III OSK 2404/25

III OSK 2404/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1125/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-10-09
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 655
art. 2 pkt29, 531 ust1, 531 ust8, 531 ust9 i 10
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1125/25 w sprawie ze skargi S.D. na pismo Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia przydziału mobilizacyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 października 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1125/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi S.D. (dalej także jako: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na pismo Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji (dalej także jako: "Szef CWCR" "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia przydziału mobilizacyjnego: odrzucił skargę.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
Dnia 2 stycznia 2025 r. Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] (dalej także jako: "organ I instancji") nadał skarżącemu przydział mobilizacyjny w formie karty mobilizacyjnej. Skarżący odebrał przedmiotową kartę mobilizacyjną w dniu 14 lutego 2025 r.
Wnioskiem z dnia 25 lutego 2025 r. skarżący wystąpił do organu I instancji o uchylenie przydziału mobilizacyjnego. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wskazał, że jest ojcem sprawującym opiekę nad dwójką małoletnich dzieci.
Organ I instancji udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek w piśmie z dnia 13 lutego 2025 r., nr [...] – w przedmiotowym piśmie poinformował skarżącego, że przedstawione przez skarżącego okoliczności, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie znajdują się w katalogu ustawowych przesłanek umożliwiających dokonanie uchylenia przydziału mobilizacyjnego.
Uznając powyższe pismo za decyzję administracyjną skarżący wniósł odwołanie do Szefa CWCR.
Szef CWCR udzielił skarżącemu odpowiedzi na powyższe odwołanie pismem z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr [...] – w przedmiotowym piśmie poinformował skarżącego, że na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2022r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. 2024, poz. 248 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 maja 2024 r. w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 823) wskazane w piśmie okoliczności nie stanowią podstawy do uchylenia przydziału mobilizacyjnego skarżącemu.
Organ odwoławczy podniósł, że informacja udzielona w piśmie nr [...] z dnia 14 marca 2025 r. znajduje odzwierciedlenie w przepisach wyżej wskazanych aktów prawnych, a przytoczona argumentacja organu I instancji jest prawidłowa.
Dalej, organ II instancji wyjaśnił, że na podstawie art. 531 ust. 9 ustawy o obronie Ojczyzny nadanie przydziału mobilizacyjnego następuje w formie karty mobilizacyjnej. Osoba, której nadano przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, jest obowiązana przyjąć kartę mobilizacyjną. W art. 531 ust. 10 ustawy wskazano, że w karcie mobilizacyjnej określa się co najmniej datę jej wydania, organ wydający, dane osobowe żołnierza rezerwy, pracownika lub innej osoby niebędącej pracownikiem, w tym stopień wojskowy, imię i nazwisko, dane jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej, w tym nazwę, adres, numer mobilizacyjny, pododdział, przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, a także termin i miejsce stawienia się do jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej, pouczenie o skutkach uchylania się odpowiednio od obowiązku służby wojskowej lub pracy, sposób postępowania w przypadku utraty karty oraz w przypadku niemożliwości stawienia się w miejscu określonym w tej karcie, a także wykaz przedmiotów użytku osobistego, które żołnierz rezerwy, pracownik lub inna osoba niebędąca pracownikiem powinna zabrać ze sobą, stawiając się do jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Z kolei z przepisów rozporządzenia w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych nie wynika, aby uchylenie przydziału mobilizacyjnego następowało w drodze decyzji administracyjnej. W § 13 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano katalog przesłanek umożliwiających dokonanie uchylenia przydziału mobilizacyjnego, natomiast w § 13 ust 2 rozporządzenia określono, że szef wojskowego centrum rekrutacji, działając w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej albo kierownikiem komórki organizacyjnej, a w przypadku stanowisk określonych w etacie komórek organizacyjnych w porozumieniu z Dyrektorem Generalnym urzędu obsługującego Ministra Obrony Narodowej, na jego wniosek albo wniosek żołnierza rezerwy może w uzasadnionych przypadkach uchylić przydział mobilizacyjny, jeżeli nie ma to negatywnego wpływu na zapewnienie mobilizacyjnego uzupełnienia jednostki wojskowej.
W myśl zaś § 14 rozporządzenia, w przypadku uchylenia przydziału mobilizacyjnego szef wojskowego centrum rekrutacji niezwłocznie zawiadamia o tym dowódcę jednostki wojskowej oraz odbiera od żołnierza PR, któremu uchylono przydział mobilizacyjny, kartę mobilizacyjną i niszczy ją protokolarnie oraz dokonuje odpowiednich adnotacji w ewidencji wojskowej.
Organ odwoławczy wskazał, że biorąc pod uwagę powyższe, przepisy wskazanej wyżej ustawy oraz aktów wykonawczych do niej, nie nadają uprawnień szefom wojskowych centrów rekrutacji do wydawania decyzji w zakresie nadawania przydziałów mobilizacyjnych oraz w zakresie ich uchylania, ze względu na brak przepisów prawa, które przyznawałyby tym organom takie kompetencje. Oznacza to, że organ I instancji nie wydał decyzji w sprawie nadania przydziału mobilizacyjnego w stosunku do skarżącego oraz nie wydał decyzji w zakresie odmowy uchylenia nadanego przydziału. Oznacza to, że nie jest możliwe wniesienie odwołania od powyższych czynności.
Szef CWCR stwierdził, że ustawa o obronie Ojczyzny nie przewiduje, by nadawanie przydziału mobilizacyjnego oraz jego uchylanie następowało w trybie. przewidzianym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024, poz. 572) oraz by karta mobilizacyjna stanowiła decyzję administracyjną w rozumieniu powyższej ustawy. Jeżeli dochodzi do uchylenia przydziału mobilizacyjnego, to czynność ta następuje poprzez protokolarne zniszczenie karty mobilizacyjnej i dokonanie odpowiednich adnotacji ewidencyjnych.
Dalej, organ II instancji wyjaśnił, że przydział mobilizacyjny skarżącemu został nadany na podstawie art. 531 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, zgodnie z którym przydział mobilizacyjny nadaje się na wolne stanowisko służbowe lub do pełnienia nieobsadzonej funkcji wojskowej, a w razie potrzeby również na stanowiska lub funkcje, na które nadano już taki przydział. W ust. 4 tegoż przepisu określono, że "przydziałów mobilizacyjnych nie nadaje się osobom, które są wyłączone od obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, oraz osobom, którym odroczono obowiązek służby wojskowej".
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący w przesłanym piśmie domagając się uchylenia przydziału mobilizacyjnego, powołuje się na art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, a mianowicie fakt sprawowania opieki nad dzieckiem do lat 8, co w jego opinii jest jednoznaczne z wyłączeniem od obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
W ocenie Szefa CWCR powyższe twierdzenie jest błędne, bowiem mylnie zinterpretowano pojęcie wyłączenia od obowiązku pełnienia służby wojskowej. Instytucję wyłączenia od obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny uregulowano w art. 541 ustawy o obronie Ojczyzny. Przepis ten jednoznacznie określa krąg podmiotów podlegających wyłączeniu oraz krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o takie wyłączenie. Zgodnie z art. 541 ust. 5 ustawy wyłączenie następuje:
1) z urzędu i dotyczy osób, które:
a) wykonują mandat posła albo senatora,
b) wykonują mandat radnego,
c) zajmują kierownicze stanowiska państwowe określone w art. 2 ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 624) lub stanowiska organów administracji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego,
d) ze względu na posiadane kwalifikacje lub zajmowane stanowiska są niezbędne dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa;
2) na wniosek i dotyczy osób, których powołanie do służby wojskowej, o której mowa w ust. 1, groziłoby zaprzestaniem lub poważnym zakłóceniem pracy urzędu państwowego lub samorządowego albo działalności gospodarczej przedsiębiorcy niezbędnej dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa.
Natomiast warunki uchylenia przydziału mobilizacyjnego zostały określone w § 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych.
Organ odwoławczy podniósł, że skarżący w związku ze sprawowaniem opieki na dzieckiem do lat 8 nie podlega wyłączeniu od obowiązku pełnienia służby (w związku z § 13 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia), stąd też organ I instancji nie znalazł podstawy do uchylenia przydziału mobilizacyjnego. Ponadto, przepis art. 5 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi o niepodleganiu obowiązkowi służby wojskowej, natomiast posiadanie przydziału mobilizacyjnego nie jest tożsame (i nie oznacza samo w sobie) pełnienia czynnej służby wojskowej. Obowiązek pełnienia czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, w przypadku żołnierza rezerwy, co do zasady powstaje w momencie powołania do tej służby stosowną decyzja administracyjną (kartą powołania), co następuje w odrębnej procedurze, która uprawnia osobę, na którą nałożono tego rodzaju obowiązek, do zaskarżenia decyzji o powołaniu w trybie określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Na powyższe pismo Szefa CWCR z dnia 30 kwietnia 2025 r, traktując je jako decyzję administracyjną, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Szef CWCR wniósł o odrzucenie skargi. W uzasadnieniu organ podniósł, że ani z przepisów ustawy o obronie Ojczyzny, ani z przepisów rozporządzenia w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych nie wynika, aby nadanie lub uchylenie przydziału mobilizacyjnego następowało w drodze decyzji administracyjnej. Karta mobilizacyjna nie ma charakteru decyzji administracyjnej i nie przysługuje od niej odwołanie, co wynika z treści art. 531 ustawy o obronie Ojczyzny. Kwestie dotyczące przydziałów mobilizacyjnych nie są rozpatrywane przez organy wojskowe w formie objętej przepisami postępowania administracyjnego. Brak jest w konsekwencji przepisów powszechnie obowiązującego prawa, które przyznawałyby organom kompetencję do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie nadawania i uchylania przydziałów mobilizacyjnych. Oznacza to, że organ I instancji nie wydał decyzji w sprawie nadania przydziału mobilizacyjnego w stosunku do skarżącego oraz nie wydał decyzji w zakresie odmowy uchylenia nadanego przydziału, co pociąga za sobą konsekwencję w postaci braku możliwości wniesienie odwołania od powyższych czynności.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 października 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1125/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę i zważył, co następuje:
W ocenie Sądu pierwszej instancji pismo Szefa CWCR z dnia 30 kwietnia 2025 r. nie stanowi decyzji administracyjnej i wobec tego skarga podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o uchylenie przydziału mobilizacyjnego.
Zgodnie z art. 2 pkt 29 ustawy o obronie Ojczyzny, przydział mobilizacyjny to imienne wyznaczenie żołnierza zawodowego, osoby będącej w rezerwie, na stanowisko służbowe określone etatem czasu wojennego, zgodnie z wymaganiami kwalifikacyjnymi oraz predyspozycjami określonymi dla tego stanowiska. Jak zaś stanowi art. 531 ust. 1 tej ustawy, żołnierzy rezerwy, których w pierwszej kolejności przewiduje się powołać do służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, przeznacza się do tej służby przez nadanie w czasie pokoju przydziału mobilizacyjnego na stanowiska służbowe lub do pełnienia funkcji wojskowych, które są określone w etacie jednostki wojskowej i występują w czasie wojny. Przydziały mobilizacyjne oraz pracownicze przydziały mobilizacyjne nadaje oraz uchyla szef wojskowego centrum rekrutacji, działając w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej, a w przypadku stanowisk określonych w etacie komórek organizacyjnych, w porozumieniu z Dyrektorem Generalnym urzędu obsługującego Ministra Obrony Narodowej (art. 531 ust. 8).
Co szczególnie istotne, w myśl art. 531 ust. 9 ustawy o obronie Ojczyzny, nadanie przydziału mobilizacyjnego oraz pracowniczego przydziału mobilizacyjnego następuje w formie karty mobilizacyjnej. Osoba, której nadano przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, jest obowiązana przyjąć kartę mobilizacyjną.
W art. 531 ust. 10 ustawy wskazano, że w karcie mobilizacyjnej określa się co najmniej datę jej wydania, organ wydający, dane osobowe żołnierza rezerwy, pracownika lub innej osoby niebędącej pracownikiem, w tym stopień wojskowy, imię i nazwisko, dane jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej, w tym nazwę, adres, numer mobilizacyjny, pododdział, przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, a także termin i miejsce stawienia się do jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej, pouczenie o skutkach uchylania się odpowiednio od obowiązku służby wojskowej lub pracy, sposób postępowania w przypadku utraty karty oraz w przypadku niemożliwości stawienia się w miejscu określonym w tej karcie, a także wykaz przedmiotów użytku osobistego, które żołnierz rezerwy, pracownik lub inna osoba niebędąca pracownikiem powinna zabrać ze sobą, stawiając się do jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Ustawa o obronie Ojczyzny nie przewiduje, by nadawanie przydziału mobilizacyjnego żołnierzom rezerwy następowało w formie decyzji administracyjnej, a w szczególności, by decyzję administracyjną stanowiła karta mobilizacyjna.
W § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 maja 2024 r. w sprawie przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 823) wskazano, katalog przesłanek warunkujących uchylenie przydziału mobilizacyjnego. Z kolei w § 13 ust. 2 tego rozporządzenia wskazano, że szef wojskowego centrum rekrutacji, działając w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej albo kierownikiem komórki organizacyjnej, a w przypadku stanowisk określonych w etacie komórek organizacyjnych w porozumieniu z Dyrektorem Generalnym urzędu obsługującego Ministra Obrony Narodowej, na jego wniosek albo wniosek żołnierza rezerwy może w uzasadnionych przypadkach uchylić przydział mobilizacyjny, jeżeli nie ma to negatywnego wpływu na zapewnienie mobilizacyjnego uzupełnienia jednostki wojskowej.
Z przepisów cytowanego rozporządzenia nie wynika jednak, aby uchylenie przydziału mobilizacyjnego następowało w drodze decyzji administracyjnej.
Brak jest w konsekwencji przepisów powszechnie obowiązującego prawa, które przyznawałyby organom kompetencję do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie nadawania bądź uchylania przydziałów mobilizacyjnych (por wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 106/24, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone pismo nie stanowi decyzji administracyjnej. Skierowane ono zastało do skarżącego w sprawie niepodlegającej rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Ma ono charakter wyłącznie informacyjny.
Wobec skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 oraz § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skarżący zaskarżając je w całości i na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i 4 p.p.s.a., poprzez niezasadne przyjęcie, że pismo Szefa CWCR z dnia 30.04.2025 r. nie stanowi decyzji administracyjnej ewentualnie innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego obowiązków wynikających z przepisów ustawy o obronie ojczyzny, a co za tym idzie przyjęcie że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzucenia, w sytuacji, gdy ww. pismo stanowi decyzję administracyjną ewentualnie inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów ustawy o obronie ojczyzny i powinno podlegać kontroli sądowoadministracyjnej, przy czym opisane naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w rezultacie dokonanego naruszenia przepisów postępowania nie rozpoznał merytorycznie sprawy.
Wskazując ww. zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w I i II instancji, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy i wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, Szef CWCR wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
W rozpatrywanej sprawie skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną wyłącznie na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu.
Odnosząc się do sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2469/22, Legalis). Dalej, o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. W konsekwencji, dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Trzeba zatem wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie skarżącego kasacyjnie naruszył Sąd pierwszej instancji. Ponadto w treści samego zarzutu – niezależnie od obowiązku wyjaśnienia zajętego stanowiska w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – konieczne jest wskazanie, na czym polegało naruszenie konkretnego przepisu, oraz przedstawienie prawidłowej – w ocenie autora skargi kasacyjnej – wersji wykładni lub zastosowania danego przepisu, a także określenie wpływu zarzucanego naruszenia na treść rozstrzygnięcia (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2024 r., II GSK 666/24, Legalis). Powyższego wymogu nie spełnia ani sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej ani uzasadnienie skargi kasacyjnej.
Przedmiotem zaskarżenia skarżący kasacyjnie uczynił w niniejszej sprawie pismo Szefa CWCR z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr [...], którym poinformował skarżącego, że wskazane przez niego okoliczności (tj. bycie ojcem sprawującym opiekę nad dwójką małoletnich dzieci) nie stanowią podstawy do uchylenia przydziału mobilizacyjnego skarżącemu.
Ocena prawna Sądu pierwszej instancji została szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i brak jest podstaw do jej powielania w tym miejscu. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyjęte w niniejszej sprawie jest prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę prawną Sądu pierwszej instancji, w tym rozważania, iż zaskarżone pismo nie stanowi decyzji administracyjnej i skierowane zastało do skarżącego w sprawie niepodlegającej rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotowe zaskarżone pismo ma charakter wyłącznie informacyjny. Brak jest przepisów powszechnie obowiązującego prawa, które przyznawałyby organom kompetencję do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie nadawania lub uchylania przydziałów mobilizacyjnych.
Zgodnie z art. 2 pkt 29 ustawy o obronie Ojczyzny, przydział mobilizacyjny to imienne wyznaczenie żołnierza zawodowego, osoby będącej w rezerwie, na stanowisko służbowe określone etatem czasu wojennego, zgodnie z wymaganiami kwalifikacyjnymi oraz predyspozycjami określonymi dla tego stanowiska.
W myśl art. 531 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, żołnierzy rezerwy, których w pierwszej kolejności przewiduje się powołać do służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, przeznacza się do tej służby przez nadanie w czasie pokoju przydziału mobilizacyjnego na stanowiska służbowe lub do pełnienia funkcji wojskowych, które są określone w etacie jednostki wojskowej i występują w czasie wojny, albo na stanowiska służbowe lub do pełnienia funkcji wojskowych w organizacjach międzynarodowych, międzynarodowych strukturach wojskowych lub przy siłach zbrojnych państw obcych stacjonujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Z kolei w myśl art. 531 ust. 8 ustawy o obronie Ojczyzny, przydziały mobilizacyjne oraz pracownicze przydziały mobilizacyjne nadaje oraz uchyla szef wojskowego centrum rekrutacji, działając w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej, a w przypadku stanowisk określonych w etacie komórek organizacyjnych, w porozumieniu z Dyrektorem Generalnym urzędu obsługującego Ministra Obrony Narodowej.
W świetle art. 531 ust. 9 ustawy o obronie Ojczyzny, nadanie przydziału mobilizacyjnego oraz pracowniczego przydziału mobilizacyjnego następuje w formie karty mobilizacyjnej. Osoba, której nadano przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, jest obowiązana przyjąć kartę mobilizacyjną.
Natomiast zgodnie z art. 531 ust. 10 ustawy o obronie Ojczyzny, w karcie mobilizacyjnej określa się co najmniej datę jej wydania, organ wydający, dane osobowe żołnierza rezerwy, pracownika lub innej osoby niebędącej pracownikiem, w tym stopień wojskowy, imię i nazwisko, dane jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej, w tym nazwę, adres, numer mobilizacyjny, pododdział, przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny, a także termin i miejsce stawienia się do jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej, pouczenie o skutkach uchylania się odpowiednio od obowiązku służby wojskowej lub pracy, sposób postępowania w przypadku utraty karty oraz w przypadku niemożliwości stawienia się w miejscu określonym w tej karcie, a także wykaz przedmiotów użytku osobistego, które żołnierz rezerwy, pracownik lub inna osoba niebędąca pracownikiem powinna zabrać ze sobą, stawiając się do jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
Wskazać należy, że ustawa o obronie Ojczyzny nie przewiduje, by nadawanie przydziału mobilizacyjnego lub uchylenie przydziału mobilizacyjnego następowało w formie decyzji administracyjnej, a w szczególności by decyzję administracyjną stanowiła karta mobilizacyjna. W niniejszej sprawie dnia 2 stycznia 2025 r. organ I instancji nadał skarżącemu przydział mobilizacyjny w formie karty mobilizacyjnej, zaś skarżący odebrał przedmiotową kartę mobilizacyjną w dniu 14 lutego 2025 r. Następnie, wnioskiem z dnia 25 lutego 2025 r. skarżący wystąpił do organu I instancji o uchylenie przydziału mobilizacyjnego, jednocześnie w uzasadnieniu tego wniosku wskazując, że jest ojcem sprawującym opiekę nad dwójką małoletnich dzieci. Organ I instancji udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek w piśmie z dnia 13 lutego 2025 r., nr [...] – i poinformował skarżącego, że przedstawione okoliczności, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie znajdują się w katalogu ustawowych przesłanek umożliwiających dokonanie uchylenia przydziału mobilizacyjnego. Z kolei skarżący uznając, powyższe pismo za "decyzję administracyjną" złożył "odwołanie od decyzji organu I instancji". Zaskarżonym pismem z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr [...] Szef CWCR udzielił skarżącemu odpowiedzi – i poinformował skarżącego, że wskazane w piśmie okoliczności nie stanowią podstawy do uchylenia przydziału mobilizacyjnego skarżącemu.
Analiza treści zaskarżonego pisma (podobnie, jak i pisma organu I instancji) nie pozwala na przyjęcie, że jest to decyzja administracyjna utrzymująca w mocy odmowę uchylenia przydziału mobilizacyjnego. Jak już wyżej wskazano, tak skonstruowane pismo stanowi jedynie pismo o charakterze informacyjnym, które nie podlega zaskarżeniu.
Nadawanie przydziału mobilizacyjnego lub uchylenie przydziału mobilizacyjnego na podstawie art. 531 ustawy o obronie Ojczyzny nie przybiera formy decyzji, postanowienia lub też innego aktu czy czynności, która mieściłaby się w katalogu określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a., a w konsekwencji jest poza zakresem kognicji sądu administracyjnego.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, iż kontrola działalności administracji publicznej podejmowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.) oraz inne niż określone w punktach 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Ponadto, jak stanowi art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przytoczone przepisy wyznaczają zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego oraz zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny w trakcie wykonywania kontroli administracji publicznej zobowiązany jest ustalić, czy zaskarżony akt podjęty przez organ administracji mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego.
Zaskarżone pismo Szefa CWCR z dnia 30 kwietnia 2025 r. nie należy do żadnej z kategorii spraw wskazanych w powołanych przepisach, ma bowiem charakter informacyjny, a zatem wniesiona skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. W szczególności przedmiotowe pismo, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie jest decyzją administracyjną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., ani innym aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a., które podlegałoby zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wyjaśnić należy, iż decyzja administracyjna to jednostronna czynność prawna organu administracji publicznej posiadająca odpowiednią formę. Decyzję administracyjną jako oświadczenie woli organu administracji publicznej należy odróżniać od innych prawnie doniosłych czynności, które są oświadczeniami wiedzy organu administracji publicznej. Do oświadczeń wiedzy należą niewątpliwie udzielane przez organ informacje o stanie faktycznym i prawnym sprawy administracyjnej. Udzielenie informacji nie jest czynnością prawną, a tym bardziej nie jest aktem administracyjnym, ponieważ brak tu woli organu administracji publicznej skierowanej na wywołanie skutków prawnych (patrz: wyrok NSA w Poznaniu z 20.12.1984 r., SA/Po 1049/84, CBOSA). Skoro zatem w zaskarżonym piśmie udzielono skarżącemu informacji o odmowie uchylenia przydziału mobilizacyjnego i stosownych regulacjach prawnych w tym przedmiocie, to trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że pismo to stanowi jedynie oświadczenie wiedzy organu. Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i 4 p.p.s.a. okazały się niezasadne.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a wobec tego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.