II SAB/Wa 418/20

II SAB/Wa 418/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący/
Ewa Radziszewska-Krupa
Karolina Kisielewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Sygn. powiązane
III OSK 6063/21 - Wyrok NSA z 2022-12-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  miała charakter rażący
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Kancelarii Sejmu w przedmiocie wniosku z dnia [...] sierpnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Szef Kancelarii Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Szefa Kancelarii Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie
Uzasadnienie
M. K. w piśmie z [...] sierpnia 2019 r. zwrócił się do Szefa Kancelarii Sejmu RP z wnioskiem o udostępnienie, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330), listy osób popierających kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa.
Szef Kancelarii Sejmu RP w piśmie z 12 sierpnia 2019 r. poinformował M. K., że "tymczasowym" postanowieniem z [...] lipca 2019 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zobowiązał Kancelarię Sejmu do powstrzymania się od upublicznienia lub udostępnienia w jakiejkolwiek formie danych osobowych sędziów, zawartych w wykazach osób popierających zgłoszenia kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa. Tę informację powtórzył w kolejnych pismach do skarżącego (z 29 sierpnia, 12 września, 16 grudnia 2019 r.), w związku z jego ponownymi, tożsamymi wnioskami o udostępnienie informacji publicznej.
M. K. w dniu 24 czerwca 2020 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z 15 czerwca 2020 r. na przewlekłość Szefa Kancelarii Sejmu RP w rozpoznaniu jego wniosku z dnia [...] sierpnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej i wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku oraz zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej (minimum 500 zł.).
W piśmie procesowym z 24 lipca 2020 r. stanowiącym odpowiedź na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Szef Kancelarii Sejmu stwierdził, że w ustawowym terminie udzielił odpowiedzi skarżącemu i wyczerpująco wyjaśnił przyczyny tymczasowej niemożliwości rozpatrzenia jego wniosku.
Organ podniósł, że do czasu uchylenia przez WSA w Warszawie w dniu 24 stycznia 2020 r. postanowienia Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2019 r., zobowiązującego Kancelarię Sejmu do powstrzymania się od upublicznienia oraz udostępnienia w jakiejkolwiek formie innym podmiotom, danych osobowych sędziów, zawartych w wykazie sędziów popierających zgłoszenia kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa, nie mógł udostępnić wnioskowanej informacji. W związku z tym dopiero w odpowiedzi na wniosek skarżącego z 16 czerwca 2020 r., poinformował M. K., że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1927/19 uchylił postanowienie Prezesa UODO z 29 lipca 2019 r., w związku z tym "odpadła przeszkoda prawna do udostępnienia informacji publicznej" żądanej przez skarżącego i podał adres strony internetowej Sejmu, gdzie zostały zamieszczone zgłoszenia kandydatów na członków KRS oraz wykazy sędziów, którzy udzielili poparcia kandydatom do nowej KRS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Powyższy przepis, odsyłając do stosowania przepisów ustawy procesowej, określa właściwość rzeczową sądów administracyjnych do rozpatrywania skarg nie tylko na decyzje odmawiające udostępnienia informacji publicznej (art. 3 § 2 pkt 1 tej ustawy w związku z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), ale i bezczynności podmiotu obowiązanego do jej udostępnienia, jak również przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Z bezczynnością organu mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął postępowania w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Bezczynność organu jest niezałatwieniem sprawy w terminie. Przewlekłość postępowania organu zaś to opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, który wprawdzie podejmuje czynności w sprawie ale są one nieudolne, pozorne, wykonywane w znacznych odstępach czasowych i jako takie przesuwające termin załatwienia sprawy i wydłużające czas trwania postępowania administracyjnego. Instytucja bezczynności organu jest traktowana jako kwalifikowana forma przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 30 września 2014 r. sygn. II OSK 87/14).
Sąd rozstrzygając sprawę ze skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej ocenia, czy określony podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej (art. 1 ust. 1 i art. 6), jest każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.), majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Przepis art. 6 u.d.i.p. nie ma charakteru zamkniętego, a wyliczenie stanów faktycznych w nim zawartych jest jedynie przykładowe.
Przenosząc te ogólne rozważania do rozpatrywanej sprawy, należy zauważyć, że nie jest sporne między stronami postępowania, że Szef Kancelarii Sejmu jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a żądanie zawarte we wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2019 r. dotyczy sprawy publicznej - odnosi się bowiem do działań państwa podejmowanych przy udziale sędziów, a zatem osób pełniących funkcje publiczne, ukierunkowanych na wyłonienie Krajowej Rady Sądownictwa. Spór w niniejszej sprawie dotyczy natomiast tego, czy w zaprezentowanym stanie faktycznym i prawnym (postanowienie Prezesa PUODO z [...] lipca 2019 r.), Szefowi Kancelarii Sejmu można zarzucić przewlekłe prowadzenie postępowania.
Sąd stwierdza, że Szef Kancelarii Sejmu postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, prowadził przewlekle. Organ nie zastosował w tej sprawie art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku, nadto informacja publiczna nie została wnioskodawcy udostępniona w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące. Mimo braku przeszkód do rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej. Jeżeli w ocenie Szefa Kancelarii Sejmu, postanowienie Prezesa PUODO z [...] lipca 2019 r. uniemożliwiło mu udostępnienie informacji publicznej, powinien wydać decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia informacji publicznej (por. np. wyroki WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 707/19 i z dnia 10 marca 2020 r. sygn. akt II SAB/Wa 846/19). Trzeba dodać, że po wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2020 r. uchylającym postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia[...] lipca 2019 r. Szef Kancelarii Sejmu, w dniu [...] lutego 2020 r. udostępnił na stronie www.sejm.gov.pl informację publiczną w postaci wykazów sędziów, którzy udzielili poparcia kandydatom na członków Krajowej Rady Sadownictwa. Nie zwalania to jednak organu z zarzutu przewlekłości w niniejszym postępowaniu, ponieważ nie poinformował o tym skarżącego. Jak podkreślił WSA w Warszawie w wyroku z 4 lipca 2019 r. VIII SAB/Wa 16/19, dostęp do opublikowanych informacji musi być realny, podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej jest zobowiązany wskazać wnioskodawcy, gdzie dokładnie zamieszczono określone dane, tak, aby strona mogła bez problemu je odnaleźć.
Na marginesie Sąd zauważa, że organ w odpowiedzi na skargę stwierdził, że dopiero na skutek uchylenia przez WSA w Warszawie (w dniu 24 stycznia 2020 r.) postanowienia Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia[...] lipca 2019 r., mógł udostępnić skarżącemu informację publiczną. Mimo to dopiero w dniu [...] lipca 2020 r. udostępnił skarżącemu sporną informację, w odpowiedzi na jego kolejny wniosek (z [...] czerwca 2020 r.).
Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw, aby zobowiązać Szefa Kancelarii Sejmu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Żądane informacje publiczne są dostępne i skarżący ma możliwość zapoznać się z nimi.
W tym stanie faktycznym, uwzględniając, że skarga na dzień jej wniesienia była zasadna, Sąd stwierdził, że Szef Kancelarii Sejmu dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego z [...] sierpnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania w tej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak już powiedziano, usprawiedliwienia braku podjęcia we właściwym czasie powołanych czynności w sprawie wniosku, okolicznością wydania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych postanowienia z dnia[...] lipca 2019 r., nie jest trafna. Udostępnienie informacji publicznej przez podmiot do tego zobowiązany nie jest uzależnione od zajęcia stanowiska, wyrażenia zgody, bądź wydania opinii przez jakikolwiek inny organ. Szef Kancelarii Sejmu był nie tylko uprawniony, ale zobowiązany do samodzielnego rozpatrywania i rozstrzygania w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Nie można tracić z pola widzenia, że sąd administracyjny w sprawach innych podmiotów żądających udostępnienia informacji publicznej w postaci wykazów sędziów popierających zgłoszenia kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa wypowiadał się co do bezczynności organu w jej udostępnieniu (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 4282/18 oddalający skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 484/18).
W stanie faktycznym niniejszej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej. Użycie przez ustawodawcę w przepisie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) zwrotu "sąd (...) może" oznacza, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny. Zauważyć należy przy tym, że ustawodawca nie powiązał stwierdzenia rażącego naruszenia prawa z obowiązkiem wymierzenia grzywy lub przyznania od organu sumy pieniężnej. Zarówno instytucja sumy pieniężnej, jak też instytucja grzywny, mają na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełnią funkcję prewencyjną. Ich podstawowym celem jest zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym w przypadku przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej nie zachodzi potzreba zdyscyplinowania organu żądanym środkiem prawnym, albowiem, jak już wskazano, organ w dniu [...] lutego 2020 r. udostępnił na stronie internetowej informację publiczną o której mowa we wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2019 r., a ponadto poinformował o tym skarżącego w piśmie z [...] lipca 2020 r., w odpowiedzi na kolejny wniosek skarżącego (z [...] czerwca 2020 r.) o udostępnienie tej informacji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a powołanej ustawy, w pkt 3 orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, ponieważ skarżący postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2019 r. sygn. akt II SPP/Wa 402/19 zwolniony został od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie.