III OSK 2396/21

III OSK 2396/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6142 Szkoły wyższe niepaństwowe, w tym  zawodowe
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 605/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-10-23
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1577
art. 201 § 1
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 127a, art. 129 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska – Matusiak Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant sekretarz sądowy Marcelina Pietras po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 605/19 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 stycznia 2019 r. nr: DSW.WUN.6013.104.2018.5.BK w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przeniesienia pozwolenia na utworzenie szkoły i umorzenie postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. B. na rzecz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 23 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 605/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. B. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 16 stycznia 2019 r.,
znak: DSW.WUN.6013.104.2018.5.BK, w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przeniesienia pozwolenia na utworzenie szkoły i umorzenia postępowania administracyjnego.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z 14 września 2018 r., znak: DSW.WUN.6013.98.2018.2.PD, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, na podstawie wniosku złożonego przez R. B. działającego w charakterze Prezesa Zarządu I. sp. z o.o.
w W., na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.; dalej "p.s.w.") przeniósł pozwolenie na utworzenie S. z siedzibą w W. udzielone decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 21 listopada 2017 r., znak: DSW.WUN.6010.3.2017.4.MB, z I. z siedzibą w W. na rzecz R. B.. Wobec tego, że decyzja uwzględniała w całości żądanie stron, na mocy art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej "k.p.a."), odstąpiono od jej uzasadnienia.
W dniu 14 września 2018 r. R. B., działając w imieniu I. sp. z o.o. jako Prezes Zarządu Spółki oraz w imieniu własnym jako osoba fizyczna, złożył pisemne oświadczenie na podstawie art. 127a k.p.a. o zrzeczeniu się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z 14 września 2018 r.
W dniu 24 września 2018 r. do organu wpłynął wniosek I. sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją wraz z pisemnym oświadczeniem spółki o cofnięciu wniosku z 12 sierpnia 2018 r.
w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na utworzenie Szkoły G.
z siedzibą w W. z I. sp. z o.o. na rzecz R. B. oraz umorzenie postępowania wszczętego tym wnioskiem jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Pisma te zostały opatrzone podpisem M. G. Prezesa Zarządu I. sp. z o.o. W uzasadnieniu wniosku spółka zarzuciła, że R. B., jako Prezes Zarządu I. sp. z o.o., wystąpił do Ministra o przeniesienie pozwolenia na utworzenie Szkoły G. bez zgody i wiedzy jedynego wspólnika M. G. (Zgromadzenie Wspólników ww. spółki nigdy takiej zgody nie wyraziło), co było wymagane w świetle art. 230 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1577 ze zm.; dalej: "k.s.h.") ze względu na rozporządzenie lub zaciągnięcie zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego. Ponadto wskazano, że w dniu 11 września 2018 r. odbyło się Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Wspólników I. sp. z o.o., na którym na mocy uchwały 1/2018 odwołano R. B. z funkcji Prezesa Zarządu Spółki, o czym w tym samym dniu poinformowano ww. osobę. Podniesiono w związku z tym, że R. B. nie mógł w dniu 14 września 2018 r. zrzec się w imieniu spółki prawa do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, z uwagi na brak legitymacji procesowej. Do ww. wniosku załączony został protokół z Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Wspólników I. Sp. z o.o. z dnia 11 września 2018 r., uchwała nr 1/2018 w sprawie odwołania R. B. ze składu Zarządu Spółki i zwolnienia go z funkcji Prezesa Zarządu oraz uchwała nr 2/2018 w sprawie powołania M. G. do Zarządu Spółki i powołania go do pełnienia funkcji Prezesa Zarządu.
W dniu 28 listopada 2018 r. R. B. zapoznał się z aktami sprawy
i oświadczył do protokołu, że nie został poinformowany o odwołaniu z funkcji Prezesa Zarządu I. sp. z o.o. Wskazał także, że decyzje Prezesa Zarządu niepoinformowanego o swoim odwołaniu (w przypadku, gdy ten ostatni nie unika powzięcia tej informacji) traktowane są wyrokami sądu jako decyzje prawnie obowiązujące. Ponadto R. B. złożył pisemne oświadczenie z 28 listopada 2018 r., w którym stwierdził m. in., że M. G. błędnie stosuje i interpretuje art. 230 k.s.h. Podniósł też, że jego oświadczenie o braku wymaganej zgody innych organów spółki na przeniesienie pozwolenia było zgodne z prawem. Ponadto zakwestionował odbycie się Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników I. sp. z o.o. w dniu 11 września 2018 r. pod adresem wskazanym w protokole z tego zebrania.
W pisemnych wyjaśnieniach z 4 grudnia 2018 r. M. G., działając jako Prezes Zarządu Spółki, oświadczył, że Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Wspólników Spółki, które podjęło uchwały nr 1/2018 oraz nr 2/2018 w sprawie zmian w Zarządzie Spółki odbyło się w dniu 11 września 2018 r., o czym R. B. został poinformowany w tym samym dniu w siedzibie Szkoły G. Ponadto wskazał, że spółka w dniu 18 września 2018 r. złożyła wniosek do KRS o zmianę danych odnośnie składu Zarządu. Zwrócił również uwagę, że w świetle przepisów k.s.h. (art. 203 k.s.h. oraz art. 202 § 4 k.s.h.) odwołanie członka zarządu może nastąpić w każdej chwili, bez ograniczenia przyczyną. W przypadku zaś odwołania członka zarządu spółki z o.o. wygasa jego mandat, a co się z tym wiąże, także umocowanie do pełnienia funkcji. W świetle powyższego, wobec faktu poinformowania R. B. w dniu 11 września 2018 r. o odwołaniu z funkcji Prezesa Zarządu, nie mógł on w dniu 14 września 2018 r. zrzec się skutecznie w imieniu I. sp. z o.o. prawa do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż nie miał ku temu legitymacji procesowej.
Decyzją z 16 stycznia 2019 r., nr DSW.WUN.6013.104.2018.5.BK., Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w wyniku rozpoznania wniosku o ponownego rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., uchylił w całości swoją wcześniejszą decyzję z 14 września 2018 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu, przywołując treść przepisów art. 20 ust. 5 i 6 oraz art. 26 ust. 3 p.s.w., organ wskazał, iż w świetle tych przepisów Minister przenosił pozwolenie na utworzenie uczelni niepublicznej w drodze decyzji administracyjnej na rzecz nowego podmiotu po złożeniu wniosku przez założyciela uczelni i spełnieniu przesłanek ustawowych określonych w art. 26 ust. 3, tj. w przypadku przyjęcia przez nowy podmiot warunków zawartych w pozwoleniu oraz w sytuacji, gdy nie zachodziły przesłanki określone w art. 20 ust. 5 (w zakresie osoby fizycznej).
Minister stwierdził, że przedłożone w sprawie dokumenty na okoliczność zmian w składzie Zarządu Spółki są wiarygodne i na ich podstawie ustalił, że w dniu 11 września 2018 r. R. B. został odwołany ze stanowiska Prezesa Zarządu I. sp. z o.o. i od tego dnia M. G. był uprawniony do reprezentowania spółki. Zaznaczył, że w dacie wydania decyzji z 14 września 2018 r. oraz zrzeczenia się prawa do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister nie posiadał informacji o zmianach w składzie Zarządu Spółki. W aktach sprawy informacja w tym zakresie pojawiła się dopiero 17 września 2018 r. w związku z pismem o dostęp do akt sprawy. Wniosek do KRS o odnotowanie zmian w składzie zarządu został złożony w sądzie 18 września 2018 r., a odnotowanie tych zmian nastąpiło 19 października 2018 r. Tym samym Minister w dniu wydania decyzji z 14 września 2018 r. nie mógł posiadać wiedzy o zmianach w składzie Zarządu Spółki.
Przywołując treść art. 127 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 57 § 1 k.p.a., organ stwierdził, iż ze względu na złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przed rozpoczęciem biegu terminu do złożenia tego wniosku było bezskuteczne. Ponadto oświadczenie zostało złożone przez osobę, która nie była uprawniona do reprezentowania spółki, a czynność przez nią dokonana nie została następnie potwierdzona przez spółkę. Nadto organ dodał, że skuteczne złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania zostaje pozbawione skuteczności prawnej w wyniku wniesienia w terminie odwołania. Decyzja z 14 września 2018 r. została doręczona spółce w dniu 14 września 2018 r., natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony został 24 września 2018 r. Zatem, składając w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, I. pozbawił skuteczności prawnej zrzeczenia się w imieniu spółki prawa do złożenia tego wniosku.
Minister wskazał, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy załączone zostało oświadczenie I. sp. z o.o. z 24 września 2018 r.
o cofnięciu wniosku o przeniesienie praw założycielskich Szkoły G. wraz z wnioskiem o umorzenie w całości postępowania wobec jego bezprzedmiotowości, które podpisane zostały przez M. G. działającego w imieniu I.u. Tym samym od tego dnia postępowanie administracyjne w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na utworzenie Szkoły G. z siedzibą w W. z I. sp. z o.o. na rzecz R. B. stało się bezprzedmiotowe, a w konsekwencji podlegało umorzeniu.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniósł R. B.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę, sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że skarżący w dniu 14 września 2018 r. tj. w dniu wydania i jednocześnie doręczenia decyzji, działając w imieniu I. sp. z o.o. jako Prezes Zarządu tej Spółki oraz w imieniu własnym jako osoba fizyczna złożył pisemne oświadczenie na podstawie art. 127a k.p.a. o zrzeczeniu się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tą decyzją. Data tych dwóch czynności – odbioru decyzji i złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się uprawnienia do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest tożsama. Zdaniem sądu oznacza to, że oświadczenie o zrzeczenie się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożone zostało przedwcześnie, w dniu poprzedzającym pierwszy dzień biegu terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.
W ocenie tego sądu okoliczności, w jakich skarżący złożył to oświadczenie (uzyskanie ewentualnej błędnej informacji od pracownika organu), nie mogą mieć wpływu na ocenę skuteczności złożonego w dniu 14 września 2018 r. oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dlatego też wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez I. sp. z o.o. w terminie14 dniowym od daty doręczenia decyzji z 14 września 2018 r. organ słusznie uznał za wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu oraz wniesiony skutecznie.
Zdaniem sądu w oparciu o przedstawione przez spółkę dokumenty organ prawidłowo wywiódł, iż R. B. nie był w dniu 14 września 2018 r. uprawniony do reprezentowania spółki, a tym samym do skutecznego złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro w uchwale nr 1/2018 o odwołaniu R. B. ze składu Zarządu Spółki i zwolnienia go z funkcji Prezesa Zarządu nie określono daty wygaśnięcia jego mandatu członka zarządu to uznać należy, iż mandat ten wygasł z datą podjęcia uchwały o odwołaniu.
Z tą samą datą powołany został bowiem do Zarządu Spółki oraz pełnienia funkcji Prezesa Zarządu M. G. W kontekście art. 202 § 4 k.s.h. dla oceny skuteczności złożonego oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma znaczenia okoliczność kiedy R. B. dowiedział się o odwołaniu go z funkcji Prezesa Zarządu Spółki, jak również to, że wniosek do Krajowego Rejestru Sądowego o odnotowanie zmian w składzie Zarządu Spółki został złożony 18 września 2018 r., a ujawnienie tych zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym nastąpiło 19 października 2018 r. Wpis oraz wykreślenie członka zarządu z Krajowego Rejestru Sądowego ma bowiem charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, a więc potwierdza jedynie istniejący stan faktyczny.
Odnosząc się do wątpliwości zgłaszanych przez skarżącego, sąd wskazał, że Minister nie był uprawniony do badania prawdziwości danych zawartych w protokole z Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Wspólników. Tym bardziej, że dokument ten był podstawą ujawnienia zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 19 października 2018 r. W sytuacji, gdy I. sp. z o.o. wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył pisemne oświadczenie podpisane przez Prezesa Zarządu Spółki M. G. o cofnięciu wniosku z 12 sierpnia 2018 r. w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na utworzenie Szkoły G. z siedzibą w W. z I. sp. z o.o. na rzecz R. B., to organ słusznie uznał, że zaszły przesłanki do uchylenia w całości zaskarżonej decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 14 września 2018 r. oraz umorzenia postępowanie pierwszej instancji na podstawie z art. 105 § 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Nadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:
I. prawa materialnego, tj. art. 202 § 4 k.s.h. poprzez jego błędną wykładnię w zw. z art. 2 k.s.h. w zw. z art, 61 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1145, dalej "k.c.") poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do uznania przez sąd, że skarżący 14 września 2018 r. (tj. w dniu składania oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie był uprawniony do reprezentowania spółki, bowiem 11 września 2018 r. na podstawie uchwały nr 1/2018 Walnego Zgromadzenia Wspólników I. sp. z o.o. z siedzibą w W. został on odwołany ze składu Zarządu ww. Spółki oraz zwolniono go z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu i z tą datą wygasł skarżącemu mandat członka Zarządu, a okoliczność, kiedy skarżący dowiedział się o podjęciu ww. uchwały nie ma znaczenia dla sprawy, podczas gdy skuteczność aktu odwołania zależy od dojścia tego oświadczenia do adresata w trybie art. 61 § 1 zd. 1 k.c., co w konsekwencji powinno prowadzić do uznania, że oświadczenie skarżącego o zrzeczeniu się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało skutecznie złożone i tym samym wywołuje określone prawem skutki.
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 3 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. z uwagi na nieprawidłowo dokonaną przez sąd kontrolę legalności działalności organu administracji publicznej w przedmiotowej sprawie i oddalenie skargi, w skutek czego doszło do naruszenia art. 127a § 1 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 w zw. z art. 110 § 1 oraz w zw. z art. 57 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że oświadczenie skarżącego o zrzeczeniu się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 14 września 2018 r. zostało złożone przedwcześnie, ponieważ w ocenie sądu termin "w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania" oznacza, że bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się w dniu następnym po dniu doręczenia decyzji, podczas gdy zgodnie z dyspozycją art. 129 §2 k.p.a. termin ten biegnie od dnia doręczenia decyzji, a tym samym tożsamość daty doręczenia decyzji i złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się uprawnienia do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma wpływu na skuteczność złożonego przez skarżącego oświadczenia, co w konsekwencji powinno prowadzić do uznania, że oświadczenie skarżącego o zrzeczeniu się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało złożone w trakcie biegu terminu na wniesienie takiego wniosku, co jest warunkiem uznania prawidłowości i skuteczności oświadczenia, a więc należy uznać je za prawidłowo złożone, a wniosek spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy z 24 września 2018 r. za bezskuteczny;
2. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia poprzez powtórzenie w uzasadnieniu wyroku argumentów organu bez dostatecznego rozpatrzenia stanowiska skarżącego przedstawionego w dotychczasowych pismach procesowych, w tym w skardze na decyzję oraz w piśmie procesowym z 7 maja 2019 r., a także na niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego poprzez nierozpatrzenie okoliczności zgłoszonych przez skarżącego w ww. piśmie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego dokonanej przez sąd pierwszej instancji jest możliwa jedynie w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Rozpoznanie poszczególnych zarzutów wymaga podkreślenia, iż stanowisko sądu pierwszej instancji w przedmiocie oddalenia skargi było konsekwencją dwóch okoliczności. Po pierwsze, uznania, iż oświadczenie z 14 września 2018 r. Prezesa Zarządu R. B., działającego w imieniu I. sp. z o.o., na podstawie art. 127a k.p.a. o zrzeczeniu się prawa wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z 14 września 2018 r., złożone zostało przedwcześnie. Po drugie, przyjęcia, iż 24 września 2018 r. doszło do skutecznego wniesienia przez nowego Prezesa Zarządu I. M. G. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z 14 września 2018 r., a w toku postępowania odwoławczego wycofano wniosek z 12 sierpnia 2018 r. o przeniesienie praw założycielskich, co uzasadniało uchylenie decyzji z 14 września 2018 r. i umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości. Zagadnienie drugie nie było przedmiotem zarzutów skargi kasacyjnej. Z treści uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji wynika, iż każda z tych okoliczności była wystarczającą podstawą do oddalenia skargi. Już tylko z tych względów a limine skarga kasacyjna nie mogła prowadzić do wzruszenia zaskarżonego wyroku, gdyż druga z obu równoprawnych okoliczności, z których każda uzasadniała wydanie zaskarżonej decyzji, nie została objęta treścią złożonych zarzutów.
Przechodząc do rozpoznania skargi kasacyjnej wskazać należy, że zarzut naruszenia prawa procesowego sformułowany w punkcie II.1. odnosi się do pierwszego zagadnienia, tj. przedwczesności złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją
z 14 września 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska sądu pierwszej instancji w tym zakresie.
Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia. W związku z tym bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się w dniu doręczenia decyzji lub jej ogłoszenia. Natomiast art. 57 § 1 k.p.a. reguluje sposób liczenia terminów określonych w dniach, których początkiem jest pewne zdarzenie, stanowiąc, że przy obliczaniu takich terminów nie uwzględnia się dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Nie oznacza to jednakże, aby użyty w art. 127a § 1 k.p.a. zwrot "w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania" rozumieć w ten sposób, że jest to okres, który rozpoczyna się w dniu następnym po doręczeniu lub ogłoszeniu decyzji. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę nie istnieje żadne racjonalne uzasadnienie, aby w ten sposób rozumieć art. 127a § 1 k.p.a. Natomiast istnieją istotne racje przemawiające za przyjęciem, że strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania zaraz po tym, jak zostanie jej doręczona lub ogłoszona decyzja. Wynikający z art. 127a § 1 k.p.a. warunek skutecznego zrzeczenia się przez stronę prawa do wniesienia odwołania, polegający na tym, że zrzeczenie ma mieć miejsce w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania, służy temu, aby strona podęła decyzję o zrzeczeniu się prawa do wniesieniu odwołania po zapoznaniu się z decyzją, a więc po tym, kiedy decyzja zostanie jej doręczona lub ogłoszona. Uwzględniając tę okoliczność, trudno znaleźć uzasadnienie dla stanowiska, że strona nie może skutecznie zrzec się prawa do wniesienia odwołania od decyzji, której treść jest jej znana, dlatego, że zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a. dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nie wlicza się do czternastodniowego terminu na wniesienie odwołania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób wykładni art. 127a § 1 k.p.a. polegający na tym, że strona może się skutecznie zrzec prawa do wniesienia odwołania dopiero następnego dnia po dniu, w którym doręczono jej decyzję lub po dniu, w którym ogłoszono jej ustnie decyzję, nie służy żadnemu racjonalnemu celowi.
Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, iż strona może się skutecznie zrzec się prawa do wniesienia odwołania lub wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy po doręczeniu jej decyzji, przy czym zasady tej nie można rozumieć w sposób, w jaki ujmuje to sąd pierwszej instancji, a więc uznający, iż tego rodzaju oświadczenie strona może złożyć dopiero następnego dnia po dniu, w którym doręczono jej decyzję. Stanowisko przyjmujące, że taka czynność procesowa może być podjęta przez stronę również w dniu doręczenia jej decyzji, a jedyny warunek dotyczy tego, by oświadczenie stanowiło czynność chronologicznie późniejszą w stosunku do doręczenia stronie decyzji, a zatem oświadczenie to nie może zostać złożone względem decyzji sporządzonej, niemniej jeszcze stronie niedoręczonej. Takie stanowisko jest jednolicie wyrażane w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA: z 1 marca 2023 r., II OSK 56/22; z 20 lipca 2022 r., II OSK 2202/19; z 23 lutego 2022 r., II OSK 260/21; z 9 września 2021 r., II OSK 181/21; z 15 czerwca 2020 r., I OSK 2233/19; z 19 września 2019 r., II OSK 1849/19) i Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w całości je podziela. Zarzut ten jest tym samym uzasadniony, co nie oznacza, że jest wystarczający do wzruszenia zaskarżonego wyroku, gdyż stanowisko sądu pierwszej instancji oparło się na dwóch argumentach, a drugi z nich nie został skutecznie podważony.
Zarzut II. 2 jest nieuzasadniony. Z treści zarzutu i uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż jej autor naruszenia tego przepisu dopatruje się, po pierwsze w niewyjaśnieniu w sposób dostateczny podstawy prawnej rozstrzygnięcia, nie rozwijając tego wątku w żaden sposób, po drugie, w niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego.
Z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten jest zatem przepisem stricte procesowym, określającym niezbędne elementy uzasadnienia, których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania sądu, który doprowadził do takiego właśnie rozstrzygnięcia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA: z 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; z 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13, publik. CBOSA). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wbrew treści zarzutu w uzasadnieniu doszło do wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia, na podstawie którego jest możliwe pełne odtworzenie procesu myślowego sądu pierwszej instancji. Sąd ten dokonał wykładni przepisów prawa procesowego i wyjaśnił precyzyjnie dlaczego jego zdaniem nie doszło do naruszenia przepisów procesowych w toku postępowania jurysdykcyjnego.
Ze względu na zawartość normatywną przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. i jego w gruncie rzeczy techniczny charakter odnoszący się do etapu po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego i wydaniu wyroku za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, gdyż względy chronologiczne wskazują, że czynności te miały miejsce przed wydaniem wyroku, naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. nastąpić może już po wydaniu wyroku – na etapie sporządzania jego pisemnego uzasadnienia. Tym samym zarzut w zakresie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za niezasadny.
Zarzut naruszenia prawa materialnego jest nieuzasadniony, co jest konsekwencją kilku okoliczności. Po pierwsze, w jego treści wskazano na naruszenie kilku przepisów, które miały zostać naruszone poprzez ich niezastosowanie.
Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyroki NSA: z 1 czerwca 2004 r., OSK 284/04, niepubl.; z 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07; z 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06; z 28 marca 2007 r., I OSK 31/07; z 25 kwietnia 2012 r., II OSK 329/12; z 6 grudnia 2013 r., I OSK 2255/12; z 8 września 2017 r., I OSK 3080/15 – publik. CBOSA). Zarzut taki mógłby okazać się skuteczny jedynie wówczas, gdyby autor skargi kasacyjnej zarzucając niezastosowanie określonego przepisu jednocześnie wskazała przepis, który w jego przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez nią wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, gdyż wskazane treści zarzutu przepisy nie zostały zastosowane przez sąd pierwszej instancji, co wynika z treści pisemnego uzasadnienia wyroku, lecz nie wskazano w treści zarzutu, które przepisy w to miejsce zostały zastosowane błędnie.
Po drugie, z zarzutu wynika, iż skarżący kasacyjnie stoi na stanowisku, że doszło do skutecznego złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, co wynika z treść uzasadnienia w odniesieniu do zarzutu II.1, podziela to stanowisko. Należy jednak pamiętać, iż skutecznie złożone w dniu 14 września 2018 oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy może być przez stronę wycofane w terminie zastrzeżonym do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie (terminie do wniesienia odwołania). Przypadek taki wystąpił w rozpoznawanej sprawie, gdyż decyzja z 14 września 2018 r. doręczona została I. w dniu jej wydania, a odebrał ją Prezes Zarządu R. B. działający za I.. W dniu 24 września 2018 r., a więc w terminie do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wpłynęło pismo I. podpisane przez nowego Prezesa Zarządu M. G. zawierające wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Wniosek ten został zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego złożony skutecznie.
Zgodnie z art. 201 § 1 k.s.h. w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz. Członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej (art. 201 § 4 k.s.h.). Reguły zaś wygasania mandatu członka zarządu oraz procedurę odwołania członka zarządu regulują przepisy art. 203-204 k.s.h. Uchwała w sprawie powołania członka zarządu spółki wywołuje skutki z chwilą podjęcia, a nie z chwilą zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wpis ten ma jedynie charakter deklaratywny, a nie konstytutywny i nie decyduje o tym, czy dana osoba jest, czy nie jest członkiem zarządu. Żaden przepis prawa nie stanowi, iż do reprezentowania osoby prawnej uprawnione są tylko te osoby, które w takim charakterze figurują w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z przepisów art. 14-17 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1203; dalej: "uKRS.") wynikają jedynie pewne rygory i domniemania prawne, służące zapewnieniu pewności i bezpieczeństwa obrotu, a składające się na domniemanie wiary publicznej rejestru. Oznacza to np., że czynność prawna dokonana z osobą wpisaną jako uprawniona do reprezentowania osoby prawnej w KRS wiąże co do zasady tę osobę, mimo że w rzeczywistości osoba ta utraciła status piastuna (por. wyroki NSA: z 12 stycznia 2016 r., II FSK 468/15; z 22 listopada 2007 r., II FSK 1335/06; także postanowienia NSA: z 30 września 2011 r., II FSK 1735/11; z 18 czerwca 2008 r., II OSK 807/08 - publik. CBOSA). Tym samym objęcie funkcji przez osobę powołaną do zarządu spółki nie zależy od okoliczności wpisu do rejestru. Członkiem zarządu jest więc ten, kto został prawidłowo powołany do organu, natomiast członkostwo w organie wygasa w następstwie okoliczności skutkujących ustaniem mandatu. Dlatego też przyjąć należy, że zapis w Krajowym Rejestrze Sądowym nie w każdej sprawie rozstrzyga spór, kto jest członkiem zarządu (tak wyrok NSA z 3 czerwca 2020 r., II FSK 441/20; wyrok Sądu Najwyższego z 4 września 2012 r., sygn.. I UK 137/12; wyrok NSA z 18 września 2008 r., I OSK 333/08). Z ustaleń faktycznych poczynionych przez organ w rozpoznawanej sprawie wynika, iż do wniosku z 24 września 2018 r. dołączone zostały uchwały o odwołaniu z funkcji Prezesa Zarządu I. R. B. oraz o powołaniu na te funkcję M. G.. Oznacza to, że prawidłowo organ uznał za skuteczne złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, prawidłowo przeprowadził postępowanie z tego wniosku i wydał decyzję. Z tych przyczyn zarzut ten nie mógł okazać się skuteczny.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.