III OSK 2407/24

III OSK 2407/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
III SA/Gd 727/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-06-06
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 228 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 203 pkt 1  w zw. z art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 727/23 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dowódcy 3 Flotylli Okrętów z dnia 28 września 2023 r. nr 367/2023 w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dowódcy 3. Flotylli Okrętów na rzecz M. B. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 6 czerwca 2024 r., III SA/Gd 727/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.B. (dalej: "skarżący) na decyzję Dowódcy 3. Flotylli Okrętów z 28 września 2023 r., nr 367/2023, w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, oddalił skargę.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Komendant Portu Wojennego [...] (dalej: "organ pierwszej instancji") rozkazem personalnym z 17 kwietnia 2023 r., nr 58, na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r., poz. 2305 ze zm., dalej: "ustawa o obronie Ojczyzny"), zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy z 30 kwietnia 2023 r.
Organ pierwszej instancji podał, że [...] grudnia 2009 r. skarżący został powołany do zawodowej służby wojskowej. 29 września 2022 r. sporządzono opinię służbową za okres od 25 września 2021 r. do 29 września 2022 r., w której skarżący otrzymał ocenę ogólną dostateczną. Wobec odmowy przyjęcia ww. opinii, skarżący 4 października 2022 r. został zapoznany z jej treścią, poprzez jej odczytanie przez przełożonego oraz pouczony o trybie i terminie wniesienia odwołania. Skarżący nie wniósł odwołania od opinii służbowej.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Dowódca 3. Flotylli Okrętów (dalej: "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy") decyzją z 28 września 2023 r., nr 367/2023, utrzymał w mocy ww. rozkaz personalny Komendanta Portu Wojennego [...] z 17 kwietnia 2023 r. o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do pasywnej rezerwy.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, w związku z otrzymaniem dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, organy nie są uprawnione do badania zasadności, czy też słuszności sporządzonej opinii. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym trybie, określonym przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 lipca 2022 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz. U. z 2022 r., poz. 1462). Skarżący, pomimo powzięcia wiedzy o dostatecznej ocenie w opinii i pouczeniu o możliwości wniesienia odwołania, nie skorzystał z tego prawa.
Jak wskazał organ drugiej instancji, skarżący wielokrotnie naruszał dyscyplinę wojskową, a nadto przewlekle był niedyspozycyjny. W okresie objętym opiniowaniem przebywał 75 dni na różnego rodzaju zwolnieniach lekarskich, a do czasu zwolnienia ze służby - 199 dni. Organ odwoławczy stwierdził, że wprawdzie przepisy ustawy o obronie Ojczyzny nie przewidują możliwości zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej z powodu przebywania na zwolnieniach lekarskich, jednak nie można pominąć wpływu tego rodzaju absencji na sposób wykonywania obowiązków służbowych. Według organu odwoławczego, w interesie Sił Zbrojnych jest to, aby służbę wojskową pełnili żołnierze wykazujący poważny i zaangażowany stosunek do wykonywanych zadań, w pełni dyspozycyjni i profesjonalni. Interes społeczny wyrażający się w interesie Sił Zbrojnych przewyższa interes skarżącego w postaci chęci dalszego pozostawania w zawodowej służbie wojskowej, zważywszy na fakt, że jednym z zasadniczych celów polityki kadrowej w Siłach Zbrojnych jest dążenie do tego, aby zawodową służbę wojskową pełnili żołnierze o jak najwyższych kwalifikacjach, co znajduje potwierdzenie w sporządzanych opiniach okresowych. Jak ocenił organ drugiej instancji, skarżący przesłance tej nie był w stanie sprostać, co musiało skutkować dodatkowym obciążeniem obowiązkami pozostałych żołnierzy oraz wpływać na jakość realizowanych przez jednostkę zadań.
Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Podkreślił, że wzięto pod uwagę cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i wskazano, jakie okoliczności spowodowały, że podjęta została decyzja o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Organ drugiej instancji uznał, że przepis art. 228 ust. 1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny został zastosowany prawidłowo.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. decyzję.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnioskował o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Opisanym na wstępie wyrokiem, WSA w Gdańsku uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") oddalił ją.
Jak wyjaśnił Sąd pierwszej instancji, podstawą wydania rozstrzygnięcia o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej był art. 228 ust.1 pkt 4 ustawy o obronie Ojczyzny, z którego wynika, że ogólna ocena dostateczna w opinii służbowej może być podstawą zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. WSA w Gdańsku zaznaczył, że skarżący podczas opiniowania otrzymał 57 punktów i uzyskał ogólną ocenę dostateczną. Przedmiotowej opinii służbowej skarżący nie zaskarżył.
Sąd Wojewódzki podniósł, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest zwolnienie żołnierza ze służby wojskowej, zwolnienie to podlega uznaniu właściwego organu, który powinien rozważyć słuszny interes strony oraz interes publiczny. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie organy nie znalazły przesłanek przemawiąjących za pozostawieniu skarżącego w służbie. Sąd pierwszej instancji ocenił, że absencja skarżącego niewątpliwie miała wpływ na wykonywanie przez niego obowiązków służbowych, a jego obowiązkami obciążono pozostałych żołnierzy. Podał, za organem, że potrzeby Sił Zbrojnych i racjonalna polityka kadrowa jest wystarczającą okolicznością uzasadniającą zwolnienie ze służby żołnierza, który w okresowej opinii otrzymał ocenę dostateczną. W ocenie WSA w Gdańsku stanowisko organu ma oparcie w przepisach prawa materialnego oraz nie narusza granic uznania administracyjnego.
WSA w Gdańsku wywiódł, że art. 229 ustawy o obronie Ojczyzny, w sposób samodzielny reguluje kwestie związane z określeniem dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Z uwagi na to, że zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, objęte jest ono przepisem art. 229 ust. 1 omawianej regulacji, według którego zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 226 pkt 2, 4, 6-10 i 16 oraz art. 228 ust. 1, następuje decyzją organu wymienionego w art. 186 ust. 1. Wynika z tego, że ustawodawca nie uznał za konieczne, by w tych przypadkach dzień zwolnienia ze służby powiązać z uprawomocnieniem się orzeczenia lub zaistnieniem stanu ostateczności decyzji. Przyjęcie przez ustawodawcę, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z dniem określonym w decyzji organu pierwszej instancji powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie stanowiska, że zwolnienie to powinno nastąpić z dniem uwzględniającym możliwość wniesienia odwołania lub z dniem, w którym decyzja o zwolnieniu stała się ostateczna.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 229 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z art 130 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 16 § 1 zd. 1 k.p.a. a contrario, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w nieuzasadnionym przyjęciu, że określony przez organ wojskowy w decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej dzień zwolnienia może przypadać na dzień przypadający przed dniem uzyskania przez decyzję stanu ostateczności,
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., poprzez brak merytorycznego rozpoznania wszystkich zarzutów zawartych w skardze, gdyż Sąd pierwszej instancji naruszył powyższe przepisy postępowania sądowoadministracyjnego i nie rozpoznał prawidłowo sprawy w wymaganym zakresie, co skutkowało bezpośrednio oddaleniem skargi zamiast jej uwzględnieniem, a zatem miało istotny wpływ na wynik sprawy,
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. i nieskontrolowanie zaskarżonej decyzji poza granice zakreślone w skardze. Naruszenie powyższych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego przez Sąd miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ Sąd nie powinien oddalać skargi, a powinien uchylić w całości zaskarżoną decyzję, w szczególności z uwagi na naruszenie przez organ drugiej instancji przepisów postępowania, w tym art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez niedokonanie zmiany decyzji organu pierwszej instancji, w części dotyczącej określenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, dokonanego z naruszeniem art. 229 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z art. 130 § 1 i 2 k.p.a. i w zw. z art. 16 § 1 zd. 1 k.p.a. a contrario i art. 7 i 8 k.p.a.,
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w związku z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie przez WSA w Gdańsku skargi w sytuacji, gdy decyzja Dowódcy 3. Flotylli Okrętów wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a., uzasadniającym jej uchylenie ze względu z niedokonanie zmiany decyzji organu pierwszej instancji, w części dotyczącej określenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, dokonanego z naruszeniem art. 229 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z art. 130 § 1 i 2 k.p.a. i w zw. z art. 16 § 1 zd. 1 k.p.a. a contrario i art. 7 i 8 k.p.a., przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja służąca wykazaniu zasadności przedstawionych w skardze zarzutów.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. Kasator wnioskował również o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Zasadny okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego.
Ustawa o obronie Ojczyzny jest niewątpliwie regulacją ze sfery stosunków administracyjnych. Zarówno stosunek służbowy żołnierzy zawodowych, jak i stosunek służbowy żołnierzy niebędących żołnierzami zawodowymi, są stosunkami administracyjnoprawnymi. W oparciu o przepis art. 122 ww. ustawy stosunki te podlegają regulacji kodeksowej administracyjnoprawnej. W związku z przyjęciem stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ustawa o obronie Ojczyzny statuuje konsekwentnie dwuinstancyjność postępowania, wskazując, że od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, i skargę do właściwego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jako że decyzje w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie są objęte włączeniami ujętymi w ust. 2 i 3 art. 122 ustawy o obronie Ojczyzny, mają do nich zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym te odnoszące się do odwołań.
Zgodnie z art. 229 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach niewymienionych w ust. 2 następuje z dniem określonym w decyzji organu, o którym mowa w art. 186 ust. 1.
Z powyższego przepisu wynika, że w rozkazie personalnym (decyzji) o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej organ powołany do wydania decyzji w tym przedmiocie, czyli organ pierwszej instancji, winien określić datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Skoro rozkaz personalny (decyzja) o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej jest decyzją administracyjną, to przysługuje od niego odwołanie oraz skarga do sądu administracyjnego. Uruchomienie przez zwalnianego żołnierza administracyjnego trybu odwoławczego oznacza, że w odniesieniu do skarżonego rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące instytucję odwołania, w tym art. 130 § 1 i § 2 k.p.a. określający wpływ odwołania na wykonanie decyzji. Z treści tych przepisów wynika, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu oraz że wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Przywołane uregulowania nie pozostają bez wpływu na datę zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej. Decyzja o zwolnieniu żołnierza ze służby ma charakter konstytutywny, rozwiązuje bowiem istniejący dotąd stosunek służbowy. Decyzja o zwolnieniu ze służby żołnierza, który się od niej odwołał, uzyskuje moc prawną dopiero od dnia wydania decyzji odwoławczej albo od wydania postanowienia kończącego sprawę w inny sposób. Termin orzeczonego ostatecznie zwolnienia ze służby powinien zostać wyznaczony po dacie decyzji odwoławczej. Organ odwoławczy, uznając decyzję pierwszoinstancyjną za słuszną, winien ja uchylić w części dotyczącej terminu zwolnienia i ustalić nowy termin w przyszłości, a w pozostałej części utrzymać ją w mocy. Nie czyniąc tego naruszył przepis art. 138 § pkt 2 k.p.a.
Argumentacji Sądu pierwszej instancji przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, akceptująca określenie przez organ daty zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej w rozkazie personalnym wydanym przez organ pierwszej instancji, nie mogła zostać uznana za poprawną. Zgodnie z poglądem Sądu w sytuacji gdy ustawodawca nie powiązał daty zwolnienia ze służby, jak w przedmiotowej sprawie, w przypadku otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, z uprawomocnieniem się orzeczenia lub zaistnieniem stanu ostateczności decyzji, jak uczynił to w art. 229 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, to znaczy, że nie jest możliwe do zaakceptowania stanowisko, że zwolnienie to powinno nastąpić z dniem uwzgledniającym możliwość wniesienia odwołania lub z dniem, w którym decyzja o zwolnieniu stała się ostateczna. Niezasadność tego stanowiska wynika z tego, że rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 229 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny jest odmienne od zwolnienia żołnierza na podstawie decyzji organu i nie można odnosić go do tego trybu rozwiązania stosunku służbowego. W przypadkach ujętych w przepisie art. 229 ust. 2 ww. ustawy zwolnienie następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna, albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. Dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych. W rozkazie do celów ewidencyjnych wskazuje datę uprawomocnienia się orzeczenia lub zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia ze służby. Nie jest przy tym uprawniony do modyfikowania tej daty. Rozkaz personalny do celów ewidencyjnych nie jest decyzją administracyjną, nie przysługuje od niego odwołanie ani skarga do sądu administracyjnego. Nie można zatem przenosić rozwiązań przewidzianych powyższym przepisem do decyzji o charakterze konstytutywnym.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie jest również możliwe odwołanie się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego odnoszącego się do zwolnienia ze służby publicznej na wniosek funkcjonariusza. Taką możliwość zwolnienia na wniosek przewiduje m. in ustawa o obronie Ojczyzny w art. 230. Stosownie do art. 231 ust. 2 ww. ustawy zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia przez żołnierza w ostatnim dniu miesiąca. Okres wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 2, może być skrócony za pisemną zgodą zwalnianego żołnierza zawodowego i właściwego organu, przy czym kończyć się musi ostatniego dnia miesiąca (ust. 3). W orzecznictwie przyjmuje się, że zgłoszenie wystąpienia ze służby nie ma wyłącznie charakteru procesowego, ale wywołuje również skutki materialne. Do nich zaś zalicza się właśnie termin, w jakim stosunek służbowy powinien zostać zakończony. Oświadczenie woli żołnierza determinuje całe toczące się postępowanie i jest ono dla organu wiążące. Wiążący jest także termin w jakim powinno dojść do zakończenia stosunku służbowego, który to termin jest określony przepisem powszechnie obowiązującym i nie może być przez organ modyfikowany. Dlatego w takiej sytuacji nie ma zastosowania regulacja art. 130 k.p.a. Regulacja materialoprawna ustania stosunku służbowego, która normuje utratę statusu żołnierza zawodowego ma w tym wypadku pierwszeństwo przed regulacją procesową w zakresie wykonalności decyzji administracyjnych. Zbliżone rozwiązanie przewiduje przepis art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Jednak z uwagi na odmienność faktyczną i prawną w przypadku zwolnienia ze służby na wniosek żołnierza (funkcjonariusza), poglądy prezentowane w orzecznictwie co do daty, w jakiej powinno nastąpić to zwolnienie ze służby, nie mogą znaleźć zastosowania w sprawach w przedmiocie zwolnienia ze służby w przypadku wystąpienia przesłanki określonej przepisem ustawowym.
Niezasadne okazały się natomiast zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Sąd pierwszej instancji zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy, zaś w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd kontroluje legalność zaskarżonego aktu lub czynności (a w tym wypadku bezczynności w jej podjęciu) w pełnym zakresie z punktu widzenia zgodności z prawem zachowania zobowiązanego organu. Według art. 133 § 1 p.p.s.a., "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi". Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonego aktu lub czynności bądź rozpoznając skargę na bezczynność sąd ocenia zgodność zachowania organu z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., II OSK 795/07). Podstawą orzekania sądu jest zatem materiał zgromadzony przez organy w toku całego postępowania przed tymi organami oraz przed sądem (uwzględniając treść art. 106 § 3 p.p.s.a.). Wskazany wyżej przepis mógłby zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza ten materiał i dopuścił na przykład dowód z przesłuchania świadków. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 7 marca 2013 r., II GSK 2374/11). Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r., I OSK 1749/11). Nie jest naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. zaakceptowanie przez sąd jako zgodnej z przepisami postępowania oceny materiału dowodowego oraz przyjęcia za prawidłowe ustaleń będących konsekwencją tej oceny nawet, gdyby nie uwzględniało ono całości materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 13 maja 2008 r., II FSK 419/07). W ramach zarzutu art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można też skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności - również z punktu widzenia poprawności uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji oraz innych dokumentów, o ile dokumenty te znajdują się w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Powyższe prowadzi do wniosku o nieskuteczności zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a.
Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. może być natomiast uzasadniony, jeżeli sąd nie zauważy lub nie weźmie pod uwagę niewskazanego w skardze naruszenia lub niezastosowania istotnego dla sprawy przepisu prawnego albo pominie ważną okoliczność faktyczną. Chodzi zatem o takie sytuacje, które wskazują na to, że w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku, względnie gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy zarzuty bądź powołała dowody, które zostały przez sąd wojewódzki pominięte (por. np. wyrok NSA z 12 czerwca 2018 r., II GSK 96/17), nie zaś o przypadki, w których sąd ocenił wszystkie doniosłe prawnie okoliczności w ramach prawidłowo przyjętego stanu sprawy, jednakże ocena ta była błędna (popełniony został błąd wykładni lub subsumcji). Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, bowiem Sad pierwszej instancji, wbrew początkowemu stanowisku co do zakresu badania zaskarżonego aktu, przeanalizował i ocenił kwestie związane z określeniem daty zwolnienia skarżącego ze służby, zaś prawidłowość tej oceny nie może być kwestionowana w ramach zarzutu naruszenia powyższego przepisu.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis ten nie dotyczy uprawnień procesowych stron, lecz odnosząc się do fazy orzekania przez sąd administracyjny kształtuje kompetencje tego sądu w przypadku uwzględnienia skargi (por. wyrok NSA z 19 listopada 2015 r., I OSK 2852/14). Nie reguluje on bowiem generalnej kwestii usuwania stanu naruszenia prawa, ale kwestię głębokości orzekania przy usuwaniu stanu naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 20 października 2011 r., II GSK 1044/10). Nieskorzystanie przez Sąd z przewidzianych w tym przepisie uprawnień nie może stanowić podstawy do zarzutu naruszenia prawa przez Sąd.
Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargi skarżącego. Po pierwsze, skoro Sąd pierwszej instancji oddalił skargę orzekając na podstawie art. 151 p.p.s.a, to nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., a więc nie mógł go naruszyć.
Po drugie, powiązanie zarzutu naruszenia wskazanych przepisów prawnych zarówno z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, jak i art. 151 p.p.s.a. jest sformułowane o tyle niepoprawnie, że te dwa przepisy zawierają normy przeciwstawne. Artykuł 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. nie może zostać naruszony równocześnie z art. 151 p.p.s.a., są to bowiem przepisy wzajemnie się wykluczające, stosowane przez sąd w różnych stanach prawnych.
Po trzecie, zarówno art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., jak i art. 151 p.p.s.a. mają charakter wynikowy. Ich zastosowanie przez sąd pierwszej instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało (albo nie zaistniało) tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Powołane przepisy określają kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tych przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga nie zasługuje w całości na uwzględnienie, to nie można Sądowi oddalającemu skargę zarzucić naruszenia art. 151 p.p.s.a., a tym bardziej niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (a do tego w istocie sprowadza się zarzut skargi kasacyjnej). Naruszenie tego rodzaju przepisów ogólnych jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom (por. wyroki NSA z: 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14).
Mając powyższe względy na uwadze i uznając, że istota sprawy została wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję. Orzekając ponownie w sprawie organ odwoławczy uwzględni pogląd prawny przedstawiony w uzasadnieniu przedmiotowego wyroku, określając prawidłową datę zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a.