III OSK 2389/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Podlaskiego od wyroku WSA w Białymstoku, który stwierdził nieważność rozporządzenia porządkowego Wojewody wprowadzającego zakaz przerzucania przedmiotów przez granicę z Białorusią w strefie nadgranicznej. WSA uznał, że rozporządzenie zostało wydane z istotnym naruszeniem prawa, ponieważ nie spełniono przesłanek z art. 60 ust. 1 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej, a cel rozporządzenia nie znalazł odzwierciedlenia w jego treści. Sąd I instancji wskazał również na naruszenie zasady określoności prawa z art. 2 Konstytucji RP przez niedostateczne sprecyzowanie obszaru i pojęcia "przedmiotów". Wojewoda Podlaski w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego (art. 60 u.w. i art. 12a ustawy o ochronie granicy państwowej) oraz przepisów postępowania. Argumentował, że rozporządzenie wypełniało lukę prawną i było niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, a przepisy karne nie obejmowały wszystkich sytuacji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna była wadliwie skonstruowana, nie precyzując formy naruszenia prawa materialnego. Niezależnie od wad formalnych, NSA uznał zarzuty merytoryczne za niezasadne. Sąd potwierdził, że rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, gdyż kwestie te były już wystarczająco uregulowane w Kodeksie karnym i Kodeksie wykroczeń. NSA wskazał, że właściwszą reakcją państwa na sytuację na granicy byłoby wydanie rozporządzenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie ustawy o ochronie granicy państwowej, wprowadzającego zakaz przebywania w strefie nadgranicznej, co byłoby bardziej proporcjonalne i zgodne z prawem. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, uznając wyrok WSA za prawidłowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie granic kompetencji wojewody w zakresie wydawania rozporządzeń porządkowych, zwłaszcza w kontekście bezpieczeństwa na granicy państwowej i stosowania przepisów karnych/wykroczeniowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji na granicy z Białorusią i interpretacji art. 60 ustawy o wojewodzie. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów rozporządzeń porządkowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Wojewoda Podlaski miał uprawnienia do wydania rozporządzenia porządkowego wprowadzającego zakaz przerzucania przedmiotów przez granicę państwową, w sytuacji gdy istnieją przepisy karne penalizujące nielegalne przekraczanie granicy i pomocnictwo w tym procederze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Wojewoda przekroczył swoje kompetencje. Rozporządzenie zostało wydane z naruszeniem art. 60 ust. 1 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej, gdyż kwestie te były już wystarczająco uregulowane w przepisach prawa karnego i wykroczeń, a celem rozporządzenia było de facto prowadzenie polityki penalnej, a nie ochrona bezpieczeństwa publicznego w sposób proporcjonalny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zakaz przerzucania przedmiotów przez granicę jest już objęty przepisami Kodeksu karnego (nielegalne przekraczanie granicy, pomocnictwo) i Kodeksu wykroczeń (usiłowanie, pomocnictwo). Rozporządzenie Wojewody stanowiło próbę uproszczenia egzekwowania odpowiedzialności karnej, co wykraczało poza jego kompetencje. Właściwszą reakcją byłoby wprowadzenie zakazu przebywania w strefie nadgranicznej na podstawie ustawy o ochronie granicy państwowej.
Czy rozporządzenie porządkowe Wojewody Podlaskiego naruszało zasadę określoności prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozporządzenie naruszało zasadę określoności prawa przez niedostatecznie precyzyjne określenie obszaru obowiązywania zakazu oraz pojęcia "przedmiotów", bez wskazania celu ich przerzucania.
Uzasadnienie
Sąd I instancji wskazał na naruszenie zasady określoności prawa przez nieprecyzyjne określenie obszaru i przedmiotu zakazu. Chociaż NSA nie rozpatrywał tego zarzutu bezpośrednio w skardze kasacyjnej (brak zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP), uznał, że stanowiło to istotny argument za nieważnością rozporządzenia, potwierdzając prawidłowość wyroku WSA.
Czy właściwą podstawą prawną do wprowadzenia zakazu w strefie nadgranicznej w celu zapobiegania nielegalnemu przekraczaniu granicy jest rozporządzenie porządkowe Wojewody na podstawie ustawy o wojewodzie, czy rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie ustawy o ochronie granicy państwowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwą podstawą prawną do wprowadzenia zakazu przebywania w strefie nadgranicznej w celu zapewnienia bezpieczeństwa jest ustawa o ochronie granicy państwowej, a nie rozporządzenie porządkowe Wojewody.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że ustawa o ochronie granicy państwowej przewiduje mechanizmy (np. zakaz przebywania w strefie nadgranicznej) służące zapewnieniu bezpieczeństwa na granicy, które są bardziej adekwatne i proporcjonalne niż rozporządzenie porządkowe Wojewody. Wojewoda nie powinien zastępować Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w tej materii.
Przepisy (10)
Główne
u.w. art. 60 § 1
Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie
Wojewoda może wydawać rozporządzenia porządkowe, jeżeli jest to niezbędne do ochrony życia, zdrowia lub mienia oraz do zapewnienia porządku, spokoju i bezpieczeństwa publicznego, w zakresie nieuregulowanym w przepisach powszechnie obowiązujących. Sąd uznał, że przesłanki te nie zostały spełnione, a cel rozporządzenia wykraczał poza delegację.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność aktu prawa miejscowego lub innej decyzji lub aktu z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, oddala skargę kasacyjną.
u.w. art. 60 § 2
Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie
Rozporządzenia porządkowe mogą być wydawane w celu zapobiegania przestępstwom i wykroczeniom albo w celu ochrony życia, zdrowia lub mienia.
k.k. art. 264 § 2
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny
Kto używa przemocy, groźby, podstępu lub we współdziałaniu z innymi osobami ułatwia innej osobie nielegalne przekroczenie granicy Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
k.k. art. 264a § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny
Kto organizuje innym osobom przekraczanie granicy Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
k.w. art. 49a § 2
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń
Kto usiłuje lub pomaga w nielegalnym przekroczeniu granicy państwowej, podlega karze grzywny.
u.o.g.p. art. 12a § 2
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej
Minister właściwy do spraw wewnętrznych może wprowadzić, w drodze rozporządzenia, czasowy zakaz przebywania na określonym obszarze strefy nadgranicznej, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa lub porządku publicznego w strefie nadgranicznej w związku z zagrożeniem życia lub zdrowia ludzi, lub mienia, wynikającym z przekraczania granicy państwowej wbrew przepisom prawa lub podejmowania prób takiego przekraczania, lub uzasadnionym ryzykiem popełniania innych czynów zabronionych.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska strzeże suwerenności i niepodległości, nienaruszalności i niepodzielności swojego terytorium oraz zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela, a także bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego, zapewniając zwrot zagrabionych dóbr kultury, oraz dopełnia obowiązków wynikających z wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych umów międzynarodowych. Zasada określoności prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie porządkowe Wojewody zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej (art. 60 ust. 1 u.w.). • Cel rozporządzenia nie znalazł odzwierciedlenia w jego treści i stanowił próbę prowadzenia polityki penalnej. • Kwestie związane z nielegalnym przekraczaniem granicy i pomocnictwem są już wystarczająco uregulowane w Kodeksie karnym i Kodeksie wykroczeń. • Właściwszą podstawą prawną do wprowadzenia zakazu w strefie nadgranicznej jest ustawa o ochronie granicy państwowej. • Rozporządzenie naruszało zasadę określoności prawa (art. 2 Konstytucji RP).
Odrzucone argumenty
Rozporządzenie porządkowe wypełniało lukę prawną i było niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa publicznego. • Przepisy karne nie obejmowały wszystkich sytuacji, które miało regulować rozporządzenie. • Sąd I instancji błędnie uznał, że rozporządzenie było spóźnione.
Godne uwagi sformułowania
rzeczywistym celem kwestionowanego rozporządzenia porządkowego jest nie tyle zapobieganie procederowi nielegalnego przekraczania granicy, czy pomocnictwu w tym procederze, co prowadzenie polityki penalnej. • organ de facto przyznaje, że deklarowane przez niego cele (...) realizowane są przez przywołane normy szerokorozumianego prawa karnego, ale z uwagi na trudności w egzekwowaniu odpowiedzialności (...) za celowe uznał faktyczne "uproszczenie" opisu tych czynów • właściwą reakcją państwa było wprowadzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zakazu przebywania osób na danym obszarze strefy nadgranicznej, a nie wydawanie rozporządzeń porządkowych przez Wojewodę • nie powinno budzić wątpliwości, że rzeczywistym celem kwestionowanego rozporządzenia porządkowego jest nie tyle zapobieganie procederowi nielegalnego przekraczania granicy, czy pomocnictwu w tym procederze, co prowadzenie polityki penalnej.
Skład orzekający
Tamara Dziełakowska
przewodniczący
Zbigniew Ślusarczyk
sprawozdawca
Mariusz Kotulski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie granic kompetencji wojewody w zakresie wydawania rozporządzeń porządkowych, zwłaszcza w kontekście bezpieczeństwa na granicy państwowej i stosowania przepisów karnych/wykroczeniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji na granicy z Białorusią i interpretacji art. 60 ustawy o wojewodzie. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów rozporządzeń porządkowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii kompetencji organów administracji publicznej i potencjalnego nadużywania prawa do wydawania rozporządzeń porządkowych, szczególnie w kontekście sytuacji na granicy państwowej.
“Wojewoda chciał ukarać za "przerzucanie przedmiotów" przez granicę, ale sąd powiedział "nie". Kluczowe orzeczenie o kompetencjach!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.