III OSK 2377/22

III OSK 2377/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Gl 396/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-06-09
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1973
art.3 pkt 6 i art.180 pkt 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 396/22 w sprawie ze skargi R.L. na zarządzenie pokontrolne Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 27 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ochrony środowiska 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 9 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę R.L. (dalej: skarżący) na zarządzenie pokontrolne Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach z 27 grudnia 2021 r. w przedmiocie ochrony środowiska.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżonym zarządzeniem pokontrolnym Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Katowicach zarządził:
1. uregulować stan formalno-prawny w zakresie wprowadzania gazów i pyłów do powietrza z procesu czyszczenia zbóż w terminie realizacji: 15 marca 2022 r.
2. sporządzać i wprowadzać raport do Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji sprawozdania z eksploatacji urządzeń i instalacji uwzględniając wszystkie źródła emisji zanieczyszczeń do powietrza zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1-10 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1077 ze zm.) w terminie realizacji zgodnie z ustawą.
3. sporządzać i przedkładać Marszałkowi Województwa Śląskiego wykazy zawierające zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat uwzględniając wysokości opłaty wyliczonej na podstawie wielkości rocznej rzeczywistej emisji określonej w raporcie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji uwzględniając wszystkie źródła emisji zanieczyszczeń do powietrza zgodnie z art. 284 - 286 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1973, dalej: p.o.ś.).
Jako podstawę zarządzenia pokontrolnego organ powołał art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1070) oraz ustalenia kontroli udokumentowanych protokołem nr CZE 321/2021.
W uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego organ wskazał, że od 27 października do 18 listopada 2021 r. przeprowadził kontrolę w gospodarstwie rolnym skarżącego w Karchowicach, podczas której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Odnosząc się do pierwszego punktu zarządzenia organ stwierdził, że na terenie wskazanego gospodarstwa znajduje się oczyszczalnia do ziarna "PAT" typ BCX-100 z emitorem poziomym usytuowanym w obudowie czyszczalni na wysokości ok. 7-8 m m.p.t. oraz suszarnia kukurydzy typ SD3/10 ESR 4/2019 (opalana propan-butanem) za pomocą wbudowanego palnika o mocy 2 MW, wyposażona w system rekuperacji ciepłego powietrza oraz w wentylocyklon (skuteczność odpylania według danych technicznych 90%). Instalacja posiada dwa emitory - wentylatory wyciągowe pionowe na wysokości ok. 12,5-13 m n.p.t. Zgodnie z pkt 11 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz.U. z 2010 r., poz. 881) instalacje do suszenia owoców, warzyw, zboża, innych płodów rolnych lub leśnych nie wymagają uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Przepisy tego rozporządzenia nie obejmują jednak procesu czyszczenia zboża. Ponadto zgodnie z § 1 ust. 3 tego rozporządzenia, pozwolenia nie wymaga wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z innych niż określone w § 1 ust. 1 lub ust. 2 rodzajów instalacji, do których nie stosuje się przepisów w sprawie standardów emisyjnych, w przypadku gdy żadna z substancji wprowadzanych do powietrza z wszystkich tych rodzajów instalacji położonych na terenie jednego zakładu nie powoduje przekroczenia 10 % dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu albo 10 % wartości odniesienia, uśrednionych dla 1 godziny.
Z kolei w zakresie punktów 2 i 3 zarządzenia organ odwołał się do art. 284- 286 p.o.ś. W trakcie kontroli ustalono, że skarżący nie przedłożył wyliczenia opłat za korzystanie ze środowiska, jak również nie przedłożył potwierdzenia złożenia sprawdzania Marszałkowi Województwa Śląskiego.
Skarżący wniósł skargę na pkt 1 zarządzenia pokontrolnego, informując jednocześnie, że wykonał obowiązki wynikające z pkt 2 i pkt 3 zarządzenia pokontrolnego.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że "nakaz" z pkt 1 zarządzenia pokontrolnego "ściśle i precyzyjnie" odzwierciedla ustalenia protokołu kontroli, odnosząc się jedynie do stwierdzonego w protokole naruszenia. Natomiast skarżący kwestionuje wskazany w pkt 1 zarządzenia pokontrolnego nakaz dotyczący podjęcia działań w celu uregulowania stanu formalno-prawnego w zakresie wprowadzania do powietrza gazów i pyłów z procesu czyszczenia zbóż. W toku postępowania, jak i w skardze skarżący stwierdza, że wykorzystywana przez niego instalacja stanowi zespół urządzeń technicznych stanowiących instalację suszarni, w skład której wchodzą określone elementy - tj. kosz zasypowy, czyszczalnia, kolumna suszarnicza wraz ze zintegrowanym palnikiem oraz system przenośników. Według skarżącego, wykorzystywana w jego gospodarstwie instalacja do suszenia ziarna nie wiąże się z obowiązkiem uzyskania pozwolenia na emisję gazów i pyłów do środowiska oraz nie podlega zgłoszeniu z uwagi na wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza. Skarżący odwołał się w tym zakresie do treści punktu 11 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia. Dodatkowo wskazał też, że wobec wydajności eksploatowanej instalacji suszarni na poziomie 6.25 mg/h, która jest znacząco niższa niż wskazana w § 2 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz.U. z 2019 r., poz. 1510), emisja z takiej instalacji nie wymaga zgłoszenia organowi ochrony środowiska. Natomiast organ stwierdził, że czyszczalnia nie jest integralną częścią wskazanej suszarni, a stanowi odrębną instalację (niezależną od suszarni). Zgodnie z instrukcją obsługi przedmiotowej suszarni w pkt 3.2 opisującym przeznaczenie tej suszarni wskazano "suszarnie typu SD3/10 ESR, produkowane przez [...], przeznaczone są do suszenia czystych (zalecamy wstępne oczyszczenie materiału przeznczonego do suszenia z wszelkich zanieczyszczeń urządzeniami - typu czyszczalnie wstępne) nieprzetworzonych nasion roślin zbożowych, oleistych strączkowych, a także kukurydzy oraz materiału siewnego". Z kolei w przedłożonej instrukcji obsługi czyszczalni do ziarna "PAT" Typ BCX-100 wskazano, że "czyszczalnia BCX-100 przeznaczona jest do dokładnego i wstępnego oczyszczenia wszystkich gatunków zbóż, rzepaku, kukurydzy i nasion strąkowych (...). Czyszczenie oparte jest na oddzieleniu zanieczyszczeń grubych (...); zanieczyszczeń drobnych (...) i lekkich (lżejszych od czyszczonego ziarna takich jak plewy, kurz i inne). Duża powierzchnia sit i skuteczny system aspiracji sprawiają, że czyszczalnia osiąga bardzo dobą sprawność i wydajność przy czyszczeniu dokładnym i wstępnym. (..) może być stosowana do dokładnego i wstępnego czyszczenia ziarna (..) przed suszarniami zbożowymi wszelkiego typu".
W ocenie Sądu I instancji, organ prawidłowo przyjął, że czyszczalnia jest odrębną od suszarni instalacją, a wobec tego nie można uznać jej za urządzenie techniczne wchodzące w skład instalacji suszarni. Z dokumentacji technicznej wynika bowiem, że czyszczalnia i suszarnia mogą funkcjonować i być eksploatowane zgodnie z ich przeznaczeniem niezależnie od siebie. Skarżący wskazuje, że proces czyszczenia ziarna i proces suszenia ziarna są ze sobą powiązane, a zatem urządzenia techniczne wykorzystywane w procesie czyszczenia i suszenia ziarna są ze sobą powiązane, w celu realizacji procesu, który posiada określone etapy, występujące w specyficznej, uzasadnionej technologicznie kolejności. Zdaniem Sądu I instancji, nie przesądza to jednak o zakwalifikowaniu czyszczalni jako urządzenia wchodzącego w skład suszarni. Przesądza o tym "zapis" z instrukcji obsługi suszarni: "zalecamy wstępne oczyszczenie materiału przeznczonego do suszenia z wszelkich zanieczyszczeń urządzeniami - typu czyszczalnie wstępne". Wynika z tego, że suszarnia może samodzielnie funkcjonować bez tego etapu, czyli nie jest on niezbędny dla technologicznego etapu suszenia zboża. Działanie czyszczalni ziarna niesie ze sobą skutek wprowadzania do powietrza wielu pyłów, plewów, łusek itp. które wprowadzane do powietrza opadają nie tylko na teren skarżącego, ale przede wszystkim, na sąsiedni teren zabudowy mieszkaniowej. Dokumentacja zdjęciowa obrazująca okoliczne działki, które zanieczyszczane są plewami kukurydzy z tej czyszczalni dołączona została do akt sprawy.
Sąd I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonych w trakcie kontroli dodatkowych badań (m.in. stanu jakości powietrza w zakresie pyłu zwieszonego i obserwacji mikroskopowych filtrów) uzyskano wynik opadu pyłu na poziomie 440,84 g/m²/miesiąc wobec poziomu odniesienia dla opadu pyłu ogólnego na poziomie 200g/m²/rok - tabela 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu. (Dz.U. z 2010 r., poz. 87). Dodatkowo analiza mikroskopowa wykazała, że w osadzie występują liczne cienkie błony o budowie komórkowej pochodzenia roślinnego- zidentyfikowane jako fragmenty plew osłaniających ziarna zbóż. Przeprowadzone przez organ badania oraz ich wyniki wskazują na oddziaływanie na środowisko instalacji czyszczalni zarówno na terenie prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego, jak również poza jego granicami. Potwierdzono tym samym negatywne oddziaływanie przedmiotowej czyszczalni na środowisko. Organ wyjaśnił przy tym, że dokonanie dokładnej weryfikacji osiąganych w wyniku eksploatacji instalacji do czyszczenia zboża poziomów substancji w powietrzu albo wartości odniesienia, uśrednionych dla 1 godziny będzie możliwe dopiero na etapie przystąpienia przez skarżącego do sporządzenia dokumentacji niezbędnej celem uregulowania stanu formalno-prawnego, w tym przeprowadzenia przez skarżącego stosownych ustaleń (metodą pomiarową lub obliczeniową) w powyższym zakresie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący.
W pierwszej kolejności skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego.
Po pierwsze, błędną wykładnię art. 3 pkt 6 p.o.ś. przez uznanie, że element instalacji (czyszczalnia) jest odrębną instalacją od suszarni, podczas gdy słowa "zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu" prowadzą do wniosku, że wszystkie wchodzące w skład tej suszarni elementy, również czyszczalnia połączona z suszarnią funkcjonalnie i konieczna dla całego procesu, stanowią jedną instalację.
Po drugie, niezastosowanie art. 180 p.o.ś. w związku § 1 ust. 1 oraz w związku z pkt 11 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia, przez uznanie, że "suszalnia" wymaga uregulowania stanu formalno-prawnego instalacji, podczas gdy czyszczalnia stanowi integralną część "suszalni" i nie ma podstawy prawnej do nałożenia takiego obowiązku.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 151 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 7a, art. 8, art. 11 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 3 pkt. 6 p.o.ś. przez oddalenie skargi. W ocenie skarżącego, Sąd I instancji "w sposób dowolny uzasadnił wydaną decyzję", pominął kwestie braku podstawy prawnej do nałożenia obowiązku, oparł się głównie na instrukcji obsługi czyszczalni, zamiast na całokształcie dowodów i okolicznościach sprawy, a w konsekwencji "wydał decyzję" w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy oceniony "jednostronnie i selektywnie".
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zwrot kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Początkowo wystąpił spór w orzecznictwie sądów administracyjnych, czy zarządzenie pokontrolne wydawane przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. Z. Bukowski, Organy ochrony środowiska: administracja rządowa ochrony środowiska, [w:] P. Korzeniowski (red.), Zagadnienia systemowe prawa ochrony środowiska, Łódź 2015, s. 214-215 oraz J. Stelmasiak, Kontrola zarządzenia pokontrolnego wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, [w:] Z. Bukowski, T. Bojar-Fijałkowski, Kontrola przestrzegania przepisów o ochronie środowiska w Czechach, Polsce i Słowacji, Bydgoszcz 2021, s. 349-350). Ostatecznie przyjęto, że zarządzenie pokontrolne, chociaż nie jest zewnętrznym aktem administracyjnym takim jak decyzja administracyjna lub postanowienie, to ma jednak charakter władczy. Jest to bowiem prawna forma działania właściwego organu ochrony środowiska, która stwierdza wystąpienie określonego obowiązku nałożonego na adresata zewnętrznego np. przedsiębiorcę. Zarządzenie pokontrolne poddaje się zatem kognicji sądów administracyjnych, pomimo, że ustawodawca nie wprowadził możliwości jego zaskarżenia do właściwego organu wyższego stopnia.
Powyższe nie oznacza jednak, że zakres tej kontroli jest taki sam, jak w przypadku kontroli decyzji lub postanowienia wydanych w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Wynika to ze specyfiki zarządzenia pokontrolnego, które powinno wskazywać adresatowi nieprawidłowości w zakresie nałożonych na niego obowiązków o charakterze publicznoprawnym w przedmiocie ochrony środowiska. Zarządzenie pokontrolne wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska powinno m.in. nakładać następujące obowiązki na jego adresata w zależności od występującego w danej sprawie stanu faktycznego i stanu prawnego. Po pierwsze, usunięcie ustalonych naruszeń w jego działalności, które są związane z nieprzestrzeganiem odpowiednich przepisów materialnego prawa ochrony środowiska. Po drugie, jeżeli zachodzi taka okoliczność, wystąpienie do właściwego miejscowo i rzeczowo organu ochrony środowiska w celu "uporządkowania" stanu formalnoprawnego kontrolowanego podmiotu w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej oddziaływującej na środowisko. Po trzecie, określenie planowanych działań, które powinny zapobiegać wystąpieniu tego rodzaju nieprawidłowej działalności gospodarczej uciążliwej dla środowiska. Zarządzenie pokontrolne nie stanowi sankcji administracyjnej, ponieważ nie nakłada dodatkowych obowiązków, lecz stanowi tylko "przypomnienie" o obowiązkach, które wynikają z przepisów prawa ochrony środowiska regulujących działalność danego przedsiębiorcy.
Na podstawie tak zakreślonych ram prawnych w zakresie dokonywanej przez wojewódzki sąd administracyjny kontroli legalności zarządzenia pokontrolnego należy stwierdzić, że sąd ten nie jest uprawniony do badania legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli. W takiej sytuacji, przedmiotem kontroli nie byłoby bowiem zarządzenie pokontrolne, ale dokument w postaci protokołu kontroli. Z tego względu, do wydawania zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego odnośnie do ustaleń stanu faktycznego i uzasadnienia, zarówno w stosunku do czynności kontrolnych, jak i wydania zarządzenia pokontrolnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1091/21 oraz wyrok z 20 września 2022 r., sygn. akt III OSK 1242/21). Zarządzenie pokontrolne, w przeciwieństwie do decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną za naruszenie wymagań ochrony środowiska, ma formę sygnalizacyjną i adresat takiego zarządzenia w zakreślonym terminie jest zobowiązany do wyjaśnienia jakie działania w związku z tym zarządzaniem podjął. Z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, strona może więc skorzystać, jeśli na skutek niewykonania zarządzenia pokontrolnego zostanie wszczęte postępowanie administracyjne przewidziane przepisami stosownej ustawy z zakresu materialnego prawa ochrony środowiska (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2479/17). Stąd też wszystkie zarzuty procesowe odnoszące się do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Natomiast dokonując kontroli legalności zarządzenia pokontrolnego Sąd I instancji zobowiązany jest dokonać oceny, czy treść zarządzenia pokontrolnego koresponduje z ustaleniami kontroli. Tego rodzaju oceny w tej sprawie Sąd I instancji dokonał.
Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma zatem zarzut naruszenia art. 3 pkt 6 p.o.ś., a także art. 180 p.o.ś. w związku § 1 ust. 1 oraz w związku z pkt 11 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia. Zgodnie z art. 180 pkt 1 p.o.ś. (błędnie powołanego w skardze kasacyjnej jako zarzut naruszenia art. 180 p.o.ś., a więc bez wskazania odpowiedniej jednostki redakcyjnej tego przepisu), eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Z kolei w pkt 11 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r., wskazano, że instalacje do suszenia owoców, warzyw, zboża, innych płodów rolnych lub leśnych, nie wymagają uzyskania pozwolenia, o którym stanowi art. 180 pkt 1 p.o.ś. Instalacja to stacjonarne urządzenie techniczne lub zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, a także budowla niebędąca urządzeniami technicznymi ani ich zespołami (art. 3 pkt 6 lit. a-c) p.o.ś.). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, istota sporu, do jakiego doszło między organem a skarżącym na gruncie tej sprawy, sprowadza się do konieczności ustalenia, czy urządzenie w postaci suszarni zbóż i urządzenie w postaci oczyszczalni zbóż, są ze sobą powiązane technologicznie, a co za tym idzie czy stanowią jedną instalację do suszenia zbóż, o której stanowi pkt 11 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r. Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu, że urządzenie oczyszczalni zbóż może funkcjonować samodzielnie i w związku z tym stanowi odrębną instalację wymagającą uzyskania pozwolenia, natomiast skarżący prezentuje stanowisko przeciwne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko skarżącego jest prawidłowe, ale pomimo tego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, ponieważ zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Sąd I instancji nie miał bowiem podstaw do uwzględnienia skargi, ponieważ zaskarżone zarządzenie pokontrolne jest prawidłowe, chociaż oparto je na częściowo nieprawidłowym uzasadnieniu (a brak jest prawnej możliwości uwzględnienia przez wojewódzki sąd administracyjny skargi i uchylenia zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego tylko w zakresie uzasadnienia).
W świetle art. 3 pkt 6 lit. b) p.o.ś., o zakwalifikowaniu danego urządzenia technicznego do instalacji nie przesądza to, czy jest ono w stanie funkcjonować samodzielnie, a także czy jest niezbędne do funkcjonowania instalacji jako całości. W przeciwnym wypadku definicja z art. 3 pkt 6 lit. b) p.o.ś. byłaby przynajmniej częściowo zbędna. Zespół urządzeń technicznych stanowi instalację, jeżeli poszczególne urządzenia są powiązane technologicznie, co w tej sprawie ma niewątpliwie miejsce, natomiast nie wyklucza to możliwości samodzielnego funkcjonowania tych urządzeń. Jako przykład na potwierdzenie tej tezy można wskazać instalację składającą się z urządzeń do produkcji (na skutek której to produkcji powstają ścieki) oraz z powiązanej z nimi technologicznie oczyszczalni ścieków. Nie ulega wątpliwości, że zarówno urządzenia produkcyjne, jak i oczyszczalnia ścieków mogą funkcjonować odrębnie i samodzielnie. Ścieki mogą być odprowadzane w inny sposób niż do oczyszczalni, a oczyszczalnia może przyjmować ścieki z różnych źródeł, nie tylko będących efektem tej konkretnej działalności produkcyjnej. Konkretne rozwiązania techniczne i technologiczne zależą przecież od woli inwestora. Jednak powiązanie technologiczne produkcji z oczyszczalnią ścieków spowoduje, że będziemy mieli do czynienia z jedną instalacją. Podobna sytuacja ma miejsce w tej sprawie. Skarżący zdecydował się dokonywać zarówno oczyszczania, jak i suszenia zboża, w jednej instalacji, składającej się z dwóch urządzeń technicznych powiązanych technologicznie. Bez znaczenia jest, że urządzenia te mogą funkcjonować samodzielnie, skoro w tym konkretnym przypadku tak się nie dzieje. Natomiast odrębną kwestią pozostają konsekwencje w zakresie uregulowania stanu formalnoprawnego tego rodzaju instalacji. Nie mamy już bowiem do czynienia z instalacją do suszenia zboża, ale z instalacją do oczyszczania i suszenia zboża, a tego rodzaju instalacja nie mieści się w wyłączeniu przewidzianym w pkt 11 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r. Możliwość samodzielnego funkcjonowania użytkowanych przez skarżącego urządzeń technicznych (suszarni i oczyszczalni), ma zatem znaczenie wyłącznie z punktu widzenia ustalenia rodzaju prowadzonej instalacji. Istota pozwolenia emisyjnego w polskim porządku prawnym polega na tym, że co do zasady eksploatacja instalacji wymaga pozwolenia, chyba że zakres lub rodzaj emisji nie przekracza ustalonych przez prawodawcę granic, które uzasadniają uzyskanie pozwolenia (w prawie ochrony środowiska tym się różni pozwolenie od zezwolenia, które jest decyzją, bez której w ogóle nie jest możliwe zgodne z prawem prowadzenie danej działalności). W konsekwencji, wyjątki od obowiązku uzyskania pozwolenia emisyjnego muszą być traktowane ściśle. W szczególności niedopuszczalne jest włączenie urządzeń technicznych mogących powodować emisję wymagającą uzyskania pozwolenia w skład instalacji co do zasady niewymagającej takiego pozwolenia i w ten sposób "ominięcie" obowiązku uzyskania pozwolenia. Do tego prowadziłoby podzielenie stanowiska skarżącego wyrażonego w tej sprawie. Trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie dla stanowiska, że oczyszczenie zboża w oczyszczalni na innej nieruchomości i przez inny podmiot, a następnie przetransportowanie tego zboża i wysuszenie go w suszarni skarżącego, oznaczałoby, że ten inny podmiot zobowiązany jest posiadać pozwolenie emisyjne, a skarżący nie, natomiast w przypadku technologicznego powiązania tych dwóch urządzeń technicznych przez jeden podmiot tego rodzaju pozwolenie nie jest już wymagane. Tego rodzaju stanowisko było także sprzeczne z zasadą kompleksowości wyrażoną w art. 5 p.o.ś., która zakłada całościowe traktowanie oddziaływań na środowisko (por. P. Korzeniowski, Zasada kompleksowości, [w:] M. Górski (red.), Prawo ochrony środowiska, s. Warszawa 2021, 69-70).
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi te przepis.