III OSK 2391/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-15
NSAAdministracyjneWysokansa
samorząd terytorialnyrada gminykomisje radymandat radnegoprawo administracyjneuchwałaskład osobowyodwołanie z funkcjipluralizm politycznyzasada równości

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną radnego dotyczącej odwołania go ze składów komisji rady gminy, potwierdzając swobodę rady w kształtowaniu składów komisji.

Radny zaskarżył wyrok WSA, który oddalił jego skargę na uchwałę Rady Miejskiej odwołującą go z funkcji przewodniczącego dwóch komisji i członka trzeciej. Skarżący zarzucał naruszenie art. 24 ust. 1 i art. 21 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, twierdząc, że odwołanie narusza jego prawo do udziału w pracach komisji i zasadę pluralizmu politycznego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną, podkreślając, że ustawa nie przyznaje radnemu prawa do bycia wybranym do komisji ani nie ogranicza swobody rady w kształtowaniu ich składów.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił jego skargę na uchwałę Rady Miejskiej w [...] odwołującą go z funkcji Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej, Przewodniczącego Komisji Skarg Wniosków i Petycji oraz wykreślającą go ze stałej Komisji Budżetowej i Gospodarki Mieniem. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 24 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.), argumentując, że odwołanie go z komisji narusza jego prawo do udziału w pracach organów gminy, zasadę równości radnych i zasadę pluralizmu politycznego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że art. 24 ust. 1 u.s.g. zobowiązuje radnego do udziału w pracach organów, do których został wybrany, ale nie kreuje prawa do bycia wybranym do jakiejkolwiek komisji ani nie uniemożliwia odwołania. Rada gminy ma swobodę w kształtowaniu składów osobowych komisji, zgodnie z przepisami ustawy i statutu. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i NSA, które potwierdzają tę swobodę. Wskazano, że odpowiedzialność radnych ma charakter pozaprawny, a ewentualne nieprawidłowości powinny być oceniane przez wyborców. Sąd oddalił również wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, rada gminy ma swobodę w ustalaniu składu osobowego komisji, w tym prawo do odwołania radnego z funkcji, a ustawa o samorządzie gminnym nie przyznaje radnemu prawa do bycia wybranym do komisji ani nie ogranicza możliwości jego odwołania.

Uzasadnienie

Ustawa o samorządzie gminnym nie przyznaje radnemu prawa do bycia wybranym do komisji ani nie ogranicza swobody rady w kształtowaniu składów komisji. Odpowiedzialność radnych ma charakter pozaprawny, a ewentualne nieprawidłowości powinny być oceniane przez wyborców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.s.g. art. 21 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Rada gminy ze swojego grona może powoływać stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania oraz skład osobowy. Uprawnieniem rady gminy jest ustalenie składu osobowego poszczególnych komisji wraz ze wskazaniem ich zadań oraz przedmiotu działania, co obejmuje zarówno określenie liczby radnych, jak i ich wybór.

u.s.g. art. 24 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Radny jest obowiązany brać udział w pracach rady gminy i jej komisji oraz innych instytucji samorządowych, do których został wybrany lub desygnowany. Przepis ten nie kreuje prawa do bycia wybranym do jakiejkolwiek komisji ani nie uniemożliwia odwołania z niej.

Pomocnicze

u.s.g. art. 18a

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 18b

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 23 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Radny obowiązany jest kierować się dobrem wspólnoty samorządowej gminy i podtrzymywać stałą więź z mieszkańcami, nie jest jednak związany instrukcjami wyborców.

P.p.s.a. art. 174 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.w. art. 30 § ust. 4

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa

Przykład przepisu regulującego skład komisji w sposób uwzględniający przedstawicieli różnych klubów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rada gminy ma swobodę w kształtowaniu składu osobowego komisji, w tym prawo do odwołania radnego z funkcji. Ustawa o samorządzie gminnym nie przyznaje radnemu prawa do bycia wybranym do komisji ani nie ogranicza możliwości jego odwołania. Odwołanie radnego z funkcji w komisji nie narusza zasady równości radnych ani zasady pluralizmu politycznego.

Odrzucone argumenty

Odwołanie radnego z funkcji w komisji narusza jego prawo do udziału w pracach organów gminy. Odwołanie radnego z funkcji w komisji narusza zasadę równości radnych i zasadę pluralizmu politycznego. Wykładnia przepisów prowadzi do możliwości eliminowania przez większość radnych opozycyjnych radnych z prac w komisjach.

Godne uwagi sformułowania

Nie stwarza jednak w żadnym wypadku uprawnienia radnego do wybrania go do konkretnego organu, lub nawet do któregokolwiek z organów rady, a tym bardziej roszczenia o włączenie go do składu konkretnego organu, czego mógłby dochodzić w drodze sądowej. Zasadą jest bowiem swoboda rady w kształtowaniu swych organów, a odmienne rozwiązania mogą mieć tylko wyjątkowy charakter. Nie można zatem z góry wykluczyć takiego rozwiązania, że w statucie znajdują się jedynie ogólne zasady organizacji i funkcjonowania komisji, natomiast liczbę, przedmiot działania i skład osobowy poszczególnych komisji stałych określa rada gminy w odrębnych uchwałach. Powszechnie przyjmuje się, że odpowiedzialność radnych za wypełnianie obowiązków wynikających z uzyskanych w wyniku wyborów mandatów ma charakter w istocie pozaprawny, rozumiany jako poddanie się ocenie przez wyborców w kolejnych wyborach lub też możliwość odwołania wszystkich radnych w czasie kadencji na skutek referendum lokalnego.

Skład orzekający

Artur Kuś

sędzia

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie składów osobowych komisji rady gminy, swoboda rady w zakresie odwoływania radnych z funkcji w komisjach, interpretacja art. 21 i 24 ustawy o samorządzie gminnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odwołania radnego z funkcji w komisjach rady gminy. Interpretacja przepisów może być odmienna w przypadku szczegółowych regulacji statutowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy relacji między radnymi a radą gminy oraz zakresu swobody decyzyjnej rady w kwestiach organizacyjnych, co może być interesujące dla prawników samorządowych i samych samorządowców.

Czy radny może być wyrzucony z każdej komisji? NSA wyjaśnia granice swobody rady gminy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 2391/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6263 Stałe komisje
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III SA/Wr 632/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-07-14
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 713
art. 24 ust. 1 art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Artur Kuś Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Nina Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Wr 632/21 w sprawie ze skargi T. K. na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia 26 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie ustalenia składów osobowych komisji Rady Miejskiej w [...] 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Wr 632/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. K. (dalej skarżący) na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia 26 kwietnia 2021 r. nr [...]
w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie ustalenia składów osobowych komisji Rady Miejskiej w [...], oddalił skargę w zakresie § 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 3, ust. 2 pkt 2 lit. b zaskarżonej uchwały (pkt I), a także w pozostałym zakresie skargę odrzucił (pkt II).
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że Rada Miejska w [...] uchwałą z dnia 26 kwietnia 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713 z późn. zm.) zwanej dalej u.s.g. oraz § 49 uchwały z dnia 29 października 2018 r. nr [...] w sprawie Statutu [...] Gminy Miejskiej [...] wprowadziła zmiany w uchwale Rady Miejskiej z dnia 11 grudnia 2018 r. nr [...] w sprawie ustalenia składów osobowych komisji. W zaskarżonej uchwale w § 1 ust. 1 pkt 1 i 3 w miejsce skarżącego wpisano innego radnego jako Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej i Przewodniczącego Komisji Skarg Wniosków i Petycji a § 2 pkt 2 lit. b wykreślono skarżącego ze stałej Komisji Budżetowej i Gospodarki Mieniem.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że odnośnie rozwiązania organizacyjnego w postaci komisji rady gminy przepisy u.s.g. wypowiadają się w art. 18a (odnośnie komisji rewizyjnej), art. 18b (odnośnie komisji skarg, wniosków i petycji) i art. 21 (odnośnie komisji stałych i doraźnych). Swoboda rady gminy w kształtowaniu tego rozwiązania organizacyjnego jest zatem ograniczona ustawowo, przy czym stopień tego ograniczenia kształtuje się odmiennie: w art. 21 u.s.g., w przeciwieństwie do art. 18a ust. 5 i art. 18b ust. 3 u.s.g. ustawodawca nie zawarł wymogu, aby zasady i tryb działania komisji stałych i doraźnych zostały określone w statucie gminy. W odniesieniu do komisji stałych i doraźnych zasady i tryb ich działania nie należą więc do zakresu obowiązkowej materii statutowej. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.s.g. rada gminy ze swojego grona może powoływać stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania oraz skład osobowy. W świetle przepisu art. 169 ust. 4 Konstytucji RP należy przyjąć, że na podstawie art. 21 ust. 1 u.s.g. rady gminy mogą swobodnie określać zarówno przedmiot działania komisji jak i ich skład.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w przeciwieństwie do treści art. 18a i art. 18b u.s.g., art. 21 u.s.g. nie wypowiada się odnośnie przedmiotu działania konkretnych komisji (tak jak w art. 18a ust. 1, ust. 3-4 oraz art. 18b ust. 1 u.s.g.) ani odnośnie składu osobowego komisji (tak jak w art. 18a ust. 2 i art. 18b ust. 2), za wyjątkiem wskazania, że w skład komisji stałych i doraźnych wchodzą radni (art. 21 ust. 1 u.s.g. mówi o powoływania komisji przez radę gminy "ze swojego grona"). Nie jest to przy tym materia, którą ustawodawca nakazał obowiązkowo ująć w statucie. Rozwiązanie w tym zakresie może być różne w zależności od specyfiki gminy. Nie można zatem z góry wykluczyć takiego rozwiązania, że w statucie znajdują się jedynie ogólne zasady organizacji i funkcjonowania komisji, natomiast liczbę, przedmiot działania i skład osobowy poszczególnych komisji stałych określa rada gminy w odrębnych uchwałach.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji podzielił wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 7 marca 1996 r. sygn. akt III ARN 56/95 (opubl. OSNAPiUS z 1996 r. Nr 18 poz. 257 oraz Legalis nr 29824) pogląd, że na podstawie art. 21 ust. 1 u.s.g. rady gmin mogą swobodnie określać skład osobowy komisji rady gminy, przy czym termin "skład" należy rozumieć jako uprawnienie do ustalenia liczbowego składu komisji w zależności od liczby radnych i konkretnych potrzeb. Ową konkretną potrzebą zdaniem Sądu, może być potrzeba zapewnienia sprawności działania komisji. Trzeba też podkreślić, że istotą powoływania komisji rady jednostki samorządu terytorialnego jest dokonywanie swoistego podziału pracy i uprawnień do wypowiadania się w istotnych sprawach społeczności lokalnej (por. wyrok NSA z 15 listopada 2005 r. sygn. akt II OSK 235/05). Powoływanie wewnętrznych organów rady, jakimi są komisje, ma więc usprawnić pracę rady.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przechodząc do zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wskazać należy, że liczba radnych w poszczególnych komisjach uzależniona jest od woli rady, która może określić w statucie minimalny i maksymalny skład liczbowy komisji. Podkreślić przy tym trzeba, że ustalając skład osobowy poszczególnych komisji, rada powinna kierować się zasadą równości radnych, jako mieszkańców danej wspólnoty regionalnej, zobowiązanych zgodnie z art. 23 ustawy o samorządzie województwa do uczestniczenia w pracach organów województwa, i zapewnić im możliwość czynnego uczestnictwa w pracach poszczególnych komisji. Ponownie wskazać w tym miejscu należy na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r. sygn. akt III ARN 56/95 w którym uznano, że rada gminy jest władna uchwalić ograniczenie liczbowego składu swoich komisji, przy czym okoliczność, że w wyniku wyborów radny nie został członkiem żadnej z komisji, nie może być utożsamiona z naruszeniem prawa. W powołanym wyroku Sąd Najwyższy uznał, że: "przepis art. 24 ustawy o samorządzie terytorialnym, który stanowi, że radny obowiązany jest brać udział w pracy rady gminy i jej organów (...) do których został wybrany (...), stwarza dla radnego obowiązek udziału w pracach organów gminy tylko wówczas, jeśli został do tych organów wybrany. Nie stwarza jednak w żadnym wypadku uprawnienia radnego do wybrania go do konkretnego organu, lub nawet do któregokolwiek z organów rady, a tym bardziej roszczenia o włączenie go do składu konkretnego organu, czego mógłby dochodzić w drodze sądowej. W istocie rzeczy taka interpretacja przepisu art. 24 ustawy prowadziłaby do praktycznego zakwestionowania zasady, iż komisje rady pochodzą z wyborów, i że tylko radni decydują o tym, kto konkretnie wejdzie w ich skład. Gdyby zaś wejście w skład komisji rady można było uzyskać w drodze procesu sądowego, znaczyłoby to, że w tym zakresie "państwo demokracji" może być zastępowane przez "państwo sądów", co w świetle cyt. przepisu art. 24 ust. 1 ustawy musiałoby być - tak jak w innych przypadkach sądowej kontroli nad wyborami - bardzo wyraźnie przewidziane przez konkretny przepis ustawowy. Takiego zaś przepisu nie ma i w świetle systemowej wykładni całości przepisów rozdziału 3 ustawy nie ma też żadnych podstaw do kreowania go w drodze interpretacji. Zasadą jest bowiem swoboda rady w kształtowaniu swych organów, a odmienne rozwiązania mogą mieć tylko wyjątkowy charakter." Analogiczne stanowisko w tej materii zaprezentował również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 2422/19.
W ocenie Sądu tym samym za bezzasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 24 ust. 1 u.s.g. poprzez odwołanie skarżącego ze stanowiska Przewodniczącego Komisji, czym uniemożliwiono mu udział w pracach tych Komisji, w których jego zdaniem musi uczestniczyć.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie jest bezsporne, że na mocy postanowień uchwały Rady Miejskiej skarżący został odwołany z funkcji Przewodniczącego dwóch Komisji i członka trzeciej komisji. Przepisy ustawy o samorządzie gminnym nie określają w jaki sposób dochodzi do odwołania lub powołania przewodniczącego komisji. Kwestie te powinny regulować postanowienia statutu będącego źródłem prawa miejscowego jeżeli jednak nawet w statucie brak jest takich regulacji, rada gminy może dokonać odwołania według własnego uznania. Powinna jednak uzasadnić czym się kierowała. Rada gminy może odwołać radnego z pełnionej funkcji, jeżeli uzna że jest to w jej ocenie celowe, zachowując przy tym odpowiednie procedury z tym związane. Skoro przewodniczący komisji pochodzi z wyborów, to osoba chcąca być wybrana na taką funkcję w komisji nie ma roszczenia w tym zakresie. Zasadą jest bowiem swoboda rady w kształtowaniu organów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł T. K., zaskarżając go w części tj. co do punktu pierwszego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, a to art. 24 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 u.s.g. przez błędna jego wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż uprawnienie rady gminy do powoływania i odwoływania radnych ze składów komisji stałych oraz funkcji w tych komisjach nie jest ograniczone przez prawo radnego do udziału w pracach Komisji Rady w tym sensie, iż rada gminy może odwołać radnego ze wszystkich komisji, w sytuacji gdy wykładnia taka prowadziłaby do umożliwienia stronnictwu dysponującemu większością w radzie eliminowania z prac w komisjach dowolnych, opozycyjnych radnych, uniemożliwiając im pełną realizację swojego mandatu oraz naruszając zasadę równości radnych i zasadę pluralizmu politycznego.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w części zaskarżonej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania ze skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. Jednocześnie oświadczono, iż skarżący wnosi o wyznaczenie rozprawy z jego udziałem przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku poza budynkiem sądu (rozprawa zdalna).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miejska w [...] wniosła o jej oddalenie w całości, a także obciążanie skarżącego kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Strona skarżąca kasacyjnie zaskarżyła tylko punkt pierwszy zaskarżonego wyroku, co określa granice rozpoznania skargi kasacyjnej. Tym samym tylko w tym zakresie zostanie skontrolowany zaskarżony wyrok.
Nie jest zasadny jedyny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego w zakresie dokonania błędnej wykładni art. 24 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 u.s.g. przez nieuzasadnione przyjęcie, iż uprawnienie rady gminy do powoływania i odwoływania radnych ze składów komisji stałych oraz funkcji w tych komisjach nie jest ograniczone przez prawo radnego do udziału w pracach komisji rady w tym sensie, iż rada gminy może odwołać radnego ze wszystkich komisji. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie taka wykładnia prowadziłaby do umożliwienia stronnictwu dysponującemu większością w radzie eliminowania z prac w komisjach dowolnych, opozycyjnych radnych, uniemożliwiając im pełną realizację swojego mandatu oraz naruszając zasadę równości radnych i zasadę pluralizmu politycznego.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.s.g. radny jest obowiązany brać udział w pracach rady gminy i jej komisji oraz innych instytucji samorządowych, do których został wybrany lub desygnowany. NSA w wyroku z 17 lutego 1995 r. sygn. akt SA/Wr 49/95 wyraził pogląd, że udział radnego w pracach komisji jest nie tylko obowiązkiem, ale i prawem radnego i za niezgodne z przepisami ustawy o samorządzie terytorialnym uznano całkowite uniemożliwienie radnemu aktywnego uczestniczenia w pracach komisji rady. Pogląd ten nie jest podzielany przez obecne składy sądów administracyjnych. Art. 24 ust. 1 u.s.g. nie kreuje dla radnego prawa do bycia wybranym do jakiejkolwiek komisji rady gminy. To rada gminy w drodze uchwały kształtuje skład poszczególnych komisji stosownie do przepisów ustawy o samorządzie gminnym oraz przepisów statutowych, o ile te ostatnie przewidują w tym zakresie regulacje. Nie jest potrzebna nawet zgoda radnego do kandydowania w wyborach do danej komisji (por. wyrok NSA z 26 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 2672/19; wyrok NSA z 26 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 2674/19; wyrok NSA z 26 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 2673/19). Powołany przepis zobowiązuje już wybranego radnego do udziału w pracach tak rady gminy, jak i komisji z jego udziałem. Także w doktrynie podnosi się, że radny nie ma żadnego prawa skutecznego domagania się bycia wybranym do składu komisji i nie ma żadnego prawa które skutecznie uniemożliwiłoby jego odwołanie z komisji (Cz. Martysz, komentarz do art. 24 teza nr 2, [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. B. Dolnicki, wyd. III, Warszawa 2021).
Tym samym powyższy przepis nie może stanowić podstawy do domagania się pozostawania w składzie danej komisji rady gminy i podjęcie uchwały przez radę gminy w przedmiocie odwołania członka takiej komisji nie stanowi jego naruszenia.
Należy także wskazać, że zarzucając Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię normy prawnej zawartej w art. 24 ust. 1 u.s.g. w istocie strona skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła na czym w jej ocenie powinna polegać prawidłowa wykładnia. Nie wskazała w jakim stanie faktycznym (hipoteza) należałoby wskazać na prawidłowe zachowanie rady gminy (dyspozycja). Wskazanie na skutki związane z odwołaniem radnego z komisji rady gminy wraz z naruszeniem pluralizmu politycznego nie mają uzasadnienia także w treści art. 23 ust. 1 u.s.g. zgodnie z którym radny obowiązany jest kierować się dobrem wspólnoty samorządowej gminy i podtrzymuje stałą więź z mieszkańcami oraz ich organizacjami, a w szczególności przyjmuje zgłaszane przez mieszkańców gminy postulaty i przedstawia je organom gminy do rozpatrzenia, nie jest jednak związany instrukcjami wyborców. Wykonywanie mandatu radnego nie polega na aktywności partyjnej lub politycznej, ale na służeniu wszystkim mieszkańcom danej wspólnoty samorządowej poprzez takie dostosowywanie wykonywania zadań publicznych, aby interes tych mieszkańców - to niezależnie od ich przekonań politycznych - był w jak najszerszym zakresie uwzględniony.
Dodatkowo należy także podnieść, że tam gdzie ustawodawca uznaje za zasadny taki skład komisji organu stanowiącego, który uwzględniałby przedstawicieli z różnych klubów, wprowadza to przepisami ustaw. Przykładem jest art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, zgodnie z którym przewodniczącym komisji rewizyjnej sejmiku województwa jest radny największego klubu radnych, który złożył oświadczenie o odmowie udzielenia poparcia zarządowi województwa. Takiego lub chociażby podobnego przepisu nie zawiera art. 24 u.s.g.
Nie jest także zasadny zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 21 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem rada gminy ze swojego grona może powoływać stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania oraz skład osobowy. Zgodnie z jego treścią uprawnieniem rady gminy jest ustalenie składu osobowego poszczególnych komisji wraz ze wskazaniem ich zadań oraz przedmiotu działania. Pod pojęciem ustalenia składu komisji należy rozumieć zarówno określenie liczby radnych wchodzących w skład danej komisji, jak i ich wybór. Dodatkowe regulacje mógłby w tym zakresie przewidywać statut danej gminy, ale skarżący kasacyjnie nie podniósł zarzutu naruszenia przepisów Statutu Gminy [...]. Powołany przez stronę kasacyjną art. 21 ust. 1 u.s.g. nie przyznaje radnemu żadnego prawa blokującego lub utrudniającego jego odwołanie przez radę gminy z danej komisji.
Powszechnie przyjmuje się, że odpowiedzialność radnych za wypełnianie obowiązków wynikających z uzyskanych w wyniku wyborów mandatów ma charakter w istocie pozaprawny, rozumiany jako poddanie się ocenie przez wyborców w kolejnych wyborach lub też możliwość odwołania wszystkich radnych w czasie kadencji na skutek referendum lokalnego. Tym samym radni, którzy nienależycie pełnili mandaty i nie przyczyniali się do poprawny warunków funkcjonowania wspólnoty samorządowej powinni być z tego tytułu oceniani w czasie kolejnych wyborów. Jednak pozbawienie radnego członkostwa w danej komisji rady gminy nie stanowi ani naruszenia zasady równości wobec radnych pozostających w takiej komisji, ani nie ogranicza w nieuzasadniony sposób możliwość wykonywania mandatu radnego. Nie stanowi także naruszenia zasady pluralizmu politycznego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie przeprowadził na podstawie art. 106 § 3 w związku z art. 193 P.p.s.a. postępowania dowodowego obejmującego wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 2872/23 i prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 310/21.
Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wnioskowane w skardze kasacyjnej dowodowy są znane Sądowi w tej sprawie i ich treść nie zawiera żadnych ustaleń niezbędnych do wyjaśnienia jakichkolwiek istotnych okoliczności w tej sprawie. Wyroki te dotyczą zupełnie inne stanu faktycznego niż objęty tą sprawą, a ponadto wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 310/21 nie mógł wywołać jakichkolwiek skutków prawnych na datę 26 kwietnia 2021 r.
Ponadto z treści art. 106 § 3 P.p.s.a. wynika, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, nie zaś obowiązkiem sądu, a brak przeprowadzenia dowodu (czy z urzędu, czy na wniosek) nie może być postrzegany jako naruszenie prawa procesowego w rozumieniu wskazanego przepisu (por. wyrok NSA z 14 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 2499/21; wyrok NSA z 25 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 1438/21).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzi, że skoro zarzut naruszenia prawa materialnego nie okazał się zasadny, to Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego został oddalony na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a. (pkt 2 wyroku), ponieważ strona przeciwna do strony skarżącej kasacyjnie nie wykazała (sporządzając odpowiedź na skargę kasacyjną), że takowe koszty poniosła, a zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 przepisy art. 204 P.p.s.a. i art. 205 § 2 – 4 w związku z art. 207 § 1 P.p.s.a., stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów jedynie za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika. Profesjonalny pełnomocnik [...] Gminy Miejskiej [...] nie posiadał pełnomocnictwa do reprezentowania tej Gminy w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI