III OSK 3239/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-14
NSAAdministracyjneWysokansa
policjafunkcjonariuszurlopekwiwalentprawo pracyorzecznictwosłużby munduroweTKNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Komendanta Policji, potwierdzając prawo funkcjonariusza do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop na zasadach korzystniejszych niż pierwotnie przyznano.

Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop policjantowi. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję organu, a NSA oddalił skargę kasacyjną Komendanta Policji. Sąd uznał, że mimo zmian w przepisach, prawo do ekwiwalentu za urlop nabyty przed zmianą stanu prawnego powinno być ustalane na korzystniejszych zasadach wynikających z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie od wyroku WSA w Krakowie, który uchylił decyzję odmawiającą policjantowi wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym zasadę związania oceną prawną sądu, oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów dotyczących ustalania ekwiwalentu. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował zasadę związania oceną prawną, ponieważ zmiana stanu prawnego nie uczyniła wcześniejszych orzeczeń nieaktualnymi. Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15) wyeliminował z mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji część określającą współczynnik 1/30 jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu. W związku z tym, ekwiwalent powinien być ustalany na zasadach korzystniejszych dla policjanta, zgodnie z wyrokiem TK, co oznacza wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, a nie 1/30 miesięcznego uposażenia. NSA odrzucił również zarzut naruszenia Konstytucji RP, wskazując, że art. 81 Konstytucji nie ogranicza dochodzenia konstytucyjnego prawa do ekwiwalentu w należnej wysokości. Wniosek o zawieszenie postępowania okazał się bezprzedmiotowy z powodu umorzenia postępowania przed TK.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zasada związania oceną prawną obowiązuje, chyba że przepisy prawa uległy zmianie w sposób uniemożliwiający jej zastosowanie. W tym przypadku zmiana stanu prawnego nie uczyniła wcześniejszego poglądu sądów nieaktualnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zmiana stanu prawnego nie była na tyle istotna, aby unieważnić wcześniejszą ocenę prawną sądu dotyczącą ekwiwalentu za urlop, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u. Policji art. 114 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

u. Policji art. 115a

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Przepis ten, w zakresie określającym współczynnik 1/30, utracił moc obowiązującą na skutek wyroku TK K 7/15. Należy go stosować w brzmieniu zgodnym z wyrokiem TK, tj. ustalając ekwiwalent za dzień urlopu jako wynagrodzenie za jeden dzień roboczy.

Pomocnicze

ustawa nowelizująca art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Przepis ten odnosi się do zasad ustalania ekwiwalentu, a nie do obliczania jego wysokości, i nie może ograniczać skutków wyroku TK.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania oceną prawną sądu.

Konstytucja RP art. 66 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do ochrony zdrowia i higienicznych warunków pracy, które pośrednio wiąże się z prawem do urlopu.

Konstytucja RP art. 81

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ogranicza dochodzenie praw do granic określonych w ustawie, ale nie może być podstawą do odmowy wypłaty należnego ekwiwalentu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo policjanta do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop powinno być ustalane na zasadach korzystniejszych niż pierwotnie przyznano, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego. Zmiana stanu prawnego nie unieważnia wcześniejszych orzeczeń sądów w zakresie zasady związania oceną prawną. Przepisy przejściowe nie mogą ograniczać mocy obowiązującej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że zmiana stanu prawnego (ustawa nowelizująca) uniemożliwia stosowanie zasady związania oceną prawną sądu z wcześniejszych orzeczeń. Organ twierdził, że ekwiwalent powinien być ustalany na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed zmianą, co zostało zrealizowane. Organ powoływał się na art. 81 Konstytucji RP, sugerując, że ograniczenia ustawowe mogą wyłączać stosowanie wyroku TK.

Godne uwagi sformułowania

zasada związania oceną prawną wyrok Trybunału Konstytucyjnego wyeliminował z mocy obowiązującą art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy zjawisko tzw. 'wtórnej niekonstytucyjności' polegającej na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne

Skład orzekający

Małgorzata Pocztarek

przewodniczący sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

sędzia

Maciej Kobak

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop przez funkcjonariuszy służb mundurowych, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i zmian legislacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy głównie funkcjonariuszy służb mundurowych i specyfiki przepisów dotyczących ekwiwalentu za urlop.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa funkcjonariuszy służb mundurowych do ekwiwalentu za urlop i pokazuje, jak orzecznictwo TK oraz NSA korygują niekorzystne dla obywateli przepisy i ich interpretacje, nawet w obliczu prób obejścia tych orzeczeń przez ustawodawcę.

Policjant walczy o pełny ekwiwalent za urlop. NSA: TK ma rację, przepisy nie mogą być 'wtórnie niekonstytucyjne'.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 3239/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SA/Kr 143/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-07-04
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1610
art. 1 pkt 166 art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2020 poz 360
art. 33 ust. 3, art. 114 ust. 1 pkt 2, art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 143/23 w sprawie ze skargi J.C. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 5 grudnia 2022 r. nr 269/EU-O/2022 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 143/23, po rozpoznaniu skargi J.C. (dalej: skarżący) na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia 5 grudnia 2022 r. nr 269/EU-O/2022, w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 27 października 2022 r.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiódł Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie w zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, względnie oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zrzekając się jednocześnie przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.) – poprzez uznanie, że organ naruszył wyrażoną w art. 153 P.p.s.a. zasadę związania oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 46/20, co do którego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wyrokiem z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 3676/21, podczas gdy orzeczenie to oraz uchylona nim decyzja administracyjna wraz z poprzedzającą ja decyzją organu I instancji zostały wydane w innym stanie prawnym, który uległ następnie zmianie z dniem 1 października 2020 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610, dalej: ustawa nowelizująca), a decyzje uchylone obecnie zaskarżonym wyrokiem zostały wydane w nowym stanie prawnym;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r., poz. 171) w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej – poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że w stanie prawnym określonym cytowanymi przepisami na dzień wydania zaskarżonej decyzji, organ był zobowiązany do wyrównania świadczenia należnego skarżącemu na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, podczas gdy z mocy ustawy ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy nabyty przed dniem 6 listopada 2018 r. winien być ustalany na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., a to w odniesieniu do skarżącego zostało zrealizowane w związku ze zwolnieniem ze służby z dniem 27 lutego 2007 r. poprzez wypłatę ekwiwalentu w wysokości określonej przepisem art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu wówczas obowiązującym;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 66 ust. 2, art. 81 Konstytucji rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię, wynikająca z pominięcia art. 81 Konstytucji RP, co doprowadziło do uznania, że organ jest zobowiązany do rekonstruowania normy prawnej art. 115a ustawy o Policji w sposób zgodny z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, w celu realizacji prawa zagwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, pomimo zastrzeżenia w art. 81 Konstytucji RP, iż prawa tego można dochodzić w granicach określonych w ustawie oraz pomimo określenia przez ustawodawcę w odniesieniu do art. 155a ustawy o Policji, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy nabyty przed dniem 6 listopada 2018 r. winien być ustalany na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów. Alternatywnie organ wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego zadanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 866/20: "Czy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących służb mundurowych nadzorowanych przez Ministra Właściwego do Spraw Wewnętrznych, o zmianie ustawy o służbie więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. Poz. 1610) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 z poźn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop i wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2078 r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych przed dniem 6 listopada 2018 r. jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1 , art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.".
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie organ skarżący kasacyjnie złożył stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.).
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się do wskazanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez uznanie, że organ naruszył wyrażoną w art. 153 P.p.s.a. zasadę związania oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 46/20, co do którego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wyrokiem z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 3676/21, podczas gdy orzeczenie to oraz uchylona nim decyzja administracyjna wraz z poprzedzającą ja decyzją organu I instancji zostały wydane w innym stanie prawnym, który uległ następnie zmianie z dniem 1 października 2020 r., stwierdzić należy, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Pomimo użycia w treści przywołanego powyżej przepisu sformułowania "orzeczenie", chodzi w nim nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. To w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, tj. ustalenie, co wziął pod uwagę sąd, uwzględniając wniesioną skargę lub oddalając ją. Oceny te są zawsze rezultatem konstruowania tzw. zwrotów stosunkowych o zgodności/niezgodności z normą prawną zaskarżanych aktów lub czynności organów administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1391/22; a także: T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 153). Na gruncie przedmiotowej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz Naczelny Sąd Administracyjny uprzednio rozpoznający złożoną skargę oraz skargę kasacyjną (odpowiednio w przywoływanych powyżej wyrokach wydanych w sprawach o sygnaturze akt III SA/Kr 46/20 oraz III OSK 3676/21), konsekwentnie zaznaczały, że przepis art. 115a ustawy o Policji zachował walor konstytucyjności w odniesieniu do prawa policjantów zwalnianych ze służby do ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3, ustalanego w relacji do miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. W rezultacie Sądy te słusznie przyjęły, że przysługiwanie prawa do ekwiwalentu pieniężnego za urlop należy rozpatrywać bez tej części przepisu, który ustala wysokość ekwiwalentu za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Stanowisko takie wielokrotnie wyrażane było również na gruncie utrwalonego już orzecznictwa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 2816/21; z dnia 11 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 4711/21).
W tym stanie rzeczy jako trafne jawi się stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż na gruncie przedmiotowej sprawy chodzi o taką zmianę stanu prawnego, będącego podstawą oceny prawnej dokonanej przez Sądy w sprawach o sygnaturze III SA/Kr 46/20 oraz III OSK 3676/21, która nie powoduje, że dotychczasowy pogląd Sądów stał się nieaktualny. Oceny tej Sąd pierwszej instancji trafnie dokonał na skutek wykładni art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, wskazując, że przepis ten odnosi się w istocie do zasad ustalania tego ekwiwalentu, a nie do obliczania jego wysokości (o czym szerzej będzie również w dalszej części uzasadnienia). Słusznie też zauważył Sąd pierwszej instancji, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, z jednoczesnym uwzględnieniem stanowiska Trybunału co do wysokości tego ekwiwalentu, wskazanego w tym wyroku. Aktualne zatem pozostają w stosunku do policjanta zwolnionego ze służby przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego rozważania prawne zawarte w ww. wyrokach, a przede wszystkim wynikające z nich wskazania co do dalszego postępowania. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 P.p.s.a. nie może odnieść zamierzonego skutku.
Wskazać należy, że podstawę żądania strony skarżącej stanowił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z dnia 6 listopada 2018 r., poz. 2102). Skutkiem tego wyroku była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (tj. z dniem publikacji tego wyroku w Dzienniku Ustaw) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Przepis ten nie został wyeliminowany z systemu prawnego w całości co oznacza, że organ administracji publicznej musi zrekonstruować treść tego przepisu zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W uzasadnieniu omawianego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyinterpretował z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy. Stąd przy stosowaniu art. 115a ustawy o Policji, dokonując wyliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop organy Policji powinny uwzględnić, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie nie w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego przy zastosowaniu korzystniejszego przelicznika.
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że pozbawienie przez Trybunał Konstytucyjny danej normy prawnej domniemania jej konstytucyjności powoduje wyeliminowanie tej normy od początku jej obowiązywania. Oznacza to usunięcie danej normy prawnej z przepisu, a konkretnie w niniejszej sprawie oznacza, że ułamek 1/30 zaniżający policjantowi wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop nie istniał. Tym samym należy przyjąć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. K 7/15, przyznał policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. z 2001 r., Nr 100, poz. 1084).
Ponadto, z przywołanego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w uzasadnieniu wyroku z 30 października 2018 r., sygn. K 7/15, wprost wynika sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za jeden dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Oznacza to, że w niniejszej sprawie należy po wyliczeniu ilości dni urlopu tę ilość urlopu pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego stronie skarżącej za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby, tj. 15 stycznia 2016 r. Należy ilość należnego i niewykorzystanego urlopu pomnożyć przez "wycenę" dokonaną zgodnie z uzasadnieniem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego ostatniego dnia roboczego przysługującego stronie skarżącej na dzień zwolnienia ze służby.
Całkowite wyliczenie należnego na dzień zwolnienia strony skarżącej ze służby w Policji ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy nie powinno nastręczać trudności, a tym bardziej wymagać regulacji ustawowej, skoro przyjmuje się, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest bowiem okolicznością faktyczną możliwą do ustalenia w oparciu o kalendarz na dany rok, w oparciu o przepisy ustawy o dniach wolnych od pracy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zasadności argumentacji przytoczonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji co do znaczenia treści nowelizacji art. 115a ustawy o Policji wprowadzonej ustawą nowelizującą. Z art. 9 ust. 1 ww. ustawy wynika, że art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu znowelizowanym stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przyjęcie za zasadne stanowiska Komendanta Wojewódzkiego Policji prowadziłoby do zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności" polegającej na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków tego Trybunału, które wiążą ustawodawcę (por. np. wyroki NSA z: 11 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 4843/21; 11 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 4880/21, 23 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 4327/21). Dlatego też wykładnię ww. przepisów dokonaną przez organy Policji należy uznać za wadliwą, a zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, za niezasadny.
Nie sposób zarzucić Sądowi pierwszej instancji także naruszenia art. 66 ust. 2 i art. 81 Konstytucji RP, a w konsekwencji błędnego uznania, iż organ jest zobowiązany do rekonstruowania normy prawnej art. 115a ustawy o Policji w sposób zgodny z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, w celu realizacji prawa gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, pomimo zastrzeżenia określonego w art. 81 Konstytucji RP. Wbrew argumentacji organu, określona w art. 81 Konstytucji RP reguła dochodzenia w granicach określonych w ustawie praw określonych w art. 65 ust. 4 i 5, art. 66, art. 69, art. 71 i art. 74-76 Konstytucji RP, nie może być w ten sposób rozumiana, że podmiot uprawniony nie może dochodzić konstytucyjnego prawa chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie mu należnym. Skoro Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjny art. 115a ustawy o Policji tylko we wskazanej wyżej części oznacza to, że w systemie prawnym pozostała norma prawna gwarantująca konstytucyjne prawo do ekwiwalentu, wskazująca podstawę wymiaru i prawo do ekwiwalentu za czas wolny od służby. W uzasadnieniu wyroku wprost wskazano sposób obliczania ekwiwalentu pieniężnego. Zastosowanie zatem innego przelicznika stanowiącego podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop niż wskazany w powyższym wyroku prowadzi do uznania, iż działanie organu jest niezgodne z prawem.
Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o zawieszenie postępowania okazał się bezprzedmiotowy z uwagi na umorzenie postępowania postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 2024 r. (sygn. akt P 7/21) w sprawie ww. pytania prawnego zadanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku.
Ze wskazanych wyżej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI