tym do informacji publicznej zawartej w tych aktach, w sposób odmienny niż w przepisach u.d.i.p. i stosowanie obu tych ustaw nie da się pogodzić z uwagi na uprawnienia procesowe stron tegoż postępowania. Tym samym art. 525 k.p.c. umożliwiając każdemu, za zezwoleniem sędziego, dostęp do dokumentów akt sprawy sądowej stanowi regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określającą odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Przedstawione wyżej stanowisko Sądu I instancji należy uznać za błędne. Przede wszystkim nie jest jasne, dlaczego Sąd I instancji odwołał się do przepisu art. 525 k.p.c., który dotyczy postępowania nieprocesowego, skoro wnioskowane postanowienie zostało wydane w trybie procesowym (w sprawie z powództwa partii politycznej przeciwko spółce akcyjnej). Ponadto, stanowisko Sądu I instancji jest wewnętrznie sprzeczne. Najpierw Sąd ten uznaje, że żądane postanowienie sądu nie stanowi informacji publicznej, po czym wskazuje, że do udostępnienia żądanego postanowienia jako stanowiącego część akt sprawy stosuje się art. 525 k.p.c. jako regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., nie zważając na to, że art. 1 ust. 2 u.d.i.p. ma zastosowanie tylko w sytuacji dotyczącej informacji publicznych.
Odnosząc się do stanowiska Sądu I instancji należy wskazać, że "Art. 525 k.p.c. stanowi dopełnienie regulacji zawartej w art. 9 k.p.c., proklamującym jawność postępowania sądowego obejmującą nie tylko uczestników postępowania, ale także osoby postronne, niezainteresowane postępowaniem bezpośrednio (jawność zewnętrzna, publiczna, ogólna) oraz zasadę swobodnego dostępu stron i uczestników postępowania do akt rozpoznawanej sprawy (jawność wewnętrzna); zasada ta nie doznaje żadnych ograniczeń, pomijając kwestię udostępniania akt tajnych, którą regulują odrębne przepisy (por. § 105 reg. sąd.). Obejmuje ona zarówno czas trwania postępowania, jak i czas po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie (J. Gudowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV. Postępowanie rozpoznawcze. Postępowanie zabezpieczające, wyd. V, red. T. Ereciński, Warszawa 2016, art. 525.)." Jednak wgląd osób trzecich do akt postępowania odbywa się tylko za zgodą sędziego. Ponadto, z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r. I OPS 7/13 wynika, że żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Teza tej uchwały zdeterminowana została jednak treścią żądania, które odnosiło się do całości akt sprawy. W uzasadnieniu podniesiono natomiast, że "Akta sądowe, administracyjne, bądź też akta postępowania przygotowawczego są zbiorem różnorodnych materiałów wytworzonych przez organ władzy publicznej lub przez inne podmioty." Co z tego zbioru (w tym wypadku akt sądowych) może stanowić informację publiczną, zależy od treści żądania. Z tezy powyższej uchwały wynika tylko, że żądanie dotyczące udostępnienia całości akt nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Teza ta jest wynikiem analizy, "Po pierwsze: czym są akta sprawy postępowania przygotowawczego, administracyjnego czy też sądowego oraz czy ich ujawnienie (skoro dotyczą indywidualnej sprawy jednostki) służy wskazanym wyżej celom dla których uchwalona została ustawa o dostępie do informacji publicznej. Po drugie, jak powinien być sformułowany wniosek, w części dotyczącej żądania, aby można było uznać, że jest to wniosek o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej" (cytat z uchwały). Naczelny Sąd Administracyjny w tej uchwale nie wykluczył zatem, że pewne dane publiczne, przy odpowiednio sprecyzowanym żądaniu, mogą podlegać udostępnieniu w trybie art. 10 ust. 1 u.d.i.p.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że definiując informację publiczną nie można oczywiście pominąć treści art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Stosownie do tych zapisów Konstytucji obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Pojęcie informacji publicznej zostało ponadto uregulowane w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w jej art. 6. W świetle tego przepisu informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są nimi zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich.
Sąd I instancji nie dostrzega jednak, że wniosek dotyczy treści i postaci dokumentu urzędowego, tj. postanowienia Sądu wskazanego przez ustawodawcę wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzeci u.d.i.p., jako stanowiącego informację publiczną. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzeci u.d.i.p. udostępnieniu podlegają dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Jeśliby przyjąć za poprawne stanowisko Sądu I instancji, oznaczałoby to, że wbrew jasno brzmiącemu przepisowi, udostępnienie orzeczeń sądów jako informacji publicznej, mogłoby nastąpić (poza stronami i uczestnikami postępowania – art. 9 k.p.c.), tylko za zgodą sędziego. Byłoby to nie do pogodzenia z celem ustawy o dostępie do informacji publicznej, który mógłby zostać zniweczony przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, bez żadnej kontroli nad takim rozstrzygnięciem. O ile zasadę taką można przyjąć w stosunku do innych materiałów znajdujących się w aktach sprawy (jako "zbioru różnorodnych materiałów wytworzonych przez organ władzy publicznej lub przez inne podmioty", o czym jeszcze będzie mowa), o tyle treść i postać samych orzeczeń sądów nie podlega tej zasadzie. Te dane publiczne, wyraźnie wymienione w ustawie jako dokumenty urzędowe, co do formy i postaci podlegają udostępnieniu każdemu, także w trybie u.d.i.p. Takie stanowisko nie pozostaje w sprzeczności z wyrokiem NSA z 6 września 2016 r. I OSK 279/15 (LEX nr 2167303), do którego odwołał się Prezes Sądu Okręgowego i Sąd I instancji, a w którym wyraźnie stwierdzono, że "Odnosząc się do zawartego we wniosku żądania udostępnienia zanonimizowanych orzeczeń wraz z uzasadnieniami wydanych w sprawach, w których wskazana Spółka jest pozwaną, stwierdzić należy, iż nie ma wątpliwości, że orzeczenia sądowe stanowią informację publiczną. Jednak żądanie ich udostępnienia musi dotyczyć konkretnych spraw sądowych, w których zapadły takie orzeczenia." Taki warunek w tej sprawie został spełniony. Wnioskodawca wskazał konkretna sprawę sądową, określając jej strony i przedmiot. Zatem nie można mówić, że zgłoszone żądanie (tak jak w sprawie I OSK 279/15) zmierza do ustalenia pozycji procesowej podmiotu prywatnego, tylko treści i postaci dokumentu urzędowego wytworzonego przez sąd, co stanowi informację publiczną. To, że wnioskowane postanowienie może zawierać informacje o charakterze prywatnym, nie ma wpływu na kwalifikację żądanego postanowienia jako informacji publicznej. Okoliczność ta może być podstawą ograniczenia dostępu do tej informacji publicznej na podstawie art. 5 u.d.i.p.
Przy żądaniu udostępnienia orzeczeń sądu (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.) nie jest uprawnione stanowisko, że obowiązuje tu odmienna zasada dostępu do informacji publicznej, w oparciu o art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Nie ma w takiej sytuacji wątpliwości, że chodzi o dostęp do informacji publicznej, wytworzonej przez organ władzy publicznej. To, że wnioskowane postanowienie może zawierać informacje o charakterze prywatnym, lub inne tajemnice chronione prawem nie ma wpływu na kwalifikację żądanego postanowienia jako informacji publicznej. Okoliczności takie mogą być podstawą ograniczenia dostępu do tej informacji publicznej na podstawie art. 5 u.d.i.p.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji (punkt 1). A uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę.
Z przedstawionego wyżej stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że wniosek skarżącego z 3 sierpnia 2022 r. został skierowany do podmiotu zobowiązanego na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.d.i.p. do udostępniania posiadanej informacji publicznej i dotyczy informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzeci u.d.i.p. Dlatego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie do rozpoznania wniosku skarżącego z 3 sierpnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie, mając na uwadze okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, uznał, że bezczynność w udzieleniu informacji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 3 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Podkreślić należy, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków wnioskodawcy i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie taka szczególna sytuacja nie zaistniała. Bezczynność organu nie wynikała ze złej woli organu ani nie miała cech celowego ignorowania lub lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p., lecz stanowiła konsekwencję błędnej interpretacji przepisów prawa dotyczących kwalifikacji żądanej informacji. Brak jest zatem podstaw by zwłoce organu przypisać charakter rażący.
Ponownie rozpoznając wniosek dostępowy skarżącego z 3 sierpnia 2022 r. organ stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu kasacyjnego i udostępni żądane postanowienie lub wyda decyzję w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., w której ograniczy dostęp do żądanej informacji w całości lub w określonej części.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.