III OSK 2404/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-09
NSAnieruchomościWysokansa
prawo wodnezasób nieruchomościSkarb Państwaużytkowanie wieczystewody płynącedecyzja administracyjnaskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki P. S.A. w W. dotyczącą przejścia gruntów pokrytych wodami płynącymi do zasobu Skarbu Państwa, uznając, że nie narusza to prawa użytkowania wieczystego spółki.

Spółka P. S.A. zaskarżyła decyzję o przejściu gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi do zasobu Skarbu Państwa, argumentując, że narusza to jej prawo użytkowania wieczystego. Sądy obu instancji, w tym NSA, oddaliły skargę, stwierdzając, że decyzja ma charakter deklaratoryjny i nie wpływa na uprawnienia użytkownika wieczystego, a jedynie porządkuje stan prawny zgodnie z nową ustawą Prawo wodne.

Przedmiotem sprawy była skarga kasacyjna spółki P. S.A. w W. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Decyzja ta stwierdzała przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi. Spółka podnosiła, że posiada prawo użytkowania wieczystego do tych gruntów, nabyte z mocy prawa, i że decyzja ta koliduje z jej uprawnieniami, prowadząc do "dualizmu władztwa". Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Sąd uznał, że decyzja o przejściu gruntów do zasobu Skarbu Państwa ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając stan prawny wynikający z ustawy Prawo wodne, i nie wpływa na treść prawa użytkowania wieczystego przysługującego spółce. NSA podkreślił, że Wody Polskie, reprezentując Skarb Państwa, mogą zarządzać tymi gruntami jedynie w granicach prawa użytkowania wieczystego, co oznacza, że nie mogą ustanawiać ograniczonych praw rzeczowych ani oddawać ich w najem czy dzierżawę, gdyż uniemożliwia to istniejące prawo spółki. Sąd odwołał się do wcześniejszego orzecznictwa w podobnych sprawach, stwierdzając, że nie zachodzi kolizja między uprawnieniami użytkownika wieczystego a uprawnieniami właścicielskimi Skarbu Państwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja taka ma charakter deklaratoryjny i nie wpływa na treść prawa użytkowania wieczystego, a jedynie porządkuje stan prawny zgodnie z ustawą Prawo wodne.

Uzasadnienie

NSA uznał, że decyzja na podstawie art. 218 ust. 2 Prawa wodnego ma charakter porządkowy i potwierdza stan prawny wynikający z ustawy, nie naruszając istniejącego prawa użytkowania wieczystego. Wody Polskie, reprezentując Skarb Państwa, mogą zarządzać gruntami jedynie w granicach tego prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.w. art. 218 § ust. 1, 2 i 9

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Pomocnicze

u.p.w. art. 261 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 264 § ust. 1 i 9

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

k.c. art. 233

Kodeks cywilny

k.c. art. 222

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.g.n. art. 21

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja o przejściu gruntów do zasobu Skarbu Państwa ma charakter deklaratoryjny i nie narusza prawa użytkowania wieczystego. Wody Polskie mogą zarządzać gruntami jedynie w granicach prawa użytkowania wieczystego. Nie zachodzi kolizja między uprawnieniami Wód Polskich a prawem użytkowania wieczystego.

Odrzucone argumenty

Decyzja o przejściu gruntów do zasobu Skarbu Państwa narusza prawo użytkowania wieczystego spółki. Wydanie decyzji prowadzi do "dualizmu władztwa" nad gruntem. Decyzja jest trwale niewykonalna. Naruszenie zasad demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwego orzekania.

Godne uwagi sformułowania

decyzja ma charakter wyłącznie porządkowy i wynika ze zmiany stanu prawnego nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia spółki wynikające z przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego nie tworzy w żadnym wypadku "dualizmu" wykonywania uprawnień Wody Polskie rozporządzają tymi nieruchomościami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa musi odbywać się z poszanowaniem prawa rzeczowego ograniczonego jakim jest prawo użytkowania wieczystego

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący

Sławomir Pauter

sprawozdawca

Teresa Zyglewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących przejścia gruntów pokrytych wodami płynącymi do zasobu Skarbu Państwa w kontekście istniejącego prawa użytkowania wieczystego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z Prawa wodnego z 2017 r. i jego relacji z prawem użytkowania wieczystego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia kolizji praw rzeczowych i administracyjnych dotyczących gruntów Skarbu Państwa, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

Prawo użytkowania wieczystego kontra zasób Skarbu Państwa: NSA rozstrzyga spór o grunty wodne.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2404/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Wr 179/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-07-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 218 ust 1,2 i 9, art 261 ust 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 179/24 w sprawie ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 1 grudnia 2023 r., nr SKO 4112/19/2023 w przedmiocie stwierdzenia przejścia do zasobu Skarbu Państwa gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi I. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w zaskarżonym wyroku w ten sposób, że w oznaczeniu sygnatury akt sprawy w miejsce "II SAB/Wr 179/24" wpisać "II SA/Wr 179/24". II. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez P. S.A. w W. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2024 roku, sygn. akt II SA/Wr 179/24 którym oddalono skargę w/w spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 1 grudnia 2023 r., nr SKO/4112/19/2023 w przedmiocie przejścia do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości gruntowej pokrytej śródlądowymi wodami płynącymi.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, pismem z 9 maja 2023 roku ( data wpływu do organu 15 maja 2023 roku), działając na podstawie art. 218 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm., to jest w brzmieniu obowiązującym w dacie ww. pisma), wystąpił do Starosty Z. o stwierdzenie przejścia do zasobów gruntów Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych obejmujących działki gruntu o nr ewid. [...] obręb [...], pokrytą trwale powierzchniową wodą płynącą potoku [...] oraz o nr ewid. [...] obręb pokrytą trwale powierzchniową wodą płynącą potoku [...], co zostało potwierdzone decyzjami Ministra Infrastruktury z 11 października 2022 r. (znak [...]) oraz z 28 listopada 2022 r. (znak [...]), ustalającymi linię brzegu potoków.
Decyzją z dnia 31 sierpnia 2022 roku Starosta K. powołując się na 218 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne ( t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 2233 ze zm.) stwierdził przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa wyżej opisanych działek o nr [...] i [...].
W odwołaniu od decyzji organu I instancji P. podniosło, że prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu uzyskało z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., zgodnie z decyzją Wojewody Dolnośląskiego z dnia 26 września 2005 r. W ocenie P., przejście wyżej opisanych działek do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa i wykonywanie uprawnień właścicielskich pozostaje w kolizji z wykonywaniem uprawnień użytkownika wieczystego. W ocenie skarżącej wydanie decyzji , która prowadzi do kolizji uprawnień użytkownika i wód Polskich oznacza jej trwałą niewykonalność w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. , a przez to nieważność z mocy prawa.
Decyzją z dnia 1 grudnia 2023 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało zaskarżoną decyzje organu I instancji w mocy.
W uzasadnieni decyzji SKO powołało się na art. 218 ust. 1 i 2 u.p.w. i wskazało, że czynności określone w ust. 2 mają wyłącznie deklaratoryjny charakter . Potwierdzają istniejący stan rzeczy, ponieważ starosta stwierdza w nich jedynie przejście gruntów do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Niniejsze decyzja nie prowadzi do zmiany stosunków własnościowych, ale do zmiany reżimu prawnego, jakiemu podlega dany zasób nieruchomości Skarbu Państwa oraz do zmiany podmiotu wykonującego uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa. Kolegium wskazało jednocześnie, że decyzja organu I instancji nie pozbawia P. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki wynikającego z decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia 26 września 2005 roku.
W ustawowym terminie P. S.A. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na powyższą decyzję.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę uznając, że nie posiada ona usprawiedliwionych podstaw.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd i instancji na wstępie stwierdził, że ustawa z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. wprowadziła nowy stan prawny w zakresie dotyczącym gospodarowania wodami (art. 1), spraw własności wód oraz gruntów pokrytych wodami, a także zasad gospodarowania tymi składnikami jako mieniem Skarbu Państwa (art. 2). Dalej powołując się na art. 528 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, z dniem wejścia w życie tej ustawy stwierdził, że to Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2-4 ustawy uchylanej w art. 573, lub ich części oraz gruntów pokrytych tymi wodami, z wyłączeniem gruntów pokrytych wodami, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy uchylanej w art. 573 (to jest ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne). Podstawą prawną wydania spornej decyzji jest natomiast art. 218 ust 2 Prawa wodnego. Brzmienie tej regulacji wskazuje, iż starosta jedynie "stwierdza" stan unormowany w art. 218 ust. 1 Prawa wodnego, z zatem decyzja w niniejszej sprawie miała charakter deklaratoryjny, to jest wyłącznie potwierdzający stan prawny, który został już wprowadzony ustawą z dnia 20 lipca 2017 r., a starosta został przez ustawodawcę zobligowany do wydania w tym przedmiocie decyzji. Wobec tego zarówno decyzja organu I instancji, jaki i utrzymująca ją w mocy decyzja SKO wydane zostały zgodnie z art. 218 ust. 1 i ust. 2 Prawa wodnego, których naruszenie strona podniosła w skardze.
W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., nakazującego umorzenie postępowania administracyjnego w razie jego bezprzedmiotowości, uznał za niezasadny.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd I instancji stwierdził, że decyzja Wojewody Dolnośląskiego z 26 września 2005 r. potwierdzająca nabycie przez P. prawa użytkowania wieczystego miała dokładnie taki sam deklaratoryjny charakter, co decyzja będąca przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Powołując się na art. 233 k.c. Sąd uznał, iż organ odwoławczy prawidłowo uznał, że stwierdzenie przejścia do omawianego zasobu gruntów Skarbu Państwa przedmiotowych działek nr [...] i [...] pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na treść prawa użytkowania wieczystego, przysługującego P.. Co za tym idzie, decyzja stwierdzająca unormowanie kwestii własnościowych według nowego stanu prawnego, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w żaden sposób nie koliduje z decyzją Wojewody Dolnośląskiego z 26 września 2005 r. Tym samym zarzuty naruszenia art. 233 k.c. w związku z art. 216 ust. 1 i 3 w związku z art. 264 ust. 1 i 9 Prawa wodnego, a także art. 7 art. 77 należało zdaniem Sądu I instancji ocenić jako całkowicie chybione.
Tak samo Sąd ocenił podniesione naruszenia art. 8 (statuującego zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej) w związku z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., która to regulacja określa elementy składowe decyzji administracyjnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania , w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W pierwszej kolejności spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego.
Po pierwsze, art. 233 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm., dalej: k.c.) w związku z art. 222 k.c. oraz w związku z art. 264 ust. 1 i 9 Prawa wodnego przez niezastosowanie, polegające na odmowie przyjęcia, że przejście gruntów do zasobu Wód Polskich godzi w treść uprawnień użytkownika wieczystego. Natomiast z art. 264 ust. 1 i 9 Prawa wodnego wynika, że Wody Polskie gospodarują gruntami pokrytymi śródlądowymi wodami płynącymi, a zwłaszcza w ramach tej gospodarki mogą rozporządzać nieruchomościami znajdującymi się w ich zasobie, przez ustanawianie ograniczonych praw rzeczowych, oddawanie w najem, dzierżawę, użyczenie lub zamianę. Wpływy z tego tytułu stanowią ich przychód, a art. 233 k.c. kształtuje użytkowanie wieczyste jako prawo wyłączne, natomiast użytkownikowi wieczystemu na podstawie art. 222 k.c. przysługuje ochrona prawna posesoryjna i negatoryjna wobec każdego, kto narusza jego władztwo nad oddanym mu gruntem w użytkowanie wieczyste, nie wyłączając jego właściciela.
Po drugie, art. 218 ust. 1 i 2 Prawa wodnego przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie za prawidłowe wydanie decyzji o przejściu gruntów do zasobu Skarbu Państwa w sytuacji, gdy ta stanowi już własność Skarbu Państwa i jednocześnie pozostaje w użytkowaniu wieczystym skarżącej.
Po trzecie, art. 218 ust. 1 i 2 Prawa wodnego w związku z art. 21 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.) przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że grunt pokryty śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa należy do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa w sytuacji, gdy grunt ten stanowi przedmiot użytkowania wieczystego.
Po czwarte, art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) przez niezastosowanie, polegające na takiej interpretacji art. 218 ust. 1 i 2 Prawa wodnego w związku z art. 264 Prawa wodnego oraz art. 233 k.c., która prowadzi do "sanacji dualizmu" władztwa nad tym samym gruntem, zarówno w zakresie rozporządzania, ustanawiania ograniczonych praw rzeczowych, jak i oddawania w najem i dzierżawę, uzyskiwania pożytków. W ocenie spółki, jest to sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawnego, jak również zasadami sprawiedliwego orzekania.
Po piąte art. 218 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne związku z art. 264 tej ustawy, w związku art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w związku z art. 259 prawo wodne, w związku z art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z art. 23 tej ustawy, art. 2 Konstytucji, art. 64 ust.1 ust. 2 Konstytucji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że grunt pokryty śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa należy do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa w sytuacji, gdy ów grunt stanowi przedmiot użytkowania wieczystego innego podmiotu. Fakt bowiem oddania gruntu w użytkowanie wieczyste uniemożliwia wydanie decyzji stwierdzającej jego przejście do zasobu gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, skoro decyzja ta nie może zmieniać stanu prawnego tego gruntu i nie może znosić praw użytkownika wieczystego, które są chronione normami konstytucyjnymi.
Po szóste art. 218 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne w związku z art. 264 tej ustawy, w związku art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w związku z art. 259 prawo wodne, w związku z art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z art. 23 tej ustawy, art. 2 Konstytucji, art. 64 ust.1 ust. 2 Konstytucji poprzez ich nieprawidłową interpretację polegającą na przyjęciu, że do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa w sytuacji, gdy na tych gruntach uprzednio ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, które przypada innemu podmiotowi. Przyjąć bowiem należy że do tego zasobu nie mogą one należeć, jeśli oddano je w użytkowanie wieczyste, które to prawo obejmuje rozporządzanie i korzystanie z nich przynależne innemu podmiotowi niż właściciel gruntu a prawo to jednocześnie podlega ochronie konstytucyjnej.
Ponadto spółka zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) przez nieuwzględnienie zarzutów naruszenia przez organ administracji publicznej następujących przepisów.
Po pierwsze, art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) przez brak rozpatrzenia ostatecznej i prawomocnej decyzji "uwłaszczeniowej" Wojewody Dolnośląskiego z 10 lutego 2009 r., potwierdzającej nabycie przez spółkę z mocy prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki oraz potwierdzającej brak roszczeń osób trzecich, a także powołującej się na oświadczenie Skarbu Państwa z 10 kwietnia 2006 r. o braku takich roszczeń.
Po drugie, art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 233 k.c. oraz w związku z art. 264 ust. 1 i 9 Prawa wodnego przez ich niezastosowanie i odmowę przyjęcia, że zaskarżona decyzja jest obarczona wadą trwałej niewykonalności. Jej skutkiem jest bowiem powstanie "dualistycznego władztwa" o tym samym zakresie przysługującego spółce oraz Wodom Polskim w zakresie ustanawiania ograniczonych praw rzeczowych, oddawania w najem, dzierżawę, użyczenie lub zamianę i czerpania pożytków z tego tytułu.
Po trzecie art. 218 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne w związku z art. 264 tej ustawy, w związku z art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w związku z art. 259 prawo wodne, w związku z art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z art. 23 tej ustawy, art. 2 Konstytucji, art. 64 ust.1 ust. 2 Konstytucji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że grunt pokryty śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa należy do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa w sytuacji, gdy ów grunt stanowi przedmiot użytkowania wieczystego innego podmiotu. Fakt oddania gruntu w użytkowanie wieczyste uniemożliwia wydanie decyzji stwierdzającej jego przejście do zasobu gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, skoro decyzja ta nie może zmieniać stanu prawnego tego gruntu i nie może znosić praw użytkownika wieczystego, które są chronione normami konstytucyjnymi. Nadto naruszenie wyżej wymienionych przepisów prawa materialnego skarżąca kasacyjnie uptruje poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu , że do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa w sytuacji gdy na tych gruntach uprzednio ustanowiono prawo użytkowania wieczystego , które przypada innemu podmiotowi, gdy przyjąć należy, że do tego zasobu nie mogą one należeć, jeżeli oddano je w użytkowanie wieczyste, które to prawo obejmuje rozporządzanie i korzystanie z nich przynależne innemu podmiotowi innemu niż właściciel gruntu a prawo to podlega ochronie konstytucyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Wynika to z tego, co należy podkreślić, że wydana w tej sprawie w toku postępowania administracyjnego zaskarżona następnie przez P. S.A. w W. decyzja nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia spółki wynikające z przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, wydanie decyzji na podstawie art. 218 ust. 1 Prawa wodnego nie tworzy w żadnym wypadku "dualizmu" wykonywania uprawnień wobec przedmiotowej działki. Nadmienić także należy, że występująca w niniejszej sprawie sporna kwestia była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego między innymi w sprawie o sygn. akt III OSK 1908/23 , w której zapadł wyrok w dniu 11 marca 2025 roku. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko wyrażone w powołanym wyroku. Przytoczone zarzuty kasacyjne, w wielu fragmentach tożsame z zarzutami kasacyjnymi podniesionymi w sprawie III OSK 1908/23 nie dają podstawy do podważenia stanowiska przedstawionego w tej sprawie. Tym samym w niniejszej sprawie należy odwołać się w zasadzie do oceny prawnej przedstawionej w sprawie III OSK 1908/23.
Zgodnie z art. 218 ust. 1 Prawa wodnego, grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa. Do zasobu tego nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 218 ust. 5 Prawa wodnego). Oznacza to, że z woli ustawodawcy istnieją dwa zasoby nieruchomości Skarbu Państwa. Jeden ustanowiony na zasadach ogólnych, do którego zastosowanie mają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, oraz drugi, regulowany przepisami Prawa wodnego. Nie jest to zresztą rozwiązanie nowe, ponieważ podobny stan prawny funkcjonował już od 2005 r. na podstawie art. 14a ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r. Również w poprzednim stanie prawnym obowiązywał przepis art. 14a ust. 2 Prawa wodnego z 2001 r., którego odpowiednikiem jest obecnie obowiązujący art. 218 ust. 2 Prawa wodnego. Ten ostatni przepis, będący podstawą zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, stanowi, że przejście do zasobu gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, o których mowa w art. 218 ust. 1 Prawa wodnego, oraz ich wykreślenie z zasobu stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego podmiotu, o którym mowa w art. 212 ust. 1 Prawa wodnego, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej.
Wydanie przedmiotowej decyzji z 31 sierpnia 2023 r. przez Starostę K. utrzymana następnie w mocy decyzją SKO w W. z 31 grudnia 2023 roku ma charakter wyłącznie porządkowy i wynika ze zmiany stanu prawnego. Na podstawie przepisów Prawa wodnego, zmienił się reżim prawny w zakresie podmiotów reprezentujących Skarb Państwa w zakresie uprawnień właścicielskich przysługujących wobec śródlądowych wód płynących. W poprzednim stanie prawnym był to co do zasady starosta, obecnie właściwy organ Wód Polskich. Tego rodzaju zmiana wymaga dokonania zmiany w odpowiedniej księdze wieczystej, a podstawą tej zmiany jest deklaratoryjna decyzja starosty wydawana na podstawie art. 218 ust. 2 Prawa wodnego. Nadal jednak właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Skarb Państwa i nadal nieruchomość ta pozostaje w użytkowaniu wieczystym spółki wraz ze wszelkimi konsekwencjami prawnymi wynikającymi z tego prawa. Jak bowiem prawidłowo wskazał Sąd I instancji, w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać (art. 233 k.c.). Bez znaczenia w świetle powyższych ustaleń jest okoliczność, że w obecnym stanie prawnym Wody Polskie, w zakresie swojej właściwości, mogą rozporządzać nieruchomościami niebędącymi mieniem, o którym mowa w art. 261 ust. 1 Prawa wodnego, gruntami zabudowanymi urządzeniami wodnymi znajdującymi się poza linią brzegu lub urządzeniami wodnymi lub ich częściami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, przez ustanawianie ograniczonych praw rzeczowych, oddawanie w najem, dzierżawę, użyczenie lub zamianę, a wpływy z tego tytułu stanowią ich przychód (art. 264 ust. 1 Prawa wodnego). Wody Polskie rozporządzają przecież tymi nieruchomościami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa (art. 264 ust. 9 Prawa wodnego). Mogą zatem wykonywać to prawo w imieniu Skarbu Państwa wyłącznie w granicach dozwolonych istniejącym stanem prawnym, a zatem z poszanowaniem przysługującego spółce prawa użytkowania wieczystego. W praktyce oznacza to, że wobec przedmiotowej działki Wody Polskie nie mogą ustanawiać ograniczonych praw rzeczowych, oddawać jej w najem, dzierżawę, użyczenie lub zamianę, ponieważ uniemożliwia to prawo użytkowania wieczystego. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, stanowisko to nie jest obarczone "błędem logicznym", ponieważ okoliczność, że właściwy organ Wód Polskich nie może korzystać ze swoich uprawnień wynikających z art. 218 ust. 1 Prawa wodnego, jest właśnie następstwem oddania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Należy ponownie podkreślić, że Wody Polskie jedynie reprezentują Skarb Państwa i nie posiadają własnych, odrębnych uprawnień na gruncie stosunków cywilnoprawnych. Stanowisko autora skargi kasacyjnej jest nieprawidłowe, bowiem przyjęcie, że istnieje kolizja między prawem użytkowania wieczystego przysługującym spółce, a uprawnieniami Wód Polskich reprezentującymi Skarb Państwa wynikającymi z art. 218 ust. 1 Prawa wodnego, musiałaby prowadzić do wniosku, że istnieje również kolizja między tym prawem użytkowania wieczystego, a uprawnieniami właścicielskimi Skarbu Państwa wynikającymi z istoty prawa własności. W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może przecież, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą (art. 140 k.c.). Norma z art. 218 ust. 1 Prawa wodnego stanowi wyłącznie sprecyzowanie uprawnień Wód Polskich wynikających z reprezentowania Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości, w kontekście właśnie uprawnień właścicielskich określonych przez art. 140 k.c. Zarówno wykonywanie uprawnień właścicielskich przez Skarb Państwa, jak i wykonywanie tych uprawnień przez Wody Polskie w ramach kompetencji przyznanych przez art. 218 ust. 1 w związku z art. 218 ust. 9 Prawa wodnego, musi odbywać się z poszanowaniem prawa rzeczowego ograniczonego jakim jest prawo użytkowania wieczystego. W szczególności Wodom Polskim nie będzie przysługiwać roszczenie windykacyjne z art. 222 § 1 k.c., ponieważ spółce przysługuje skuteczne względem właściciela nieruchomości uprawnienie do władania rzeczą określone granicami prawa użytkowania wieczystego.
Powyższe oznacza, że wszystkie zarzuty naruszenia prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Na uwzględnienie nie zasługiwał także nieprawidłowo określony jako zarzut procesowy, zarzut podnoszący naruszenie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 233 k.c. oraz w związku z art. 264 ust. 1 i 9 Prawa wodnego. Pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego obejmujące naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. również nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości i nie był sporny. Zarzuty te nie zostały ponadto szerzej uzasadnione. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, decyzja "uwłaszczeniowa" Wojewody Dolnośląskiego z 26 września 2005 r. była przedmiotem oceny Sądu I instancji i właściwych organów, które orzekły, że wydanie obecnie zaskarżonej decyzji nie godzi w uprawnienia wynikające z prawa użytkowania wieczystego.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt Ii wyroku.
Na podstawie art. 156 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. sprostowano oczywistą omyłkę w wyroku Sądu I instancji dotyczącą sygnatury akt sprawy ( pkt I wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI